Part 18

Michāēl. — Tum cōnfīde sacrāmentī sūmptiōnem tibi salūtī futūram.

Antōnius. — Nōstī quid faciēs, sī hostia summō adhaeserit palātō?

Michāēl. — Sciō, pōtū dēpōnō, nōn digitō dētrahō.

Antōnius. — At, quam diū corpus CHRĪSTĪ in nostrō manet ventre?

Michāēl. — Quoūsque hostiae māteria fuerit dēcocta.

Antōnius. — Estne expuendum illō diē in terram?

Michāēl. — Ante cibum sūmptum vītandum est.

Antōnius. — Licēbit tum prandiō perāctō?

Michāēl. — Concēdētur: satius tamen esset (vulgī sententiā) in parietem spūtum ēmittere.

————

Dē mōre post Gymnasia triviālia accēdendī scholās praecelsās, quās byrsās appellant.

Vīnandus & Crātō.

Vīnandus. — Praeceptor erit nōbīs in prandiō convīva.

Crātō. — Vocārunt eum parentēs tuī?

Vīnandus. — Ego ipsum heri nōmine parentum invītāvī.

Crātō. — Cujus reī grātiā?

Vīnandus. — Id homō linguāx mox dīxisset.

Crātō. — Tū loquāce nōn es praestantior.

Vīnandus. — Expetis scīre causam?

Crātō. — Utique cupiō.

Vīnandus. — Meā fit causā.

Crātō. — Facile persuādēbis mihi.

Vīnandus. — Mercēdem meae īnstrūctiōnis eī pendet pater.

Crātō. — Hoc ipsum oblectābit.

Vīnandus. — Sed aliud audiet, unde dolēbit.

Crātō. — Loquenturne eī parentēs tuī lapidēs?

Vīnandus. — Dīcent mē ferulae alterīus subditūrum manūs.

Crātō. — In quōnam Gymnasiō mīlitābis?

Vīnandus. — Nōn in triviālī, sed ubi studentēs agunt nūdīs capitibus.

Crātō. — In byrsāne?

Vīnandus. — Ibīdem scīlicet.

Crātō. — Cūr nostram dēseris palaestram litterāriam?

Vīnandus. — Pudet mē grandaevum assidēre tīrunculīs litterāriīs.

Crātō. — Nōn puduit tamen Jūdaeōs assidēre puerō Iēsū.

Vīnandus. — Etiam aetās mea exigit, ut graviōra petam studia.

Crātō. — Vidē ut prīmam et rudem prius calleās ērudītiōnem.

Vīnandus. — Sī quid meīs dēfuerit rudīmentīs, tempus addet.

Crātō. — Sed forsan nōn omnis schola.

Vīnandus. — Nōlī mihi tūtor esse.

Crātō. — Nostīne cūr Gymnasia ista Philosophica Byrsae vocentur?

Vīnandus. — Doceās mē, auscultābō.

Crātō. — Ā byrsā (quod nōnnūllīs crumēna est) quia crumēnam exigunt.

Vīnandus. — Quī hoc?

Crātō. — Quia gradūs inānium nōminum magnō in ipsīs veniunt.

————

Dē dēpōnendīs (ut ajunt) cornibus Beānitātis.

Petrus & Urbānus.

Petrus. — Heus tū, audīstīne umquam prōverbium, ‘ōdit figulus figulum’?

Urbānus. — Hīsce hausī auribus saepiusculē.

Petrus. — Nōsti quid velit?

Urbānus. — Nōvī diūtissimē.

Petrus. — Explicā ut audiam.

Urbānus. — Id est, quisque artis suae ōdit rīvālem.

Petrus. — Haec inter dēditōs litterīs etiam est simultās?

Urbānus. — Est inter studentēs et nōs, quōs Beānōs vocant.

Petrus. — Crēdisne tū, cornua nōs gerere, ut ipsī garriunt?

Urbānus. — Ignōrō, nam mēipsum nōn nōscō.

Petrus. — Nēmō persuādēbit mihi.

Urbānus. — Ipsī tamen dīcunt, et sē ōlim ea habuisse.

Petrus. — Nūgantur et nōs hircum olēre.

Urbānus. — Istud est facilius crēditū.

Petrus. — Ais et tū, unde conjicis?

Urbānus. — Sordēmus ā frustīs pānis dēlinītīs, quae saepe ad diem in sinū gessimus.

