Lexicon Latinum

Part 14

Chapter 143,046 wordsPublic domain

ANTĔGRĔDĬOR, eris, gressus sum, gredi, d. _Marcher devant_, _devancer_. SYN. Antecedo, anteverto, prægredior. )( Sequor. ADV. Fortuito. USUS: Lucifer, cum solem antegreditur; cum subsequitur, Hesperus dicitur. Omnia quæ fiunt, causis fiunt antegressis. Cf. Præcedo.

ANTĔHAC, _Auparavant_. SYN. Antea. USUS: Antehac sperare licebat, nunc etiam spes erepta est.

ANTĔLŪCĀNUS, a, um, _Qui a lieu avant le jour_. SYN. Quod ante lucem est, _vel_ fit. USUS: Tempus antelucanum. Cœnæ antelucanæ, _repas prolongés jusqu’au jour_. Litteratus antelucana opificum industria ne se vinci sinat.

ANTĔMĔRĬDĬĀNUS, a, um, _Qui a lieu avant midi_. SYN. Quod fit ante meridiem. )( Pomeridianus, vespertinus. USUS: Antemeridianus sermo. Antemeridianis litteris tuis me recreasti.

ANTENNA, æ, f. _Antenne_, _vergue_. SYN. Transversum in navi lignum ad malum, cui velum alligatur. USUS: Quid tam in navigio necessarium, quam prora, puppis, antennæ, vela, mali?

ANTĔOCCŬPĀTĬO, ōnis, f. _Antéoccupation_. Figura Rhetorica. SYN. Impulsio.

ANTĔOCCŬPO, as, are, a. _Aller au-devant_, _prévenir_. SYN. Præoccupo. USUS: Ut anteoccupet, quod putat opponi.

ANTĔPĪLĀNI, ōrum, m. pl. _Soldats des deux premiers rangs_. USUS: Hoc agmen antepilanos vocabant.

ANTĔPŌNO, is, posui, positum, ere, a. _Mettre devant_; _préférer_. SYN. Præpono, præfero, antefero, præstabilius puto, primas do, primum et summum habeo. ADV. Longe, nimium, recte, stulte. PHRAS. Publica commoda privatis antepono, _je préfère l’intérêt de l’état à mes propres intérêts_. Reipublicæ commoda privatis potiora habeo; mihi reipublicæ prima est dignitas, vitaque potior. Majorem publicæ, quam privatæ utilitatis rationem duco. Ad publica magis, quam privata commoda, consilia mea, studia, ac cogitata refero. Pluris ego publica, quam privata facio commoda. In quærendis commodis non tam meas, quam reipublicæ utilitates specto; non tam mei, quam publici boni rationem habeo. In consiliis, ac cogitationibus ampliorem publicis, quam privatis utilitatibus locum do, tribuo, relinquo. Reipublicæ mihi cura potior est ac antiquior, quam privata rerum mearum commoda. USUS: Ego nec meum consilium nec judicium tuo, nec laude probitatis me tibi antepono.

ANTĔPRÆDĬCO, is, dixi, dictum, ere, a. _Dire à l’avance_, _prédire_. SYN. Prædico. USUS: Itaque hoc apud vos testificor, denuntio, anteprædico.

ANTĔQUAM, _Avant que_. SYN. Priusquam, antequam. USUS: Scribam, antequam discendo.

ANTĔSIGNĀNUS, i, m. _Soldat qui est devant les enseignes_; _chef_. SYN. Primipilus. USUS: Antesignanos constituere judices. Fuerat in acie Pharsalica antesignanus.

ANTESTO, stas, steti, statum, stare, a. et n. _Être au premier rang_, _surpasser_, _exceller_. SYN. Præsto, antecello, excello. ADV. Multum. USUS: Crotoniatæ olim corporis viribus omnibus antestetere.

ANTĔVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, a. et n. _Arriver avant_, _devancer_. SYN. Prævenio, anteverto, præverto. USUS: Consilia et insidias hostium antevenire. Omnibus rebus, credo, amorem prævenire. Cf. Præsto.

ANTĔVERTO, is, verti, versum, ere, a. et n. _Aller devant_, _prévenir_. SYN. Præverto, antecedo. )( Subsequor. USUS: 1. Itinere illum antevertit. Antequam tecum agerem, antevertisti. 2. Rebus aliis antevertam, quæ mandas mihi, _je m’occuperai avant tout de ce que vous m’ordonnez_. Cf. Prævenio.

