Part 125

PRŪDENTER, _Avec sagesse_, _prudence_, _habileté_. SYN. Sapienter, provide. PHRAS. Prudenter agendum est, _il faut agir prudemment_. Consilio et ratione agendum, rationi hic dandus locus est; rationi parendum, obediendum; magna circumspectione hic utendum est. USUS: Multa prudenter prævisa. Cf. Sapienter.

PRŪDENTĬA, æ, f. _Prudence_, _sagesse_; _connaissance_, _habileté_. SYN. Sapientia, consilium, ratio; intelligentia, menus acumen, vis eximia mentis. EPITH. Civilis, communis, domestica, dulcis alicui, eximia, fidelis, grata, valde grata, non indiserta, mediocris moderatrix eloquentiæ, naturalis quædam, perspicua, præstans; non præstans sed prope vulgaris et communis, simillima rerum omnium, singularis, summa, tanta, vacua, vetus illa et excellens. USUS: Prudentia in delectu bonorum et malorum cernitur, _la prudence se voit dans le discernement qu’on sait faire du bien et du mal_. Prudentia in judicando et differendo. Hoc sentire prudentiæ est, facere fortitudinis. Cf. Consilium, Sapientia, Providentia.

PRŬĪNA, æ, f. _Gelée blanche_, _givre_, _frimas_. USUS: Aqua nive pruinaque concrescit. Obrigescere pruina.

PRŪRĬO, is, ire, n. _Avoir un vif désir de faire qqche_, _griller_, _brûler de_. USUS: Animus mihi prurit.

PSALLO, is, i, ere, n. _Jouer d’un instrument à cordes_. SYN. Fidibus cano, lyram pulso. Hinc Psaltria.

PSEUDŎTHȲRUM, i, n. _Porte secrète ou dérobée_, _porte de derrière_. SYN. Posticum; janua in aversa parte domus. USUS: Voluptates non janua, sed pseudothyro intromissæ.

PŪBERTAS, ātis, f. _Age de puberté_, _virilité_. SYN. Pili, qui primi puberibus efflorescunt.

PŪBES _vel_ PŪBER, ĕris, omn. gen. _Pubère_, _adulte_, _fait_, _déjà grand_. SYN. Adolescens. USUS: Ad puberem ætatem. Nemo puber tum fuit qui arma non caperet.

PŪBES, is, f. _Jeunes gens en état de porter les armes_, _adultes_. USUS: Pube tenus. Omnis Italiæ pubes.

PŪBESCO, is, ere, n. _Entrer dans l’adolescence_, _grandir_, _se développer_. Adolesco. USUS: Cum primum pubesceret Hercules, in solitudinem abiit.

PŪBLĬCĀNUS, i, m. _Publicain_, _fermier d’un impôt public_. SYN. Qui vectigal exercet et exigit. EPITH. Paulo cupidior, fortissimus, maximus, novus, afflictus, amantissimus alicujus, non firmus, alicui amicissimus, levis in exigendis vectigalibus, miser, molestus. USUS: Ordo publicanorum.

PŪBLĬCĀTĬO, ōnis, f. _Vente à l’encan_, _confiscation_. SYN. Proscriptio bonorum.

PŪLĬCĒ, 1. _Au nom de l’état_, _aux frais_, _dans l’intérêt de l’état_. USUS: Is prætor publice interfectus est, _fut mis à mort par l’ordre du gouvernement_. Frumentum publice polliciti sunt, _au nom de l’état_. Nemini meus adventus labori aut sumptui, neque publice neque privatim fuit. Filiæ Aristidis publice alebantur, _aux frais de l’état_. 2. En public, publiquement. SYN. Palam, vulgo. )( Privatim. PHRAS. Res publice gesta, _choses faites en public_. Res in oculis omnium; ante oculos; in luce, in publico; palam populo; in propatulo; propalam gesta. USUS: Publice scripsit. Res tanta quæ publice gesta atque commissa sit. Cf. Conspectus.

PŪBLĬCO, as, avi, atum, are, a. _Adjuger au trésor public, confisquer_. SYN. Proscribo, præconi subjicio. PHRAS. Publicare bona alicujus, _confisquer les biens de quelqu’un_. Addicere bona in publicum; hastam ponere; hastæ subjicere; præconi _vel_ præconis voci bona subjicere; facere bonorum proscriptionem; venditionem indicere; sub corona vendere. USUS: Agros, domum publicare.

