Part 159

VOX, vōcis, f. _Voix_, _son_, _cri_, _appel_. SYN. Sonus, verbum. EPITH. Acerba, inimica bonis, acuta, gravis, cita, tarda, magna, parva, mediocris, levis, aspera, contracta, diffusa, intermissa, fracta, scissa, attenuata, inflata. Vox mollis, muliebris, effeminata, absona, absurda, agrestis, rauca, inclinata, ululans, dura, fusa, dulcis, suavis, clara, grandior, plenior, canora, lenis. PHRAS. 1. (Vocem non amplius habui, VULG.), _je n’eus plus de voix_. Dolor vocem suppressit, inclusit; vocem mittere, emittere nullam jam potui; voce defeci; vocem egerere, proferre nullam potui; suppressa mihi vox est. 2. Voce submissa locutus est, _il parla à voix basse_. Voce demissa, infracta, suppressa locutus est; quassa jam voce fractaque id unum dixit; sedata et depressa voce pauca locutus est. 3. Clarissima voce dixit, _il parla à haute voix_. Magna voce, maxima, clarissima voce; voce magna et peracuta; maxima vocis contentione, ut omnes exaudirent, dixit; ille majus exclamans ut vox in coronam turbamque effunderetur, dixit; intonuit vox ejus, recreata jam ac corroborata, sic ut ad omnes perferretur. USUS: Vox una eloquentiam maxime sustinet et commendat. Cursus vocis per omnes sonos. Vocem ex eo elicere nemo potuit. Intendere, contendere vocem. In profundenda voce omne corpus intenditur. Vocem ad sonum miserabilem flectere, submittere, _faire des inflexions de voix lamentables_. Theatrum totum vocibus percrepat gratulantium. Missa cœlesti voce recreatus. Una consentiensque omnium vox erat. Una vox pari consensu emissa. Una omnium voce laudatur. Hæc te vox non percutit?

VULGĀRIS, e, gen. com. _Qui concerne la foule_, _général_, _vulgaire_, _ordinaire_, _commun_. SYN. Quotidianus, contritus, communis, popularis, unus de populo, unus de multis. )( Excellens. USUS: In communi vita et vulgari consuetudine maxime rudis. Res vulgaris et pervagata est ac pene obsoleta. Vulgaris opinio, _l’opinion commune, générale_. Cf. Communis.

VULGĀRĬTER, _Communément_, _d’une manière commune_, _vulgaire_, _banale_. SYN. Populariter, usitate. PHRAS. Vulgariter loqui, _parler d’une manière commune, sans distinction_. Plebeio sermone, verbis quotidianis, minime ambitiose, cum vulgo loqui. USUS: Non vulgariter, ut pro homine pernecessario scribere.

1. VULGŌ, _Généralement_, _en général_. SYN. Passim, populariter, plerumque, magna ex parte; magnam, majorem, maximam partem. USUS: 1. Non sunt ista vulgo disputanda. 2. Aperte, palam, _ouvertement_, _publiquement_, _partout_, _en tout lieu_. Vulgo hæc fiunt, Vulgo hæc loquebantur. Cf. Communiter.

2. VULGO, as, avi, atum, are, a. _Répandre dans le public_, _communiquer_, _publier_. SYN. Pervulgo, divulgo. ADV. Valde, passim. PHRAS. Nescio quomodo liber is vulgatus sit, _je ne sais comment ce livre a été publié_. Quomodo exciderit nescio, qua via in lucem prodierit, emanarit, tam studiose compressus; quomodo exierit atque in vulgus emanarit nescio. 2. Vulgata res est, _la chose est connue_. Ad ultimas terras pervagata, jactata sermonibus, sermonibus dissipata, trita atque celebrata res est. USUS: Vulgare morbos, _communiquer, progager les maladies_. Nonne voce vestra vulgatum est? Vulgati contactu in homines morbi. Cf. Effero, Edo, Divulgo.

