Part 104

NŬMĔRUS, i, m. _Nombre_. SYN. Multitudo, vis summa, copia. EPITH. Perfectus, accommodatior, magniloquentior, adstrictus, solutus, æquus, aptus, certus, difficilis, exiguus, frequens, grandior, iambicus et dactilicus, impar, incolumis, ingens, innumerabilis, integer, legitimus, longior, mollis, musicus, oratorius, par, plenus, poeticus, procerior, proprius, repentinus, simillimus, verus, vitiosus, tantus, magnus, novus, invidiosus. USUS: 1. Frumenti, mellis, vini maximus numerus, _une grande quantité de_... Classis mille numero navium. Aliquem in amicorum numerum adscribere, referre; in amicorum numero ponere, existimare, putare, habere, colere, _mettre qqn au nombre de ses amis_, _le compter parmi ses amis_. Is aliquo numero erit; nullo numero est; aliquem numerum obtinere, _tenir un certain rang_, _jouir d’une certaine considération_. Opus omnibus numeris absolutum, _chose parfaite, accomplie, où rien ne manque_; omnibus partibus et numeris expletum quod omnes numeros habet, _complètement terminé_; omnibus numeris absolutus adolescens, _jeune homme accompli_. Ex numero amicorum sejungere, tollere, eximere, ejicere aliquem. 2. Musicæ ac oratoriæ modus ac mensura, _mesure_, _cadence_, _rhythme_, _nombre_, _harmonie_. Numerus in cantu, in soluta oratione. Attici maxime numero serviunt. Oratio adstricta certa quadam numerorum ratione et pedum.

NUMMĀRĬUS, a, um, _Relatif à l’argent_, _d’argent_. SYN. Quod ad nummos pertinet. USUS: Esse in summa difficultate nummaria, _gêne financière_, _embarras d’argent_. Rem nummariam bene constituere.

NUMMĀTUS, a, um, _Muni_; _pourvu d’argent_, _riche_. USUS: Homo bene nummatus.

NUMMUS, i, m. _Pièce de monnaie_, _monnaie_, _argent_. SYN. Pecunia. USUS: Adventus noster ne nummo quidem sumptui fuit. Nummos cudere, _battre monnaie_. Ad nummos pervenire. Quid in nummis habeam, ipse ignoro. Subducere ad nummum. Nummos adulterinos pro veris dare. Nummos corrogare. Cf. Pecunia.

NUMQUAM (nunquam), _Jamais_. SYN. Nullo tempore, nulla ætate, non post hominum memoriam, non ex omnium sæculorum memoria; post natos homines, ex omni memoria nihil unquam. USUS: Frigidum, ut nunquam antea. Nunquam pertinacius dimicatum, sic ut contra omnia vetustatis exempla nemo victor ex arena discesserit.

NUMQUID? _Si en quelque chose?_ SYN. Anne, num, ecquid. USUS: Numquid duas habetis patrias? _Avez-vous deux patries?_

NUMQUIS, quæ, quod? _Est-ce que ce?_ Numquis fundus venalis est? Cf. Numquis.

NUNC, _Maintenant_. SYN. Hoc tempore, in præsentia, hodie, per hæc tempora. )( Tunc. USUS: Erat tunc excusatio, nunc nulla est. Nunc autem; nunc vero ea vis est in nomine, ut, etc.

NUNCŬPO, as, avi, atum, are, a. _Appeler_. SYN. Appello, nomino. ADV. Plenius. Nuncupare aliquem suo nomine. Nuncupare vota pro imperio, _prononcer des vœux solennels_, _prononcer la formule solennelle des vœux (pour l’empereur, pour l’État, etc.)_.

NUNDĬNÆ, ārum, f. pl. _Jour de marché_. SYN. Mercatus. EPITH. Domesticæ, flagitiosissimæ, mutæ. USUS: In hujus ædibus totius reipublicæ nundinæ, _marché_.

