Part 13

ĂNHĒLO, as, avi, atum, are, n. et a. _Respirer_. SYN. Spiro, respiro. USUS: Catilinam furentem audacia, scelus anhelantem, ex urbe vel ejecimus, vel emisimus. Species hominis est crudelitatem ex imo pectore anhelantis.

ĂNHĒLUS, a, um, _Haletant_. USUS: Equus anhelus.

ĂNĬCŬLA, æ, f. _Vieille femme_. SYN. Anus, mulier vetula. EPITH. Minime suspiciosa, indocta. USUS: Aniculæ sæpe inediam biduo, aut triduo ferunt.

ĂNĪLIS, e, gen. com. _De vieille femme_. SYN. Quod aniculam potius, quam virum decet ADV. Pene. USUS: Ineptiæ, fabulæ aniles. Omnis superstitio anilis est, et imbecillis.

ĂNĪLĬTER, _A la manière des vieilles femmes_. SYN. Anicularum instar, more. USUS: Superstitiose, atque aniliter dicere aliquid.

ĂNĬMA, æ, f. _Ame_. EPITH. Æterna, infecta, particeps consilii atque rationis, pura, tenuis, carissima. USUS: (Anima vegetativa, VULG.) Anima altrix plantarum, cujus virtute eæ vigent, crescunt, germinant, frondescunt, florent. 2. (Anima sensitiva, VULG.) Anima sensu prædita, quæ sensu aliquo utitur, quæ sentientis vitæ beneficio fruitur. 3. (Anima rationalis, VULG.) _Ame raisonnable._ Anima rationis particeps, compos; ratione utens; ratione ac mente prædita. Sempiternarum rerum, ac sub intelligentiam cadentium compos, et particeps animus. Particeps consilii atque rationis anima. Immortalis mortali in corpore animus. 4. Anima a corpore separata, _âme séparée du corps_. Animus a corpore sejunctus; corporeis vinculis laxatus, relaxatus; qui ex vinculis, carcere corporis evolavit. Anima soluta legibus corporeæ servitutis; e corpore dimissa; e corporis custodia in libertatem asserta. 5. Animæ defunctorum. Manes; mortuorum, vita functorum animæ. 6. (Animæ in purgatorio, VULG.) Animæ piacularibus ignibus addictæ; piaculari flamma suas eluentes maculas; animæ, quæ purgantibus flammis torquentur; salutarium flammarum ignibus lustrantur. 7. Animæ in cœlo beatæ. Animæ cœlo redditæ; æterna jam in cœlo felicitate potitæ; donatæ sempiternæ mercede gloriæ; infinitis ac sempiternis in cœlesti regno gaudiis perfruentes. Cf. Beatus, Sancti. 8. (Animæ damnatæ, VULG.) Impii manes; animæ sempiternis suppliciis addictæ; æternis cruciandæ flammis; perpetuis inferorum incendiis mactandæ. Cf. Inferi. 9. Ponitur pro vita: In unius hominis anima spes nostras positas omnes habemus, _toutes nos espérances reposent sur lui seul_. Ægroto, dum anima, spes est. 10. Pro anhelitu, _souffle_. Continere, comprimere animam, _retenir sa respiration_. 11. Pro ære, _air_. Inter ignem ac terram aerem DEUS, animamque posuit. Anima, quæ spiritu in pulmones ducitur. 12. Pro causa et principio vitæ, _âme_, _principe de vie_. Animam agere, edere, efflare, amittere, _mourir_. 13. Pro mente, _intelligence_, _cœur_. Ea causa in anima, sensuque meo penitus insita est, et infixa.

ĀNĬMĀBĬLIS, e, gen. com. _Vivifiant_. Aer animabili, spirabilique natura.

ĂNĬMĀDVERSĬO, ōnis, f. _Remarque_, _réflexion_. SYN. Consideratio, attentio, notatio. EPITH. Censoria, humanissima, liberalissima, paterna, mediocris. USUS: 1. Notatio naturæ, et animadversio peperit artem. Nosse regiones animadversionis est, aut consuetudinis. 2. Pœna, castigatio, reprehensio, _correction_, _châtiment_. Animadversio omnis, ac castigatio contumelia vacare debet. Continere improbos metu animadversionis. Uti in aliquem animadversione. Remittere, condonare animadversionem. Cf. Pœna, Objurgatio.

