Part 129

RĔDŎLĔO, es, ŭi, ere, a. et n. _Être odorant_, _exhaler_, _sentir_. SYN. Oleo. USUS: Ejus sermonis multa indicia redolent. Oratio redolens antiquitatem. Mihi ex illius orationibus redolere ipsæ Athenæ videntur, _je ne sais quel parfum d’atticisme s’exhale de ses discours_.

RĔDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. _Faire revenir_, _ramener_. SYN. Restituo, redigo, reporto. USUS: Distractos aliquos in concordiam reducere. Aliquid in memoriam reducere, _rappeler qqche_. Medicina ægrum reducere ad salutem. De exilio aliquem domum reducere, reportare.

RĔDUCTĬO, ōnis, f. _Action de ramener_.

RĔDUCTOR, ōris, m. _Celui qui ramène_. USUS: Plebis in urbem reductor. Litterarum senescentium reductor, _celui qui rétablit_, _qui fait revivre_.

RĔDUNDANTĬA, æ, f. _Le trop plein_, _la trop grande abondance_. SYN. Profluentia.

RĔDUNDO, as, avi, atum, are, n. _Déborder_, _être trop abondant_, _inonder_. SYN. Supero, superfluo, effluo. ADV. Aliquantum. USUS: Pituita aut bilis cum in corpore redundat. Homo omnibus ornamentis redundans. Infamia majorum fere in posteros, amici laudes in amicum redundant. Nihil prætermittatur, nihil redundet. E tuo facto multum invidiæ in me redundabit. E rerum cognitione florescit et redundat oratio. Is redundantes nos et juvenili licentia superfluentes repressit, _celui-ci réprima les écarts où nous entraînait la fougue de la jeunesse_. Cf. Abundo.

RĔDŬVĬA, æ, f. _Envie aux doigts_. SYN. Ulcus digitorum. USUS: Capiti mederi debebam, reduviam curavi, _je devais soigner la tête et je n’ai donné mes soins qu’à une envie aux doigts_, _c. à d._, _en m’occupant de vétilles, j’ai négligé l’important_ (PROV.).

RĔDUX, dŭcis, omn. gen. _Qui est de retour_, _revenu_. SYN. Ex periculo _aut_ exilio revocatus. Cf. Redeo.

RĔFELLO, is, felli, ere, a. _Prouver la fausseté d’une chose_, _réfuter_. SYN. Redarguo, refuto. )( Confirmo. ADV. Palam, studiosissime. PHRAS. Ejus argumenta facile refellam, _je renverserai facilement ses arguments_. Criminationem totam nullo negotio dissolvam; diluam, quæ objecit; propugnaculum istud, quo contra impetus meos se usurum putat, facile dejiciam. Objecta facile infirmabo et convellam; eam illius opinionem ratio convellet, oratio labefactabit; veritas denique extorquebit; argumenta ejus facile obruam, proteram, prosternam. Sententiam hominis facile frangam; tela ista haud difficulter repellam; faxo brevi, ut argumenta ejus universa corruant, irrita reddantur. Cf. Refuto. USUS: Refellere et coarguere mendacium alicujus. Ea exemplis magis quam argumentis refelles, _vous réfuterez cela plutôt par des exemples que par des arguments_. Moribus oratio refellitur, _il fait par sa conduite la critique de ses discours_.

RĔFERCĬO, is, fersi, fertum, cire, a. _Remplir_, _bourrer_; _entasser_. SYN. Repleo. ADV. Peranguste. USUS: Animos vulgi superstitionibus, sermonibusque aures refercire, _rebattre, assourdir les oreilles par ses discours_.