PŪLĬCUS, a, um, _Relatif au peuple_, _commun_, _public_. SYN. Communis. PHRAS. 1. Prodire in publicum, _paraître en public_, _sortir_. In concionem populi prodire; in publicum cœtum prodire; in solem ac pulverem procedere; in civium conspectu, in luce habitare; velut in theatro versari; in foro versari. 2. In publicum consulere, _s’occuper des affaires publiques_. Ferre, proferre, quæ in rem communem sint, in medium conferre; in medium consulere, quid optimum factu reipublicæ. 3. Tune in publico comparere audes? _Comment oses-tu te montrer?_ Tu lucem aspicere audes? Tu in foro, tu in urbe, tu in civium conspectu obversari audes? Quæ ista est audacia, in publicum procurrere, obsidere vias, occurrere in triviis, forum premere, in oculis habitare? Includi te domi, carere publico, lucem non aspicere te oporteret. USUS: Proponere epistolam in publico, _rendre une lettre publique_. De publico stipendium statuere. De publico est elatus, _ses funérailles ont été faites aux frais du trésor public_.

PŬDENS, entis, gen. com. _Qui a de la pudeur_, _modeste_, _réservé_, _honnête_. SYN. Verecundus. USUS: Est in eo liberale ingenium, pudens, pudicum.

PŬDENTER, _Avec réserve_, _avec modération_. SYN. Verecunde. USUS: Pudenter vivere; pudenter appellare aliquem et rogare.

PŬDET, dŭit dĭtum est, ere, imp. _Avoir honte_, _rougir_. SYN. Pudore afficior, erubesco. ADV. Sero et nequicquam. PHRAS. 1. Pudebat eum plura proloqui, _il avait honte d’en dire davantage_. Erubuit ora vestra; pudor eum pene subrusticus, ne plura diceret, deterruit, absterruit; ne pluribus ageret, verecundia impediebatur; pudore fractus, confectus, victus conticuit; plura dicendi verecundia fuit; verecundia motus, præpeditus, deterritus plura non addidit. Tot hominum conspectus ruborem ei incussit, loquendi verecundiam attulit; timentem jam et sui vix compotem pudor quidam obstupefecit. 2. Reputantem ista pudere cœpit, _à ce souvenir il commença à rougir_. Reputantem ista verecundia cepit; animum verecundia subiit; reputanti ista jam dudum pudor versabat animum; reputantem ista pudor facinoris angebat, nec aut vultum erigere aut loqui jam sustinebat; facinoris recordatio verecundiæ fuit; plura meminisse rubori fuit; facti recordatio hominem in ruborem dedit. 3. Nullius te rei pudet, _vous avez perdu toute pudeur_. Os dudum perfricuisti; perfrictæ frontis es; pudorem omnem abjecisti, exuisti, abstersisti; quidlibet audendi nulla tibi jam verecundia; quæ jam tanta est magistratuum auctoritas, quæ verecundiam tibi imponat? quæ te res, quis pudor a licentia revocet? Pudor omnis jam dudum exulat; pudorem vivendi licentia excussit; pudorem omnem non tam dimisisti, quam ejecisti. Cf. Impudens, Impudentia. USUS: Sunt homines quos infamiæ suæ neque pudeat, neque tædeat, _il y a des hommes qui ne sont ni honteux, ni fâchés de leur infamie_. Quem non pudet, hunc pœna dignum censeo.

PŬDĪCĬTĬA, æ, f. _Pudicité_, _chasteté_. SYN. Pudor. EPITH. Aliena summa. USUS: Parcat juventus pudicitiæ suæ, ne spoliet, expugnet, eripiat alienam. Hunc nec pudicitia a cupiditate revocavit. Erubescunt pudici etiam loqui de pudicitia. Cf. Verecundia.

PŬDĪCUS, a, um, _Pudique_, _chaste_, _vertueux_, _modeste_. SYN. Verecundus, castus; homo virginali verecundia, pudentissimus et optimus. USUS: Domus pudica. Cf. Verecundus.

