Part 9

The princess Nausicaa returns to the city and Ulysses soon after follows thither. He is met by Pallas in the form of a young virgin, who guides him to the palace, and directs him in what manner to address the queen Arete. She then involves him in a mist which causes him to pass invisible. The palace and gardens of Alcinous described. Ulysses falling at the feet of the queen, the mist disperses, the Phaecians admire, and receive him with respect. The queen inquiring by what means he had the garments he then wore, he relates to her and Alcinous his departure from Calypso, and his arrival in their dominions.

The same day continues, and the book ends with the night.

TEXT:

1 Sic quidem ibi supplicabat audens divinus Ulysses; puellam vero ad urbem ferebat robur mulorum. Illa vero quando jam sui patris ad-inclytas ædes pervenerat, stetit in vestibulo: fratres vero eam undique 5 circumstabant, immortalibus similes; qui a curru mulos solverunt, vestemque portarunt intro. Ipsa vero ad thalamum suum ibat; accendebat autem ei ignem anus Apiræa, cubicularia Eurymedusa, quam olim ex-Apira naves duxerunt utrinque-recurvæ: 10 Alcinoo autem eam munus elegerant, eo-quod omnibus Phæacibus imperabat, deoque veluti populus _ei_ auscultabat: quæ enutrierat Nausicaam pulcris-ulnis in ædibus. Hæc ei ignem accendebat, et intus cœnam adornabat.

Et tunc Ulysses surrexit ad-urbem iturus; ac Minerva 15 multam _ei_ caliginem infudit, bene cupiens Ulyssi, ne-quis Phæacum magnanimorum obviam-factus, conviciareturque verbis, et interrogaret, quisnam esset. Sed quum jam esset urbem ingressurus amœnam, tum ei obviam-facta-est dea cæsiis-oculis Minerva, 20 virgini similis juvenculæ, urnam gestanti; stetitque ante eum: interrogabat autem divinus Ulysses:

O filia, nonne me ad-domum viri deduxeris Alcinoi, qui hosce inter homines imperat? etenim ego hospes multa-passus huc veni, 25 procul e longinqua terra: quare neminem novi hominum, qui hanc urbem et _hæc_ opera inhabitant.

Hunc autem rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva: enimvero ego tibi, hospes pater, domum, quam me jubes, monstrabo; quoniam mecum prope patrem eximium habitat. 30 Verum eas tacite sic; ego vero viam monstrabo: neu quenquam hominum aspice, neu interroga. Non enim hospites hi valde homines colunt, nec amice-excipientes amplectuntur, qui aliunde venerit. Navibus velocibus hi freti celeribus, 35 voraginem _maris_ magnam trajiciunt; quippe ipsis _hoc_ dedit Neptunus: horum naves veloces veluti ala sive cogitatum.

Sic igitur locuta, præibat Pallas Minerva celeriter: ille vero inde post vestigia ibat deæ. Hunc autem Phæaces nautæ-inclyti non adverterunt 40 gradientem in urbe per ipsos. Non enim Minerva sinebat pulcris-comis, potens dea, quæ ei caliginem divinam offuderat, bene _ei_ cupiens in animo. Mirabatur autem Ulysses portus et naves æquales, ipsorumque heroum fora, et mœnia longa, 45 sublimia, vallis munita, mirabile visu. Sed quando jam regis ad-inclytas domos pervenerant, inter-eos sermones exorsa-est dea cæsiis-oculis Minerva:

Hæc jam tibi, hospes pater, domus _est_ quam me jubes monstrare; invenies vero Jovis-alumnos reges 50 epulas epulantes: tu autem intro eas, neu quicquam animo timeas: audax enim vir in omnibus potior operibus est, etiam sicunde aliunde venerit. Reginam quidem primo invenies in ædibus: Arete vero nomen est inditum _ei:_ ex parentibus autem 55 iisdem _est,_ qui-quidem genuerunt Alcinoum regem. Nausithoum quidem primum Neptunus terræ-concussor genuit, et Peribœa, mulierum forma præstantissima, minima-natu filia magnanimi Eurymedontis, qui olim superbis Gigantibus imperabat: 60 verum hic quidem perdidit populum scelestum, periitque ipse. Cum-illa vero Neptunus mixtus-est, et genuit filium Nausithoum magnanimum, qui inter Phæacas imperabat: Nausithous vero genuit Rhexenoremque, Alcinoumque. Illum quidem, prole-mascula-carentem, interemit argenteo-arcu Apollo, 65 ducta-recens-uxore, in regia, unica sola filia relicta Areta; hanc vero Alcinous duxit uxorem, et ipsam honoravit, ut nulla super terra honoratur alia, quotquot nunc mulieres sub viris domum habent. Sic illa ex animo honoraturque, et est _honorata_ 70 et a caris liberis, et ab ipso Alcinoo, et civibus, qui ipsam veluti deam suspicientes, excipiunt vocibus _faustis,_ quum incedit per urbem. Neque enim omnino mente et ipsa eget bona; quibus quidem bene velit, _his_ viris etiam lites solvit. 75 Si tibi illa quidem bene velit in animo, spes tibi deinde amicosque videndi, et perveniendi in domum excelsam, et tuam in patriam terram.

Sic igitur locuta, abiit cæsiis-oculis Minerva pontum super infructuosum; reliquitque Scheriam amabilem: 80 venit autem ad Marathona, et latas-vias-habentes Athenas, ingressaque-est Erechthei bene-munitam domum. At Ulysses Alcinoi ad domos ibat inclytas: multa vero ei cor agitabat stanti, priusquam æreum ad-limen venisset. Instar enim solis splendor erat, aut lunæ, 85 domum per excelsam magnanimi Alcinoi. Ærei etenim parietes ducti-erant hinc et illinc, ad intimum-secessum a limine: circum autem corona ex cyano: aureæ vero fores firmam domum intus claudebant: argentei autem postes in æreo stabant limine, 90 argenteumque superliminare, aureus autem annulus. Aurei porro utrinque et argentei canes erant, quos Vulcanus fecerat peritis præcordiis, domum ut-custodirent magnanimi Alcinoi, immortales qui-sunt et senii-expertes per-dies omnes. 95 Intus vero solia circa parietem firmata-erant hinc et illinc, ad intimum-secessum a limine usque: ibi pepli tenues bene-texti instrati-erant, opera mulierum. Hic autem Phæacum primates sedebant, bibentes et edentes; perpetuo enim _epulas_ habebant. 100 Aurei vero juvenes bene-structas super aras stabant, ardentes faces in manibus tenentes, illucentes noctu per domum convivis. Quinquaginta porro ei ancillæ per domum mulieres; aliæ quidem molunt in mola flavum frumentum; 105 aliæ vero telas texerunt et fusos versant sedentes, _mobiles_ qualia folia excelsæ populi: textilibus autem a-linteis distillat humidum oleum. Quantum Phæaces supra omnes periti _sunt_ homines navem celerem per pontum dirigendi, tantum etiam mulieres 110 telam texendi; supra-modum enim illis dedit Minerva operaque scire perpulcra, et ingenium _habere_ bonum. Extra vero aulam magnus _est_ hortus prope januas quatuor-jugerum: circa autem _eum_ septum ductum-est utrinque. Ibi vero arbores proceræ creverant virentes, 115 piri, et mali-punicæ, et mali pulcro-fructu, ficusque dulces, et oleæ virescentes. Ex-his nunquam fructus perit, nec deficit hieme, neque æstate, perennis; sed omnino semper Zephyrus spirans, alia quidem crescere-facit, alia vero maturescere. 120 Pirus post pirum senescit, malumque post malum, ac post uvam uva, ficusque post ficum. Ibi porro ei fructuum-plena vinea fundata-est: hujus alterum quidem apricum-solum plano in loco siccatur sole; alias autem _uvas_ vindemiant, 125 alias vero calcant; ante autem, _uvæ_ immaturæ sunt, florem emittentes, aliæ vero submaturescunt. Ibi porro cultæ leguminum-areolæ ad extremum ordinem omnigenæ consitæ-sunt, perenne florentes: insunt autem duo fontes, alter quidem per hortum totum 130 dispergitur, alter vero ex-altera-parte sub aulæ limen fluit ad domum excelsam, unde aquabantur cives. Talia igitur in Alcinoi _domo_ deorum erant splendida dona.