ĂNĬMADVERSOR, ōris, m. _Observateur_, _qui fait attention à_. EPITH. Acris, diligens. USUS: Si acres et diligentes judices esse volumus, animadversoresque vitiorum, magna intelligemus sæpe ex parvis.

ĂNĬMADVERTO, tis, verti, versum, ere, a. _Faire attention à_, _remarquer_, _observer_. SYN. Animum adverto, noto, attendo; animum attendo, deprehendo, sentio, intelligo. ADV. Curiosius, attentius, diligentius, facile, graviter, maxime, plane, recte, rectissime, serius, vehementer, usque eo. PHRAS. Animadvertit, quid velim, _il fait attention à mes désirs_. Cernit animo, videt, quid velim. Quid agam, sentit. Præsentit, præsensione quapiam capit; nonnullum sensum habet; subolet illi, quid consilii parem. Non fugit hominem, non latet, ambiguum non est, quo mea spectent consilia. Cf. Noto, Adverto. USUS: 1. Animadverte, quæso, pro tua prudentia quæ fiant, _observez_, _je vous prie_. 2. Punio, castigo, _punit_, _châtier_, _sévir_. Crudeliter in aliquem animadvertere.

ĂNĬMAL, ālis, n. _Ce qui respire_, _être animé_. SYN. Animans. )( Inanimatus, inanimis. EPITH. Aptissimum ad cultum, funestum, ac nefariis stupris concretum. USUS: Homo animal divinum, providum, sagax. Homo animal acutum, plenum consilii et rationis, sempiternum, particeps pudoris ac verecundiæ. Animalium alia sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt cibum.

ĂNĬMĀLIS, e, gen. com. _D’air_. SYN. Spirabilis, aerius. USUS: 1. Natura animantis, _vel_ terrena, _vel_ ignea, _vel_ animalis, _vel_ humida. 2. Animæ proprium, vitale, _principe de vie_, _âme_. Intelligentiam animalem quidam etiam astris tribuunt.

ĂNĬMANS, antis, m. f. _Au pl._ ANIMANTES, ium, m. f. _Vel_ ANIMANTIA, ium, n. _Être animé_, _animal_. SYN. Animal. EPITH. Aquatile, dispar, divinum atque cœleste, mortale, pennigerum et aereum, terrestre. USUS: Animantes armatæ cornibus, obductæ plumis, hirsutæ spinis, tectæ coriis, vestitæ villis. Animantes aspiratione æris sustinentur. Quidam mundum ipsum animantem, sapientemque dixerunt.

ĂNĬMĀTĬO, ōnis, f. _Action d’animer_. EPITH. Divina. USUS: Divinæ animationis species ex igne.

ĂNĬMĀTUS, a, um, _Animé_. USUS: 1. Animatum est, quod motu cietur interiore. 2. Bene, _vel_ male affectus, _bien ou mal disposé à l’égard de qqn_. Ut homines abs te affecti sunt, ita in te sunt animati. PHRAS. Erga te semper optime animatus fui, _j’ai toujours été plein de bonnes intentions pour vous_. Animos gessi non modo benevolos tibi, sed addictos. Egregia semper in te fuit animi mei propensio. Cf. Affectus.

ĂNĬMO, as, avi, atum, are, a. _Animer_; _exciter_. SYN. Vitam do, animatum facio, anima dono: _vel_ * excito, stimulo, exstimulo, impello. PHRAS. Juvenes identidem animandi sunt, _il faut exciter les jeunes gens_. Recreandi, excitandi, spei animorumque implendi sunt juvenes. Ad spem, fiduciam erigendi sunt torpentes, demissi juvenum animi. Addendi identidem sunt juvenibus animi, et laude confirmandi. Augere animos juventuti oportet, et adhortatione firmare. Juventuti ut consulas, animum dare necesse est; stimulos ac spiritus subdere; fortitudinem inspirare; alacritatem accendere. Incalescant animi juventutis oportet, et alieno studio incitentur. Arrigendi juvenum animi, accendendi, inflammandi. Opera imprimis danda est, ut animus juvenum se colligat, atque confirmet; ut ardor animis injiciatur; alacritas addatur; vigor mentium revocetur. Non desint, quæ juventuti incitamento esse possint; quæ calorem pristinum reddant animis; quæ animos novos afferant; mentes excitent; studium injiciant et alacritatem. Exemplis ac monitis spiritus identidem hauriat juventus; animos renovet; redintegret. Moderator juvenes animum habere bonum jubeat, ut animo forti sint; ut animis vigeant; ut spes languentes erigat, alacritas et fiducia incendatur, curet. Cf. Impello, Excito, Incito. USUS: 1. DEUS omnia animat, format, alit, auget, _animer_, _donner la vie_. 2. * Laude animandi sunt juvenes, _exciter_.