NUNDĬNĀTĬO, ōnis, f. _Tenue d’un marché, foire_; _commerce_, _trafic_. EPITH. Plena, referta, nova. USUS: Nundinatio juris.

NUNDĬNOR, aris, atus sum, ari, d. _Être au marché_, _faire du commerce_, _trafiquer_. SYN. Mercor, emo, cauponor. USUS: Senatorium ordinem pretio nundinari.

NUNTĬO, as, avi, atum, are, a. _Annoncer_, _dire_, _déclarer_. SYN. Affero, ab aliquo alicui nuntium perfero. ADV. Pertumultuose, quam primum, vere, longe, non dubie, obscure, vesperi. PHRAS. Nuntiatum est nobis, _on nous a annoncé_. Perlatum, allatum est ad nos; renuntiatum nobis est; nuntius citatis equis ad nos allatus, perlatus est; certis auctoribus accepimus; certos nuntios accepimus; nuntii ad nos venere, qui paulo certius aliquid in rebus attulere; fama ad nos, ad aures nostras pervenit; fama perlata est ad nos. USUS: Pompeio in hortos nuntiavit. Cf. Narro, Nuntius.

NUNTĬUS, ĭi, m. _Messager_, _courrier_; _nouvelle_, _message_. SYN. Tabellarius, cursor, internuntius, rumor. EPITH. Acerbus, certior, domesticus, verus, falsus, gravis, jucundus, malus, optatissimus, superior, volucer. Adversi, boni, fallaces, proximi, quotidiani, tristes, varii, universi. PHRAS. Tristem nuntium accepi, _j’ai reçu une triste nouvelle_. Adversi, tristes, parum commodi, minime læti, parum secundi venerant mihi nuntii; allatus est gravis ad me nuntius; gravior ad me fama pervenerat; duriores de re rumores erant, qui fœdum nuntium incussere; graves nuntii ad nos delati, perlati sunt. Cf. Nuntio, Novus, Fama. USUS: 1. Per nuntium me certiorem fecit. Nuntios in omnem partem dimittere. Epistolam hanc multi nuntii, et fama ipsa celeritate superabunt. 2. Rumor, res allata, narrata, _message_, _nouvelle_. Nuntios accepimus lætissimos. Nuntium apporto tibi lætum sane et exoptatum. 3. Divortii et repudii ratione, _répudier sa femme, se séparer d’elle_. Nuntium uxori, nuntium virtuti, litteris remittere.

NŪPER, _Récemment_, _naguère_. SYN. Paucis ante diebus, horis; paucis abhinc annis; nostra, patrum memoria; novissime. USUS: Nuper, quid dico nuper, imo vero modo.

NUPTĬÆ, ārum, f. pl. _Noce_, _mariage_. SYN. Matrimonium, nuptiarum dies. EPITH. Diuturnæ, innuptæ, legitimæ, maritimæ, multæ, nefariæ, terrenæ. USUS: Nuptias apparare, adornare, conficere, facere, parare, _faire les apprêts d’une noce_. Nuptias conjungere; nuptiis jungi, _se marier_. Nuptias conciliare, nuptiarum conciliatorem esse, _faire un mariage_. Nuptias disturbare, _rompre un mariage_. Nuptias fugere, effugere, _fuir le mariage_. Nuptiæ plenæ dignitatis et concordiæ, _mariage plein de dignité_. Nuptiæ non diuturnæ fuerunt, erant enim non matrimonii dignitate, sed sceleris societate conjunctæ, _cet hymen ne fut pas de longue durée, etc._ Cf. Matrimonium, Nubo.

NUPTĬĀLIS, e, gen. com. _De noce_, _de mariage_, _nuptial_. USUS: Faces nuptiales; dona nuptialia.

NŬRŬS, ūs, f. _Belle-fille_, _bru_. SYN. Filii uxor.