PŬOR, ōris, m. _Pudeur_, _réserve_, _modestie_; _honneur_. SYN. Verecundia, rubor, ingenuitas, integritas, modestia. )( Petulantia, protervitas. EPITH. Honestus, mirificus, moderator cupiditatis, periculosus, singularis, subrusticus, summus. USUS: Pudor est moderator cupiditatis, ornamentum florentis ætatis. Si non famæ pudor, supplicii metus te absterreat. Pudorem dimittere. Cf. Modestia, Verecundia.

PŬELLA, æ, f. _Jeune fille_. SYN. Virgo, muliebris sexus liberi.

PŬER, ĕri, _Jeune enfant_, _garçon_; _esclave_, _serviteur_. SYN. Puerulus, filius; infans; servus. EPITH. Acerbus; carus et jucundus, clarus et nobilis; conscius, egregius, fatuus et non gravis, non continens, festivus, formosus, non grandis, humanissimus, infans, insignis, miser, modestissimus, suavissimus, nobilis, optimus, parvulus, parvus, patrimus, matrimus, prætextatus, pulchellus, pulcherrimus, sapientior, suavis, amans alicujus, supplex, teter et fœdus. Pueri delicati, festivi, formosi, ingenui, lepidi, regii, symphoniaci, venales. PHRAS. A puero, _dès l’enfance_. A teneris unguiculis, ab ineunte ætate; a primis temporibus ætatis nostræ; inde usque a toga pura; ab incunabulis; jam inde usque a pueritia; a parvo; a puero parvulo; ab adolescentulo; ab adolescentia; ab ineunte adolescentia; a prima adolescentia; a primo tempore ætatis; ab ineunte pueritia, a primo tempore adolescentiæ; a teneris; a pueris; a parvis; a primæ ætatis initio. USUS: His pueris nihil potest esse festivius. Infirma ætate puer imbecillaque vi mentis. Artes quibus a pueris dediti fuimus.

PŬĔRĪLIS, e, gen. com. _D’enfant_, _enfantin_, _puéril_. USUS: Ætas, exercitatio, delectatio, species puerilis.

PŬĔRĬLĬTER, _En enfant_, _comme les enfants_, _naïvement_. SYN. Stulte.

PŬĔRĪTĬA, æ, f. _Enfance_, _bas âge_. SYN. Primum tempus ætatis, ætas puerilis, prima ætatula, ætatis tirocinium, pueriles anni. EPITH. Extrema, iners, petulans. USUS: A pueritia mihi cognitus es. Cf. Puer.

PŬĒRŬLUS, i, m. _Petit garçon_. SYN. Pusio.

PŬGIL, ĭlis, m. _Athlète qui lutte avec les poings_, _au ceste_, _au pugilat_. SYN. Athleta. EPITH. Olympionices, cupidus olympiorum, inexercitatus.

PŬĬLĀTĬO, ōnis, f. _Pugilat_. _Syn._ Pugilum exercitatio. USUS: Pugilatio, luctatio.

PŬGĬO, ōnis, m. _Poignard_, _stylet_. SYN. Gladius brevis, sica. EPITH. Cruentus, plumbeus, præsens, stillans.