Ibi stans _hæc_ admirabatur audens divinus Ulysses. Ac postquam omnia suo admiratus-erat animo, 135 celeriter super limen ingressus-est intra domum. Invenit autem Phæacum ductores atque principes libantes poculis speculatori Argicidæ; cui ultimo libabant, quando cogitabant de-lecto. Verum ivit per domum audens divinus Ulysses, 140 multam caliginem habens, quam ei circumfuderat Minerva, donec perveniret ad-Aretenque et Alcinoum regem. Circumjecit autem Aretæ genubus manus Ulysses. Et tum demum rursus dissipata-est divinitus-offusa nebula. Illi vero muti facti-sunt per domum, virum conspicati: 145 admirabanturque intuentes: sed supplicabat Ulysses:

Arete, filia Rhexenoris paris-deo, ad-tuum maritum, et ad-tua genua veni, multa passus, et ad-hosce convivas; quibus dii feliciter dent vivere, et liberis transmittat unusquisque 150 possessiones in ædibus, honoremque, quem populus dedit. At mihi deductionem parate, in-patriam ut-perveniam ocyus: quoniam diu _procul_ ab-amicis ærumnas patior.

Sic fatus, resedit ad focum in cineribus, juxta ignem; illi vero omnes obmutuerunt silentio. 155 Seroque tandem inter-_eos_-fatus-est senex heros Echeneus qui sane Phæacum virorum maximus-natu erat, et sermonibus præstabat, priscaque et multa sciens: qui inter-eos benevolens concionatus-est et dixit:

Alcinoe, non sane tibi hoc honestius, nec convenit, 160 hospitem quidem humi sedere ad focum in cineribus: hi vero tuum sermonem exspectantes continent-se. Verum age jam hospitem in sede argenteis-clavis-distincta colloca erectum: tu vero præcones jube vinum infundere, ut et Jovi fulmine-gaudenti 165 libemus, qui supplices una venerandos comitatur: cœnam vero hospiti proma det ex-intus reconditis.

Ac postquam hoc audivit sacra vis Alcinoi, manu prehensam Ulyssem prudentem, versutum, erexit a foco, et in sedem collocavit splendidam, 170 filio surgere-jusso, virtutis-amante Laodamante, qui ei proximus sedebat; maxime autem _ipse_ eum diligebat. Aquam vero ancilla gutturnio infudit ferens pulcro, aureo, super argenteum lebetem, ad-lavandum; juxtaque politam extendit mensam. 175 Panem vero venerabilis proma apposuit ferens, fercula multa apponens, largiens de-præsentibus. Atque ille bibebat et edebat, audens divinus Ulysses: et tum præconem allocuta-est vis Alcinoi:

Pontonoe, cratere mixto vinum distribue 180 omnibus per domum; ut et Jovi fulmine-gaudenti libemus, qui supplices una venerandos comitatur.

Sic dixit; Pontonous autem dulce vinum miscebat; distribuitque omnibus, auspicatus poculis. Ac postquam libarantque biberantque, quantum volebat animus, 185 illis dein Alcinous concionatus-est et dixit:

Audite, Phæacum ductores atque principes, ut dicam quæ me animus in pectoribus jubet. Nunc quidem epulati cubetis domum profecti: mane vero senibus pluribus advocatis, 190 hospitem in ædibus hospitaliter-excipiemus, ac diis faciemus sacra pulrca: deinde autem et de deductione cogitabimus, ut hic hospes sine labore et molestia deductione sub nostra suam in-patriam terram perveniat, gaudens, celeriter, etiam si valde procul sit: 195 neu quod interea malum et damnum patiatur, antequam ipse suæ terræ appellat: ibi vero deinde patietur quæcunque ei Fatum Parcæque graves nascenti neverunt filo, quando ipsum peperit mater. Sin autem quis immortalium utique de cœlo venit, 200 aliud quippiam hoc deinceps dii moliuntur. Semper enim pridem certe dii apparent manifesti nobis, quando facimus inclytas hecatombas; convivanturque apud nos sedentes, ubi quidem nos. Si vero quis et solus profectus occurrerit viator, 205 nequaquam _hoc_ occultant; quoniam ipsos prope sumus, quemadmodum Cyclopesque et feroces gentes Gigantum.

