Part 150
TRANQUILLO, as, avi, are, a. _Calmer_, _apaiser_. SYN. Placo. )( Perturbo. USUS: Tranquillare animos perturbatos.
TRANQUILLUS, a, um, _Calme_, _tranquille_, _paisible_. SYN. Quietus, securus, sedatus, placatus, lenis, placidus, omnis perturbationis expers. )( Turbulentus. PHRAS. Vix credas quam tranquillo sim animo, _vous vous douteriez à peine du calme dont je jouis_. Vix cogitatione assequare securitatem, quietem, tranquillitatem, æquitatem animi mei; qua quiete fruar; quam ab omni cura vacuo sim animo; quam procul ab omni cura absit animus meus; quam tranquille agat ac se ipso fruatur; quam omni vacem perturbatione; quam parum animus cura fluctuet, agitetur; vix cogitatione possis consequi quæ sit animi mei tranquillitas. Cf. Tranquillitas. USUS: Tranquillo animo esse, consistere; tranquilla et serena frons. Cf. Quietus.
TRANS, _Au-delà de_, _par-delà_. USUS: Cogito trans Tiberim hortos parare. Trans mare fugi.
TRANSACTOR, ōris, m. _Celui qui prépare une transaction_, _intermédiaire_. USUS: Rerum omnium transactor et administer.
TRANSALPĪNUS, a, um, _Situé au-delà des Alpes_, _transalpin_. USUS: Nationes transalpinæ.
TRANSCENDO, is, di, sum, ere, a. _Franchir en montant_, _traverser_, _passer_. SYN. Transeo. USUS: Hoc malum transcendit Alpes. Cf. Scando.
TRANSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Transcrire_, _copier_, _reproduire par écrit_. SYN. Exscribo, describo. USUS: Orationes totas sua manu transcripsit.
TRANSCURRO, is, curri, cursum, ere, n. et a. _Courir au-delà_, _courir devant_. USUS: Dum Cyri, dum Alexandri similis esse voluit, qui suum cursum transcurrerant, _en voulant ressembler aux Cyrus et aux Alexandre, qui au lieu de fournir leur carrière, l’avaient franchie d’un bond_.
TRANSENNA, æ, f. _Fenêtre_. SYN. Fenestra, cancelli. USUS: Eam copiam quasi per transennam prætereuntes, strictim aspeximus, nous _n’avons pu entrevoir ces richesses qu’en passant et comme à travers une gaze_.
TRANSĔO, is, ĭi _vel_ īvi, ĭtum, ire, n. _Passer au-delà_, _passer à travers_, _traverser_, _franchir_. SYN. Trajicio, transmitto, transcendo, transgredior, prætervehor, permeo, trano, delabor, deflecto, abeo, defluo. ADV. Auspicato, breviter, deinceps, facile, leviter, separatim, singillatim, tuto, quam brevissime. PHRAS. Cave ne modestiæ terminos transeas, _prenez garde de dépasser les bornes de la modestie_. Ne longius progrediare quam modestiæ ratio patiatur; ne quos modestia tibi terminos præscribit transilias, transgrediare, transcendas, prætergrediare; ne modestiæ terminos _vel_ cancellos egrediare, excedas; ne a præscriptis modestiæ cancellis excedas. USUS: Flumen, mare transire. Ad alium sermonem transire; in sententiam alicujus, in alia omnia, ad partes alterius transire. Si quidem est peccare, transire lineas. Legem, modum transire. Aliquid silentio transire.
TRANSFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Porter au-delà_, _transporter_, _transférer_. SYN. Traduco, confero. ADV. Acute, astutius, apertius, audacius verba. Contumeliose, crebrius, tragice, commode, deinceps, separatim, indidem. PHRAS. 1. Invidiam omnem in me transtulit, _il fit retomber sur moi tout l’odieux_. Ad me transfudit; invidiam omnem deoneravit et in me trajecit; totam invidiæ molem in me transmovit, derivavit, traduxit. Invidia tota, eo potissimum auctore, in me vertit. 2. (De verbo ad verbum in latinum transtulit, VULG.), _il traduisit en latin mot à mot_. Verbis totidem in latinum transtulit; verbum pro verbo reddidit; verbum de verbo expressit; ad verbum transtulit. USUS: Cum de curriculo studiorum tuorum deflexisses, animumque alio transtulisses, _et que tu te fus décidé à faire autre chose_. Amorem suum, curam, laborem, studium ad illud transtuli. Culpam transferre in alium, _rejeter la faute sur d’autres_. Verba apertius transferre. Cf. Verto.