VULGUS, i, n. _Le commun des hommes_, _la masse, la foule_, _le public_, _le vulgaire_. SYN. Turba, multitudo. EPITH. Incertum. USUS: In vulgus dividere tribuere pecuniam. In vulgus gratum aut ignotum esse. In vulgus id exire et emanare non volo. Valet ea res plurimum in vulgus, _cette chose a beaucoup de pouvoir sur le peuple, la populace_. In vulgus commendari. Populus ac vulgus imperitorum. Expertus quam vanum et levi aura mobile vulgus sit. Istius nequitia in ore vulgi est versata. Sapientis judicium a judicio vulgi discrepat, _le jugement du sage diffère de celui de la multitude_. Cf. Plebs.

VULNĔRĀTĬO, ōnis, f. _Blessure_. SYN. Sauciatio.

VULNĔRO, as, avi, atum, are, a. _Blesser_, _faire mal à_. SYN. Saucio; plagam, vulnus impono, plagam facio, plagam injicio, vulnus infligo, vulneribus conficio. PHRAS. 1. Graviter hominem vulneravit, _il blessa grièvement cet homme_. Plagam mortiferam homini imposuit; vulnus intulit, impegit luculentum; graviter vulnere affecit hominem. Plagis sauciavit; corpus hominis plaga imposita cruentavit; graviter caput gladio percussit; injecta _vel_ inflicta securi hominem protrivit 2. Graviter vulneratus est, _il fut grièvement blessé_. Sica, pugione percussus; telo ictus; multis vulneribus concisus; in adversum os telo sauciatus; æger vulneribus; vexatus vulneribus; trajectus telo, lancea transfixus; perfossus vulneribus; vulnere tardatus, retardatus; onustus vulneribus; vulnere afflictus; vulneribus exsanguis ægrum vix corpus trahit. USUS: Servi multi vulnerantur. Cf. Saucius, Vulnus.

VULNUS, ĕris, n. _Blessure_, _plaie_, _coup_. SYN. Plaga. EPITH. Consulare, gravissimum, vehemens et mortiferum, voluntarium, domesticum, periculosum, recens. PHRAS. 1. Non magnum vulnus fuit, _la blessure ne fut pas grave_. Ferrum haud alte in corpus descendit; summa duntaxat cutis perstricta est. Fessum vulnere ferrum haud alte penetravit; non intactum quidem ferro corpus, attamen leviter tantum saucium erat. 2. Ex vulneribus obiit, _il mourut de ses blessurès_. Mortifero vulnere ictus cecidit; multis vulneribus acceptis, ac debilitato corpore et contrucidato se abjecit exanimatus; vulneribus confectus est; multis vulneribus confossus concidit; corpus multis vulneribus confectus procubuit; telo secundum tempora graviter ictus in vulnus abiit. 3. Vix sanabitur hoc vulnus, _cette plaie aura du mal à se guérir_. Vix recreabitur inflicta plaga; vulnus eum in omnem vitam inutilem faciet; alligari quidem et curari herbis vulnus poterit, vix tamen percurabitur. USUS: 1. Vulnus alicui inferre, impingere. Grave vulnus accipere. Vulnera adverso corpore excepta. Vulneribus confici. Vulnera divellere et retractare. Vulneribus defessus, confectus, _criblé de blessures_. 2. TRANSL. _Blessure_, _atteinte_; _douleur_, _affliction_. Alterius famæ grave vulnus imponere, inurere, infligere. Fortunæ gravissimo vulnere percuti, _être frappé par la fortune d’un coup très rude_. Antiqua reipublicæ vulnera sanare.

VULPĒCŬLA, æ, f. _Petit renard_. SYN. Vulpes parva. USUS: Fraus quasi vulpeculæ, vis leonis videtur.

VULPES, is, f. _Renard_. USUS: Jungere vulpes, _atteler des renards_, _c. à d._, _tenter qqche d’impossible_. Vulpes pilum mutat, non mores, _renard change de poil, mais non de caractère_. Tam facile, quam vulpes pirum comest, _c. à d._, _impossible_. (PROV.)

