Part 116

PIGMENTĀRĬUS, ĭi, m. _Marchand de couleurs, de fard_; _parfumeur_.

PIGMENTUM, i, n. _Fard_, _couleur_. SYN. Fucus, color, ornatus. USUS: Sententiæ sine fuco et pigmento puerili, _pensées sans fard et sans vains ornements_. Pigmentum aspergere. Cf. Fucus.

PIGNĔRĀTOR, ōris, m. _Celui qui se fait donner des gages_.

PIGNĔROR, aris, atus sum, ari, d. a. _S’approprier qqche_, _en faire sa propriété_. SYN. Pignus aufero, fiduciam accipio. USUS: Mars fortissimum quemque ex acie pignerari solet, _Mars prend ou choisit les plus braves comme gage, comme prix de ses faveurs_.

PIGNUS, ŏris, n. _Gage_, _nantissement_; _caution_. SYN. Fiducia, hypotheca; obses. EPITH. Magna et multa. PHRAS. 1. Librum pro pignore do, _je donne ce livre en gage_. Pignus do librum hunc; pro pignore trado; pignore do, pono, oppono, oppignero. 2. Pignus accipio, _je reçois le gage_. Pignus capio librum; pignus aufero, accipio; fiduciam capio; vadem prædemque habeo virtutem rerum quas gessistis; pigneror librum, etc. USUS: Pignora cædere. Pignoribus cogere. Multis magnisque pignoribus me sibi obligatum tenet.

PĬGRĬTĬA, æ, f. _Répugnance_, _lenteur_, _paresse_. SYN. Ignavia, inertia, negligentia. USUS: Pigritia metus est consequentis laboris, _la paresse est la crainte d’un travail qui nous attend_. Pigritiæ se dedere. Pigritia tabescere. Cf. Ignavia, Otium, Piger, Negligentia.

PĬGROR, aris, atus sum, ari, d. _Hésiter_, _tarder_, _être paresseux_. SYN. Gravo. USUS: Scribere ne pigreris, _ne négligez pas de m’écrire_.

PĬLA, æ, f. _Paume_, _balle à jouer_. USUS: Pila, tali, tesseræ. Pila ludere; pilam retorquere.

PĪLENTUM, i, n. * _Char suspendu_, _carrosse pour les dames romaines_. Vehiculi genus.

PĪLĔUS, i, m. * _Bonnet de laine que l’on donnait aux esclaves en les affranchissant_. SYN. Tegmen capitis. USUS: Servi ad pileum, _seu_ libertatem vocati.

PĬLŌSUS, a, um, _Couvert de poils_, _velu_.

PĬLUM, i, n. _Javelot_. Genus teli. USUS: Sparorum pilorumque multitudo.

PĬLUS, i, m. _Poil_. USUS: Vallo pilorum munitæ palpebræ.

PINGO, is, nxi, ctum, ere, a., _Peindre_, _broder_. SYN. Pictura exprimo. ADV. Bene, egregie, varie locum, præclare, pulcherrime. PHRAS. 1. Apelles Veneris caput elegantissime pinxit, _Apelles peignit une tête magnifique de Vénus_. Singulari expressit atque exornavit artificio, politissima arte perfecit; coloribus illustravit, effinxit, adumbravit. 2. Pingendi artifex erat egregius, _c’était un peintre distingué_. Pictor erat egregius; pingendi arte præstantissimus; penicillo nihil non imitabatur felicissime; naturam ipsam non modo adæquare, sed etiam superare pingendi artificio videbatur. In adumbranda cujuscumque rei specie et forma nemini secundus erat. 3. Hominem ad vivum depinxit, _il le peignit au vif_. Veri ac spirantis vultus speciem effinxit, expressit; ex vero vultum hominis reddidit; imaginem dedit ad nativi oris formam mirifice expressam; effigiem ad germanam.

PINGUIS, e, gen. com. _Gras_, _épais_. SYN. Opimus, crassus; rudis. PHRAS. Pinguis est, _il est gras_. Habitus corporis illi opimus est; is est, cui sagina feliciter cesserit; vasta homini corporis obesi moles, parque abdomini inexpleto. USUS: Thebis crassum cœlum, itaque Thebani pingues et valentes, _à Thèbes l’air est épais, aussi les Thébains sont-ils gras et forts_. Pingui Minerva aliquid facere, _faire qqche d’une manière simple, grossière, sans art_. (PROV.)