ANTĬCĬPĀTĬO, ōnis, f. _Connaissance anticipée_, _préalable_. USUS: Quis non habet sine doctrina anticipationem quamdam Deorum? i. e. anteceptam Deorum agnitionem, _quel est celui qui, même sans instruction, n’a pas une certaine connaissance de la Divinité?_

ANTĬCĬPO, as, avi, atum, are, a. _Devancer_, _anticiper_. SYN. Anteoccupo, anteverto. USUS: Quid anticipas molestias diu post secuturas? Anticipatum est mentibus nostris, DEUM humana forma concipere.

ANTĬPŎDES, um, m. _Antipodes_. SYN. Gentes adversi orbis incolæ. USUS: Antipodes e regione nobis, adversis stant vestigiis, adversa urgent vestigia.

ANTĪQUĒ, _A l’antique_. USUS: Quædam antique, pleraque dure dicit, _employer des expressions vieillies_, _des archaïsmes_.

ANTĪQUĬTAS, ātis, f. _Antiquité_. SYN. Vetustas. EPITH. Incorrupta, mutata, ultima. USUS: 1. Antiquitas proxime ad Deos. In exemplis auctoritatem habet antiquitas. 2. Priscorum mores: Cato documentum virtutis, antiquitatis, prudentiæ, _Caton, ce modèle de vertu, de probité antique, de prudence_.

ANTĪQUO, as, avi, atum, are, a. Rejeter. SYN. Abrogo. USUS: Legem, rogationem antiquare. Cf. Aboleo, Abrogo.

ANTĪQUUS, a, um, _Antique_, _ancien_, SYN. Vetus, priscus. )( Recens. DIFFER. Senes, quantum ad vitam privatam; Veteres, quantum ad publicum tempus. Antiqui utrique dicuntur, sed magis Veteres, quam Senes. PHRAS. 1. Quæ tu narras, antiqua sunt, _ce que vous racontez est bien ancien_. Horum non satis explicata recordatio est, quæ propter vetustatem obsoleverunt. Hæc jam diu gesta, et a memoria nostra sunt remota. Perantiqua ista sunt, ex annalium monumentis, et Regum memoriis repetenda. Res sunt vetustate, senio, et situ oblitteratæ, vetustate nimia obscuræ, ut quæ ex magno intervallo non cernuntur. Exoleta vetustate annalium ista sunt exempla. Exesa sunt vetustate monumenta; profundæ vetustatis caligine obducta; ex veterrimis commentariis eruenda, conquirenda. Res sunt vetustate obrutæ; vexatæ; vetustatis rubigine obsitæ. Monumenta sunt vetustatis injuria victa. 2. Antiqua verba adhibes, et obsoleta, _vous vous servez d’expressions vieillies et qui ne sont plus en usage_. Versus affers, quos Fauni olim, vatesque canebant. Prisca verborum vetustate uteris. Verba adhibes ex Faunorum et Aboriginum seculo repetita. Quasi cum Evandri matre loquereris, ita verborum quævis monstra aucuparis. Videris inter Menenios, et Appios litteras didicisse. Verba affers a Sabinis usque, ac Curibus accita. Pacuvios sermone refers. Reconditæ istæ voces sunt et exoletæ, quarum tibi in sermone usus est. 3. Antiquarum rerum investigator est diligens, _c’est un critique habile de l’antiquité_. Cognoscendæ vetustatis avidus est; vir est morum et litterarum veterum studiosissimus; mirifico antiquitatis studio tenetur. Diligentissimus est antiquitatis investigator. USUS: 1. Hæc nimis antiqua, et obsoleta sunt, _tout cela est bien vieux et passé de mode_. Hæc memoria nostra antiquiora sunt. Homo est antiquus, simplex et antiqui moris, qui ex sua natura cæteros fingat. In hoc homine vestigia antiqui officii remanent. 2. Comparat. Antiquior, pro carior, melior, potior. Nihil tibi sanctius sit, et antiquius, quam etc., _n’ayez rien de plus sacré, de plus à cœur que_.... Nihil habui antiquius, quam salutem publicam. Hæc mihi cura erit antiquissima. Cf. Potior.