ĂNĬMŌSĒ, _Courageusement_. SYN. Magno animo, intrepide. USUS: Non solum id animose et fortiter sed considerate etiam sapienterque fecerunt.

ĂNĬMŌSUS, a, um, _Courageux_, _hardi_. SYN. Plenus animi, plenus roboris, intrepidus. )( Timidus. PHRAS. Homo ingentis spiritus, _homme de cœur_. Animæ prodigus; capax ingentis spei pectus. Cf. Fortis, Alacer. USUS: Vir fortis et animosus.

ĂNĬMŬLA, æ, f. _Petite âme_, _faible existence_. USUS: In unius mulierculæ animula, quæ tandem jactura fit?

ĂNĬMUS, i, m. _Ame_; _pensée_; _courage_. SYN. Mens, anima, ratio: _vel_ benevolentia; _vel_ consilium, cogitatio. EPITH. Abjectus, abjectior, acer et magnus, præsens et acutus atque versatus, acrior, attentus, accusatorius, æger, æquus atque fortis, paratusque, æquior, æquissimus, æternus, afflictus, agrestis ac durus, alacer et erectus, alienus, gloriæ cupidus, amicus, amplus et excelsus, et patiens incommodorum, non omnino integer, angustus atque demissus et jejunus, tamque parvus. PHRAS. 1. Animo magno eat fortique, _cet homme a un grand courage_. Animus illi magnus est, et ad omnes casus ferendos constans, atque paratus. Animo sane est virili. Est in illo animus amplus, excelsus, incommodorum patiens, acer, præsens, robustus, omni liber cura et angore. Est in illo viro animi altitudo, firmitudo, gravitas, constantia incredibilis. Quantum in ejus viri animo roboris et nervorum, quam eximia virtus insit, quo sit animi robore, qua virtutis indole, qua animi excelsitate, et quasi exaggeratione, quis non videt? Animi firmitudine, gravitateque est singulari. Animo est erecto, et minime perturbato. Animi robore incredibili septus. Stat animo; viget animo et celsitate quadam indolis incredibili. Plenus animorum est. Vigore animi est acerrimus. Vir est, cuius constantiam, vigoremque mentis res nulla labefactet. Vivit in vivido pectore ingenium plusquam pro ætate vegetum. Pectus est homini animorum plenum. Excellenti est animo præditus. Vigore animi inter suos excellit maxime. Est in illo animi excellentia quædam, excelsitas singularis. Animum induit maximis rebus parem. Cf. Fortis, Alacer. 2. Animo est pusillo et abjecto, _il a un cœur faible et pusillanime_. Homo est animo fracto, remisso, humili, et imbecillo. Est illi animus mollis, perturbatus, irritabilis. Videas in illo homine ridiculam animi debilitatem, summam animi remissionem, dissolutionem, languorem, imbecillitatem. Minimus terror ejus animum frangit, minuit, effeminat; illi animum adimit. Ad minimum terrorem animus homini cadit; animum despondet, contrahit, inflectit, demittit; animo deficit, consternitur, concidit. Est quædam in eo homine animi humilitas, impotentia, contractio. Sensibus mirum quam angustis est. Ad primum fortunæ impetum animos submittit. Terroris siquid increpuit, animus mox concidit; frangitur metu; timore debilitatur, exanimatur. Cf. Abjectus, Timidus. 3. Animo est erga me benevolo, _il est bien disposé à mon égard_. Animo in me est bono, optimo. Summa in me fide est, et animo amicissimo. Summa ejus semper in me voluntas fuit. Quæ ille confert in me officia, ab optimo animo proficiscuntur. Secunda est ejus in me voluntas. Cf. Affectus, a, um. 4. Animo est a me alieno, _il est mon ennemi_. Alienum a me habet, gerit animum. Animo et voluntate a me dissidet. Armatum retinet in me animum. Animo est mirum in modum abalienato; aversissimo est a rebus meis animo. 