NUSQUAM, _Nulle part_. SYN. Nullo in loco. )( Usquam. USUS: 1. Sive scripta est uspiam lex illa, sive nusquam. 2. Nulla in re, _pour aucune chose_, _pour rien_. Sumptus nusquam melius potest poni.

NŪTO, as, avi, atum, are, n. _Faire signe par un mouvement de tête_; _être incertain_, _flottant_, _indécis_; _chanceler_. SYN. Vacillo. USUS: Democritus nutare videtur in natura deorum, _Démocrite n’est pas fixé sur la nature des dieux_. Statua nutabat. Cf. Dubito.

NŪTRĪCĬUS, ĭi, m. _Nourricier_, _qui nourrit_. USUS: Nutricius ejus pueri.

NŪTRĪCOR, aris, atus sum, ari, d. _Nourrir_, _alimenter_, _élever_. SYN. Nutrio. USUS: Mundus omnia nutricatur et continet. Cf. Alo.

NŪTRĪCŬLA, æ, f. _Nourrice_. USUS: Gellius, nutricula seditiosorum, _ardent protecteur de tous les séditieux_.

NŪTRĪMENTUM, i, n. _Nourriture_, _aliment_. SYN. Cibus, alimentum. USUS: Educata suis nutrimentis eloquentia. Cf. Cibus.

NŪTRĬO, is, īvi et ĭi, ītum, ire, a. _Allaiter_, _nourrir_, _élever_. SYN. Alo, educo. Cf. Alo.

NŪTRIX, īcis, f. _Nourrice_. SYN. Alumna. USUS: Cum lacte nutricis errorem suxisse videtur, _il semble avoir sucé l’erreur avec le lait de sa nourrice_.

NŪTŬS, ūs, m. _Mouvement_, _signe de tête_. SYN. Vis, nisus, gravior significatio, voluntas. EPITH. Regius. PHRAS. Ad nutum paret, _il obéit au moindre signe_. Ad illius nutum se fingit et accommodat; ad ejus nutum ac voluntatem se convertit totum; ejus nutus observat, intuetur omnes. USUS: 1. _Tendance_, _pesanteur_. Gravia suo nutu ac pondere deorsum feruntur. 2. Voluntas, _signe_, _ordre_, _désir_. Ejus nutu, ac arbitrio omnia fiunt, reguntur, gubernantur. Nutu aliquid ab aliquo consequi.

NUX, nŭcis, f. _Noix_. USUS: Nucem frangere; nuces legere.

O

O! _O, oh! ah!_ Interj. dolentis, gaudentis, vocantis. USUS: O post hominum memoriam fortissimi consules! O rem odiosam! O gratum adventum!

OB, _Pour_, _à cause de_. SYN. Propter, ante. USUS: 1. Ob eam causam, ob delictum pœnas a te repetam. 2. Ante, _devant_. Mors mihi semper ob oculos versatur. Cf. Propter.

ŎBÆRĀTUS, a, um, _Endetté_, _obéré_; subst. _Débiteur insolvable_. SYN. Ære alieno obligatus, obstrictus, ære alieno demersus debitor. USUS: Ex omni colluvie exules obærati. Cf. Æs.

ŎBAMBŬLĀTĬO, ōnis, f. _Allées et venues autour_, _devant_. SYN. Inambulatio. Cf. Ambulatio.

OBDO, is, dĭdi, dĭtum, ere, a. _Placer_, _mettre qqche devant qqche_. USUS: Obdere pessulum ostio, _mettre la traverse devant la porte (pour la fermer)_.

OBDORMĬO, is, īvi, _vel_ ĭi, ītum, ire, n. _S’endormir_. SYN. Dormio, obdormisco, somno consopior, sopore opprimor. USUS: Endymion in Latmo obdormivit. Quid melius, ac in mediis vitæ laboribus obdormiscere, et ita conniventem somno consopiri sempiterno. Cf. Dormio.

OBDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. _Conduire devant_, _mener_, _amener vers_. SYN. Obnubo, obtego, obstruo, oppono. )( Delego. USUS: Rebus clarissimis tenebras obducere. Labor callum obduxit dolori, manibus. Consuetudo obduxit callum stomacho, _l’habitude émousse la sensibilité de l’estomac_. Obducta jam reipublicæ cicatrix. Aliquem alicui obducere, competitorem alicui opponere, _opposer un homme à un autre_. Cf. Tego.

OBDUCTĬO, ōnis, f. _Action d’amener sur, d’étendre sur_. USUS: Obductio capitis absit a cive Romano, _le citoyen romain ne doit pas avoir la tête couverte en allant au supplice_.

OBDŪRO, as, avi, atum, are, a. et n. _Endurcir_, _durcir_; _persister_, _tenir bon_. SYN. Constanter, æquo animo perfero, tolero, fero. ADV. Vehementer. USUS: Obduretur hoc triduum, _qu’on prenne donc patience trois jours encore_. Cf. Perfero.

OBDŪRESCO, is, dūrŭi, escere, n. _S’endurcir_, _devenir insensible_. SYN. Callum obduco. USUS: Jam ad illa obduruimus et humanitatem omnem exuimus. Usu ac consuetudine obduruit ac percalluit incredibilis nostra patientia. Desperatione animus ad dolorem, contra dolorem obduruit. Cf. Durus, Occallesco.

ŎBĒDĬENTER, _Avec soumission, docilité, volontiers_. USUS: Spondent se sub imperio obedienter fideliterque futuros. Id obedienter est curatum.

ŎBĒDĬENTĬA, æ, f. _Obéissance_, _soumission_. SYN. Obtemperatio. USUS: Abjiciunt obedientiam, nec rationi parent, cui sunt subjecti lege naturæ. Servitus est obedientia animi arbitrio carentis suo.

ŎBĒDĬO, is, īvi _vel_ īi, ītum, ire, n. _Obéir à qqn_, _exécuter ses volontés_, _lui être soumis_, RAD. ex Ob et Audio. SYN. Pareo, audio, obtempero, obsecundo, assentio, dicto pareo, imperium non recuso, monita sequor, dicto audiens sum, mandata facio, exsequor, imperata facio; alienæ voluntati morem gero, sequor; meam voluntatem ad alienam aggrego, cum aliena voluntatem meam conjungo. PHRAS. 1. Obediendum DEO est, _il faut obéir à DIEU_. Intenti ad DEO parendum simus, oportet; DEO nos obedientissimos esse decet; DEI imperia animo non invito exsequamur; morigeros nos DEO esse decet; aggreganda est voluntas nostra ad divinam voluntatem; DEUM auctorem sequamur, oportet; DEI imperia sequamur, persequamur, necesse est. 2. Negat se obediturum senatui, _il affirme qu’il n’obéira pas au sénat_. Negat se in auctoritate, in potestate senatus futurum, senatus imperio morem gesturum; imperata facturum; imperio pariturum; minatur se ab officio discessurum; obedientiam abjecturum; jugum excussurum; negat se porro legitima imperia pati posse; negat se senatus decretis staturum; imperium senatus abnuit. USUS: Ad verbum obedire alteri. Obedire tempori. Cf. Pareo.

ŎBĔO, is, īvi _vel_ īi, ĭtum, ire, n. _Aller ou venir devant, vers_. a. _S’approcher_, _atteindre_; _voyager_, _parcourir_. SYN. Peragro, lustro, perago, tracto. ADV. Audacius, diligenter, flagitiose. USUS: 1. Urbem, regionem, provinciam pedibus obire. 2. Perago, ago, tracto, _s’appliquer à qqche, s’en occuper, faire_. Munus suum obire; facinus, rem privatam et publicam, sacra obire. Diem edicti, vadimonium obire neglexit. 3. Morior, _mourir_. Diem, mortem obire. Cf. Fungor, Administro, Facio.