RĔFĔRO, fers, tŭli, lātum, erre, a. _Porter_, _placer_; _emporter_; _rapporter_. SYN. Reveho, reporto, reduco. ADV. Aperte, callide, cumulatissime, identidem, magnopere, occulte, pariter, publice, recte, separatim, simpliciter, vere. USUS: 1. Pedes me referunt in Tusculanum. 2. Renuntio, _rapporter_, _relater_. Misit, qui nuntios exciperent et ad se referrent. 3. Revoco, _réproduire_, _faire revivre_. Veterum consuetudinem, laudem, legem referre. 4. Reddo, _rendre_, _payer_. Meritam debitamque gratiam referre. 5. Adscribo, describo, _transcrire_, _enregistrer_. Aliquid in commentarium, tabulas, volumen, codicem referre. Referre in deos, in deorum numerum. Rationes ad ærarium referre. 6. Ad deliberandum propono, _faire un rapport_, _proposer_; _s’en rapporter à_. De re aliqua ad senatum; de rebus obscuis ad Apollinem; de religionibus ad sacerdotes referre. Ad alium, ad alterius arbitrium referre. 7. Respondeo, _répondre_, _répliquer_. Hoc ego non ad meam defensionem attuli, sed illorum defensioni retuli. 8. Dirigo, _rapporter_. Omnia sua consilia ad gloriam; ad voluptatem referre omnia. 9. Similis sum, _rappeler_. Vultu patrem refert, moribus avum. 10. Converto, revertor, _revenir_. Se ad intermissa studia litterarum referre. Animum, oculos in aliquem referre, _reporter ses regards et son attention sur qqn_.

RĔFERT, n. et imp. _Il est utile_, _il est bon_, _il importe_. SYN. Interest, ad rem pertinet. PHRAS. Mea quidem id parum refert, _cela m’importe peu_. Rebus tuis sunt illa conjunctiora; ad rem meam nihil interest. In eo fortunæ meæ positæ non sunt. Nihil ad me ista. Non est, cur ea de re me angam, discruciem. Mihi isthic neque seritur, neque metitur; utcumque fuerit, haud in magno equidem ponam discrimine. Cf. Interest. USUS: Tua id maxime refert. Parvi refert abs te dici.

RĔFERTUS, a, um, part. v. Refercio. _Plein_, _rempli_, _comble_. SYN. Confertus, plenus. USUS: Locuples et referta domus, bonis omnibus abundans et affluens.

RĔFERVĒO, es, ere, et RĔFERVESCO, is, ere, n. _Être très chaud_; _bouillonner_, _rejaillir_. USUS: Jam quasi refervescit oratio. Sanguis refervet _vel_ refervescit.

RĔFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. _Refaire_, _rétablir_, _restaurer_, _améliorer_. SYN. Reconcinno, recreo, restituo. PHRAS. Corpus reficere, _remettre_, _ranimer le corps_. Corpora curare; corpus cibo potioneque firmare; famem sitimque cibo et potione depellere; firmare cibo vires, instaurare. Cf. Cibus. USUS: Nihil est jam quo nos reficiamus, aut ubi lapsi resistamus. Cum animus se a forensi strepitu refecerit et recreaverit. Reficere ædes quæ vitium fecerant. Refecta spe, _ayant repris espoir_. Reficit me ac recreat tua epistola. Cf. Recreo.

RĔFĪGO, is, xi, xum, ere, a. _Détacher_; _enlever_; _abroger_, _annuler_. SYN. Rescindo, infringo, revello. USUS: Acta Antonii legesque refixistis. Num figantur rursus tabulæ quas vos decretis vestris refixistis.

RĔFLĀTŬS, ūs, m. _Souffle_; _vent contraire_. SYN. Contrarius, adversus, reflans ventus. USUS: Naves reflatu Uticam actæ. Fortunæ reflatus semper timendus.

RĔFLECTO, is, xi, xum, ere, a. _Ramener_, _détourner_, _apaiser_. SYN. Revoco, sedo. USUS: Animum ad vindictam incitatum reflecto et revoco. Cf. Flecto, Recordor.

RĔFLO, as, avi, atum, are, n. _Souffler en sens contraire_, _être contraire (en parl. du vent)_. SYN. Contra flo. USUS: Cum fortuna reflarit, affligimur. Ventis reflantibus, cum aquilo mihi adversum teneret, in littus rejecti sumus.

RĔFLŬO, is, ere, n. _Couler en sens contraire_. * SYN. Retro fluo.