5. Animo est invido, _il est envieux_, _jaloux_. Animo pravo est, et malevolentia suffuso. Cf. Invidus. 6. Animum habeo discedendi, _j’ai dessein de partir_. Animus est in discessu. In animo est; in animo habeo; cum animo; apud animum statui; deliberatum cum animo habeo, proxime migrare. Animus est in eo, ut proxime me hinc auferam. Animum induxi, _vel_ in animum; animum hunc suscepi; animus mihi est, abire propediem. Id ago; in eo nunc sum, ut quamprimum discedam. 7. Animum non habeo, _je n’ai pas le courage_. Abhorret animus ab hoc consilio. Studio toto, ac voluntate abhorreo a re. 8. Animi causa ludit, _il s’amuse pour se reposer_. Delectationis et otii consumendi causa; ad oblectandum temporis otium; fallendi otii gratia; animi remittendi ergo ludo utitur. 9. Animo hæc eo facta sunt, _il a fait cela dans te dessein de_.... Isto animo, atque ea opinione; ea mente et cogitatione, ea voluntate; eo consilio hæc gesta sunt. 10. Animo cado, _je perds courage_. Animo concido; animo contrahor, animo succumbo; spes me deserit; animus cadit, deficit, deest; animo deficere; animum submittere; frangi animo, debilitari; mente consterni soleo. 11. Animum excitare, _enhardir_. Animum erigere; a molestiis revocare, animum addere, augere, dare, renovare, afferre, reficere. 12. Animum recepi, _je suis remis de ma frayeur_. Collegi me ex timore; recreavi me ex illo pavore, recepi me a timore; recuperavi me; redintegravi animum, ac collegi ex illo tumultu. Aberrationem ab iis molestiis nonnullam habeo; animus accessit novus, animos sustuli, cœpi animo stare rursus, ac vigere. Fregit se tandem, ac deferbuit æstus ille animi. Cf. Remitto. USUS: Mens, anima, ratio, _Ame_, _intelligence_, _raison_. Animus est, qui viget, sentit, moderatur, et movet corpus, cui præpositus est. Cernere animo, comprehendere, complecti, tenere. Animum a negotio ad seipsum avocare, secum esse cogere, a corpore abducere. Animo excubare. Animi motus, perturbatio, contentio. 2. Ad benevolentiam refertur: Ex animo diligo, _aimer du fond du cœur_. Quem tibi debeo animum, nunquam mutabo, _je vous aimerai toujours autant que je le dois_. 3. Pro consilio et deliberatione, _disposition naturelle_, _dessein_, _volonté_. Animus mihi est. In animo est. Animo volvo, cum animo reputo. Animo perspicio. Cum animo constituo. Statuo apud animum; ex animi mei sententia; animo lustro, intueor. Animus is nunquam excidet, discedet. Defigo animum. 4. Ad mentis fortitudinem _vel_ debilitatem refertur, _âme élevée_, _caractère bas_. Animo esse magno, acri, ac præsente. Animo esse solutiore, fracto, jejuno, angustiore. 5. Animo bono, _bienveillance_. Animo amicissimo, summa fide ac voluntate. 6. Temeritas, ferocitas, _temérité_, _fierté_. Animos alicujus, ac impetus retardare.

ANNĀLES, ium, m. _Annales_, _histoire_. EPITH. Maximi. USUS: Ex vetustate annalium eruenda est memoria nobilitatis. Ex annalium monumentis, et vetustis commentariis hæc petenda sunt.