Petrus. — An nōs līberant ab bis duōbus vitiīs, dum cornua nōbīs tollunt?

Urbānus. — Sīc habet fidēs ipsōrum.

Petrus. — Fidēs ista vānior est mulierum crēdulitāte.

Urbānus. — Ipse fortassis brevī experiar.

Petrus. — Tollentur tibi cornua?

Urbānus. — Auferentur simul et sorditiēs.

Petrus. — Ō sī licēret mē esse spectātōrem.

Urbānus. — Ego quoque spectāre māllem, quam ferre.

Petrus. — Vīdistīn’ quandōque spectāculum istud?

Urbānus. — Nusquam integrē.

Petrus. — Tractābunt tē ut asinum inter sīmiās.

Urbānus. — Jaciam āleam, nōn tamen dē capite agitur.

————

Quod difficile et amārum sit, ā tepefactō surgere lectō.

Cornēlius & Petrus.

Cornēlius. — Āh, sī licēret nōbīs diūtius stertere.

Petrus. — Hoc et ego optārem.

Cornēlius. — Mē sopor oppidō adhūc gravat.

Petrus. — Et mihi oculī sunt cōnstrictī.

Cornēlius. — Spūtō ipsōs liniās, et aperientur.

Petrus. — Prōderitne?

Cornēlius. — Fac perīculum et percipiēs.

Petrus. — Incipiō ūtī vīsū.

Cornēlius. — Sed surgēmusne?

Petrus. — Tuae mē subscrībam sententiae.

Cornēlius. — Frīgus est ācre.

Petrus. — Sēnsī dum ē lōdīce extendī manum.

Cornēlius. — Praestāret nīdō tepidō immorārī, quam ā cubitū resurgere.

Petrus. — Probē monēs.

Cornēlius. — Frīgus nōn minus ac culter laedit.

Petrus. — Istud nāsus meus et manūs loquuntur.

Cornēlius. — Pauxillum temporis adhūc sub centōne agēmus.

Petrus. — Hoc sī tacuissēs, prōtulissem.

Cornēlius. — Interulam et caligās sub lōdīcem pōne, quō incalēscant.

Petrus. — Hāc nocte indūsiō indormīvī.

Cornēlius. — Nequeō somnum capere, nisi tōtus mē exuerō.

Petrus. — Ō dēliciās hominis!

Cornēlius. — Ajunt inde vermēs gignī, sī diū noctūque vestēs corporī adhaeserint.

Petrus. — Expers metūs illīus sum, quia saepe mūtō līneum indūmentum.

Cornēlius. — Sat nūgātum est, surgendum est tandem.

Petrus. — Hui, vellem mē indūtum esse.

Cornēlius. — Festīnēmus, nōs cingendō vestibus.

Petrus. — Age, uter citius erit īnstrūctus.

Cornēlius. — Caligae mē morantur.

Petrus. — Et ego calceōs nōn reperiō.

————

Dē profectiōne in peregrīnae urbis gymnasium litterārium.

Erasmus & Adolphus.

Erasmus. — Salvē sodālium jūcundissime.

Adolphus. — Salvē et tū quoque.

Erasmus. — Quōmodo tibi convēnit cum parentibus tuīs?

Adolphus. — Quī tū istud quaeritās?

Erasmus. — Eō, quia ipse apud meōs longius dūrāre nequeō.

Adolphus. — Nōlunt tē alere?

Erasmus. — Alerent mē bene, sed numquam tranquillē.

Adolphus. — Forte plāgīs tē saepe domant.

Erasmus. — Nōn, sed mē semper īnscītiae arguunt.

Adolphus. — Unde ipsī tuae perītiae perīculum habent?

Erasmus. — Māter aestimat mē jūxtā īnscium manēre.

Adolphus. — Mōre Andabatārum id fortassis conjicit.

Erasmus. — Ideō aliō mē cōnferam ē patriā.

Adolphus. — Exsulābisne?

Erasmus. — Invīsam quid aliīs in urbibus rērum gerātur.

Adolphus. — Sed fac ut ērudītior redeās.

Erasmus. — Omne movēbō saxum.

Adolphus. — Id decet: nam patriam regredī imperītum, extrēmum est vitiōrum.

Erasmus. — Accinge tē, mēcum proficīscere.