TRANSFĪGO, is, xi, xum, ere, a. _Transpercer_, _percer d’outre en outre_. SYN. Configo, gladium lateri, jugulo defigo. USUS: Hasta transfixus.
TRANSFŎDĬO, is, fōdi, fossum, ere, a. _Percer_, _transpercer_. SYN. Transfigo, transverbero, trajicio latus. USUS: Fugienti latus transfodit.
TRANSFORMO, as, avi, atum, are, a. _Transformer_, _métamorphoser_. SYN. In aliam formam muto; in aliam imaginem me converto; aliam personam, speciem, imaginem induco, fero. Cf. Muto.
TRANSFŬGA, æ, m. _Transfuge_, _déserteur_. SYN. Perfuga. USUS: Scipio transfugas et fugitivos bestiis objecit.
TRANSFŬGĬO, is, fūgi, ere, a. _Passer à l’ennemi_, _déserter_. SYN. Perfugio, profugio. ADV. Levissime. USUS: Ab afflicta amicitia ad florentem transfugere et devolare.
TRANSFŬGĬUM, ĭi, n. _Action de passer à l’ennemi_, _désertion_. SYN. Defectio, profugium. USUS: Longius ab hoste abiit, ut levibus ingeniis impeditiora essent transfugia, _il s’éloigna de l’ennemi, afin que la désertion fut plus difficile pour tous ces esprits légers_.
TRANSFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Transvaser_, _verser_, _répandre_. SYN. Transfero. ADV. Libenter. USUS: Amorem omnem abjecit atque in hunc transfudit. Omnes meas laudes libenter ad te transfuderim, _je serais disposé à reporter sur toi, etc._ Cf. Transfero.
TRANSGRĔDĬOR, eris, essus sum, ĕdi, d. _Passer outre_, _traverser_. SYN. Migro. ADV. Inauspicato. USUS: Alpes transgredi. Cf. Transeo.
TRANSGRESSĬO, ōnis, f. _Action de franchir_, _de traverser_. SYN. Transitus. EPITH. Concinna. USUS: Vallum Alpium contra transgressionem Gallorum. Cf. Delictum.
TRANSĬGO, is, ēgi, actum, ere, a. _Terminer un différend_, _conclure_, _arranger_. SYN. Decido, pactionem facio, conficio, gero, ago, perficio. ADV. Commode. USUS: 1. Transigere et decidere cum aliquo de re aliqua. Modica pecunia transiges. 2. Rem perficio, absolvo, _mener à bonne fin_, _achever_, _accomplir_. Transigere multas res uno tempore. Susceptum negotium transigere. 3. Ago, _passer_, _consumer_, _mener_. Vitam otiosam transigere et ludo jocisque conterere. Cf Pactum, Paciscor.
TRANSĬLĬO, is, ŭi, ire, n. et a. _Traverser en sautant_, _sauter_; _dédaigner_. SYN. Prætereo, transeo, prætervehor. USUS: Transilire ante pedes posita, _négliger ce qu’on a devant soi_. Cf. Transeo.
TRANSĬTĬO, ōnis, f. _Action de passer dans un autre parti_; _transition_. USUS: Transitio ad plebem. Nullis transitionibus ejus utitur oratio.
TRANSĬTŬS, ūs, m, _Passage_, _traversée_. USUS: Fossæ transitum ponticulo junxit.
TRANSLĀTĬO, ōnis, f. _Transport_, _translation_; _traduction dans une autre langue_; _métaphore_. USUS: Verecunda debet esse translatio. EPITH. Pervia, paulo durior, liberalis, multa, verecunda, continua, frequentissima, mollissima, puerilis.
TRANSLĀTĪTĬUS (tralatitius), a, um, _Reçu par transmission ou par tradition_, _transmis_, _traditionnel_. USUS: Vetus hoc edictum translatitiumque est, _édit rendu par l’ancienne magistrature_, _tradition de jurisprudence_. Nosti hæc translatitia.
TRANSLĀTĪVUS, a, um, _Relatif au changement_, _qui produit ou exige un changement_. USUS: Constitutio translativa, _cause de récusation_, _exception déclinatoire_.