PUGNA, æ, f. _Combat_, _lutte_, _rencontre_, _bataille_. RAD. a pugnus: veteres ante armorum usum pugnis certabant. SYN. Prœlium, certamen. EPITH. Acerrima, calamitosa, equestris, gladiatoria, incredibilis, mala, navalis. Pugnæ innumerabiles, maximæ, præclarissimæ, mirificæ, pedestres. PHRAS. 1. Pugnam indicere in certum diem, _fixer le iour du combat_. Certum pugnæ diem constituere; pronuntiare prœlium in certum diem. 2. Ad pugnam elicere hostem, _provoquer l’ennemi au combat_. Ad pugnam evocare; ad prœlium, pugnam elicere; tumultuoso et minaci genere pugnæ hostem excire; hostem prœlio lacessere; pugnam, prœlium ciere. 3. Pugnam tentare, _engager la bataille_. Prœlio belli fortunam experiri; pugnæ copiam et potestatem hostibus facere, ire in pugnam; certamen tentare, experiri; dimicationem subire; pugnam subire; aleam universi certaminis adire, subire; in certamen descendere; certamen inire; rem prœlio committere. 4. Pugnam ordiri, _commencer le combat_. Pugnam capessere, manus conserere; certamen contrahere; armis congredi; prœlium inire; incipere, conserere; in prœlium ruere, ad certamen copias agere; signa conferre; arma conferre. 5. Pugnam facere, _combattre_. Acie decernere, dimicare acie; æquo campo collatisque signis certare; prœlium facere, edere, committere; decertare prœlio; prœlio contendere; confligere; pugnam facere, committere; pugnam edere; ad manus venire; armis contendere, disceptare. 6. Pugnis minoribus præludere, _préluder par de petites actions_. Parva sed frequentia certamina serere, conserere, facere, miscere; parvis certaminibus in summam totius spei proludere; levia prœlia facere; procursationes leviaque certamina inire; parvulis prœliis, minutis prœliis, pugna velitari; procursationibus cum hoste contendere, concurrere, discrimen universi belli experiri. 7. (Pugnam decretoriam facere, VULG.), _livrer une bataille décisive_. In discrimen summæ rerum pugnare; ad universæ rei dimicationem venire; ab ultima spe dimicare; in summam totius spei decertare; aleam universi certaminis jacere, subire; discrimen universi belli uno prœlio facere. 8. Pugna jam incipit, _le combat commence_. Hæret jam acies collato pede; undique jam pugna se movet; certamen accenditur, contrahitur; exardescunt prœlii initia. 9. Pugna adhuc anceps est, _l’issue du combat est encore incertaine_. Communis adhuc Mars est belli et fortuna necdum discrimen facit, qua datura sit vires; Marte adhuc incerto et dubia victoria pugnatur; pugna utrinque æquis adhuc stat viribus; æquo adhuc Marte nusquam inclinante victoria dimicatur; æquatum omnium periculum, æquata dimicatio; pari adhuc Marte certatur; æquo prœlio concurritur, disceditur. 10. Pugna quæ jam paulo erat lentior, iterum ingravescebat, _le combat qui s’était ralenti recommençait de nouveau_. Pugna, quæ jam laxabatur, senescebat, iterum recruduit, exarsit; renovatum, redintegratum, restitutum est prœlium. Cf. Certamen, Prœlium. USUS: Pugnæ locum quærere. Pugnam ciere. Ad pugnam procedere. In pugnam procurrere. Pugnam pugnare, _combattre_. Pugna laxata est, remisit, inclinata est, senuit, _le combat s’est ralenti_. Pugnam extendere, extrahere; in noctem conjicere; in noctem deducere, _prolonger le combat jusqu’à la nuit_. Pugnam detrectare; pugnam aliis delegare et eventum in virtute aliena ponere, _refuser le combat, le renvoyer à d’autres_. A pugna suos prohibere, continere, cohibere, _empêcher ses soldats de combattre_. Pugnam iterare, _recommencer la lutte_. Pugnam nox diremit, _la nuit mit fin au combat_. Pugna superiorem discedere, _être vainqueur_. Æquo Marte e pugna discedere, _balancer la victoire_. Pugna prœlio inferiore discedere; adversum prœlium facere, _être vaincu_. Denuo in pugnam succedere, _retourner de nouveau au combat_.

PUGNĀCĬTER, _Obstinément_, _opiniâtrément_. SYN. Pertinaciter. USUS: Pugnacissime defendere suam sententiam.

PUGNĀTOR, ōris, m. _Combattant_, _guerrier_. EPITH. Maximus, consideratus, lentus. USUS: Fortissimi quique pugnatores cecidere.

PUGNAX, ācis, omn. gen. _Belliqueux_, _guerrier_. SYN. Bellicosus, pertinax. USUS: Centurio pugnax et lacertosus. Oratio pugnax et contentiosa. Perpugnax in disputando.