Adolphus. — Placēret mihi, sī parentibus vīsum esset.

Erasmus. — Nōn possēs sciō ā mātre abesse.

Adolphus. — Quī hoc nōstī?

Erasmus. — Nōnnumquam mammillās tē sūgere oportet.

Adolphus. — Assem sūmerem, et mātris dēvovērem cōnspectum.

Erasmus. — Sī tibi līberum fuerit, hōc vesperī mihi adsīs.

Adolphus. — Dabis nōbīs monimentum discessūs?

Erasmus. — Largiar, et crās prīmā lūce hinc ancoram solvam.

Adolphus. — Precābor parentēs meōs, quō convenīre liceat.

Erasmus. — Istud facitō et veniās, bellōs homunculōs agēmus.

Adolphus. — Sī per parentēs potuerō, nōn ēmanēbō.

————

Quandō quis satis scientiae habeat, vel sciat.

Jōannēs & Jācōbus.

Jōannēs. — Tū veterāne mīles, assidēs adhūc librīs?

Jācōbus. — Aliud nihil agere possum commodius.

Jōannēs. — Tranquillam nunc sūmerēs vītam, ōtiandō et pōtandō.

Jācōbus. — Nūlla mihi tranquillior est vīta, quam litterāria.

Jōannēs. — Satis nunc scientiae habēs.

Jācōbus. — Scientiās vix priōribus labiīs attigī.

Jōannēs. — Nunc tuum ipsīus encōmium tacēs.

Jācōbus. — Loquor quod rēs est.

Jōannēs. — Tamen omnēs tuōs commīlitōnēs perītiā excellis.

Jācōbus. — Facile est amūsōs praecellere.

Jōannēs. — Sī tua mihi esset ērudītiō, librōs rārō salūtārem!

Jācōbus. — Tum certē tibi ipsī impōnerēs.

Jōannēs. — Nōn moror philosophiae fastīgium.

Jācōbus. — Et ego nōllem aliīs esse imperītior.

Jōannēs. — Precor ēdissere, quandō quis satis scientiae habeat?

Jācōbus. — Quod quaeris, meī ingeniī vīrēs excēdit.

Jōannēs. — Respondeās saltem, quantum per Minervam potueris.

Jācōbus. — Respondeō, quandō nihil ignōrat.

Jōannēs. — Tuō jūdiciō (ut audiō) nūllus fieret doctus.

Jācōbus. — Nōn capiō quid velīs.

Jōannēs. — Quia illī quī habentur passim ērudītī, adhūc multa ignōrant, ut artēs ipsās manuāriās.

Jācōbus. — Nescīre illās litterīs dēditum rēfert nihil.

Jōannēs. — Spērās etiam tē ōlim cōnsecūtūrum scientiae mētam?

Jācōbus. — Sī Nestoris audiō sententiam, tunc numquam.

Jōannēs. — Quid Nestor dīxit dē scientiārum mētā?

Jācōbus. — Retulit sē et senem fierī, et in diēs prius ignōta discere.

Jōannēs. — Quem Platō litterātum cēnsuit?

Jācōbus. — Eum, quī omnium scientiārum esset utcumque gnārus.

————

Dē mōre standī ad cyathōs.

Hadriānus & Chrīstophorus.

Hadriānus. — Ō quam occupātissimī omnēs crās erimus domī nostrae!

Chrīstophorus. — Unde istae occupātiōnēs?

Hadriānus. — Permultī apud nōs prandēbunt.

Chrīstophorus. — Facient tuī parentēs sōlī sūmptum?

Hadriānus. — Utique, solēmus hōc diē annuō vīcīnōs excipere convīviō.

Chrīstophorus. — Gentīlēs Rōmānōs imitāminī.

Hadriānus. — Solēbantne et illī inter sē sollemne agitāre convīvium?

Chrīstophorus. — Solēbant, sī Valeriō Māximō crēdātur.

Hadriānus. — Et quōs invītābant?

Chrīstophorus. — Sōlōs amīcōs.

Hadriānus. — Apud pōcula quid tractābant?

Chrīstophorus. — Annī spatiō inter sē ortam invidiam lēniēbant.

Hadriānus. — Nī fallor, et eā grātiā nōbīs mōs ille est.

Chrīstophorus. — Facile crēdiderō.

Hadriānus. — Mihi autem crās plūs aliīs sūdandum erit.