ANNĀLIS, e, _Annuel_, _relatif aux années_. USUS: Majores nostri leges annales non habebant, _nos aïeux n’avaient pas de lois annales (qui fixaient l’âge requis pour les magistratures)_. Lex annalis est, quæ certos annos Magistratui cuivis capessendo præscribit.

ANNECTO, is, nexui, nexum, ere, a. _Attacher_. SYN. Agglutino, necto. )( Avello. USUS: Stomachus ad linguam annectitur.

ANNELLUS, i, m. _Anneau_. SYN. Annulus parvus. USUS: Epicuri imaginem in poculis, et annellis habebant.

ANNĬVERSĀRĬUS, a, um, _Qui revient tous les ans_, _annuel_. SYN. Quod singulis annis recurrit, revertitur. USUS: Agere sacra anniversaria; festos dies anniversarios; anniversariæ cœli vicissitudines.

ANNŌNA, æ, f. _Récolte de l’année_; _vivres_, _denrées_. SYN. Res frumentaria, commeatus, cibaria. EPITH. Cara, carior, carissima, durior. PHRAS. 1. Annonæ penuria est, _il y a disette de vivres_. Annonæ summa est caritas; rei frumentariæ inopia. Annonæ difficultas ingravescit; premit urbem. Durior fit annona. Frugum est inopia; arcti commeatus. Arctiorem annonam hostis, clausum mare facit. Annona laboratur graviter. Annus in summa caritate est. Gravi conflictamur annona. Clausa sunt annonæ subsidia. Consumpta re frumentaria magnis sumus in angustiis. Frumenti inopia, re frumentaria premimur. Rerum omnium ad victum spectantium tantam inopiam sentimus, ut jam non caritas, sed fames timeatur. Copia frumenti deficit. Ad summam frugum inopiam adducti sumus. Annona crescit indies, _puta_ pretio. Res frumentaria in angusto est Annonæ angustiis premimur. In difficultate nobis res est. Annonæ magnis incommodis conflictamur. Laboratur ab re frumentaria. Anguste utimur re frumentaria. Frumentum angustius provenit. Angustiis rei frumentariæ ac cibariorum inopia in summas difficultates incurrimus. 2. Annonam interclusit hostis, _l’ennemi empêcha les vivres d’arriver_. Hostis re frumentaria nos exclusit, interclusit; frumento, commeatuque nos prohibuit; commeatu interclusit; annonam avertit, arctiorem annonam fecit. 3. Annonam mittere, _envoyer des vivres_. Commeatum mittere, subministrare, portare, supportare, subvehere, devehere, adducere, advehere, parare. Frumentum conferre; frumento juvare; rem frumentariam comparare, expedire, explicare. 4. Annonæ difficultas non multum minuitur, _la difficulté de se procurer des vivres ne diminue pas_. Annona haud multum laxaverat; nullum adeo momentum annonæ eo consilio factum est. 5. Annonæ caritas imminuta est, _la cherté des vivres a diminué_. Secuta tandem est annonæ levatio, vilitas. Consecuta est ex summa inopia summa vilitas. Levavit, laxavit, præstitit annonam magistratuum solertia. Apertis horreis frugum pretia levata sunt. Laxaverat tandem annona. Copia frumenti rursum suppetit. Utimur tandem expeditiore re frumentaria; a commeatu melius instructus, omnium rerum copia completus est exercitus. Commeatu, omnium rerum copia abundamus.

ANNŌSUS, a, um, _Vieux_. USUS: Annosa arbor. Cf. Senex.

ANNŎTO, as, avi, atum, are, a. _Annoter_, _prendre note de_. SYN. Noto, observo. PHRAS. Rei gestæ series annotanda est, _il faut consigner ces actions dans les annales_. Monumentis mandanda, commendanda, consecranda, celebranda; res ea in tabulas, in album est referenda; prodenda, committenda litteris; scripto relinquenda; memoriæ prodenda. Rei gestæ memoria posteris est prodenda. USUS: Et meminisse et annotare oportet Cf. Noto, Consigno.

ANNŬLĀRĬUS, ii, m. _Fabricant d’anneaux_. SYN. Opifex annulorum.

ANNŬLĀTUS, a, um, _Qui porte un anneau_. * SYN. Annulis ornatus. USUS: Incedunt cum annulatis auribus.