TRANSLĀTOR, ōris, m. _Celui qui emporte ailleurs, qui détourne_. USUS: Translator quæsturæ.
TRANSMĂRĪNUS, a, um, _D’outre-mer_.
TRANSMĬGRO, as, avi, atum, are, n. _Passer d’un lieu dans un autre_, _émigrer_. USUS: Suadebat ut Veios transmigrarent, _il leur conseillait de passer à Véies_. Cf. Migro.
TRANSMISSĬO, ōnis, f. _Trajet_, _traversée_, _passage_. SYN. Trajectio. EPITH. Superior. USUS: Navigationem magnopere timebam, memor prioris tuæ transmissionis.
TRANSMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Envoyer d’un lieu dans un autre_, _transporter_, _faire passer_. SYN. Transeo, trajicio. USUS: 1. Cæsar in Africam transmisit secunda navigatione. 2. Trado, _livrer_, _abandonner_. Provinciam, bellum, negotium alteri transmittere. 3. Posthabeo, _consacrer_. Omne tempus meum amicorum temporibus transmittendum putavi, _j’ai cru devoir consacrer tout mon temps aux intérêts de mes amis_. 4. Consumo, _en parl. du temps_: _passer_, _mener_, _couler_. Tempus inter libros transmittere. Cf. Mitto.
TRANSMONTĀNUS, a, um, _Situé au-delà des monts_. SYN. Qui ultra montes habitat.
TRANSNĂTO, as, avi, atum, are, n. _Traverser à la nage_. SYN. Trano, natando flumen transeo. Cf. Trano.
TRANSPORTO, as, avi, atum, are, a. _Transporter_, _passer ou faire passer au-delà_. SYN. Trajicio, transfero. USUS: In Macedoniam tantum exercitum transportavit. Cf. Transfero.
TRANSTRUM, i, n. _Banc de rameurs_.
TRANSVECTĬO, ōnis, f. _Passage traversée_. USUS: Num te terret transvectio Acherontis?
TRANSVĔHO, is, vexi, ctum, ere, a. _Transporter au-delà_, _faire passer_. SYN. Trajicio, traduco. USUS: Mare transvehi, _traverser la mer_.
TRANSVERBĔRO, as, avi, atum, are, a. _Transpercer_, _percer en frappant_. SYN. Transfigo. USUS: Bestiam venabulo transverberare.
TRANSVERSUS, a, um, _Oblique_, _transversal_. SYN. Obliquus. )( Rectus. USUS: Multæ viæ transversæ. Ab hac lege mihi non licet transversum digitum, unguem discedere, _il ne m’est pas permis de m’écarter d’une ligne de cette loi_. Ecce tibi e transverso. Transversa ecce incurrit fortuna, _vient se mettre en travers_, _vient à la traverse_. Transversis itineribus Romam properat, _par des chemins de traverse_. Cf. Obliquus.
TRANSVŎLO, as, avi, atum, are, a. et n. _Voler au-delà_. USUS: Oceanum transvolavit Romanæ urbis gloria, _la gloire de la ville de Rome a traversé les mers_.
TRĂPĔZŎPHŎRON, i, n. _Figure servant de support à une table_, _pied de table_. SYN. Statua sustinendæ mensæ facta.
TRĔCENTI, æ, a, _Trois cents_. USUS: Leonidas se in Thermopylis trecentosque eos, quos eduxerat Sparta, opposuit hostibus, _Léonidas s’opposa aux ennemis dans les Thermopyles avec les trois cents soldats qu’il avait amenés de Sparte_.
TRĔDĔCIM, _Treize_. USUS: Tredecim captis navibus, decem demersis.
TRĔMĔBUNDUS, a, um, _Tremblant_, _qui tremble_. USUS: Vox, manus tremebunda.
TRĔMĔFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a. _Faire trembler_, _ébranler_. SYN. Concutio. Cf. Terreo.
TRĔMO, is, ŭi, ere, n. _Trembler_, _être tremblant_, _craindre_, _redouter_. SYN. Contremisco. ADV. Omnino. USUS: Qui tremunt et exalbescunt objecta re terribili. Cf. Timeo.
TRĔMOR, ōris, m. _Tremblement_, _agitation_. USUS: Terrorem tremor et pallor et dentium crepitus consequitur. Cf. Timor.