Chrīstophorus. — Quod tibi commendātur mūnus?

Hadriānus. — Aliīs accumbentibus standum mihi erit ad cyathōs.

Chrīstophorus. — Est illud tibi molestum?

Hadriānus. — Nōn molestum admodum, sed labōriōsum.

Chrīstophorus. — Convīvae tibi interdum calicēs exsorbendōs dabunt.

Hadriānus. — Certē istās dēliciās nōn efflāgitō.

Chrīstophorus. — Tamen aliquōrum palāta juvant.

Hadriānus. — Cantharus quō pōcula impleō, et patinārium tollere, mē onerābunt.

Chrīstophorus. — Nōn licēbit tibi fessō, alterī trādere in dēcursū lampadem?

Hadriānus. — Tum omnēs mē incūsārent dēsidiae.

Chrīstophorus. — Simulārēs tē aegrōtāre.

Hadriānus. — Absit istud, quia tunc lautīs prīvārer bōlīs.

Chrīstophorus. — Minimē, nescīs dēlicātiōra porrigī aegrīs?

————

Quibus ūtendum verbīs, dum vīnum forīs ēmptum, mēnsae adfertur.

Aemerīcus & Chrȳsantus.

Aemerīcus. — Quippiam tē rogārem, sī scīrem nōn recūsātūrum.

Chrȳsantus. — Sī potuerō, haud difficilis erō.

Aemerīcus. — Poteris facile, sī tē nōn gravāverit.

Chrȳsantus. — Gravābit mē nēquāquam, sī praestāre possum.

Aemerīcus. — Doceās mē ōrō, quibus verbīs vīnum afferam mēnsae, mercātum vel lātum forīs.

Chrȳsantus. — Nihil ac libēns fēcerō.

Aemerīcus. — Loquere tū ut vīnum afferēns, ego ac mēnsae accumbēns respondēbō.

Chrȳsantus. — Faciam, tū vidē commodē respondeās.

Aemerīcus. — Auspicāre.

Chrȳsantus. — Hoc vīnī prōsit bibentibus.

Aemerīcus. — Et tibi afferentī.

Chrȳsantus. — Istud vīnī bibentibus nōn obsit.

Aemerīcus. — Neque tibi addūcentī.

Chrȳsantus. — Vīnum quod apportō, sit vōbīs omnibus salūtiferum.

Aemerīcus. — Et tibi apportantī salūtem praebeat.

Chrȳsantus. — Merum hoc quod forīs tulī, fēlīx sit vōbīs pōtus.

Aemerīcus. — Neque īnfēlīx sit tibi nūntiō.

Chrȳsantus. — Hic Bacchicus pōtus vōbīs omnibus fortūnātus sit.

Aemerīcus. — Tālis sit et tibi id nōbīs precantī.

Chrȳsantus. — Hoc vīnī Deus salūbre faciat.

Aemerīcus. — Idem et tibi reddat.

Chrȳsantus. — Fēlīcissimō ōmine haec Bacchica bibite mūnera.

Aemerīcus. — Et tū quoque fēlīcī auspiciō dē ipsīs sūmitō.

Chrȳsantus. — Hās vīneae dōtēs optō vōbīs omnibus secundās.

Aemerīcus. — Grātiam habē, neque tibi sint minus salūtiferae.

————

Dē modō sternendī mēnsam.

Crātō & Valterus.

Crātō. — Audīn’ tū hōrologium?

Valterus. — Audiō, quid inde?

Crātō. — Scīs quota sonat hōra?

Valterus. — Aestimō nōna.

Crātō. — Sī addideris ūnam, vēra loquēris.

Valterus. — Sonat decimam?

Crātō. — Accelerā tū domum versus.

Valterus. — Tardus nōn ībō.

Crātō. — Apparā mēnsam ante patris adventum.

Valterus. — Timeō nē tam citō possim.

Crātō. — Vēnī, juvābō tē.

Valterus. — Āh, levā mihi labōrem.

Crātō. — Faciam, sed aliā vice et mē auxiliō afficiēs.

Valterus. — Experiēris mē dīligentiōrem quam putās.

Crātō. — Linteum quō mēnsa sternitur, ferās, ego pānem quaeram.

Valterus. — Linteum nōndum ab hesternā cēnā ēvacuātum est.