VULTŬRĬUS, ĭi, m. _Vautour, oiseau de proie_. USUS: Vulturius ejus provinciæ quæstor, _questeur vautour, spoliateur de sa province_.

VULTŬŌSUS, a, um, _Qui fait des grimaces_, _sombre_, _sévère_. SYN. Tristis, severus. USUS: Cave ne quid ineptum sit aut vultuosum (in oratione), _que rien ne jure ou ne grimace dans le style_.

VULTŬS, ūs, m. _Visage_, _physionomie_. SYN. Os, facies. EPITH. Bellissimus, hilaris, gravis, modestus, nefarius, consceleratus, perturbatus, plenus furoris, sapiens, severior, tristior, superbissimus; ficti, simulati. PHRAS. 1. Vultu tristiore est et severo, _il a un visage un peu triste et sévère_. Obscurior, suspensus et incertus ejus vultus est; vultus ejus indignitate rerum acrior est; desperatio in ejus vultu aut ira atrox eminet; ore confuso certas perturbationis notas aut ingens malum præfert; in facie vultuque nescio quid triste inest et asperum; frontem contrahit; frontem adducit; vultum demittit; oris habitus is est, ut perturbati animi imaginem vultus et indices oculi referre videantur. 2. Vultus ab animo dissentit, _il a un visage menteur, qui ne rend pas les sentiments de son âme_. Vultus fallit, mentitur, decipit; in fraudem impellit, inducit; falsa vultus imagine, ficta specie dissimulatur animus; falsa ista vultus species intuentibus imponit, illudit; animi sensum vultus tegit. Sensus animi cum vultu minime congruit. 3. Ex vultu agnosco quam alieno a me sit animo, _je reconnais à son air combien il me déteste_. Ex oculis ac fronte conjicio, conjecturam facio; vultus qui index est et imago animi, qui sermo quidam tacitus mentis est, de illo prædicat quo erga me sit animo. Vultus, oculi loquuntur ac clamant simulationem de ejus in me animo, vultus ipse significationem dat. Animi infensi notas in fronte lego; vultus ipse sensum animi indicat. USUS: Imago animi vultus est, indices oculi. Vultus est tacitus quidam mentis sermo, animi janua. Num ejus vultum subire audes? Num ejus vultum ferre potes? Fingere quidem et simulare vultum possumus. In tuis oculis, tuo ore, tuo vultu acquiesco, _vos yeux, votre figure, tout votre air me plaît_. Cf. Forma.

X

XYSTUS, i, m. _Xyste_, _colonnade découverte_, _galerie servant de promenade_, _de lieu au conversation_, _etc._ SYN. Porticus. USUS: Cum inambularem in xysto.

Z

ZĒLŎTY̆PĬA, æ, f. _Jalousie_, _envie_. SYN. Obtrectatio. USUS: Offensio nostra, quæ magis ex zelotypia quam ab injuria nata est. Obtrectatio, quam intelligi zelotypiam volo, est ægritudo ex eo quod alter potiatur eo quod ille ipse concupierit. Cf. Æmulatio.

ZŌDĬĂCUS, i, m. _Le zodiaque_. SYN. Signifer orbis, orbis signorum. USUS: Vis quædam est signifero in orbe, qui Græce ζωδιακός dicitur.

ZŌNA, æ, f. _Ceinture_; _une des zones terrestres qui entourent le zodiaque_.

INDEX VOCUM BARBARARUM.

_VOX BARBARA_ _VOX LATINA_

_Ab antiquo._ Antiquitus.

_Ab initio mundi._ Post homines natos, post hominum memoriam.

_Ab initio rem repetere._ A capite, ab ultima ætate, memoria; altius rem arcessere; ab origine primisque causis rem repetere.

_Ab invicem._ Inter se timere, distare.

_Abominabilis._ Abominandus, detestabilis, exsecrabilis.