ŎBĔQUĬTO, as, avi, atum, are, n. _Chevaucher devant ou autour_, _parcourir à cheval_. USUS: Castris _vel_ castra obequitare.

ŎBEX, ĭcis, m. _Obstacle_. USUS: Moliri obices. Cf. Impedimentum.

OBFIRMO, as, avi, atum, are, n. _Rendre solide_, _affermir_, _assujettir_, _consolider_. USUS: Obfirmare animum.

OBFIRMĀTUS, a, um, _Ferme_, _solide_, _opiniâtre_, _entêté_. USUS: Pertinax et obfirmatus in iracundia. Cf. Pertinax.

ŎBĬTER, * _En passant, d’une manière accessoire, par occasion_. SYN. Leviter, tenuiter, mediocriter. )( Perfecte. PHRAS. 1. Scientias obiter didicit, _il n’a étudié qu’en passant_. Litteras primoribus duntaxat labris gustavit; extremis, ut aiunt, digitis attigit; litteras leviter attigit; litteras quasi præteriens, quasi per nebulam, quasi per transennam præteriens strictim aspexit; litteras vix primoribus labris attigit; de litteris vix cursim aliquid arripuit. 2. Hæc tantum obiter tractavi, _je n’ai traité ce point qu’en passant, d’une manière accessoire_. Leviter hæc tantum egi; levi brachio, molli brachio hæc acta sunt; indiligenter hic eram. Leviter hæc transii, attigi; his quasi præteriens satisfeci; strictim hæc tractavi et tanquam in transcursu. Cursim hæc transmisi.

ŎBĬTŬS, ūs, m. _Destruction_, _mort_; _coucher des astres_. SYN. Occasus, mors. USUS: Siderum ortus et obitus. Obitus consulum vulgatus, _la mort des consuls fut connue_. Cf. Mors.

OBJĂCĔO, es, cŭi, ere, n. _Être couché_, _étendu devant ou auprès_. USUS: Cumulus sarcinarum objacet.

OBJECTĀTĬO, ōnis, f. _Reproche_. USUS: Exprobratio.

OBJECTO, as, avi, atum, are, a. _Opposer_, _objecter_. SYN. Objicio. USUS: Objectare probrum, falsum crimen alicui. Cf. Objicio.

OBJECTŬS, ūs, m. _Action de mettre devant, interposition_. USUS: Objectu lateris aliquem defendere.

OBJECTUS, a, um, _Placé_, _mis_, _situé devant_. SYN. Oppositus. USUS: Objecta species voluptatis. Objectus fortunæ. Ad omnes casus subitorum periculorum objectus et oppositus.

OBJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. _Mettre_, _placer devant_, _opposer_; _reprocher_. SYN. Oppono, objecto, exprobro; crimini do, jacio, conjicio; culpam impingo. ADV. Falso, vere, varie. USUS: Objeci caput meum in tot et tantas dimicationes, atque in tot impetus perditorum civium. Alicui religionem objicere, _faire à qqn une obligation de conscience_. Objicere spem, metum, sollicitudinem, moram, laborem, molestiam. Aliquid alteri in criminis loco objicere. Feris corpus objicere. Objici insidiis. Objiciuntur sæpe formæ, _souvent des images se présentent à notre esprit_. (Ego omnium objectum, VULG.), _je suis le jouet, le plastron de tous_. Materia sum omnium jocorum; idoneus videor, quem omnes merito ludo faciant, in quo omnes illudant.

OBJURGĀTĬO, ōnis, f. _Reproche_, _réprimande_, _blâme_. SYN. Castigatio. EPITH. Longior, lenis, necessaria, plena, mediocris, utilis. USUS: Objurgatio ne multum acerbitatis habeat. Objurgatio contumelia vacare debet. In objurgationibus interdum vocis contentione majori utendum. Cf. Reprehendo.