Crātō. — Īlicō effunde, sī quid intus est quisquiliārum.

Valterus. — Ēn fēcī, mēnsam sternō.

Crātō. — Pānis nōndum est dēcorticātus.

Valterus. — Ego celerrimē ipsum perpoliam.

Crātō. — Cōnferō mē ēductum cervisiam.

Valterus. — Vāde vorāns viam.

Crātō. — Rūrsus praestō sum.

Valterus. — Quadrās porrige.

Crātō. — Aereās, vel ligneās?

Valterus. — Ligneās prīmum.

Crātō. — Circinum in medium mēnsae pōnās.

Valterus. — Tū tālis sīs memor.

Crātō. — Cuilibet quadrae frustum pānis appōne.

Valterus. — Et tū singulīs pōculum adde cervisiae.

Crātō. — Quid nunc restat?

Valterus. — Calicēs vīnī ēlue.

Crātō. — Satis mātūrē istud fīet vīnō allātō.

Valterus. — Mox aderit quī vīnum afferet.

————

Miserum esse in prandiō venīre perāctā fābulā.

Balthasar & Lībōrius.

Balthasar. — Tū saltās nunc, ego potius flērem.

Lībōrius. — Flērēs forte siccīs oculīs.

Balthasar. — Certē oculīs madentibus.

Lībōrius. — Nōn tamen vāpulās.

Balthasar. — Aliud est quod mihi lacrimās excuteret.

Lībōrius. — Dum nihil est sēcrētī, effāre.

Balthasar. — Ēsuriē mihi crepitat venter.

Lībōrius. — Ēsurīs tū ā prandiō?

Balthasar. — Jejūnī est ēsurīre.

Lībōrius. — Forte nōndum es prānsus.

Balthasar. — Nōn tantillum.

Lībōrius. — Dēnegābant tibi parentēs vīctum?

Balthasar. — Et ā cibō et pōtū mē arcēbant.

Lībōrius. — Graviterne eōs offendistī?

Balthasar. — Nihil commeruī, nisi quod mēnsā sublātā, domum vēnī.

Lībōrius. — Ubi tam sērus fuistī morātus?

Balthasar. — Templa dīversa obambulāvī ōrandī grātiā.

Lībōrius. — Vix tantum religiōnis tibi esse crēdō.

Balthasar. — Dēvōtiōnis nihil mihi vindicō.

Lībōrius. — Sed age, cōgitur ille ēsurīre, quī post sūmptum prandium vēnerit?

Balthasar. — Aedēs nostrae, perāctā prandiī fābulā, nūllī vīctum praebent.

Lībōrius. — Certē tum post plaudite apud vōs venīre, miserum est.

Balthasar. — Mē hodiē veniente domum, dē prandiō conclāmātum fuit.

Lībōrius. — Nōn rūrsus tibi sternēbātur mēnsa?

Balthasar. — Nēquāquam, sed fuste ego sternēbar terram versus.

Lībōrius. — Saturāberis etiam inde?

Balthasar. — Nōn in stomachō, sed in corpore plāgīs.

Lībōrius. — Ita nōllem saturārī.

Balthasar. — Et ego ēsurīre mālō, quam saepe illō pāscī cibō.

————

Dē ūvīs carpendīs.

Petrus & Cornēlius.

Petrus. — Nōstī quid sequentī hebdomadā nōbīs incumbit labōris?

Cornēlius. — Carpēmus ūvās, ut opīnor.

Petrus. — Libēns faciam.

Cornēlius. — Ō quantum ūvārum ego dēvorābō!

Petrus. — Et ego illīs nōn abstinēbō.

Cornēlius. — Videndum tamen est, nē eārum ēsus nōbīs male cadat.

Petrus. — Quī male caderent?

Cornēlius. — Multī nocte lectum concacant.

Petrus. — Nōvī aliquōs quī caligās implēvērunt ventris olētō.

Cornēlius. — Ego in diē saepe exonerābō alvum.

Petrus. — Eris tum nocte līber, crēdis.

Cornēlius. — Spērō.

Petrus. — At in nocte prīmum fit dīgestiō.

Cornēlius. — Ego postquam cūnās dēfervī, numquam lectum olētō foedāvī.

Petrus. — Neque ipse, ut māter testis est.

Cornēlius. — Acuistī cultrum tuum?

Petrus. — Heri subēgī in cōticulā.