Hunc autem respondens allocutus-est ingeniosus Ulysses: Alcinoe, aliud quid tibi curæ-sit in-animo; non enim ego immortalibus similis-sum, qui cœlatum latum tenent, 210 non corpore, nec oris-habitu, sed mortalibus hominibus; quoscunque vos nostis maxime subeuntes miseriam hominum, hisce in doloribus æquipararer. Et adhuc etiam plura ego mala narrarem, quæ jam cuncta deorum voluntate pertuli. 215 Verum me quidem cœnare sinite, dolentem licet. Non enim odiosum præter ventrem importunius aliud est, qui jubet sui recordari necessitate, etiam valde afflictum, et in animo dolores habentem. Sic et ego dolores quidem habeo in-animo; hic vero omnino semper 220 edere jubet et bibere; et me omnium oblivisci-facit, quæcunque passus-sum, et repleri postulat. Vos autem festinate simul-cum aurora illucescente ut me infaustum meam deducatis in-patriam, quamvis multa passum; conspicatum me vel relinquat vita 225 possessionem meam, famulosque, et altam magnam domum.

Sic dixit: illi autem omnes approbabant, et hortabantur deducere hunc hospitem, quoniam recte locutus-erat. Ac postquam libarantque biberantque quantum volebat animus, illi quidem decubituri iverunt domum unusquisque. 230 At in ædibus relinquebatur divinus Ulysses, apud ipsum autem Areteque et Alcinous deo-par sedebant: famulæ autem auferebant vasa convivii: inter-eos vero Arete candidis-ulnis exordiebatur sermones: agnovit enim pallium et tunicam, vestimenta videns 235 pulcra, quæ quidem ipsa fecerat, cum ancillis mulieribus; et ipsum compellans alatis verbis allocuta-est:[TR1]

Hospes, hoc quidem te primum interrogabo ipsa: quis _et_ unde es hominum? quis tibi hæc vestimenta dedit? an-non dicis, per mare errantem _te_ huc venisse?

240 Hanc autem respondens affatus-est ingeniosus Ulysses: difficile _est,_ regina, penitus enarrare _meas_ ærumnas: quandoquidem mihi multas dederunt dii-cœlestes; hoc vero tibi dicam, quod me interrogas et inquiris. Ogygia quædam insula procul in mari jacet, 245 ubi quidem Atlantis filia, dolosa Calypso, habitat pulcris-comis, potens dea: nec quisquam cum-ipsa versatur, nec deorum, nec mortalium hominum. Sed me infelicem ad-focum _ejus_ duxit deus solum, postquam mihi navem velocem candenti fulmine 250 Jupiter percussam diffiderat medio in nigro mari. Ibi reliqui quidem omnes periere boni socii: at ego, carina ulnis comprehensa navis utrinque-recurvæ, novem-diebus ferebar: decima autem me nocte nigra insulam ad Ogygiam appulerunt dii, ubi Calypso 255 habitat pulcris-comis, potens dea; quæ me susceptum sedulo amice-tractabat, et alebat, et dicebat _se_ facturam immortalem et senii-expertem per-dies omnes: sed meum nunquam animum in pectoribus flectebat. Illic quidem septem-annos manebam perpetuo, vestes autem semper 260 lacrimis rigabam, quas mihi divinas dedit Calypso. Sed quum jam octavus mihi revolutus annus venit, tum demum me jussit hortans redire, Jovis e jussu, sive etiam animus mutatus-est ipsius. Misit vero _me_ in rate multis-vinculis-juncta: multa autem dedit, 265 panem et vinum suave; et divinas vestes induit: ventumque misit innocuumque placidumque. Septem et decem autem navigabam dies per-mare-iter-faciens, decima octava vero _mihi_ apparuerunt montes umbrosi terræ vestræ; lætatum vero est mihi carum cor, 270 infelici: certe enim eram adhuc conflictaturus ærumnis multis, quas mihi immisit Neptunus terræ-concussor; qui mihi incitatis ventis impedivit iter, commovitque mare immensum; neque ullo-pacto _me_ fluctus sinebat in rate vehementer ingemiscentem vehi. 275 Hanc quidem deinde procella dispersit: atque ego natans hanc voraginem emensus-sum, donec me terræ vestræ appulit ferens ventusque et aqua. Ibi me egredientem allisisset fluctus ad terram, petras ad magnas jaciens et ingratum locum: 280 sed recedens natavi rursus, donec veni ad fluvium, ubi demum mihi visus-est locus opportunissimus, lævis petrarum; et receptus ibi-erat a-vento. Excidi autem animum-collecturus: ac divina nox supervenit: ego autem seorsum ab divinitus-fluente fluvio 285 egressus in arbustis dormivi: circumquaque vero folia congessi: somnum autem deus immensum _in me_ defudit. Ibi quidem in foliis, caro afflictus corde, dormiebam per-totam noctem, et ad auroram et meridiem; occidebatque sol, et me dulcis somnus dereliquit. 290 Ancillas vero in litore tuæ vidi filiæ ludentes: inter _eas_ autem ipsa erat similis deabus. Ei supplicavi: illa vero neutiquam a-mente aberrabat bona, ut non sperares juniorem obviam-factum acturum: semper etenim juniores desipiunt. 295 Quæ mihi cibum dedit affatim, et nigrum vinum, et lavit in flumine, et mihi has vestes dedit. Hæc tibi, tametsi afflictus, ex-vero enarravi.