ANTISTES, stitis, m. _Prêtre_, _pontife_. SYN. Præsul. USUS: Sacrorum antistites, religionum interpretes.

ANTISTĬTA, æ, f. _Prêtresse_. USUS: Fani Cereris antistita.

ANTRUM, i, n. _Antre_, _caverne_. * SYN. Caverna, specus.

1. ĀNUS, i, m. _Anus_, _fondement_. USUS: Anum appellas alieno nomine, cur non suo potius?

2. ĂNŬS, ūs, f. _Vieille femme_. EPITH. Delira, excors, fatidica. USUS: Quæ anus, ita, ut tu, deliret.

ANXĬĒ, _Avec anxiété_. * SYN. Sollicite, curiose, religiose, cum anxietate. USUS: Anxie rem ferre videtur. Anxie quærit.

ANXĬĔTAS, ātis, f. _Anxiété_, _tourment_, _souci_. SYN. Sollicitudo, dolor. DIFFER. Anxietas ab angore ut ebrietas ab ebriositate. Cf. Afflictor.

ANXĬUS, a, um, _Inquiet_, _tourmenté_. SYN. Natura proclivior ad angorem, sollicitus. PHRAS. 1. Anxius sum, _je suis inquiet_. In angustiis sum; omnibus rebus urgeor; in summas angustias adductus, inclusus sum; valde suspenso animo exspecto, qui evadam. Angor animo; metu conficior et angore. In sollicitudine sum; non mediocrem habeo, sustineo sollicitudinem; hæret in me sollicitudo illa; discrucior animo; sollicitor plurimis modis; animo male est, exedor, excrucior, emaceror. Nullum mihi tempus sine sollicitudine intercedit; vehementer re ista commoveor. Angitur intimis sensibus, _il est profondément troublé_, _inquiet_. Cruciatur, æstuat, titubat, hæsitat; quo se vertat, nescit. Qui homini æstus, quis error, quæ tenebræ? quid ille, caput sinistra perfricans, secum commurmurat? nocturno metu, et diurno vitam agit angore plenissimam. Æger animi, trepidus rerum suarum, nec satis certus, quo loco res suæ sint; afflictat se, manus supplices ad cœlum tendit; cogitationibus animum exedit; gravatum animi anxietate corpus ægre trahit. In angustum ejus coguntur copiæ. 2. Anxio te animo esse video, _je vois que vous êtes triste_, _inquiet_. Sentio te ægritudine confici; multis curis urgeri; affligi mœrore et consumi. Non me fugit, quantis curarum fluctibus, quantis perturbationibus animus jactetur tuus. Video, te in molestissimis esse curis; mœrore contrahi; ægritudine contabescere. Tristibus vexatum curis; angoribus implicatum; sollicitudine æstuantem te conspicio. Magnis mihi curis agi, magnis premi, angique sollicitudinibus videris. Nisi me conjectura fallit, multum acerbitatis tibi exortum est; magnum mœrorem eo ex casu cepisti, suscepisti, hausisti; ingentem ea tibi res sollicitudinem incussit; multas tibi curas dedit. Angorem capis, ut video, nimium; angori te das, dedis, implicas nimio; speciem mali majorem anxio animo tibi figuras; sollicitudine exsanguis es; in angustiis versaris maximis. Noctem, reor, cum perpetuis vigiliis, et magno animi motu agis. Turbata magnopere, quantum conjectura consequor, tibi mens est; gravis tibi injecta est cura; magnus te incessit metus. Cf. Affligo, Sollicitus, Timeo. USUS: Morosi sunt, iracundi, anxii et difficiles senes. Sollicitus et anxius amor. Animo esse anxio. Cf. Scrupulosus.

ĂPĂGE et ĂPĂGĬTE! _Ôte_, _retire-toi_; _arrière_, _loin d’ici_. Abigentis vox est, et fastidientis aliquid. USUS: Apage cum illo.

ĂPER, pri, m. _Sanglier_. SYN. Silvestris porcus. EPITH. Ingens. USUS: Hercules cum Erymanthio porco confligens.