RĔFORMĪDĀTĬO, ōnis, f. _Vive crainte_, _forte appréhension_. SYN. Formido, metus. Cf. Metus.

RĔFORMĪDO, as, atum, are, a. _Reculer de crainte_, _craindre_, _redouter_. SYN. Refugio, horreo. USUS: Dolorem imbelles horrent et reformidant. Cf. Timeo, Abhorreo.

Reformare Religionem, _Réformer un ordre religieux_. Ad disciplinam severiorem revocare; lapsam disciplinam ad vetera instituta revocare; instaurare disciplinam; e solutiore disciplina ad veterem sanctimoniam revocare; veterem disciplinam, quæ jacet ætatis vitio perculsa atque prostrata, excitare; constituere leges, revocare instituta, abhorrentes a vitæ sanctimonia mores abususque comprimere ac abolere, omnia denique quæ dilapsa jam diffluxere, severis legibus vincire; dissolutam familiæ sacræ disciplinam arctius adstringere ac in veterem dignitatem vindicare; lapsam, prolapsam disciplinam erigere; solutam disciplinam coercere, ad arctiorem disciplinam erudire; pravarum consuetudinum stirpes, quæ caput tollebant, elidere, exscindere; a veteri sanctimonia declinantem, in semitam reducere.

RĔFRACTĀRĬŎLUS, i, m. _Un peu chicaneur, qui aime la dispute_. SYN. Concertatorius, contentiosus.

RĔFRĀGOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Faire opposition à qqn_. SYN. Adversor. USUS: Sed nolui homini amicissimo refragari. Cf. Adversor.

RĔFRĒNO, as, avi, atum, are, a. _Retenir par le frein_; _arrêter_, _maîtriser_, _dompter_. SYN. Coerceo, reprimo, comprimo, cohibeo, circumscribo, retardo, restringo, contraho, sedo, debilito, edomo, frango, moderor, tempero, restinguo. Vinculum _v. g._ cupiditati injicio. Cf. Cohibeo, Coerceo, Comprimo. USUS: Refrenet prius libidinem, iram teneat, coerceat avaritiam, _qu’il réprime d’abord ses passions, etc._

RĔFRĬCO, as, ŭi, atum, are, a. et n. _Frotter de nouveau_, _rouvrir_. SYN. Renovo, revoco, retracto. PHRAS. Noli mihi refricare memoriam casus acerbissimi, _ne réveillez pas en moi le souvenir de ce cruel malheur_. Noli mihi revocare in memoriam casum acerbissimum; noli animum meum revocare in memoriam casus tristissimi; noli renovare, redintegrare memoriam casus acerbissimi; noli obductam vixdum cicatricem refricare. Cf. Memoria. USUS: 1. Dolorem, cicatricem, vulnus refricare. 2. Iterum vexo, _se renouveler_, _revenir_, _reparaître_. Crebro refricat lippitudo.

RĔFRĪGĔRĀTĬO, ōnis, f. _Rafraîchissement_, _fraîcheur_.

RĔFRĪGĔRO, as, avi, atum, are, a. _Refroidir ou rafraîchir_. )( Calefacio. USUS: Stella Saturni refrigerat. Umbris et aquis refrigerari.

RĔFRĪGESCO, is, frixi, escere, n. _Se refroidir_. SYN. Refrigeror, defervesco. ADV. Plane, sane quidem. USUS: Belli apparatus, impetus illi animorum refrixit. Interpellata bello studia refrixere. Causa illa omnino refrixit. Cf. Remitto.

RĔFRINGO, is, frēgi, fractum, ere, a. _Briser_, _ouvrir_, _enfoncer_. USUS: Claustra illa nobilitatis refregi.

RĔFŬGĬO, is, fūgi, ere, n. et a. _Fuir en arrière_, _s’enfuir_, _s’échapper_, _s’éloigner_. SYN. Abhorreo, fugio, recedo, horreo, formido. )( Appeto. ADV. Prorsus, longe. USUS: Refugit animus ea commemorare. Ab impiorum consuetudine refugere. Refugit a dicendo animus. Cf. Abhorreo.