PINNA, æ, f. _Plume_; _créneau_. SYN. Penna. EPITH. Patula.

PINNĀTUS, a, um, _Qui a des plumes_, _emplumé_, _ailé_. SYN. Pennatus, penniger.

PINSO, is, si _vel_ sŭi, pistum, pinsum et pinsĭtum, ere, a. * _Broyer_, _piler_.

PĬO, as, avi, atum, are, a. _Adoucir_, _rendre propice par des sacrifices expiatoires_. SYN. Expio. USUS: Ostenta piare. Cf. Expio.

PĪRĀTA, æ, m. _Pirate_, _corsaire_. SYN. Prædo; latrociniis maritimis infamis; qui piraticam facit, prædas maritimas agit, maritimis excursionibus littora populatur, piraticam exercet; gens navigiorum spoliis quæstuosa, piratæ. EPITH. Barbarus, consceleratus, nefarius, nobilissimus. USUS: Pirata non est ex perduellium numero definitus, sed communis hostis omnium.

PĪRĀTĬCA, æ, f. * _Piraterie_. USUS: Necessitate coactus piraticam fecit.

PĪRĀTĬCUS, a, um, _De pirate_, _de corsaire_.

PISCĀTOR, ōris, m. _Pêcheur_. USUS: Piscatores ad se convocat.

PISCĀTŌRĬUS, a, um, _De pêche_, _de pêcheur_. USUS: Navis piscatoria.

PISCĀTŬS, ūs, m. _Pêche_. USUS: Hic piscatus mihi lepide evenit.

PISCĪNA, æ, f. _Vivier_; _bassin pour se baigner_, _bain_. USUS: Piscina publica.

PISCĪNĀRĬUS, ĭi, m. _Celui qui a des viviers_. SYN. Qui piscinis delectatur.

PISCIS, is, m. _Poisson_. EPITH. Squammosi. USUS: Pisces hamo capiuntur. Quot genera, quam disparia piscium, partim submersorum, partim fluitantium, partim ad saxa nativis testis inhærentium!

PISCOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Pêcher_. SYN. Piscatu me oblecto.

PISCŬLENTUS, a, um, _Poissonneux_.

PISTOR, ōris, m. _Meunier_; _boulanger_. SYN. Qui panes conficit.

PISTRĪNUM, i, n. _Moulin_. SYN. Locus ubi frumentum tunditur mola versatili. USUS: Aliquem in pistrinum contrudere, compingere, dare, dedere tradere, _envoyer au moulin, en parl. des esclaves paresseux et méchants qui devaient tourner la meule_.

PĪTŬĪTA, æ, f. _Humeur au corps_, _pituite_, _coryza_. USUS: Cum pituita, aut bilis redundat in corpore, _quand il y a abondance d’humeur pituitaire_.

PĪTŬĪTŌSUS, a, um, _Pituiteux_, _plein d’humeurs_. )( Exsiccatus, aridus. USUS: In aliis locis sunt homines pituitosi et quasi redundantes, in aliis aridi atque exsiccati.

PĬUS, a, um, _Pieux_, _religieux_. SYN. Qui pietatem colit, religiosus. PHRAS. Non satis pius es, _vous n’êtes pas assez pieux_. Sunt qui pietatem in te desiderent majorem; non eam pietatem, religionem, quæ DEO debetur, præstas; minus religiose, quam conveniat, sacris operam das; abest a te pietatis ille ardor, quem divini cultus ratio a nobis postulat; parum pie in iis versaris, quæ ad religiosum Numinis cultum pertinent. Cf. Probus, Religiosus, Pietas. USUS: Ne pius quidem sine scelere esse potuit Orestes.

PIX, pĭcis, f. * _Poix_. EPITH. Liquida.

PLĀCĀBĬLĬS, e, gen. com. _Qu’on apaise facilement_. SYN. Exorabilis. USUS: Placabilem se præbere et æquum.

PLĀCĀBĬLĬTAS, ātis, f. _Clémence_, _indulgence_. SYN. Clementia, lenitas, mansuetudo. USUS: Nihil magno viro dignius placabilitate.