ANNŬLUS, i, m. _Anneau_. EPITH. Aureus. USUS: Annulo in cera sigillum imprimere.

ANNŪMĔRO, as, avi, atum, are, a. _Compter_, _évaluer_; _mettre au nombre de_. SYN. In aliquorum numero pono, in eundem numerum refero, adscribo, adscisco, coopto, recipio. USUS: 1. His libris annumerandi sunt illi de Republica, _à tous ses ouvrages_, _il faut ajouter ses livres sur la République_. In horum numerum librorum et isti veniunt; de horum numero; in horum numero librorum et illi sunt de Republica, in horum numero librorum et illi habendi, reponendi, collocandi de Republica. 2. Numerare simpliciter, _compter_. Pecuniam alicui annumerare. Difficile fit omnes de finibus sententias annumerare. Cf. Adnumero.

ANNUNTĬO, as, avi, a tum, are, a. _Annoncer_; _faire savoir_. SYN. Nuntio, denuntio. USUS: Ei salutem a me annuntiabitis.

ANNŬO, is, ui, nutum, ere, n. et a. _Donner son assentiment_, _affirmer_. SYN. Nutu capitis assentio. USUS: Id ille toto capite annuit. Si annuerit, salvus sum.

ANNUS, i, m. _An_, _année_. SYN. Tempus, spatium annuinum. EPITH. Absolutus perfectusque, egregius, exiens, fatalis, funestus, gravissimus, et pestilentissimus, integer, intolerabilis, judicialis, lenior, magnus, memorabilis, perfectissimus atque ornatissimus, pestifer, plenus, posterior, postremus, proximus, recentissimus, salubris, salutaris, similis, superior, totus, tranquillus aut certe munitissimus, uberrimus quæstuosissimusque, vertens. PHRAS. 1. Anni principio, _au commencement de l’année_. Anno ineunte; se aperiente, anni initio, exordio, ingressu. 2. Sub finem anni, _vers la fin de l’année_. Anno exeunte, vertente, circumacto, transacto. Dum annus se circumagit, dum annus in exitu est. Cum jam anni pars major processisset; cum extremum iam anni esset. Cum anni tempus circumactum esset. 3. Anni duo abierunt, _deux années se sont écoulées_. Anni duo intercessere, interfluxere. Biennium jam factum erat, postquam etc. Tertius est hic annus, ex quo etc. 4. Annum agit tertium, _il est âgé de trois ans_. Tres habet annos. Quadrimo minor est. Major est annis duobus. Annorum est trium. Nondum tertium egressus est ætatis annum. Annum agit tertium. Annos natus est, complevit tres. Trimulus est puer. Ætas universa ad tertium processit annum. Ætas est illi trium annorum. Hinc annus est illi tertius. Annum decurrit tertium. Annum tertium nondum explevit, excedit. Ad annum vitæ pervenit tertium. USUS: Homeri et Virgilii ætates non annis, sed seculis sunt disjunctæ. Annus integer, solidus, qui cursu solis, solstitiali orbe circumagitur. Annus abhinc alter abiit, exiit, præteriit. Anno Domini, _l’an du Seigneur_, _l’an de grâce_. Anno post Christum natum; Christi nati. Anno a salute humana hominum generi, restituta, data, recuperata. Anno a partu virginis; a partu virgineo; a puerpera virgine; a partu Matris semper virginis. Anno partus virginei; salutis per Christum restitutæ, reparatæ, recuperatæ salutis humanæ.

ANNŬUS, a, um, _Annuel_. SYN. Quod unius anni spatio continetur. USUS: Cursus annuus finitur ad rationem solis. Annuum tempus prope emeritum habes.

ANQUĪRO, is, quisivi, quisitum, ere, a. _Rechercher soigneusement_. SYN. Inquiro, quæro. USUS: Omnes artis locos anquirere. Judicio anquirere. Capite, _vel_ capitis anquirere, _intenter une action capitale_. (VULG. Contra aliquem criminaliter procedere.) Cf. Inquiro.

ANSA, æ, f. _Anse_, _poignée_. SYN. Manubrium. EPITH. Plures. USUS: TRANSL. Pro occasione, _occasion_, _moyen_. Dare ansam ad agendum. Capere ansam dicendi. Retinere ansam ad aliquem exagitandum. Cf. Occasio.