OBJURGĀTOR, ōris, m. _Qui réprimande_, _qui blâme_. SYN. Severus admonitor. EPITH. Benevolus. USUS: Non est ferendus objurgator, qui, quod in altero vitium reprehendit, in eo ipse deprehenditur.

OBJURGO, as, avi, atum, are, a. _Blâmer_, _réprimander_, _faire des reproches_. SYN. Castigo, asperius appello, asperius admoneo. ADV. Vehementer, mediocriter. USUS: Cæsar meam in rogando verecundiam, de mea me verecundia objurgavit. Cf. Alloquor, Perstringo, Reprehendo.

OBLANGUESCO, is, langŭi, escere, n. _S’affaiblir_. USUS: Litterulæ meæ tui desiderio oblanguerunt. Cf. Langueo.

OBLECTĀMENTUM, i, n. _Amusement_, _divertissement_, _plaisir_. SYN. Oblectatio, delectatio. EPITH. Longius. USUS: Oblectamenta et solatia senectutis. Cf. Delectatio.

OBLECTĀTĬO, ōnis, f. _Action d’amuser_; _divertissement_, _plaisir_. SYN. Oblectamentum. EPITH. Honesta, libera, ingenua. USUS: Interdum oblectatio quæritur animi requiesque curarum. Cf. Delectatio.

OBLECTO, as, avi, atum, are, a. _Divertir_, _amuser_. SYN. Delecto. USUS: In libris, in hortulis se oblectare. Cf. Delecto.

OBLECTOR, aris, atus sum, ari, d. _S’amuser_, _se divertir_. SYN. Delector, ducor, capior. ADV. Commode. USUS: Ludis oblectamur et ducimur. Cf. Delector.

OBLĬGĀTĬO, ōnis, f. _Obligation_, _engagement_. SYN. Auctoramentum. EPITH. Gravis et difficilis. USUS: Difficilior est animi ac sententiæ, quam pecuniæ obligatio. (Est mea obligatio, VULG.), _c’est mon devoir_. Est id officii mei; meæ hæ sunt partes. (Obligationem scriptam accepi, habeo, VULG.), _j’ai une obligation écrite_. Fiduciam accepi; fiduciam teneo. Obligationem de se dare, _s’engager_. Nomina facere.

OBLĬGĀTUS, a, um, _Obligé_, _qui a des obligations_. SYN. Obstrictus, devinctus. PHRAS. Magnopere tibi obligatus sum, _je vous suis bien obligé_. Tantum tibi debeo, quantum persolvere difficile est; incredibilem tibi amorem quemdam et omnia in te summa ac singularia studia debeo. Vix, aut ne vix quidem solvendo sum, tanta sunt tua in me officia ac merita. Verbis non patitur res satisfieri, adeo me in perpetuum devinxisti. Maximis me beneficiis obstrictum tenes. Mancipio et nexu tuum me fecisti. Multis me beneficiis ac pignoribus velut auctoratum habes. Agere mecum potes tanquam ex syngrapha, ita me tibi divinctum tenes. Maximis me beneficiorum vinculis obstrinxisti. Cf. Obnoxius, Beneficium, Officium. USUS: Tenere aliquem beneficiis obligatum.

OBLĬGO, as, avi, atum, are, a. _Lier_, _attacher_; _engager_, _obliger_. SYN. Obstringo, in perpetuum obligo, devincio, adstringo, religo, alligo. ADV. In perpetuum, nusquam, valde. PHRAS. 1. Magnopere me tibi obligabis, _vous m’obligerez singulièrement_, _vous me rendrez service_. Magnam a me inibis gratiam; hoc ego in summi beneficii loco ponam, numerabo; me tibi in perpetuum devincies, obstringes. Cf. Obligatus. 2. Obligo me, _je m’oblige_, _je m’engage_. Omni me exsecratione devincio; fidem meam do, interpono; obligo fidem meam et obstringo. 3. Obligatur ex promisso, legibus, _ses promesses_, _les lois l’obligent_. Tenetur promisso, legibus; legum, promissorum vinculis obstringitur. USUS: Obligare aliquem militiæ sacramento, pactionibus. Sibi aliquem beneficio obligare. Domum alicujus religione, populum scelere obligare. Legum et judiciorum pœnis obligatur. Obligare vulnus, _bander une plaie_.