PLĀCĀTĒ, _Avec calme_, _tranquillement_. SYN. Sedate, placide, patienter, humaniter, remisse. USUS: Omnia placate et moderate feramus.

PLĀCĀTĬO, ōnis, f. _Action d’apaiser, de fléchir_. SYN. Pax, tranquillitas. EPITH. Tanta deorum. USUS: Perturbatio animorum placatione abluatur. Placatione deorum pestis avertenda est.

PLĀCĀTUS, a, um, _Calme_, _apaisé_, _tranquille_, _doux_. SYN. Pacatus, tranquillus, quietus. )( Iratus, turbulentus. USUS: Homo in aliquem mitis et placatus.

PLĂCĔO, es, cŭi _vel_ cĭtus sum, cĭtum, ere, n. _Plaire_, _être agréable à qqn_. SYN. Non displiceo, satisfacio, arrideo; jucundum est, videtur, probatur, cordi est. )( Displiceo. ADV. Admodum, constanter, egregie, perpetuo, plane, prorsus, recte, valde, vehementer. PHRAS. Placuere mihi multum quas ad me dedisti litteræ, _vos lettres m’ont été fort agréables_. Mihi perjucundæ fuere; maximopere oblectarunt; maxime jucundæ acciderunt mihi; vehementer mihi probabantur; mirificam ex litteris tuis voluptatem cepi; plane mei stomachi fuere; ut perfectæ epistolæ speciem adamavi tuas litteras; devorabam epistolam tuam, ita arrisit; tam grata fuit, quam quæ gratissima; multum te amo, quod ita scripseris; non parum voluptatis præbuere tuæ mihi litteræ. Cf. Gratus. USUS: Scribe quid tibi de ea re placeat. Senatui placuit Cæsarem proficisci. Nunquam mihi minus ac heri placui.

PLĂCET, cŭit, cĭtum est, cere, imp. _Quelqu’un est d’avis_, _trouve bon_, _juge à propos ou convenable_; _ordonner_, _décider_. SYN. Scitum est. USUS: Non placet Stoicis. De Provinciis ita placitum est, ut Pompeius mitteretur, _sur la question des provinces, on décida qu’on y enverrait Pompée_.

PLĂCĬDĒ, _Doucement_, _paisiblement_. SYN. Leniter, pacate. USUS: Placide ac sedate dolorem ferre.

PLĂCĬDUS, a, um, _Doux_, _calme_, _paisible_, _tranquille_. SYN. Pacatus, tranquillus. USUS: Semper in animo sapientis placidissimam esse pacem, etc. Oratione placida, submissa, leni. Ex irato placidum et mollem aliquem reddere. Cf. Tranquillus.

PLĀCO, as, avi, atum, are, a. _Apaiser_, _calmer_, _adoucir_. SYN. Lenio, mitigo, placatum efficio, reconcilio, expio, procuro. )( Ulciscor. ADV. Aliquando. PHRAS. 1. Placavi hominem facile, _j’ai apaisé facilement cet homme_. Iram hominis mollire, animum hominis permulcere perfacile fuit. Nullo negotio effectum est, ut ira homini defervesceret; iram hominis facile repressi; nihil laboris erat mollire hominis animum. Cf. Reconcilio. 2. Prima cura erat placare Deos, _le premier soin était de fléchir les dieux_. Pacem DEUM cæsa hostia adorare; ea, quæ ad pacem DEUM pertinent, sacris perpetratis, rite peragere; Divinum Numen sceleribus violatum precibus placare. Cf. Lenio, Gratia. USUS: Animos concordia placare. Odia improborum, iras judicum placare.

1. PLĀGA, æ, f. _Coup_, _blessure_. SYN. Vulnus. USUS: Plagam alicui imponere, injicere, infligere, facere. Plagam accipere.

2. PLĂGA, æ, f. (sæpius plur.) _Filets ou toile pour la chasse_; _filet_, _piége_, _panneau_. SYN. Rete, laquei. EPITH. Gravissimæ, majores. USUS: 1. Si ex his laqueis te explicueris, in illas plagas incides. Tendere, texere plagas. Conjicere aliquem in suas plagas. 2. Regio, _contrée_, _région_, _espace_. Cœli plagas scrutari, _explorer les espaces célestes_.