ĂPĔRĬO, is, ui, ertum, ire, a. _Ouvrir_. SYN. Patefacio, recludo, resero. ADV. Aliquando, breviter, diligentius, paulum, studiosius. PHRAS. 1. Domum meam amicis aperio, _ma porte est ouverte à mes amis_. Domus mea patet omnibus; nemini clausa est amicorum. Adapertæ, expansæ fores sunt; angulos ædium mearum omnes amicis pervios facio, pando, resero. 2. Jussit vi aperiri portam, _il ordonna d’enfoncer la porte_. Militi negotium datum est, ut portas moliretur; seras, claustraque refringeret, revelleret; impetum in portas faceret. 3. Aperuit litteras, _il ouvrit les lettres_. Litteras resignavit; vincula epistolæ solvit, laxavit. 4. Animum aperire grave est, _ouvrir son cœur est chose grave_. Grave est, denudare judicia sua; animum patefacere; occulta sua apud aliquem expromere. Res est periculi plena, significationem dare, animi sui, sic ut sensus, voluntates ac studia quisque intelligat, perspiciat, cognoscat; ut pateant, exstent, perspecta sint studia nostra; ut ex signis quisque obviis de sensu nostro conjiciat. USUS: 1. Non ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire nesciat; nec ita reseranda, ut pateat omnibus, _il ne faut être ni prodigue, ni avare_. 2. Declaro, indico, explico, dissero aperte, facile reddo, _découvrir_, _montrer_, _parler de_... Studia, consilia, cogitationes, sententiam meam tibi aperire soleo. Philosophiæ fontes Socrates primus aperuit. Ego in senatu sceleratorum consiliorum fontes omnes aperui. Virtus sibi reditum in patriam aperit. Fores amicitiæ, occasionem ad invadendum aperire.

ĂPERTĒ, _Ouvertement_. SYN. Publice, plane, palam, non obscure, non dissimulanter. )( Tecte, ex insidiis, clam. PHRAS. Res in aperto, ac propatulo loco; in ore, atque oculis provinciæ; luce palam, inspectantibus omnibus gesta, _chose faite ouvertement_, _au vu et au su de tout le monde_. Apertissime et planissime rem explicare. Proferre aliquid aperte falsum. Simpliciter, candide et aperte loqui. Cf. Palam.

ĂPERTŬRA, æ, f. _Ouverture_. * USUS: Contra eas cellas relinquantur aperturæ.

ĂPERTUS, a, um, _Ouvert_. SYN. Patens, manifestus, planus, ante oculos positus. PHRAS. Homo eat apertissimus, _cet homme est très-ouvert_. Eo ingenio natus est, ut amicitiam et inimicitiam in fronte promptam gerat; animo simplici est et aperto, animum in vultu et lingua promptum habet. Cf. Sincerus. USUS: 1. Nihil tam clausum, tam reconditum, quod istius cupiditati non apertissimum, promptissimumque foret. Apertam simultatem gerere. Apertum scelus. Nihil tam apertum, tam perspicuum. 2. Facilis, perspicuus, sincerus, _ouvert_; _clair_. Multus tibi apertus est ad laudem cursus. Homo apertissimus. Aperta, dilucida oratio.

ĂPEX, ĭcis, m. _Sommet_. SYN. Fastigium. USUS: 1. Apex senectutis est auctoritas. 2. Diadema regium, _diadème_. Aquila Tarquinio apicem imposuit.

ĂPHRACTUS, i, f. _Vaisseau sans pont_. USUS: Morata est navigationem aphractorum imbecillitas. Genus est navigii Rhodiis usitati.

ĂPIS, is, f. gen. pl. apium et apum, _Abeille_. USUS: Homines mollitia fluentes apis aculeum ferre non possunt. Apum examina, quibus plurimum natura ingenii atque artis tribuit.

ĂPŎLŎGUS, i, m. _Narration_, _fable_, _apologue_. SYN. Fabula, in qua bruta animalia inducuntur loquentia. USUS: Narrationes apologorum.

ĂPOPHTHEGMA, ătis, n. _Apophthègme_.