_Abortire._ Partum abigere, abortum facere.

_Abscindere reditum, annonam._ Receptu commeatuque aliquem intercludere.

_Absentare se._ Subducere sese.

_Absolvere ab hæresi._ Expiare ab hæresi, Ecclesiæ reconciliare.

_Absolute._ Præcise, simpliciter negare.

_Absone._ Absurde.

_Absurditas._ Res absurda.

_Acceptare officium._ Suscipere munus.

_Acclinis_ (poet.) Inclinatus, reclinatus.

_Acedia._ Pigritia, negligentia.

_Acervare._ Cumulare.

_Acquisitio._ Comparatio.

_Activitas._ Solertia, industria, velocitas.

_Ad diem præfixam._ Ad diem, ad diem dictum, ad statum diem.

_Adhuc semel._ Iterum.

_Ad instar._ Instar.

_Adinventio._ Inventio.

_Adversitas._ Res afflictæ, res adversæ, casus adversi, res turbidæ, asperæ.

_Ad vivum exprimere._ Scite, miro artificio exprimere.

_Adunare._ Conjungere, congregare.

_Ædificare alios._ Bono esse exemplo.

_Affabiliter._ Blande, comiter.

_Affirmative._ Affirmate.

_Albedo._ Candor, albus color.

_Aliqualiter._ Aliquomodo, quodammodo.

_A longe._ Procul, eminus.

_A longo tempore._ Jam dudum, pridem.

_Alta voce._ Clara voce.

_Alternatim._ Alternis vicibus.

_Amantissimus frater meus._ Carissimus; dicitur tamen active: mei amantissimus.

_Amittere prœlium._ Prœlio inferiorem discedere, adversum prœlium facere; vinci.

_Amodo._ Deinceps, posthac.

_Amphibologia._ Amphibolia.

_Angariare._ Cogere, adigere, compellere.

_Animalculum._ Bestiola.

_Antecessores._ Majores.

_Ante judicem vocare aliquem._ In judicium vocare aliquem.

_Ante omnia._ Imprimis, præ cæteris.

_Apostatare._ Nuntium remittere Religioni, ejurare Sacra, deficere a fide Christo data.

_Apparuit in somno._ Vidi secundum quietem, spectaculum habui in somno, per quietem spectandum se mihi obtulit.

_Appellit navis._ Appellitur navis, nauta appellit.

_Approximatio._ Appropinquatio, accessus.

_Aptitudo._ Habilitas.

_Aquaticus_ (poet.). Aquatilis, aquarum incola.

_Armistitium._ Induciæ.

_Attemperare._ Moderari, adaptare.

_Austeritas vitæ._ Victus cultusque asperior.

_Auxiliator._ Adjutor.

_Axioma._ Pronuntiatum, effatum.

_Baccalaureus._ Prima laurea donatus.

_Benedicere populo._ Bene precari populo, fausta cum prece dimittere, pacem et veniam a Superis precari.

_Benefactor._ Beneficus, munificus, patronus.

_Beneplacitum._ Arbitratus, voluntas, nutus, libido.

_Bene sit._ Benigne sit.

_Bene vivere._ Pure casteque vitam colere; _vel_ laute indulgenterque vivere.

_Bestialis._ Brutus, inhumanus, bruto conveniens.

_Biformis_ (poet.). Biformatus.

_Blanditor._ Adulator, assentator.

_Blasphemare._ Impias in DEUM voces mittere, scelesta lingua DEUM lacessere.

_Bona opera facere._ Virtutum officiis fungi.

_Bonæ conscientiæ est._ Animi integerrimi; mente nullius culpæ sibi conscia.

_Brutum._ Bestia, animal, pecus.

_Calendarium._ Fasti.

_Calumniose._ Per calumniam, injuriam.

_Campana._ Æs campanum.

_Carnalis homo._ Libidini, voluptatibus deditus.

_Cautela._ Cautio.