PLĂGĬĀRĬUS, ĭi, m. _Marchand ou voleur d’hommes_, _plagiaire_. SYN. Qui liberum hominem, _aut etiam_ servum nesciente domino vendit, emit, avertit.

PLĂGĬUM, ĭi, n. _Vol d’hommes_, _plagiat_.

PLĀNĒ, _Nettement_, _franchement_; _tout à fait_, _entièrement_. SYN. Clare, aperte, perspicue; omnino, prorsus. USUS: Perfecte planeque eruditus. Res penitus perspectæ planeque cognitæ. Cf. Omnino.

PLĂNĒTA, æ, f. _Astre errant_, _planète_. SYN. Stellæ errantes.

PLANGO, is, nxi, nctum, ere, a. _Frapper_, _battre_; _se désoler_, _s’abandonner au désespoir_. SYN. Tundo, percutio; ploro, defleo. USUS: Littora procellæ plangunt. Cf. Lacrima.

PLANGOR, ōris, m. _Transports de douleur_, _gémissements_, _lamentations_. SYN. Ejulatus, ploratus. USUS: Plangore et lamentatione opplevere forum. Cf. Lamentatio.

PLĀNĬTĬES, ei, f. _Plaine_. SYN. Campus, æquor. PHRAS. Planities ampla, _vaste plaine_. Campestris regio, in qua ne stirpes quidem operiant solum, et liber prospectus oculorum ad ea etiam, quæ procul recessere, permittitur; intermissa collibus planities; sub radicibus montium spatiosa planities procumbit; laxant se montium sinus, et majus spatium aperiunt. In æqua ubi descenditur, velut vasti maris, sic immensa panditur planities, ut subjectos campos terminare oculis haud facile queas. Montes inter vasta porrigitur planities. USUS: In summo est æquata agri planities.

PLANTA, æ, f. _Plant_, _rejeton_, _bouture_. SYN. Surculus, stirps. USUS: Malleoli, plantæ, sarmenta, vites, traduces, propagines.

PLĀNUS, a, um, _Plan_, _plat_, _égal_. SYN. Æquus, æquabilis. )( Montosus, præceps. USUS: 1. Capua planissimo in loco explicata. Quid tam planum quam mare? 2. Apertus, _intelligible_, _clair_, _évident_. Id objicis, quod planum facere non possis. Oratio plana et evidens.

PLĂTĂNUS, i, f. _Platane_. Arboris genus umbriferæ et patulis ramis diffusæ.

PLĂTĒA, æ, f. _Large rue_, _place publique_. EPITH. Ampla, frequens. USUS: In hac platea habitat.

PLAUDO, is, si, sum, ere, a. et n. _Battre des mains_, _applaudir_; _donner son approbation_, _être favorable à_. SYN. Approbo, assentior, plausum alicui do _vel_ tribuo. ADV. Valde, effuse. USUS: Omnes ei effuse plausere.

PLAUSTRUM, i, n. _Chariot_, _charrette_. SYN. Currus.

PLAUSŬS, ūs, m. _Applaudissement_, _battement des mains en signe d’approbation_. SYN. Applausus, admurmuratio; vox, clamor, index lætitiæ; judicium, testimonium, studium populi aut spectatorum. )( Plangor. EPITH. Æquabilis, facetus, incredibilis, infinitus, magnus, multiplex, perpetuus, popularis, similis. PHRAS. Cum plausu dixit, _il parla et fut applaudi_. Magno plausu accepta est ejus oratio; dicentem consecutus est strepitus et grata concionis admurmuratio; omnes orationem ejus plausu prosecuti sunt. USUS: Plausum quærere, captare, _rechercher les applaudissements_. Plausum alicui dare, tribuere, impertiri, _applaudir_. Emoritur, refrigescit pristinus illi plausus.

PLĒBĒCŬLA, æ, f. _Le petit ou menu peuple_, _la plèbe_, _la populace_. SYN. Plebs, vulgus.