PUGNO, as, avi, atum, are, n. _Combattre_, _lutter_; _n’être pas d’accord_. SYN. Dimico, certo, depugno, congredior; contrarius sum. ADV. Acriter, apertissime, cominus in acie, contra; magnopere, mirabiliter, mirifice, periculose, simulate, vehementer, vere. PHRAS. Pugnatum est acerrime, _on combattit avec acharnement_. Tumultuoso et minaci pugnæ genere exercitus hostis, cui potius in aciem descendere visum, quam inclusus de tectis mœnibusque decertaret; manus consertæ cominus cum hoste, signa collata, tandem ad universæ rei dimicationem ventum est; pugnam capessivere duces, suisque ipsi corporibus miscuere certamina; jam ad manus, ad gladios, ubi Mars est atrocissimus, ventum; aliquoties æquo campo collatisque signis certatum; infestis semper cuspidibus, infestis animis concursum; anceps prœlium multos utrinque et fortissimum denique absumpsit. Ubi ferro decernere visum, coorti omnes in pugnam, equestri inprimis prœlio contendere; peditum ibi acies ingenti vi conflixit, desideratis hostium quinque facile millibus, quos cruenta ex pugna sustulit. Procursationes primum leviaque certamina vario eventu inita; acie deinde decernere visum, sed inclinante in neutram partem victoria, cruenta pugna denique depugnatum est. Tumultuario prœlio ac procursu magis militum, quam ex parato aut jussu imperatorum atrox dimicatio fuit; hostes denique ingenti cæde prostrati sunt. Cf. Pugna, Prœlium, Certamen, Certo. USUS: 1. Pacem accipere malui, quam pugnare. Hæc inter se Stoici cum Peripateticis pugnant. 2. Curo, contendo, _tâcher d’atteindre un but_, _s’efforcer d’arriver à_, _d’obtenir que_... Illud pugna et enitere. Hoc non magnopere pugno. 3. Oppugno, repugno, contrarius sum, _se contredire_. In oratione tecum pugnas.

PUGNUS, i, m. _Le poing_. USUS: Pugnis et calcibus conscindere aliquem; verbis inter se et pugnis contendere. Pugnis, calcibus, morsu, unguibus certare. Pugnis cædere, pectere, contundere, percutere; pugnum in os impingere.

PULCHER, ra, rum, _Beau_. SYN. Formosus, decorus, egregia facie, eximia specie, formæ præstantia visendus. PHRAS. Adolescens pulcher est, _cet adolescent est beau_. Adolescens mira quadam suavitate et lepore, summa formæ dignitate, apta membrorum figura, mira coloris suavitate, insigni venustate et corporis pulchritudine, forma liberali, facie concinna et venusta. Scitus adolescens et longe festivissimus æqualium. Adolescens erat mira specie; eximius pulchritudine; forma excellens, unus ante alios specie ac pulchritudine insignis; pulchritudine est eximia; est in eo egregia oris vultusque dignitas; forma præditus est præstanti. Summa est in eo suavitas oris formæque dignitas; præcipuam laudem habet pulcherrima corporis forma in eo adolescente; inter multa alia decora, formæ commendationem habet præcipuam; omnium ætatis suæ multo formosissimus. Cf. Pulchritudo, Forma. USUS: Suum cuique pulchrum est. Hominem pulchre noram tam animo deformem, quam pulchrum corpore. Ne pulchrum te ac beatum putes.

PULCHRE, _Bien_, _joliment_; _très bien_, _à merveille_. SYN. Belle, decore. USUS: Mihi pulchre est. Pulchre hominem nosco. Pulcherrime ferre fortunam adversam.

PULCHRĬTŪDO, ĭnis, f. _Beauté_; _excellence_. SYN. Forma, species oris _aut_ formæ dignitas, forma et species liberalis; venustas. EPITH. Excellens, formæ muliebris eximia, insatiabilis, mera, recens atque integra, tanta. PHRAS. Lucretia erat eximia pulchritudine, _Lucrèce était très belle_. Incredibili venustate, gratia, decore formæ dignitate; bellissima erat specie; efflorescebat in Lucretia mira coloris suavitas candorque eximius; una erat longe ante alias specie ac pulchritudine insignis; eximia erat corporis specie ac decore; Lucretia forma notissima et castimonia matrona; ætatis suæ feminas pulchritudine supergressa; luculenta ac festiva femina et pulchritudinis omnis exemplar erat Lucretia. Cf. Forma. USUS: Pulchritudo corporis, apta compositione membrorum movet oculos et delectat. Virtus tantam habet pulchritudinem ac splendorem, ut nulla species excogitari possit ornatior.