TRĔMŬLUS, a, um, _Tremblant_, _agité_. SYN. Tremens, tremebundus.
TRĔPĬDĀTĬO, ōnis, f. _Agitation_, _préoccupation_, _désordre_, _trouble_. SYN. Metus, commotio, tumultus. Cf. Timor.
TRĔPĬDĒ, _En s’agitant_, _en tremblant_, _avec crainte_. USUS: Stativa trepide deserta sunt.
TRĔPĬDO, as, avi, atum, are, n. _S’agiter en désordre_, _se troubler_, _s’alarmer_. SYN. Timeo, metuo, pavore defixus sto. PHRAS. Trepidatum est, _on commença à trembler_. Lymphati trepidare cœperunt; omnium pectora occultus metus percurrit, pervasit; lymphati aguntur ferunturque; metu obtorpescunt; pavore exanimantur. Cf. Timeo.
TRĔPĬDUS, a, um, _Inquiet_, _agité_, _alarmé_. SYN. Pavidus, metuens, timens. USUS: Trepida res, dubia, et ob hoc timorem inducens.
TRĬANGULUS, a, um, _A trois angles_, _triangulaire_. USUS: Ea triangula, alia quadrata nominant.
TRĬBŪLIS, is, m. _Qui est de la même tribu_. SYN. Curialis. EPITH. Turbulentus, vicinus. USUS: Apud tribules suos plurimum gratia potest.
TRĬBŪNĂL, ālis, n. _Espace élevé et demi-circulaire ou siégent les magistrats_, _tribunal_. SYN. Sella judiciaria. EPITH. Certum, totum, continuatum, proximum. PHRAS. Pro tribunali sedere, _siéger sur son tribunal_. Judiciis præesse; jura reddere; cognitionem capitalium rerum exercere; judicium exercere; causas cognoscere. Cf. Judicium. USUS: Pro tribunali sedere, sententiam pronuntiare.
TRĬBŪNĀTŬS, ūs, m. _Dignité ou fonction de tribun_, _tribunat_. SYN. Magistratus tribunorum plebis. EPITH. Ardens, militaris, pestifer et funestus, præclarus, tacitus, totus, turbulentissimus. USUS: Tribunatum petere, suscipere, seditiose gerere.
TRĬBŪNĪTĬUS, a, um, _De tribun (du peuple ou des soldats)_. USUS: Furor, terrores tribunitii. Potestas tribunitia.
TRĪBŪNUS, i, m. _Tribun du peuple_, _magistrat institué pour défendre les intérêts du peuple_. SYN. Populi defensor et custos. EPITH. Nimium acer, vehemens, acerbus, criminosus, amentissimus, felix, fœdissimus, furiosus, horridus, improbus, inermis atque imparatus, iners, levis, non bonus, militaris, modestus, non modo non seditiosus, sed etiam seditiosis adversarius, officiosissimus, perniciosus, similis gladiatori, sordidissimus, vesanus, vetus ac fortis, vigilans et accuratus, valens, vetus. USUS: 1. Ut Lacedæmone Ephori regibus, sic Romæ consulibus tribuni sunt oppositi. 2. Tribunus militum, qui ordines ducit, _tribuns des soldats_.
TRĬBŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Distribuer_, _donner_, _accorder_. SYN. Do, præsto, impertio. ADV. Caste, exigue, infinite, libentissime, liberaliter, longe, plurimum, multum, nunquam, pure, recte. USUS: 1. Suum cuique, opem et misericordiam miseris, honorem magistratibus tribuere. 2. Honorem habeo, defero, confido, _avoir des égards_, _de la condescendance_, _accorder par déférence_. Patri tuo semper plurimum tribui. Tribue hoc valetudini tuæ. Nimium tibi ipse tribuis. 3. Divido, _distribuer_, _diviser_, _partager_. Rem universam in partes tribuere. Cf. Do, Divido, Largior.
TRĬBŬS, ūs, f. _Tribu, division du peuple romain_. SYN. Curia, corpus. EPITH. Certa, rustica, urbana. USUS: Populum in tribus dividere. Tribu certa esse. Tribu moveri. Sui corporis tribusque homines sibi obnoxios habuit.
TRĪBŪTĀRĬUS, a, um, _Tributaire_. SYN. Stipendiarius, vectigalis. Cf. Vectigalis.
TRĬBŪTIM, _Par tribus_. SYN. Per tribus singulas.