PLĒBĒIUS, a, um, _Relatif au peuple_, _aux plébeiens_, _plébeien_. )( Patritius. EPITH. Importunus. PHRAS. Plebeii maxime ex pestilentia sunt mortui, _ce fut surtout chez les plébeiens que la peste fit des ravages_. Per ignota capita evagata vis morbi est; sordidissimus quisque opportunior cladi fuit, quam pestilentia civibus intulit. Infimum genus hominum, turba obscuris certius a pestilentia periculum adiit. Cf. Ignobilis. USUS: Plebeio sermone uti. De plebeia fæce sellulariorum. Cf. Plebs, Vilis.

PLĒBĬCŎLA, æ, m. _Flatteur_, _courtisan du peuple_, _démagogue_. SYN. Qui plebem colit, qui plebi servit. USUS: Pro truci insectatore plebis, repente plebicola atque omnis auræ popularis captator evasit.

PLĒBISCĪTUM, i, n. _Plébiscite_. SYN. Populi scitum, tribunitia, rogatio. USUS: Plebiscito vetare fieri aliquid. Hoc plebiscitum est? hæc lex? hæc rogatio?

PLEBS, plēbis, f. _Le bas peuple_, _la populace_, _la plèbe_. SYN. Plebes, vulgus, turba, infima multitudo, infima fæx populi, misera plebecula. )( Optimates. EPITH. Aliena, infima, optima atque modestissima, orba tribunis, suspensa et incerta, urbana et perdita, USUS: Plebs suspensa et incerta, orba tribunis. Cf. Plebeius.

PLECTO, is, ere, a. _Punir_, _châtier_. SYN. Punio, in aliquem animadverto, pœnas peto. USUS: In suo quisque vitio plectatur, vis capite, avaritia mulcta, honoris cupiditas ignominia sanciatur. Culpa plectatur sine invidia. Cf. Punio.

PLECTRUM, i, n. _Petite verge d’ivoire pour toucher les cordes de la lyre_. SYN. Instrumentum, quo citharœdi chordas lyræ feriunt.

PLĒNĒ, _Pleinement_, _entièrement_, _richement_. SYN. Plane, perfecte, cumulate. USUS: Homo non plene sapiens et perfecte.

PLĒNĬTŪDO, ĭnis, f. * _Plénitude_.

PLĒNUS, a, um, _Plein_, _rempli de qqche_. SYN. Refertus, confertus, completus, repletus, oppletus, cumulatus, redundans, affluens; frequens, frequentatus; integer, perfectus. )( Jejunus, imminutus, exilis. PHRAS. Militum plena sunt omnia, _tout est plein de soldats_. Urbes militibus complentur, onerantur; referta militibus omnia et inundata; nulla regionis pars a militibus vacua; nullum in provincia oppidum, nulla in oppidis domus militaribus præsidiis non obsessa; omni in loco præsidia sunt posita; deposita sunt per omnia urbis loca firma militum præsidia; imposita ubique oppidis præsidia; præsidia in urbes collocata; oppida omnia præsidiis militaribus sunt occupata, firmata; præsidiis loca urbis omnia tenentur. USUS: Homo vini plenus. Plenum et confertum ornamentis dicendi genus. Ratio belli gerendi plena fidei et pietatis. Pleno ore laudare aliquem.

PLĒRĪQUE, æque, aque, adj. _La plupart_. SYN. Major pars, plerique omnes, _presque tous_.

PLĒRUMQUE, _Le plus souvent_, _la plupart du temps_. SYN. Magna _vel_ majori ex parte; majore parte; majorem partem; maximam _vel_ magnam partem, persæpe, fere; multo maxima ex parte; ex parte magna, ex majori parte. )( Nonnunquam, raro. USUS: Fortuita sunt, quæ plerumque, non semper eveniunt. Cf. Fere.

PLŌRĀTŬS, ūs, m. _Cris_, _plainte_, _pleurs_, _larmes_. SYN. Planctus, ejulatus. EPITH. Virginalis, turpissimus. USUS: Ploratum edere Cf. Gemo.

PLŌRO, as, avi, atum, are, 1. n. _Se plaindre_, _se lamenter_. 2. a. _Pleurer_, _déplorer qqche_. SYN. Ploratum edo. USUS: Senatum plorare et supplicare prohibuerunt. Cf. Gemo, Lacrimor.