RĔFŬGĬUM, ĭi, n. _Refuge_, _asile_; _lieu de refuge_. SYN. Perfugium, portus, præsidium, arx. USUS: Nationum omnium portus et refugium senatus.

RĔFULGĔO, es, si, ere, n. _Reluire_, _briller_. SYN. Reluceo.

RĔFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Verser de nouveau_, _répandre_, _vider_. SYN. Rursus fundo.

RĔFŪTĀTĬO, ōnis, f. _Réfutation_. (_t. de rhét._) SYN. Confutatio.

RĔFŪTO, as, avi, atum, are, a. _Repousser_, _rejeter_; _réfuter_. SYN. Aspernor, despicio, repello; confuto, refello. )( Complector, confirmo. ADV. Fortius, liberalius, gravius. PHRAS. Erroris magistrum refutavit egregie, _il réfuta parfaitement ce docteur de mensonge_. Quemadmodum erroris doctorem fregerit, quam docte illius fidem infirmarit, auctoritatem elevarit, quis satis deprædicet? ut illum strenue refellerit, coarguerit, vicerit; ut firmissima quæque propugnacula ex ejus errorum defensione dejecerit, quis ignorat? Cf. Refello. USUS: 1. Refutare et aspernari extera, _dédaigner et repousser les choses extérieures_. Libidinem alicujus et conatus refutare. 2. Refello, _réfuter_, _contredire_, _répondre à_. Nostra confirmare argumentis, aliena refutare, _confirmer notre dire par des arguments, réfuter celui de l’adversaire_.

RĔGĀLIS, e, gen. com. _De roi_, _royal_. SYN. Regius. USUS: Potestas, nomen, ornatus, purpura regalis.

RĔGĔRO, is, gessi, gestum, ere, a. _Rejeter sur_, _renvoyer à_. SYN. Oppono, objicio. USUS: Convicia regerere, _répliquer par des injures_.

RĒGĬA, æ, f. _Palais d’un roi_, _cour_. SYN. Domus, aula regia. EPITH. Maxima.

RĒGĬĒ, _Royalement_, _en roi_. SYN. More regio.

RĒGĬFĬCĒ, _Avec un luxe royal_, _splendidement_. SYN. Apparatu regio.

RĒGĬMEN, ĭnis, n. _Conduite_, _direction_, _gouvernement_. SYN. Rectio. USUS: Regimen totius magistratus penes Appium erat. Cf. Magistratus, Potestas.

RĒGĪNA, æ, f. _Reine_. SYN. Regni socia, domina. USUS: Omnium virtutum regina justitia.

RĔGĬO, ōnis, f. _Pays_; _limites_, _bornes_; _étendue_. SYN. Provincia, ora, plaga, tractus, fines, termini, spatium. PHRAS. 1. Regio fertilis, _pays_, _contrée fertile_. Regio tam ubere et pingui solo, ut a pastu repellantur pecudes, ne satietas perimat. Regio omnium rerum soli fertilis. Regio uberrimo agro, mitissimo cœlo, clementibus accolarum ingeniis; regio fertilis imprimis et omnium copia rerum opulenta; regio fidelis et fautrix suorum. Cf. Fertilis. 2. E regione curiæ domus nostra est, _notre maison est située en face de la curie_. Domus nostra curiæ respondet; contra curiam domus nostra est; domus nostra curiæ est adversa et contraria. Ex adverso, e regione curiæ nostra domus est. USUS: 1. Immensa et interminata in omnes partes regionum magnitudo. Regio lunæ. 2. Spatium, _limites_, _bornes_, _frontières_ (_ordin. au pluriel_.) Vitæ spatium exiguis regionibus circumscriptum, _des limites peu étendues circonscrivent l’espace de la vie_. Officii regionibus se continere, _rester dans les limites du devoir_. Eregione tuæ villæ mea est sita.

RĒGĬUS, a, um, _Royal_. SYN. Regalis.

REGNĀTOR, ōris, m. _Souverain_, _monarque_, _roi_.