ĂPOSTĂTA, æ, _Apostat_. SYN. Datæ Christo fidei desertor impius; desertor sacri instituti. PHRAS. 1. Nuntium remisit religioni veræ, _il a abjuré la vraie religion_. Ejuravit Christi sacra; a fide Christo data impia defectione descivit; ejurato Christi nomine ad superstitiones pristinas se recepit; a vera Religione, ab recta in DEUM fide defecit; desertis Christi castris ad sacrilegas superstitiones revertit. 2. Defecit a sacri ordinis instituto, _il a quitté son ordre, sa profession religieuse_. Deseruit religiosum, quod professus erat, institutum; sua voluntate a religiosa se militia segregavit; spreta votorum religione profanis se iterum curis, rebusque reddidit; abruptis legum, religionumque vinculis in nefariam se libertatem restituit; descivit a religiosæ familiæ institutis. Obligatam sacramento fidem nefaria instituti desertione impius fefelit.

ĂPOSTŎLI, ōrum, m. pl. _Les Apôtres_. PHRAS. Primi Christianæ legis Magistri, ac doctores; duodecim Christianæ doctrinæ præcones; legati a Christo missi ad omnes terrarum nationes; Christianæ reipublicæ Duodecim viri; Christianæ religionis signiferi; primorum Ecclesiæ principum collegium.

ĂPŎTHĒCA, æ, f. _Magasin_; _cellier_, _cave_. SYN. Cella vinaria, penuaria, etc. USUS: Domos omnium et apothecas scrutari.

APPĂRĀTĒ, _Avec appareil_, _somptueusement_. SYN. Cum apparatu, magnifice. USUS: Itaque edit, et bibit jucunde, sane et opipare, et apparate.

APPĂRĀTĬO, ōnis, f. _Magnificence_. USUS: Magnificentia, et apparatio popularium munerum, _pompe des jeux publics_.

APPĂRĀTŬS, ūs, m. _Préparatifs_; _ornement_, _apparat_. SYN. Apparatio. EPITH. Epularum a magnificentia recedens, magnificus, non privatus, aut plebeius, sed patricius, et prætorius, major, maximus, minor, navalis, præclarus; regius, tantus, tam præclarus, tenuissimus. USUS: Delectant me magnifici apparatus, vitæque cultus cum elegantia, et copia. Dies festus argento, veste, omni apparatu, ornatuque visendo agitur. Regio epularum apparatu accipi. Nullo apparatu pure et dilucide dicere. Hæc erat totius operis designatio, et apparatus. Apparatu nobis opus est, et rebus exquisitis undique, et collectis, accersitis, comportatis.

APPĀRĔO, es, ui, itum, ere, n. _Apparaître_, _se montrer_. SYN. Adsum, præsto sum, videor, compareo, in conspectum me do. )( Occulto. ADV. Leviter, clarius, facile, nusquam, prorsus, plane, serius. PHRAS. Apparuit in somno, _il apparut en songe_. In somnis observata hominis species; repræsentatæ sunt illi species minarum, iræque cœlestes; cœlo repente delapsa viri species se obviam dedit; in quiete visus divina specie juvenis; secundum quietem oblata illi species est hominis; in somno spectabilem habuit virum. Erat in oculis species hominis incogniti; per speciem se oculis obtulit; spectandum se præbuit vir ad eum diem ignotus. USUS: 1. Nulla uspiam navis prædonum, equi nulli, nulli equites apparuere. Deus ille sub anguis specte Syllæ apparuit. 2. Patet, liquet, _être évident_, _manifeste_. Ut apparet ex ejus orationibus, fuit vir doctus. Quo magis opprimitur, eo magis ejus virtus eminet, et apparet. Apparebunt demum fraudes tuæ, dilucebunt, detegentur. Cf. Emineo.

APPĀRĬTĬO, ōnis, f. _Fonction d’appariteur_. SYN. Apparitoris officium. EPITH. In longa ejus apparitione fidem ejus, et abstinentiam cognovi.

APPĀRĬTOR, ōris, m. _Appariteur_, _nom générique de tous les officiers subalternes attachés aux magistrats romains_. SYN. Satelles, stipator. EPITH. Humilis et abjectus, necessarius, recens. USUS: Quis unquam apparitor tam humilis, et abjectus.

APPĂRO, as, avi, atum, are, a. _Préparer_. SYN. Comparo, paro. ADV. Omnino, opipare. DIFFER. Præparare est antea utilia parare; apparare pertinet ad dignitatem quamdam, ac verius pompam. USUS: Bellum apparavit, suscepit, confecit. Convivium, cœnam, nuptias, prandium apparare et ornare. Crimina in insontem apparare. Ludi apparatissimi. Instructa et apparata domus rebus omnibus. Cf. Paro, Instruo.