PLŬIT, ēbat, it, imp. _Pleuvoir_. SYN. Imber effluit, funditur. ADV. Sane. PHRAS. Vehementer pluit, _il pleut à verse_. Procellæ largum imbrem excussere; imber torrentis modo effusus est maximus; denso operuit campum nimbo fœda tempestas; nubes sollicitata procella imbrem dedit, effudit; sollicitatis procella nubibus densus imbre in terram demittitur. Cf. Pluvia. USUS: Sanguinem pluisse senatui renuntiatum est, _qu’il avait plu du sang_.

PLŪMA, æ, f. _Plume_, _duvet_. EPITH. Rutila, versicolor. USUS: Pluma _aut_ folio facilius movetur.

PLŪMĀTUS, a, um, _Emplumé_. SYN. Pinnatus.

PLUMBĔUS, a, um, _De plomb_. USUS: Homo in physicis plane plumbeus, _cet homme est d’une ignorance complète, crasse, en sciences naturelles_. Illum plumbeo gladio jugulavit, _avec une épée de plomb, (un sabre de bois)_.

PLUMBUM, i, n. * _Plomb_, _métal_. Metalli genus.

PLŪMĔUS, a, um, _De plume_. SYN. Plumis refertus. USUS: Collocemus in culcita plumea, _lit de plume_, _couette_.

PLŪRĬMUM, _Une grande quantité de_, _beaucoup de_. SYN. Multum. )( Minimum. USUS: Plurimum ingenio tribuo longeque plurimum industriæ.

PLUS, plūris, n. _Plus_, _plus de_, _davantage_. SYN. Magis, amplius, ultra, præter. PHRAS. 1. Nolo tibi pluribus molestus esse, _je ne veux pas vous être plus à charge_. Non progrediar longius; non plus negotii facessam. Non exsequar rem uberius; non excedam modum; non fatigabo te supra quam velis. Nimio jam multo plus te detineo, alias de tota re agam abundantius. Cf. Breviter. 2. Plus etiam faciam quam exspectes, _je ferai encore plus que vous n’attendez_. Exspectationem tuam mea diligentia vincet. Plus quam pro virili parte oneris ac muneris suscipiam. Paulo etiam longius, quam officii fines postulent, progrediar. Plus quam pro virili parte adnitar. Amplius etiam, quam officii ratio postulet a me exspecta. Plus etiam, quam pars virilis postulat, oneris subibo; supra vires se extendet mea industria. USUS: Plus, plusque te in dies diligo, _je vous aime de plus en plus_. Nunquam Romæ plus triduo fui. Tantumdem et plus etiam nunc vales gratia. Quæso ne plus sit annua provincia, _je vous en prie, que je ne garde pas ma province plus d’un an_. Annos sexaginta natus aut plus eo, _ou plus_. Plus hostium fuga, quam prœlium absumpsit.

PLUSQUAM, _Plusque_. SYN. Supra quam; ultra quam; amplius.

PLŬTĔUS, i, m. * _Mantelet, toit de défense, parapet_. Machinæ bellicæ genus.

PLŬVĬA, æ, f. _Pluie_. SYN. Imber, cœlestes aquæ. PHRAS. 1. Pluvia erat maxima, _la pluie était torrentielle_. Repente ingentibus procellis effusus est imber; ingenti fragore cœli procella effusa est; nimbus cum fragore cœli decidens repente obstrepebat; imber ingens grandine mistus omnia turbarat. Procella ingens imbrem vix sub tectis tolerabilem effudit. Imber violentius quam alias fusus campos lubricos fecit. Tanta vis aquæ dejecta fuerat, tanta repente cœlo missa vis aquæ, ut itinera abrumperet. 2. Assiduæ erant pluviæ, _les pluies étaient continuelles_. Magnos et assiduos imbres habebamus. Imbres continui, campis omnibus inundantes, iter prope intercluserant. Aer concretus in nubes cogebatur humoremque colligens terram augebat imbribus. Tanta erat continuatio imbrium, ut campi nimbo obruti, cœlestibus aquis restagnarent. USUS: Equidem etiam pluvias metuo, si prognostica nostra vera sunt: ranæ enim ῥητορεύουσιν, _pour moi je crains les pluies, si nos pronostics ne sont pas trompeurs, car les grenouilles pérorent à leur façon (coassent)_. Cf. Pluit.