OBLĬGŪRĬO, is, ire, n. _Dissiper_, _manger_, _dévorer_. SYN. Ligurio, devoro. USUS: Fortunas suas obligurire; patrimonia profundere. Cf. Consumo.

OBLĬMĀTUS, a, um, _Couvert de limon_. SYN. Limo pinguis. USUS: Nilus oblimatos agros relinquit, _le Nil laisse les terres couvertes de limon (engraissées)_.

OBLĬNO, is, lēvi, lĭtum, nere, a. _Enduire_, _oindre_, _frotter de_; _souiller_. USUS: Vita hominis libidine oblita. Unguentis, cœno oblitus. Eloquentia Asiæ moribus oblita, _l’éloquence altérée par les mœurs de l’Asie_.

OBLĪQUĒ, _Obliquement_, _de travers_. )( Recte. USUS: Recte, oblique ferri.

OBLĪQUUS, a, um, _Oblique, qui est ou qui va de travers, de côté_. SYN. Transversus. USUS: Motu corporis obliquo. In obliqua et transversa hostium latera invectus.

OBLĬTESCO, is, lĭtŭi, escere, n. _Se cacher_. SYN. Delitesco. USUS: Stellæ a nostro aspectu interdum oblitescunt.

OBLĪTĔRO, as, avi, atum, are, a. _Effacer_. USUS: Beneficii memoriam obliterare. Cf. Obliviscor, Oblivio.

OBLĪVĬO, ōnis, f. _Action d’oublier, oubli_. SYN. Memoriæ lapsus. EPITH. Exigua, perpetua, sempiterna, voluntaria. PHRAS. 1. Clades ea jam in oblivionem venit, _on a déjà perdu le souvenir de ce désastre_. Clades ea jam oblivioni data est; obliterata in animo est; memoria intercidit; in oblivionem venit; ejecta ex animo memoria ejus cladis est; recens dolor proximæ cladis transiit; cladis ejus memoria cessit; clades e memoria excessit, animo excidit, ex animo deleta est; clades ea jam ex memoria deposita est; e memoria dilapsa, elapsa est; in oblivionem adducta est; clades ea jam animo effluxit; excidit memoria ejus cladis; clades ea oblivione contrita, obruta, tecta est; cladis ejus acerbitatem oblivio jam delevit. 2. Tot summorum virorum nomina in oblivione sunt, _les noms de tant d’hommes illustres sont tombés dans l’oubli_. Tot summorum virorum memoria cessit; abiit vetustate memoria; nomen vetustate abolevit, memoria abolevit; tot viri summi in oblivione jacent. 3. Lætiores in dies nuntii oblivionem tandem inducunt tot malorum, _les nouvelles de jour en jour plus heureuses nous font oublier tant de maux_. Lætiores nuntii expellunt memoriam tot malorum; oblivionem afferunt tot malorum; tristes superiorum temporum imagines ex memoria detergunt, evellunt; obliterant in animo superiorum temporum clades; animum a conspectu tot malorum avertunt; tot malorum memoriam ex animo delent. USUS: Omnem memoriam injuriarum sempiterna oblivione delere, obruere, exstinguere, conterere. Tuas laudes nulla unquam obscurabit oblivio. Erunt semper, qui tuas laudes ab oblivione et silentio hominum vindicent. Cf. Obliviscor, Memoria imbecilla.

OBLĪVĬŌSUS, a, um, _Oublieux, qui oublie aisément_. SYN. Immemor. )( Memoria.