_Christianitas._ Res christiana, Respublica christiana, Orbis christianus.

_Christianus._ Christi Sectator, Christi disciplinam professus _vel_ nomen christianum.

_Circumlocutio._ Circuitio verborum, circumscriptio.

_Circumstantia._ Res attributæ, adjuncta loci temporisque ratio.

_Circumvallatio._ Locus aggere ambitus, limes extimus, circuitus, munimenta castrorum.

_Claudere epistolam._ Obsignare.

_Coacte._ Per vim, vi adactus, adductus.

_Coœtaneus._ Æqualis ejusdem temporis.

_Cœlicus._ Cœlestis.

_Cœlitus._ De cœlo, divinitus.

_Commendare DEO negotium in Consulere per preces DEUM. oratione._

_Communicare._ Ad Sacram Synaxim, mensam, panem cœlestem accedere, divino Epulo pasci.

_Communiter_ pro. Plerumque, vulgo.

_Comparative._ Comparate.

_Comparere ante aliquem._ Sistere se alicui.

_Compassio._ Commiseratio, misericordia.

_Compati._ Commoveri, capi, affici misericordia; dolere casum, vices alterius.

_Complexio_ † pro. Corporis constitutio, humorum temperamentum, corporis habitudo.

_Conceptus mentis._ Sensa mentis, congitata mentis.

_Concivis._ Civis, municeps.

_Concupiscentia._ Cupiditas, libido.

_Confabulatio._ Collocutio, sermones.

_Confidentia_ † pro. Fiducia.

_Confortare._ Corroborare, confirmare.

_Confusus._ Pudefactus.

_Congrue._ Congruenter.

_Congruus._ Congruens.

_Conregnare._ Simul regnare.

_Consequenter._ Porro, quod ex eo consequitur.

_Contemporaneus._ Ejusdem temporis, ætatis.

_Contentus est._ Sorte, rebus suis contentus est.

_Contiguus_ (poet.). Continens, contingens, _vel_ proximus, vicinus.

_Continue._ Continenter.

_Contradicere sibi._ Pugnantia loqui, secum ipso pugnare.

_Controverti._ In controversia esse; in controversiam venire, deduci, vocari.

_Conventio._ Conventus, _vel_ conventum.

_Convitiari._ Proscindere convitio.

_Coopertorium._ Tegumentum, operculum.

_Coordinare._ Suo quodvis ordine collocare.

_Cor_ †. Animus, ratio, mens.

_Corporis necessitates._ Necessaria vitæ præsidia; res ad vitam _vel_ usus necessarios requisitæ.

_Correcte._ Emendate.

_Creatura._ Res creata, res condita ab opifice et ædificatore mundi DEO.

_Crescit malum._ Malum in dies ingravescit.

_Crucem facere._ Signum crucis digito in fronte effingere, salutari se signo munire.

_Cum tempore._ Progressu temporis, procedente tempore, tempore.

_Cumulatim._ Cumulate.

_Damnare ad mortem._ Damnare capitis _vel_ capite.

_Dare licentiam._ Potestatem facere.

_Debiti solutionem petere._ Admonere debitores, appellare de pecunia, nomina exigere.

_Deceptor._ Veterator, circumscriptor.

_Decimus nonus._ Undevicesimus.

_Dedecens._ Turpis, indecorus.

_De die in diem._ Indies; dicitur tamen diem ex die ducere, proferre, procrastinare.

_Defectus._ Vitium ædium, etc.

_Deitas._ Divinitas.

_Delator._ Index, accusator.

_Delectabilis._ Quod habet delectationem.

_Dependere ab aliquo._ Pendere ex aliquo.

_Deponere officium._ Deponere munus; abire, decedere magistratu.

_Deprædari._ Prædari, spoliare, diripere.

_Desertum._ Locus desertus, solitudo; locus humano cultu vacuus, solitudine et inopia vastus.

_Desuescere._ Consuetudinem deponere, desuefacere.