TRĬBŪTĬO, ōnis, f. _Division_, _partage_, _répartition_. SYN. Distributio. USUS: Æquabilis tributio.
TRĬBŪTUM, i, n. _Tribut_, _impôt_, _contribution_. SYN. Quod a subjectis principi _vel_ reipublicæ penditur. EPITH. Acerbissimum, intolerabile. PHRAS. Magna tributa dare cogimur, _nous sommes obligés de payer de grands tributs_. Magnitudine tributorum premimur; gravi tributo et collatione iniqua frumenti opprimimur; ex censu tributa conferenda sunt maxima; vectigal in annos singulos magnum pendere; tributa pendere intolerabilia; stipendia ingentia dependere cogimur. USUS: Tributum ferre, pendere, solvere, conferre, _payer_, _acquitter_. In singula capita tributum imponere, _imposer_. Tributo, stipendio liberare, a tributis vindicare; tributorum finem afferre, _délivrer_, _dispenser_. Cf. Vectigal.
TRĪCÆ, ārum, f. pl. _Embarras_, _contrariétés_. SYN. Impedimenta. EPITH. Domesticæ. USUS: Biennium in his tricis moror. Cf. Nugæ.
TRĪCĒNI, æ, a, _Qui sont par trente_. USUS: Tricenos milites ex singulis legionibus, _trente soldats par légions_.
TRĬCEPS, cĭpĭtis, _A trois têtes_.
TRĪCĒSĬMUS, a, um, _Le trentième_. USUS: Hujus a morte tertius hic et tricesimus est annus, _il y a 33 ans qu’il est mort_.
TRĪCĬES, _Trente fois_. USUS: Æris tricies potest habere, _c. à d._, _trois millions de sesterces_.
TRĪCLĬNĬUM, ĭi, n. _Lit de table_; _salle à manger_. SYN. Conclave, cœnaculum tribus ad discumbendum lectis instructum. USUS: Tribus tricliniis accepti sumus valde copiose.
TRĪCOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Faire des difficultés_, _chercher des détours_. SYN. Nugor, nugas ago. USUS: Publius tecum tricatus est. Cf. Nugor.
TRĪDŬUM, i, n. _Espace de trois jours_. USUS: Quum tridui viam processisset, _après trois jours de marche_.
TRĬENNĬUM, ĭi, n. _Espace de trois ans_, _trois ans_. USUS: Biduum aut triennium est quum virtuti nuntium remisisti.
TRĬENS, entis, m. _La troisième partie d’un tout_, _le tiers_. USUS: Eum video testamento cum duobus coheredibus esse in triente, _le tiers dans une succession_.
TRĬĔTĒRIS, ĭdis, f. _Fête qui se célèbre tous les trois ans_: _fête de Bacchus_.
TRĪGĒSĬMUS, a, um, Cf. Tricesimus.
TRĪGINTA, _Trente_. USUS: Romulus quum septem et triginta regnavisset annos. Conjectus in carcerem triginta jussu tyrannorum, _par l’ordre des trente tyrans (à Athènes)_.
TRĪNI, æ, a, _Qui sont trois_, _qui vont par trois_. USUS: Ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit. Milites trinis castris potiuntur, _s’emparent des trois camps_.
TRĬPARTĪTŌ, _En trois parties ou trois parts_. USUS: Qui bona dividit tripartito, _qui fait trois parts de ses biens_.
TRĬPARTĪTUS, a, um, _Divisé ou divisible en trois parts_. USUS: Qui e divisione tripartita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertium.
TRĬPLEX, ĭcis, gen. com. _Triple._ USUS: Plato triplicem finxit animum, _Platon fait l’âme triple_.
TRĬPLĪCĬTER, _De trois manières_, _d’une triple façon_. USUS: Commutabimus tripliciter: verbis, pronuntiando, tractando.
TRĬPLUS, a, um, _Triple_. USUS: Pars tripla.
TRĬPŬDĬO, as, avi, atum, are, n. _Danser dans les solennités religieuses_, _trépigner_, _bondir_. USUS: Exsultans ac tripudians. Cf. Exsulto.
TRĬPŬDĬUM, ĭi, n. _Danse religieuse_; _augure favorable_. EPITH. Solistimum. USUS: Tripudium solistimum fit, cum ex offa aliquid in terram cadit, _l’augure est favorable quand il tombe qqche par terre (à cause de l’avidité des poulets sacrés)_.