OBLĪVISCOR, ĕris, blītus sum, visci, d. _Oublier, ne pas se souvenir_. SYN. Mihi excidit, ex animo meo excidit, effluit; oblivionem capit, ex memoria depono; alicujus rei memoriam depono, oblivione perpetua deleo; aliquid e memoria elabitur, dilabitur; rei memoria ex animo discedit. PHRAS. 1. Nunquam tui obliviscar, _je ne vous oublierai jamais_. Ita mihi imago tam cari capitis insedit, ut excidere, effluere ex animo nunquam possit; memoria tua nulla temporis longinquitate abibit; nulla ætas tui memoriam ex animo obliterabit meo. Cf. Memor, Oblivio. 2. Obliviscere tandem calamitatum tuarum, _oubliez enfin vos malheurs_. Casus tuos tandem ex animo tuo, mente tua, memoria tua dele, evelle; omitte temporum tuorum memoriam; depone et abjice calamitatum tuarum memoriam; malorum tuorum tristes imagines voluntaria oblivione depone, contere; deleat tandem, auferat calamitatis sensum sempiterna oblivio. USUS: Depone memoriam doloris tui et injurias _vel_ injuriarum obliviscere.

OBLONGŪS, a, um, _Long_, _allongé_. USUS: Figura oblonga.

OBLŎQUOR, ĕris, lŏcūtus sum, loqui, d. _Parler contre qqn_, _interrompre_, _contredire_. SYN. Obstrepo. PHRAS. Totus ei senatus oblocutus est, _tout le sénat l’interrompit pour le contredire_. Reclamatum a toto senatu, nec sine convitio; fremitus universi senatus obortus est; obstrepebat senatus universus carpebatque sententiam. USUS: Tu me appelles licet, et interpelles, et obloquaris.

OBLUCTOR, aris, atus sum, ari, d. _Lutter_, _combattre contre qqn_, _lui résister_. SYN. Obnitor, repugno. USUS: Hosti obluctari. Cf. Repugno.

OBMŌLĬOR, īris, mōlītus sum, iri, d. _Élever_, _construire devant_; _fermer_, _boucher par une construction_. USUS: Omnes ad obmolienda, quæ ruinis strata erant, concurrerunt, _tous coururent réparer les murailles qui étaient en ruines_.

OBMŪTESCO, is, mūtŭi, escere, n. _Devenir muet_; _se taire_, _garder le silence_. SYN. Conticesco. ADV. Plane. PHRAS. Praæ stupore obmutuit, _la stupeur le rendit muet_. Admiratio tam novæ rei ac subitæ homini incluserat vocem; rei insolentia animum pariter et silentium defixit, mutum et elinguem reddidit; insolitum rei spectaculum hominem ita defixit, ut neque animo, neque lingua constaret; rei spectaculo defixus et attonitus silentium tenuit, stupenti lingua constitit. USUS: Nulla unquam vetustas de te obmutescet, _les siècles les plus reculés ne garderont pas le silence sur votre personne_. Homo disertus et loquacissimus repente obmutuit.

OBNĪTOR, ĕris, nīsus et nixus sum, niti, d. _Lutter_, _résister_. SYN. Obsisto, occurro; adversum rem, contra rem tendo. Cf. Repugno.

OBNOXĬUS, a, um, _Exposé à_; _sujet_, _soumis_, _obéissant_. SYN. Subjectus. USUS: Vivat, qui obnoxius et subjectus vivere cupit. Supplex et obnoxius.

OBNŪBO, is, psi, ptum, ere, a. _Couvrir_, _voiler_, _envelopper_. SYN. Obtego.

OBNUNCĬĀTĬO, ōnis, f. _Annonce d’un mauvais présage_. SYN. Auguris significatio de periculo imminente. USUS: Dirarum obnuntiatio neglecta, _imprécations négligées_.