_Detractor._ Obtrectator.

_Detractoria verba._ Famæ adversantia, inimica nomini, honorem lædentia, violantia.

_Detrahere aliquid de pretio._ Deducere de summa.

_De verbo ad verbum._ Ad verbum, verbum de verbo, totidem verbis.

_Dictio_ † pro. Vocabulum.

_Discooperire._ Non tegere, retegere.

_Discretio._ Prudentia in discrimine faciendo, delectus ac judicium.

_Disparere._ Evanescere, sublimem abire, oculis subito subduci.

_Disparitas._ Ratio dispar, diversa.

_Dispositio animi._ Animi comparatio, affectio.

_Disquirere._ Exquirere.

_Dissitus_ † pro. Disjunctus, longinquus, remotus; dicitur recte pro dispersus.

_Ditescere._ Divitem fieri.

_Diversimode._ Varie, alio atque alio modo, non uno modo.

_Diversitas._ Varietas, dissimilitudo.

_Divisim._ Seorsim, separatim.

_Diutius sex mensibus._ Amplius sex menses.

_Dono mittere rem._ Donare, munera mittere.

_Dubietas._ Dubium.

_Dubito, an non._ Dubito an facturus sim, haud scio an dicturus.

_Echo_ (poet.). Saxa et solitudines voci respondentia, vox aut sonus repercussus, valles clamoribus repercussæ.

_E contra._ Contra, e contrario, contra ea, ex contraria parte.

_Efformare._ Effingere, exprimere, formare.

_Elapso anno._ Anno superiore.

_Elucescit._ Lucet, lucescit.

_Enervis._ Enervatus.

_Eremus_ †. Inculta solitudo, locus desertus.

_Essentia rei._ Natura, vis, potestas rei.

_Evaginare gladium._ Gladium stringere, e vagina educere.

_Exaltare aliquem._ Efferre, provehere ad honores.

_Examen conscientiæ facere._ Sua dicta factaque recognoscere, excutere conscientiam, in se inquirere, explorare animi latebras.

_Exaudire_ pro. Votis precibusque annuere, preces ratas habere.

_Exercere virtutem._ Declarare, ostendere.

_Ex nunc._ Ex hoc.

_Exoptabilis._ Optabilis.

_Exponere se periculo._ Offerre se periculis, committere.

_Ex professo._ Consulto, de _vel_ ex industria, dedita opera.

_Extollere se._ Efferre se.

_Extollere vocem._ Intendere vocem.

_Extrinsece._ Extrinsecus.

_Extrinsecus, a, um._ Externus, exterior, _vel_ alienus.

_Ex tunc._ Inde, jam dum.

_Faciliter._ Facile, nullo negotio, sine negotio.

_Factor._ Effector, perfector.

_Femininus._ Femineus; dicitur tamen femininus in sensu grammatico.

_Fictitius._ Fictus, commentitius.

_Fiducialiter._ Cum fiducia, fidenti animo.

_Figmentum._ Commentum, res ficta, commentitia.

_Finire librum_ †. Libri finem facere, conficere librum; absolvere.

_Finire vitam, bellum._ Cursum vitæ conficere, conficere bellum.

_Formidabilis._ Formidolosus, terribilis.

_Fortis locus._ Locus munitus.

_Fraternitas._ Fratrum conjunctio, sodalitas, germanitas.

_Fraudulenter_ †. Insidiose, ex insidiis, dolo.

_Fructifer._ Frugifer.

_Frustraneus._ Irritus, supervacaneus.

_Fulgidus._ Fulgens.

_Fungi vita._ Extremam diem morte conficere, concedere naturæ, vita decedere, migrare.

_Garrulitas._ Inanis verborum profluentia.

_Generatio_ pro. Ætas, sæculum.

_Glorificare._ Laudare, prædicare, laudibus extollere.

_Grandiloquentia._ Magniloquentia.

_Gratitudo._ Beneficii memoria, grata voluntas, gratus animus.