Huic autem rursus Alcinous respondit, dixitque: hospes, enimvero hoc quidem decens non advertit 300 filia mea, quod te neutiquam cum ancillis mulieribus duxit in nostram _domum:_ tu vero _illi_ primæ supplicaveras.

Hunca utem respondens affatus-est ingeniosus Ulysses: heros, ne mihi ideo eximiam reprehende puellam: ipsa enim me jussit cum ancillis subsequi; 305 sed ego nolui, timens reveritusque, ne-qua et tibi animus irasceretur conspicato: suspicaces etenim sumus in terra genera hominum.

Huic autem rursus Alcinous respondit, dixitque: hospes, non mihi tale in præcordiis carum cor, 310 temere ut-irascar: potiora autem _mihi sunt_ honesta omnia. Utinam enim, Jupiterque pater, et Minerva et Apollo, talis quum-sis qualis es, eaque sentiens quæ ego et ipse, filiamque meam habere-velles, et meus gener vocari, hic manens; domum autem ego et bona darem, 315 si modo volens maneres, invitum vero te nemo detinebit Phæacum: ne hoc gratum Jovi patri sit. Deductionem vero in hoc _tempus_ ego constituam, ut bene scias, crastinum; tum-diu autem tu quidem domitus somno decumbes; illi vero remigabunt per-tranquillum, donec perveneris 320 in-patriam tuam, et domum, et sicubi tibi gratum sit, etiam si valde multo longius absit quam-Eubœa: eam quidem longissime aiunt abesse, qui eam viderunt civium nostrorum, quando flavum Rhadamanthum duxerunt, invisurum Tityum, Terræ filium: 325 atque illi quidem illuc venere, et absque labore perfecerunt _iter_ die eodem, et finierunt domum retro _venientes._ Cognosces vero et ipse in mente, quam optimæ naves meæ et juvenes ad-torquendum mare gubernaculo.

Sic dixit, gavisus-est autem audens divinus Ulysses: 330 precansque deinde ait, verbumque dixit et elocutus-est:

Jupiter pater, utinam, quæcunque dixit, perficeret omnia Alcinous: cujus quidem per almam terram immortalis gloria esset; ego autem in-patriam pervenirem.

Sic illi quidem talia ad se-invicem loquebantur. 335 Jussit autem Arete candidas-ulnas-habens ancillas cubilia sub porticu ponere, et stragula pulcra purpurea injicere, insternereque desuper tapetas, lænasque imponere villosas, superne ut-indueretur. Illæ vero iverunt ex ædibus, facem in manibus tenentes. 340 Ac postquam straverant densum lectum accelerantes, hortabantur Ulyssem adstantes verbis:

Surge decubiturus, o hospes: paratus vero est tibi lectus. Sic dixerunt: huic vero gratum visum-est dormire. Sic is quidem ibi dormiebat, audens divinus Ulysses, 345 tornatis in lectis, sub porticu personante. Alcinous vero decubuit in-penetrali domus excelsæ; juxta vero uxor regina lectum paravit et cubile.