PULLĀRĬUS, ĭi, m. _Celui qui donne à manger aux poulets sacrés et qui prédit l’avenir d’après la manière dont ils mangent_. USUS: Oblata est religio pullariorum admonitu.

1. PULLUS, a, um, _Foncé_, _brun_, _noirâtre_. SYN. Ater, atratus, niger. USUS: Vestis tota pulla.

2. PULLUS, i, m. _Petit d’un animal_; _pari_, _poulet_. EPITH. Columbinus, milvinus, saturi. USUS: Attulit in cavea pullos.

PULMENTUM, i, n. _Mets_. SYN. Obsonium.

PULMO, ōnis, m. _Poumon_. USUS: In pulmonibus inest raritas quædam et similis spongiis mollitudo, ad hauriendum spiritum aptissima.

PULPĀMENTUM, i, n. _Mets_; _princip_. _viande_, _ragoût_. SYN. Cibus lautior. USUS: Mihi pulpamentum fames est.

PULPĬTUM, i, n. _Estrade_, _tréteaux_; _chaire_, _tribune_. SYN. Locus ante scenam editior, suggestum.

PULS, pultis, f. _Bouillie de farine_, _de légume_, _purée_. USUS: Offa pultis.

PULSĀTĬO, ōnis, f. _Action de frapper_, _coups_. SYN. Verberatio.

PULSO, as, avi, atum, are, a. _Pousser_, _frapper_, _ébranler_. SYN. Verbero, percutio. ADV. Vehementius, extrinsecus. USUS: Pueri tui modo me pulsabant. Januam pulsare.

PULSŬS, ūs, m. _Choc_, _secousse_, _ébranlement_. SYN. Motus, impulsus, agitatio. EPITH. Adventitius, alienus, externus, extremus. USUS: Intermisso impetu pulsuque remorum. Inanimum est quod pulsu agitatur externo.

PULVĔRŬLENTUS, a, um, _Poudreux_, _couvert de poussière_.

PULVĪNAR, āris, n. _Coussin garni de riches couvertures que l’on plaçait devant les statues et les autels des dieux_. SYN. Lectus in templo religionis ergo positus et diis consecratus. EPITH. Sanctissimum. USUS: Ad omnia pulvinaria deorum supplicatio decreta est.

PULVĪNUS, i, m. _Coussin_, _oreiller_. USUS: Sella cum pulvino rosa Melitensi farto.

PULVIS, ĕris, m. _Poussière_. SYN. Trita aridaque terra. EPITH. Eruditus, multus. PHRAS. (Præ pulveribus videri nihil poterat, VULG.), _on ne pouvait rien voir à cause de la poussière_. Prospectum ademerat pulveris nubes; ortus ex distantibus locis pulvis, velut nube inducta, omnia oppleverat; pulveris nubes, quæ ad cœlum ferebatur, prospectum abstulit; discrimen omne sustulit obducta cœlo nubes pulveris, donec rursum consideret. USUS: 1. Multus in calceis pulvis. Altior sublatus pulvis hostis adventum indicabat. 2. Publicum, _carrière_, _arène_. Educere orationem ex umbratili exercitatione in pulverem, id est, in forum et curiam, _faire sortir un discours du cabinet dans l’arène_, _c. à d._, _le prononcer au forum, au sénat_. 3. Pulvis nitratus, _poudre_.

PŪMEX, ĭcis, m. _Pierre ponce_, _employée pour polir les livres_. USUS: Pumice levi perpolitum. Aquam e pumice postulare, _vouloir tirer de l’eau d’une pierre ponce_, _c. à d._, _demander à qqn ce qu’il n’a pas_ (PROV.).

PUNCTIM, _En piquant de la pointe_, _d’estoc_ (opp. Cæsim, _avec le tranchant_, _la taille_). USUS: Hispani punctim magis quam cæsim feriunt.