PLŬVĬĀLIS, e, gen. com. _De pluie_, _pluvieux_, _qui amène la pluie_. USUS: Venti pluviales.

PLŬVĬUS, a, um, _De pluie_, _pluvieux_. USUS: Aqua pluvia arceatur.

PŌCŬLENTUS, a, um, _Potable_. SYN. Quod in potum sumi potest. USUS: Ea pars oris, qua esculentis et poculentis iter natura patefecit.

PŌCŬLUM, i, n. _Vase à boire_, _coupe_. SYN. Scyphus. EPITH. Exhaustum, mortiferum, aureum, frequens, immane, magnum, minutum, rorans, non pauca. USUS: Poculorum magnitudine bibendoque cunctos Græci superant. Poscunt majoribus poculis (_scil._ bibere), _demandent à boire dans des coupes plus grandes_.

PŎDĂGRA, æ, f. _Goutte aux pieds_. SYN. Dolor artuum, dolores pedum. PHRAS. Podagra laborat, _il a la goutte_. Podagræ doloribus ardet maximis; ex pedibus laborat; articulorum dolores habet maximos; podagræ doloribus cruciatur maximis; pedum doloribus afficitur maximis, qui nihil omnino remittunt. USUS: Cum podagræ doloribus arderet.

PŎĒMA, ătis, n. _Poëme_, _pièce de vers_. EPITH. Electum, recens. USUS: Poema facere, componere, condere.

PŒNA, æ, f. _Peine_, _châtiment_; _souffrance_, _incommodité_. SYN. Supplicium, animadversio, mulcta; damnum, incommodum. )( Prœmium, beneficium, commodum. EPITH. Acerbissima, certa edicti, communis, crudelis, digna scelere alicujus, divina, humana, dulcior, gravis, iniqua, injusta, insignis, justa, legitima, maxima, levior, nimis magna, minor, nova, par, præsens, recens, sempiterna, singularis, tanta, tardior, tristis. Pœnæ certissimæ, dispares, justæ et graves, patriæ, præpetes, seræ sed justæ tamen ac debitæ. PHRAS. 1. DEUS graves pœnas de perjuris sumet, _DIEU punira cruellement les parjures_. Graves de perjuris pœnas expetet, petet, repetet; perjuris graves pœnas irrogabit; gravibus pœnis perjuros afficiet, perjuros gravibus suppliciis addicet; perjurium gravi supplicio vindicabit; de perjuris grave supplicium sumet; perjuros gravi pœna mulctabit. Cf. Punio, Supplicium. 2. Perjuri graves pœnas subibunt, _les parjures seront sévèrement châtiés_. Pœnas dabunt, luent, ferent, sustinebunt gravissimas; pœnas DEO solvent, pendent, dependent gravissimas; gravissimas ad pœnas et supplicia trahentur, rapientur; pœnas dabunt, capient, suscipient gravissimas. 3. In transfugas gravis pœna constituta est, _on a édicte un grave châtiment contre les transfuges_. Pœna statuta, comparata est; supplicium grave constitutum, inventum, excogitatum, exquisitum est. 4. Non eris liber a pœna, _vous n’éviterez pas la peine_. In pœna eris; in pœnis hærebis; pœnam non effugies; e pœna non elaberis; pœna non liberaberis; pœnam persolves integram; supplicium non condonabitur, non remittetur. Cf. Impunitus. USUS: Pœnas persequi judicio ab aliquo. Pœna teneri. Judiciorum pœnis obligari. Pœnas alicui expendere. Judicio et legibus dare pœnas. Maximas pœnas pendo temeritatis meæ, _je suis cruellement puni de ma témérité_. Repetere pœnas ab aliquo, _tirer vengeance de qqn_. Afficere aliquem pœna, _punir, châtier qqn_.

PŒNĬTENS, entis, omn. gen. _Qui se repent_, _repentant_. USUS: Optimus est portus pœnitenti mutatio consilii, _le meilleur port pour celui qui se repent, c’est le changement de conduite_. Cf. Pœnitentia.