APPELLĀTĬO, ōnis, _Appel (en justice)_; _appellation_, _dénomination_. SYN. Compellatio. EPITH. Improbissima, inanis, levis, venalis. USUS: Regum appellationes venales erant. _Le titre de roi était à vendre._ Ea Tribunorum appellatio intercessit auxilii causa.

APELLĀTOR, ōris, m. _Appelant, qui interjette appel_. USUS: Vix manus ab illo appellatore abstinebantur.

APPELLO, as, avi, atum, are, a. _Adresser la parole_. ADV. Apertius, blande, blandissime, comiter, commode, communiter, durius, græce, gravissime, honorificentissime, identidem, inutiliter, ita sane, latine, melius, nimirum, recte, nominatim, nusquam, omnino non, pessime, prudenter, recte, rite, rectius, temere, valde, probe, vere, ultro, vulgo. USUS: 1. Voco, compello, alloquor. Rem suo nomine appellare. Salutare benigne, comiter, hilariter appellare unumquemque. Blando sermone milites appellare. Superbius, asperius, duriore verbo appellare quemquam, _parler à_. 2. Nomino, nuncupo, _nommer_, _proclamer_, _mentionner_. Nunquam Cæsar Pompeium honorifice appellat. Nominatim, nomine aliquem, tertio quoque verbo appellare. 3. In jus voco, _appeler en justice_. Debitum reposco, _sommer un débiteur de payer_. Cur me post biennium primo appellas? Sponsores appellare. De pecunia quem appellare. 4. Invoco, et confugio ad, _appeler à son secours_. Quis mihi Deus appellandus, quæ hominum fides invocanda, imploranda? A Prætore ad Tribunos, _vel_ Tribunos appellavit. (VULG. Majorem potestatem imploro, _en appeler à une juridiction supérieure_.) Cf. Nomino, Voco.

APPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a. _Aborder_. SYN. Applico, admoveo, accedo. ADV. Valde, timide. PHRAS. Navis ad littus appulit, _le navire aborda au rivage_. Littori admovit; terræ applicuit; navi ad portum successit; in terram evasit; ad terram pervenit; littus attigit; aditum ad terram navibus habuit; portum tenuit; in portum delatus, invectus est; portus hominem accepit; littore potitus est; portum ingressus est, cepit, tenuit, subiit; ad portum accessit; in portum navim subduxit; portum tetigit, assecutus est, intravit. USUS: 1. Classem ad portum, ad littus appulit, _aborder_. 2. TRANSL. Animum ad litteras appellere, _s’appliquer à l’étude_. Animum ad uxorem, ad scribendum appellere. 3. Pass. Classis appulsa. Appulsi in navibus prædones Cf. Accedo.

APPENDĬCŬLA, æ, f. _Petit accessoire_. SYN. Corollarium, accessio. USUS: Est hæc quasi appendicula ejus causæ.

APPENDIX, ĭcis, _Appendice_. SYN. Additamentum, accessio, corollarium. USUS: Appendix animi corpus, _le corps est une dépendance de l’âme_.

APPENDO, is, di, sum, ere, a. _Peser_. SYN. Annecto, suspendo, pendo. DIFFER. Perpendo, expendo, ejusdem fere significationis, rem exacte pondero: appendo, suspendo ad lancem; _vel_ statera pondero. USUS: Non annumero verba, sed appendo, _je ne compte pas les mots_, _mais j’en pèse la valeur_. Omnia sua tibi concessit, annumeravit, appendit. Aurum appendere artifici.

APPĔTENTĬA, æ, _Appétit_, _désir_. SYN. Appetitus. EPITH. Effrænata. USUS: Lætitia, profusam hilaritatem, libido effrænatam appetentiam efficit. Appetentiam cibi præstare; famem obsonare, _faire provision d’appétit_.

APPĔTĪTĬO, ōnis, f. et APPĔTĪTŬS, ūs, m. _Désir_, _convoitise_; _besoin_. SYN. Appetentia, impetus. EPITH. Immoderata, nimia, naturalis. USUS: Natura belluis dedit sensum, et motum, et cum quodam appetitu accessum ad res salutares. Appetitus rationi obediant, subjecti sint. Contrahere et sedare omnes appetitus, ut tranquilli sint, et omni perturbatione careant. Cf. Desiderium.