PUNCTUM, i, n. _Point_; _instant_, _moment_. SYN. Lineæ extremum, quod magnitudinem nullam habet; momentum; rationum _vel_ quæstionum capita; suffragia. USUS: 1. Uno puncto temporis tot cædes editæ. Minimis temporis punctis diligenter utere. Ne punctum quidem temporis oppugnatio respiravit. 2. Suffragia, _vote_, _suffrage_, _voix_. Quot in ea tribu puncta tulisti? Punctis singulis honorem colligere. Capita rationum, _courte proposition_. Minutis interrogatiunculis quasi punctis conficit quod proposuit, _il arrive à son but par des interrogations concises et réduites, pour ainsi dire, en un point_.

PUNGO, is, pŭpŭgi, punctum, ere, a. _Piquer_, _percer_. SYN. Ango, molestiam affero, perstringo, mordeo, stimulo, stimulum admoveo, stimulis fodio; aculeum relinquo in animo. ADV. Perleviter. USUS: Hunc mihi ex animo scrupulum evelle, qui me dies noctesque stimulat et pungit, _délivrez-moi de ce scrupule qui me tourmente nuit et jour_. Pupugit me tua epistola, _votre lettre m’a fort tourmenté_. Si paupertas momordit, si ignominia pupugit, spes te sustentet.

PŪNĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ītum, ire, a. _Punir châtier_, _infliger une punition_. RAD. a Pœna. SYN. Castigo, plecto, vindico, ulciscor, pœna vel supplicio afficio; supplicio constringo; animadverto, pœnam sumo; mulctam, pœnam, supplicium irrogo; exemplum in aliquem edo. ADV. Crudelius, levius. PHRAS. 1. Æquum est ut judices reos severe puniant, _il convient que les juges punissent sévèrement les coupables_. Animadvertendum est in homines nocentes; severa sit in nocentes animadversio et castigatio; id agendum est judicibus, ut pœnas a nocentibus severissimas exigant; improborum audaciam judices severissimis pœnis comprimere debent; æquum est, ut judices severa de nocentibus sumant supplicia; ut auctores facinoris ad piaculum noxæ objiciant; ut pœnas a nocentibus petant, expetant, repetant, quam gravissimis afficiant; ut manum admoveant nocentibus et pœnas ab iis quam severissimas judicio persequantur. Æquum est, ut judices reos non tantum verbis castigent, sed mulcta, vinculis verberibusque coerceant; severe in nocentes animadvertant; scelera acerrime vindicent; pœnas nocentibus irrogent; pœnas in sontes capiant. 2. Rei puniantur, _que les coupables soient châtiés_. Rei scelerum pœnas pendant, dependant, persolvant; pœnis legibusque judiciorum teneantur; pœnam habeant sceleribus parem; supplicium de se dent; in pœna sint; pœnas dent suorum scelerum; plectendi, castigandi, male mulctandi sunt; luant improbi dignas facinoribus pœnas; supplicium persolvant; digna eorum factis animadversione afficiantur. 3. Nondum puniti sunt, _ils n’ont pas encore été punis_. Nondum ad supplicium dati sunt; nondum pœnam suorum facinorum solverunt; nondum severe satis in illos vindicatum; nihil adhuc gravius in illos consultum; nondum expiata sunt eorum flagitia; nondum pœnam habent noxia capita. 4. Satis punimur, _nous sommes assez punis_. Satis pœnarum subimus, suscipimus, ferimus, sufferimus; satis pœnarum damus, habemus; satis superque pœnarum pendimus; satis supplicii innoxio præbemus sanguine; satis pœnarum est, quod in nos constitutum est. Cf. Pœna. USUS: Sontes, maleficium, peccata punire.

PŪNĪTOR, ōris, m. _Celui qui punit_, _vengeur_. SYN. Ultor, vindex, exactor supplicii.

PŪPILLA, æ, f. _La pupille de l’œil_. USUS: Feminæ visu nocent, quæ duplicem pupillam habent.

PŪPILLUS, i, m.; a, æ, f. _Enfant, qui n’a plus ses parents_, _orphelin_, _orpheline_, _pupille_. SYN. Impuber, qui desiit esse in patris potestate. _Epith._ Infans. USUS: Pupillum fraudare, cujus ætatem et solitudinem, etiam si tutores non essent, defendere prætor debuit.

PUPPIS, is, f. _L’arrière du vaisseau_, _la poupe_. SYN. Pars navis posterior. )( Prora. USUS: Gubernator sedens in puppi. Convertere navem ad puppim.