TRĬPUS, ŏdis, n. _Siége à trois pieds_, _trépied_. USUS: Sacri tripodes.
TRĬQUĔTRUS, a, um, _Triangulaire, qui a trois angles_. SYN. Triangulus.
TRISTIS, e, gen. com. _Triste_, _affligé_, _chagrin_. SYN. Mœstus, mœrens, dirus. )( Hilaris, jucundus. PHRAS. Quid ita tristis es? _Pourquoi êtes-vous si triste?_ Quid angeris? quid te excrucias? cur mœrore conficeris? quid tuæ miseriæ te ita discruciant? quid te mœror quotidianus lacerat et conficit? cur animum ita mœrori das luctu afflictus et confectus? quid ita in lacrimis et mœrore consenescis? quid diffidens ac desperans de rebus tuis in sordibus, lamentis luctuque jaces? quid tristis capite demisso terram intueris? quid ita in domo tua omnia deserta, horrida, muta, plena luctus et mœroris? quid ita frontem contrahis? quid te in hunc mœrorem rapit, conjicit? Cf. Tristitia. USUS: Tristis et conturbatus domum abiit. Tristis natura et recondita. Tristissimis reipublicæ temporibus.
TRISTĬTĬA, æ, f. _Tristesse_, _affliction_. SYN. Mœror, severitas. EPITH. Simulata versutaque. PHRAS. 1. Immodica tristitia laborat, _une tristesse immense l’accable_. Æger animi est; haud levis dolor mœstum opprimit; fatigat hominem animi ægritudo ingens; vultu ipso dolorem animi præfert; doloris magnitudinem vix capit; tristitiæ immodicæ se dat, dedit; ægritudini se dedit; ægritudine ingenti opprimitur, conficitur; ægritudinem suscipit immodicam; pessime est animo; afflictus mœrore languet animus; tristissimis vexatur et conficitur curis; mœrore et lacrimis propemodum contabescit; assiduo in luctu est, versatur; modum lugendi non facit; magnam tristitiam subit; lacrimis et tristitiæ se tradit. Cf. Tristis, Ægritudo, Mœror. 2. Res ea magnam mihi tristitiam peperit, _cette affaire m’a causé une grande affliction_. Magnam mihi ægritudinem attulit; magna me ægritudine affecit; animum mœrore cumulat, cruciat, opprimit, conficit; ea res vehementer me mordet, pungit, sollicitat, angit, acerbe vexat, graviter commovet. Cf. Dolor, Mœror. 3. Deponamus tandem hanc tristitiam, _débarrassons-nous enfin de cette tristesse_. Mitigemus istam tristitiam et relaxemus; tollatur omnis illa superior tristitia; mentem tandem a tristitia hac abducamus; ægritudinem exuamus, abjiciamus; animum ægritudine levemus, deleatur ista ex animo tristitia; ægritudinem, quam ea res nobis asperserat, ex animo deleamus, exturbemus, abstergamus. USUS: Aliquem ad tristitiam contorquere. Tristitiam et severitatem mitigare. Oratione aliquem a tristitia abducere. Cf. Ægre fero.
TRĪTĬCUM, i, n. _Froment_, _blé_. SYN. Frumentum.
TRĪTUS, a, um, _En parl. langage_: _Connu_, _commun_, _ordinaire_, _rebattu_, _trivial_. SYN. Decantatus, contritus, pervagatus, contemptus. USUS: Tritum sermone, vetustate proverbium. Res trita, communis et pervulgata. Itinere trito incedere, _marcher dans un chemin battu_. Cf. Vulgaris.
TRĪTŬS, ūs, m. (abl. sing. tantum.) _Action de frotter_, _frottement_. USUS: Conflictu trituque lapidis ignem elicere.
TRĬUMPHĀLIS, e, gen. com. _De triomphe_, _triomphal_. USUS: Porta, vehiculum, ornamenta triumphalia.
TRĬUMPHO, as, avi, atum, are, n. _Triompher_, _obtenir les honneurs du triomphe_. SYN. Triumphum ago; Capitolium curru invehor, in Capitolium cum insigni laurea invehor. USUS: 1. Amplissime atque honestissime triumphare. 2. TRANSL. Exsultare lætitia, gaudio triumphare. Hic exsultat oratio et triumphat.