ANSĀTUS, a, um, _Qui a une poignée_. * SYN. Quod ansam habet. USUS: Homo ansatus, qui subnixis alis sese infert, _homme qui a les poings sur les hanches_.

ANSER, ĕris, m. _Oie_. USUS: Anseribus in Capitolio, et canibus cibaria publice præbentur.

ANTE, _Avant_, _devant_. SYN. Præ, pro, a fronte, in conspectu, ob. )( Post. USUS: 1. Loci ratione: Ante tribunal, ante pedes, ante oculos; ante suum fundum Clodius Miloni insidias parat. 2. Ratione temporis: Ante tempus consulatum inis. Idem jam quatriduo ante cogitarem. Proxime tu dices, ante ego censueram. (Interdum omittitur): Quarto (subintell. ante) Calendas, Idus, Nonas Novembres. 3. Magis (in comparatione): Te ante alios diligo. Virgo longe ante alias specie insignis. Numidæ ante omnes barbaros in venerem effusi. Nulli mortalium armis, aut fide ante Germanos.

ANTĔA, _Auparavant_. SYN. Antehac, ante hoc tempus, superioribus diebus, superioribus temporibus. USUS: Ad te antea, atque adeo prius scripsi. Id magis nunc opportunum, quam unquam antea.

ANTĔACTUS, a, um, _Passé_, _écoulé_. SYN. Superior. USUS: Ex anteacta vita facere judicium de aliquo.

ANTĔCAPTUS, a, um, _Préconçu_. SYN. Ante conceptus, præceptus. USUS: Antecapta quædam animo totius rei informatio, opinio.

ANTĔCĒDO, is, cessi, cessum, ere, a. et n. _Marcher devant_, _devancer_. SYN. Anteeo, præeo, præcurro, prægredior, antegredior, anteverto. )( Sequor. ADV. Efficienter. USUS: Biduo illum antecessi. Aliquem auctoritate, ætate, usu rerum antecedere. Cf. Excello.

ANTĔCELLO, is, cellui, ere, a. et n. _Surpasser_, _l’emporter sur_. SYN. Excello, præsto, antesto, præcedo, antecedo. )( Inferior sum. ADV. Longe, longe et multum. USUS: Chaldæi astrorum scientia aliis gentibus antecellunt, _les Chaldéens n’ont point de rivaux dans la connaissance des astres_. Eloquentia, ingenii gloria, humanitate, integritate, militari laude antecellere. Cf. Potior.

ANTĔCESSĬO, ōnis, f. _Action de marcher devant_; _cause antérieure_. SYN. Præcursio, prægressio. )( Consecutio. USUS: Vir sapiens causas rerum videt, earumque progressus, et quasi antecessiones non ignorat.

ANTĔCESSOR, ōris, m. _Soldat d’avant-garde_. * SYN. Qui præcedit. USUS: Res per speculatores, et antecessores equites enuntiatur, _il apprend l’affaire par ses éclaireurs_.

ANTĔCURSOR, ōris, m. _Éclaireur_. * USUS: Cum antecursoribus Cæsaris prælium commisit.

ANTĔDĪCO, is, dixi, dictum, ere, a. _Dire à l’avance_, _prédire_. SYN. Prædico, ante prædico. USUS: Augurum est, antedicere ea, quæ vitari possunt.

ANTĔĔO, is, ii _vel_ ivi, itum, ire, a. et n. _Précéder_; _surpasser_. SYN. Antecedo, præeo, præcedo. USUS: Præstantia animi omnibus bonis corporis anteit. Si me amas, fortunam ipsam fortunis anteeo meis. Aliquem tempore, ætate, intelligentia, virtute anteire. Cf. Supero, Excello.

ANTĔFĔRO, fers, tuli, latum, ferre, a. _Préférer_. SYN. Antepono, præpono, præfero. ADV. Longe. USUS: Iniquissima pax justissimo bello; bonus Imperator optimo Jurisperito anteferendus est. Catonis fortunam afflictam omnibus Cæsaris triumphis antefero. Cf. Antepono.