REGNO, as, avi, atum, are, n. _Exercer le pouvoir royal_, _être roi_, _gouverner_. SYN. Impero, dominor. PHRAS. Regnabat apud Persas, _il régnait sur les Perses_. Persidem tenebat; Persis imperitabat; summæ rerum apud Persas præerat; imperium Persarum tenebat; inter Persas regnum agebat; summa imperii apud Persas potiebatur; imperium gerebat apud Persas; Persicum dominatum imperio tenebat, summam rerum omnem apud Persas administrabat; regium principatum apud Persas gerebat, tenebat, obtinebat, habebat; imperii clavum tenebat; rerum potiebatur; regio jure ac potestate imperabat apud Persas. Cf. Impero, Rego. USUS: Hic vero regnat et triumphat oratio, _ici vraiment l’éloquence est souveraine_. Regnat in centuriis, _il domine sur les centuries_.

REGNUM, i, n. _Pouvoir royal_, _royauté_; _royaume_. SYN. Principatus, dominatus. USUS: Regnum non modo Romano, sed ne Persæ quidem tolerabile. Regnum appetere. Regnum alicui dare, deferre. Regnum occupare, obtinere; regno potiri. Sub _vel_ in regno alicujus esse, degere, vivere. Regnum in cervices accipere, _se soumettre à un roi_. Regno aliquem pellere, expellere, ejicere; regnum adimere, regno spoliare. In regnum restituere, reducere. Regnum recuperare; in regnum redire.

RĔGO, is, xi, ctum, ere, a. _Diriger_, _conduire_; _gouverner_, _régir_. SYN. Guberno, moderor. PHRAS. Totam rempublicam regit, _il gouverne toute la république_. Rempublicam unus gubernat, administrat omnem; unius nutum tota civitas intuetur; summæ rerum unus præest; omnia unus temperat, moderatur; ei populus sui velut habenas tradidit; ad ejus ductum se applicuit; reipublicæ regimen penes eum est; ad gubernacula reipublicæ sedet, summa rerum illi tradita est; ad ejus arbitrium judiciumque summa rerum rediit; reipublicæ tenet gubernacula; moderator est totius consilii publici; omnia moderatur, movet, regit; jura dat unus reipublicæ; summæ rei præest; rempublicam cum imperio et potestate obtinet; reipublicæ arbiter ac moderator præsidet Cf. Impero, Regno. USUS: Animus regit corpus et moderatur. Versare suam naturam et regere ad tempus. Mundus regitur numine deorum. DEUS qui omnem hunc mundum regit, _DIEU qui gouverne tout cet univers_.

RĔGRĔDĬOR, eris, gressus sum, gredi, d. n, _Rétrograder_, _revenir_, _retourner_. SYN. Pedem refero. USUS: Regredi quam progredi malo, _j’aime mieux rétrograder qu’avancer_.

RĔGRESSĬO, ōnis, f. _Retour_. USUS: Exponam vobis consilium profectionis et regressionis meæ.

RĔGRESSŬS, ūs, m. _Retour_, _marche rétrograde_. USUS: Nihil errat quod in omni æternitate conservat progressus et regressus reliquosque motus constantes et ratos, _ce nom d’errants ne saurait convenir à des astres qui de toute éternité s’avancent, rétrogradent, et font toutes leurs évolutions d’après des lois fixes et invariables_. SYN. Recessus.

RĒGŬLA, æ, f. _Équerre_, _règle_; _loi_, _règle_. SYN. Norma, lex, exemplum, formula, præscriptio. EPITH. Notissima, optima, pravissima. PHRAS. Regulas præscribere, _établir des lois_. Privatam publicamque disciplinam, quæque alia cœtibus hominum regendis usui esse solent, præscribere; leges ferre; privatam publicamque vivendi rationem legibus constituere. USUS: Consilia sua omnia ad regulam virtutis dirigere et referre. Servare regulam de cœlo ad cognitionem omnium delapsam. Ab regula et præscriptione vitæ aberrare, _s’écarter de la règle, des prescriptions de la vie_. Studia sua naturæ regula metiri. Non utendum pravissima consuetudinis regula, _il ne faut point se servir de la règle si fausse de l’usage_. Non egemus perpendiculis, normis et regulis, _nous n’avons pas besoin de perpendiculaire, d’équerres, ni de règles_. Cf. Lex, Norma.