TRĬUMPHUS, i, m. _Triomphe, entrée d’un général victorieux_. SYN. Imperatoris; ducis, victoris pompa, cum laurea togaque palmata in Capitolium invecti. EPITH. Falsus, castellanus, justissimus, clarissimus, recens, amplissimus, certissimus et inanissimus, gratissimus, jucundissimus, magnus, verus, justus, navalis. USUS: Triumphum alicui decernere; triumphum habere, agere, deportare. Aliquem ad triumphum revocare laureamque illi insignem deferre. Disseres de triumpho: quid tandem habet iste currus? quid vincti ante currum duces? quid simulacra oppidorum? quid argentum? quid aurum? quid legati in equis et tribuni? quid clamor militum? quid tota illa pompa? quid vehi per urbem?
TRĬUMVĬRĀTŬS, ūs, m. _Dignité de triumvir_, _triumvirat_. SYN. Triumvirum magistratus.
TRĬUMVĬRI, ōrum, m. pl. _Triumvirs_, _commissaires chargés de différentes fonctions_. EPITH. Capitales. USUS: Triumviri capitales, _magistrats chargés de surveiller les prisons et de veiller à l’exécution des sentences capitales_.
TRĬVĬUM, ĭi, n. _Endroit où aboutissent trois chemins_, _carrefour_. SYN. Ubi tres viæ concurrunt. USUS: Maledictum de trivio arripere, _ramasser une injure qui traîne dans les rues_.
TRŎCHUS, i, m. _Trochus_, _cercle avec lequel jouent les enfants_. SYN. Turbo quo ludunt pueri.
TRŎPÆUM, i, n. _Monument de victoire_, _trophée_. SYN. Victoriæ monumentum. USUS: In Macedonia tropæa statuit, posuit, constituit, quæ bellicæ laudis victoriæque insignia ac monumenta sunt. Urbs tropæis ac triumphis ornata ac dicata.
TRŎPUS, i, m. _Trope_, _emploi métaphorique ou figuré d’un mot_. SYN. Verborum immutatio.
TRŬCĪDĀTĬO, ōnis, f. _Action d’égorger massacre_, _carnage_. Cædes, clades. USUS: De Clodianis lapidationibus, insidiis, trucidationibus.
TRŬCĪDO, as, avi, atum, are, a. _Tuer_, _égorger_. SYN. Occido, interficio, multis vulneribus concido, confido. Cf. Occido, Interficio.
TRŬCŬLENTER, _D’une manière farouche, dure, cruelle_. USUS: Atrociter et truculenter se gerere.
TRŬCŬLENTUS, a, um, _Farouche_, _dur_; _qui a l’air cruel_, _terrible_. SYN. Terribilis aspectu, trux, atrox. Cf. Crudelis.
TRŪDO, is, si, sum, dere, a. _Pousser avec force_. SYN. Impello. USUS: Ad mortem, ad supplicium se trudi videbat, _traîner_, _mener_.
TRULLA, æ, f. _Vase à puiser_. USUS: Trulla excavata cum manubrio aureo.
TRUNCUS, i, m. _Tronc d’arbre_, _tronc_. SYN. Stipes. EPITH. Tantus, tutior, totus. USUS: 1. In arboribus truncus, rami, folia. 2. TRANSL. Truncus corporis, _en parl. du corps humain_: _le tronc_, _le buste_. 3. Stolidus, _homme stupide_, _bûche_, _souche_. Hic truncus ac stipes consulatum sustineat.
TRŬTĬNA, æ, f. _Balance_, _trébuchet_. Statera. USUS: Populari trutina rem examinare, _juger les choses à une sorte de balance populaire_.
TRUX, trŭcis, omn. gen. _Sauvage_, _farouche_, _cruel_, _féroce_. SYN. Truculentus, atrox. Cf. Crudelis.
TU, _Tu_, _toi_. USUS: Tu mihi etiam legis mentionem facies.
TŬBA, æ, f. _Trompette_. SYN. Buccina. USUS: Tubæ sonitum in bello non fert. Tuba, ad tubam canere; tubam inflare.
TŪBER, ĕris, n. _Tumeur_, _bosse_, _excroissance_. SYN. Terræ collum, tumor.
TŬBUS, i, m. _Tube_, _canal_; _trompette_. SYN. Fistula. USUS: Ductus aquarum, quos illi tubos vocant.