APPĔTO, is, ivi _vel_ ii, itum, ere, a. _Rechercher_, _désirer_. SYN. Cupio, opto, desidero, expeto. )( Refugio. DIFFER. Appeto cum affectu qualicunque: expeto cum ratione honesta et bona. ADV. Ardentius, cupide, frustra magnificentius, plus, semper, rapide, ultro. PHRAS. Aliena bona appetit, _il convoite le bien d’autrui_. Oculos ad prædia illa adjicit; inhiat, imminet fundis illis. USUS: 1. Non solum non recuso; sed appeto, reposco, _non seulement je ne refuse pas, mais je désire_. Homo voluptatum, gloriæ appetentior, laudis appetens. 2. Invado, impeto, _attaquer_, _assaillir_. Vita ejus sæpe ferro, insidiis appetita est. Lapidibus se appetitum, ac percussum clamitat. 3. Appropinquo, _approcher (en parl. du temps)_. Dies appetebat septimus, _le septième jour approchait_. Cf. Peto, Desidero.

APPINGO, is, pinxi, pictum, ere, a. _Ajouter en écrivant_. USUS: Novi semper aliquid appingitur.

APPLAUDO, is, plausi, plausum, ere, a. _Battre des mains_, _applaudir_. SYN. Manuum _vel_ pedum plausu favorem significo. USUS: Cui civium generi maxime applauditur. Cf. Plaudo, Admurmuratio, Gratulor.

APPLAUSŬS, ūs, m. _Applaudissement_. SYN. Favor popularis, secunda populi admurmuratio, festa acclamatio. EPITH. Magnus. USUS: Assentiente populo magno applausu dixit Cf. Plaudo, Plausus.

APPLĬCĀTĬO, ōnis, f. _Attachement_, _sympathie_. SYN. Adjunctio, adjectio. USUS: Amicitia potius ex applicatione quadam animi cum sensu amandi, quam a cogitatione utilitatis secuturæ oritur.

APPLĬCO, as, cui, citum, are, a. _Appliquer_, _attacher_, _joindre_. SYN. Adjungo. ADV. Familiariter, maxime, studiose. PHRAS. Ad bonas artes, se diligenter applicat, _il s’applique à l’étude avec ardeur_. Mentem, animum, consilium, studium ad litterarum studia appellit; mentem in bonarum artium studiis figit, locat. Animum ad doctrinarum studia adjungit. Bonarum artium studiis se addicit, operam dat; operam et studium navat. Ad artes liberales animum applicat; operam, studium, laborem confert; se ad bonarum artium studia transfert; in iis elaborat, desudat; operam ponit, consumit; industriam suam exercet. Animum adjicit ad bonas artes; nullam in iis consequendis industriam omittit; nulli parcit operæ; toto pectore, omni studio, cura, cogitatione in honestas artes incumbit; in honestissimarum artium studio, ac cultura omnes curas intendit. USUS: 1. Applicare naves ad terram, terræ. Flumini castra; se ad arborem applicat, _aborder_; _adosser_, _s’appuyer contre_. 2. Adjungo, _s’attacher à qqn_. Se ad aliquem præsidii causa; se ad ductum alterius, ad fidem et amicitiam populi applicare, _s’appliquer à_. Alii ad jus civile; ad eloquentiam alii se applicant. Animum denique ad frugem applicuit. Ad deteriorem partem animum ægrotum applicare, _se laisser aller au mal_. Cf. Adjungo.

APPŌNO, is, posui, positum, ere, a. _Placer auprès_; _ajouter_. SYN. Addo, adjungo, admoveo, adjicio, appingo, adscribo. USUS: 1. Ad ignem apponere aliquid, _mettre qqchose sur le feu_. Notam alicui rei, ad rem aliquam, ad malum versum adscribere, apponere. Ad illa præcepta de suo aliquid apposuit. Nec dies tuæ epistolæ, nec signum appositum est. 2. Pono, _placer qqn auprès d’un autre_. Custodem alicui apponere. Lucro apponere aliquid. 3. Ex composito adhibeo, _aposter_. Accusatorem alicui, calumniatorem apponere, _aposter des accusateurs_, _des délateurs_. Cf. Addo, Adjicio.