RĒGŬLUS, i, m. _Roi d’un petit pays_; _roitelet_.

RĔGUSTO, as, avi, atum, are, a. _Goûter de nouveau_. SYN. Iterum gusto, degusto. USUS: Crebro regusto tuas litteras, _je relis fréquemment vos lettres, je les savoure_.

RĔJECTĀNĔA, ōrum, n. pl. _Choses de rebut_, _rebut_. SYN. Rejecta.

RĔJECTĪO, ōnis, _Rejet_, _dédain_, _mépris_. USUS: Rejectio judicum facta est, _récusation (des juges)_.

RĔJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. _Rejeter_; _repousser_, _éloigner_, _écarter_. SYN. Aspernor, repudio. ADV. Plane, feliciter. PHRAS. Ea sententia ab omnibus rejecta est, _cet avis fut rejeté de tout le monde_. Ea sententia irrisa est ab omnibus; explosa et ejecta est; respuere hanc sententiam omnes et pro nihilo putavere; eam sententiam plerique omnes ineptam judicavere, improbavere, refutavere; fuit ea sententia plerisque spreta et damnata. Cf. Amoveo. USUS: Deligere bona et rejicere contraria. Causam ad senatum rejicit. Ab iis libris obscuritas me rejecit. Cf. Abjicio.

RĔLĀBOR, eris, lapsus sum, labi, d. n. _Couler en arrière_, _refluer_. USUS: Relabuntur, refluunt, revertuntur flumina unde fluxerunt.

RĔLANGŬESCO, is, gui, ere, n. _S’affaiblir_, _tomber en faiblesse_. SYN. Oblangueo.

RĔLĀTĬO, ōnis, f. _Rapport sur une affaire_; _question_. EPITH. Salutaris, diligens. USUS: Quis audivit aut actionem, aut relationem tuam. _Pro_: ex certa relatione, _par une relation_, _un récit certain_, rectius dicitur: certis auctoribus comperi.

RĔLĀTOR, ōris, m. _Celui qui fait des rapports_, _rapporteur_. USUS: Te auctore et relatore.

RĔLAXĀTĬO, ōnis, f. _Relâche_, _récréation_. SYN. Remissio. USUS: Otii fructus est non contentio animi, sed relaxatio, _repos de l’esprit_.

RĔLAXO, as, avi, atum, are, a. _Relâcher_, _distraire_, _reposer_. SYN. Remitto, dissolvo, solvo. PHRAS. Rus cogito ut animum relaxem, _je songe à aller à la campagne pour me reposer_. Animi causa; ut animum parumper a molestiis abducam; ut animus parumper acquiescat a curis; ut animum curis distractum varieque dissipatum recolligam; ut animus sine cura quiescat; ut animus ex curarum tædio recreetur; ut, quam mihi negotiorum et curarum odiosa consuetudo hilaritatem ademit, abstulit, eripuit, in me exstinxit, eam rerum jucundissimarum aspectu atque usu recuperem; ut aliquid vernæ amœnitatis degustem; ut verna jucunditate fruar; ut amissam animi hilaritatem recipiam; ut ex laboris assiduitate me reficiam; ut aberrem a molestiis, aberrationem habeam. Cf. Remitto. USUS: Animum relaxare ac remittere. Risus tristitiam mitigat et relaxat. Longior dolor intervalla dat et relaxat. Se ab occupationibus relaxare et jucunditati dare. Cum se animus corporis vinculis relaxarit ac liberarit. Alvus aliquando vel adstringitur vel relaxatur Cf. Recreo.

RĔLĒGĀTĬO, ōnis, f. _Exil dans un lieu déterminé_. SYN. Amandatio. EPITH. Jejuna, rusticana.