[TR1] "allocuta-est" -> "allocuta-est:"

Odysseæ VIII.—Ulyssis conciliatio cum Phæacibus.

ARGUMENT:

Alcinous calls a council, in which it is resolved to transport Ulysses into his country. After which splendid entertainments are made, where the celebrated musician and poet, Demodocus, plays and sings to the guests. They next proceed to the games, the race, the wrestling, discus, &c., where Ulysses casts a prodigious length, to the admiration of all the spectators. They return again to the banquet and Demodocus sings the loves of Mars and Venus. Ulysses, after a compliment to the poet, desires him to sing the introduction of the wooden horse into Troy, which subject provoking his tears, Alcinous inquires of his guest his name, parentage, and fortunes.

TEXT:

1 Quando vero mane-genita apparuit roseis-digitis Aurora, surrexit e lecto sacra vis Alcinoi; surrexit porro divinus urbium-eversor Ulysses. Illis vero præibat sacra vis Alcinoi 5 Phæacum ad-concionem, quæ ipsis apud naves constituta-erat. Ingressi autem considebant in politis lapidibus prope _invicem:_ sed per urbem obibat Pallas Minerva, assimilans-se præconi prudentis Alcinoi, reditum Ulyssi magnanimo meditans: 10 atque unicuique viro astans dixit verbum:

Huc age, Phæacum ductores et principes, ad concionem ite, ut de-hospite audiatis, qui recens Alcinoi prudentis venit domum, ponto pererrato, corpore immortalibus similis.

15 Sic locuta, incitavit robur et animum uniuscujusque. Cito vero implebantur hominibus foraque et sedilia congregatis: multi vero admirati-sunt conspicati filium Laertæ prudentem. In-eum vero Minerva divinam defudit gratiam, in-caputque et humeros; 20 et ipsum proceriorem et crassiorem reddidit aspectu, ut Phæacibus gratus omnibus fieret, gravisque et venerabilis, et _ut_ perficeret certamina multa, quibus Phæaces experiebantur Ulyssem. Ac postquam convenerant, unaque-congregati-erant, 25 inter-eos Alcinous concionatus-est et dixit:

Audite, Phæacum ductores atque principes, ut dicam, quæ me animus in pectoribus jubet. Hospes hic, nescio quis, errans venit meam domum, sive ab orientalibus, sive occidentalibus hominibus; 30 deductionemque flagitat et precatur ratam esse. Nos vero, ut antea quidem, maturemus deductionem. Neque enim quisquam alius, quicunque meam domum pervenerit, hic lugens diu manet propter deductionem. Sed age, navem nigram deducamus in mare divinum 35 recentem: juvenes autem duo et quinquaginta eligantur per populum, quicunque pridem sunt optimi. Ligatis autem bene omnes ad transtra remis exite: ac deinde subitum apparate convivium, ad-nostram _domum_ profecti; ego autem laute omnibus præbebo. 40 Juvenibus quidem hæc præcipio: at ceteri sceptrigeri reges meam ad domum pulcram veniatis, ut hospitem in ædibus amice-excipiamus; neu quis recuset: advocate vero divinum cantorem, Demodocum: huic etenim deus excellenter dedit cantum, 45 ut oblectet quandocumque animus _eum_ impellit ad-canendum.

Sic igitur locutus præivit; ac simul sequebantur sceptrigeri: præco autem arcessebat divinum cantorem. Juvenes vero electi duo et quinquaginta iverunt, ut præceperat _Alcinous,_ ad litus maris infructuosi. 50 Ac postquam ad navem devenerant ac mare, navem quidem ipsi nigram maris in-profundum deduxere: imposueruntque malum, et vela navi nigræ, aptarunque remos vinculis in coriaceis, omnia rite; atque vela alba expanderunt. 55 Alte vero in humido ipsam stiterunt: ac postea profecti-sunt ire Alcinoi prudentis ad magnam domum. Implebantur autem porticusque, et septa, et domus viris. [congregatis: multi vero erant juvenes ac senes.] Illis vero Alcinous duodecim oves mactavit, 60 octoque albis-dentibus sues, duosque pedes-trahentes boves. quos excoriarunt curaruntque pararuntque epulas gratas.