1. RĔLĒGO, as, avi, atum, are, a. _Éloigner_, _écarter_, _reléguer qque part_. SYN. Amando, exilio mulcto, expello, ejicio. )( Reduco. USUS: Pater filium ab hominibus in prædia rustica relegarat, _le père relégua son fils à la campagne loin du commerce des hommes_. Cf. Exilium, Ejicio.

2. RĔLĔGO, is, lēgi, lectum, ere, a. _Parcourir de nouveau_, _relire_. USUS: Crebro tuas litteras relego et regusto.

RĔLĔVO, as, avi, atum, are, a. _Relever_, _remettre sur pied_, _soulager_. SYN. Levo, consolor, minuo, levationem affero. USUS: Jam tandem relevata et recreata respublica videtur. Communem casum relevare. Tu qui toties dolorem meum tuis sermonibus relevasti. Cf. Consolor, Recreo, Levo.

RĔLICTĬO, ōnis, f. _Abandon_, _délaissement_. SYN. Derelictio, desperatio, proditio.

RĔLĬGĀTĬO, ōnis, f. _Action de lier_, _d’attacher_. SYN. Colligatio.

RĔLĬGĬO, ōnis, f. _Respect_, _crainte de DIEU_, _esprit religieux_; _culte extérieur_. SYN. Pietas, sanctitas, cultus divinus, res divinæ, sacræ, religiones et cerimoniæ sacræ, cultus Divini Numinis. EPITH. Antiqua, communis, divina, domestica, externa, ficta, inexpiabilis, justa, magna, mira, nimia, perversa, pristina, privata, publica, pura, sancta, sempiterna, singularis, solemnis, summa, tanta, utilis. PHRAS. 1. DEUM summa religione colebat, _il honorait DIEU très religieusement_. DEO supremum cultum et honorem tribuebat, præstabat, exhibebat; summa DEUM religione venerabatur; DEUM pura, integra, incorrupta mente venerabatur; sacris impense dedebat animum DEUM que religione maxima colebat. Quæ divino cultu continentur ea ille caste integreque tractabat; in ejus animo Numinis assidua insidebat cura; exsistebat in eo mira religionum sanctitas cultusque divini ardor. Cf. Religiosus. 2. (Religionem ingressus est, VULG.), _il est entré en religion_. DEO sese in religiosam servitutem dicavit; totum se DEO religiosissima mente consecravit; DEO dicatorum hominum instituta complexus, professus est; abdicatis rebus omnibus, in religiosorum hominum familiam nomen dedit; sacræ militiæ se addidit, nomen dedit; inter sacræ familiæ candidatos nomen professus est; a profanis stipendiis, ad Christi vexilla convolavit. 3. (Susceptus est ad religionem, VULG.), _il a été admis dans un ordre religieux_. In sacram familiam cooptatus est; ad sacri ordinis alumnos aggregatus, adscriptus est; sacram familiam auxit; in numerum dicatorum DEO hominum relatus est. USUS: 1. Religio Numinis pio cultu continetur. Religionem pie colere; religioni servire. Religiones omnes polluere. Ab omni religione declinare; a religione abducere. Novas religiones inducere, suscipere. Negligere religiones. 2. (Scrupulus conscientiæ, VULG.), _délicatesse résultant des sentiments religieux_, _scrupule de conscience_. Religionem alicui afferre, injicere, inducere, _inspirer des scrupules à qqn_. Aliquid in religionem vertere, trahere, _faire un scrupule à qqn de qqche_. Religione quadam tangi, aliquid sibi religioni ducere, habere, _se faire un scrupule de_. Alicui religionem eximere, adimere, tollere, eripere, auferre; aliquem religione solvere, exsolvere, liberare, _lever les scrupules de qqn_. Ea res in religionem venit populo, _le peuple se fit un scrupule de cette chose_. 3. Sacramentum, _loyauté_, _honneur_, _délicatesse_; _serment_. In re aliqua religionem interponere, adhibere. Religione obstrictum, implicatum, impeditum esse; obligare se, aliquem alligare religione.

RĒLĬGĬŌSĒ, _Religieusement_; _exactement_. SYN. Bona fide, sancte, candide.