Cornēlius. — Per quot diēs carpēmus ūvās?

Petrus. — Nesciō, istud cōpia vel turba dēcerpentium admonēbit.

Cornēlius. — Sī mēnsis spatiō dūrāret, nōn mē gravāret.

Petrus. — Quid ais? omnium rērum est satietās.

Cornēlius. — Aliquot ūvās cēlābō sub vestem, et domī dēpōnam.

Petrus. — Quō? ad arculam tuam?

Cornēlius. — Sīc, et dum cubitum ībō, semper ūnam aut alteram edam.

Petrus. — Ō tū dēlicātī palātī homō!

Cornēlius. — Partiar tēcum, sī apud mātrem mē nōn prōdes.

Petrus. — Harpocratem agam bellissimē.

Cornēlius. — Quam diū forte sōlus fueris.

Petrus. — Silēbō bellissimē.

————

Dē Cerasīs.

Bartholomaeus & Aegīdius.

Bartholomaeus. — Ho, ho, quid ego novī vīdī.

Aegīdius. — Quid? quid? exprime.

Bartholomaeus. — In forō quippiam vīdī, quō gaudēbam.

Aegīdius. — Audiam quid?

Bartholomaeus. — Mātūra cerasa.

Aegīdius. — Vix crēdō.

Bartholomaeus. — Sānē erant ligneolō circumligata.

Aegīdius. — Quantī vēniēbant?

Bartholomaeus. — Ligneolum forte vīgintī continēns cerasa, terunciō vēndēbātur.

Aegīdius. — Tantī ego nōn edam cerasa.

Bartholomaeus. — Sī nummus mihi esset, mercārer īlicō.

Aegīdius. — Exspectā, mox vīlius vēnient.

Bartholomaeus. — Exspectāre vix queō, ita gula mihi prūrit.

Aegīdius. — Eme ipsa, sī aes in numerātō habēs.

Bartholomaeus. — Coeāmus rogō solidō.

Aegīdius. — Fīet posthāc, dum minōris vēndentur.

Bartholomaeus. — Timeō dēsinat cerasōrum messis, antequam mē ipsīs exsaturāverō.

Aegīdius. — Metuis nē caelum ruat.

Bartholomaeus. — Quam diū crēdis adhūc erit ipsōrum mercātus?

Aegīdius. — Ad sēsquimēnsem.

Bartholomaeus. — Nunc in caelō sum, interim nummātus ēvādam.

Aegīdius. — Istud mihi nōn est spērandum.

Bartholomaeus. — Colligis tū ē cerasīs nucleōs?

Aegīdius. — Cōnservō utique.

Bartholomaeus. — At in quem ūsum? an tū pār vel impār lūdās?

Aegīdius. — Nōn, sed ut ipsōs dem praeceptōrī.

Bartholomaeus. — Locum tibi dīcam, ubi permultōs reperiēs nucleōs ceraseōs.

Aegīdius. — Ubinam?

Bartholomaeus. — In olētī reconditōriō.

Aegīdius. — Istīc tū eōs lege.

Bartholomaeus. — Ego ipsīs nōn egeō.

Aegīdius. — Et mihi satis magna illōrum est cōpia.

————

Dē Fabīs, et cūr sit prōverbium, Fabīs virentibus furiunt mōrī.

Franciscus & Augustīnus.

Franciscus. — Nunc virent campī, nunc fōrmōsissimus annus.

Augustīnus. — Haud falsa nārrās.

Franciscus. — Segetēs nunc adolēscunt.

Augustīnus. — Mox adolēvērunt.

Franciscus. — Vīdistī etiam et fabās virēre?

Augustīnus. — Utique ante diēs complūsculōs.

Franciscus. — Sēnsistī etiam ipsās flōrēre in capite tuō?

Augustīnus. — Quōmodo fabārum germen caput meum perciperet?

Franciscus. — Mīrāris hoc?

Augustīnus. — Admīror māximē, cum in agrīs, nōn meō crēscant capite.

Franciscus. — Āh, certē jūs fabārum nusquam magis, quam in tuō cerebrō oritur.

Augustīnus. — Cerebrum meum tamen nōn est satum fabīs.

Franciscus. — Aequē vīs ipsārum ibīdem refīdet.

Augustīnus. — Quid vocās vim fabārum?

Franciscus. — Vīs eārum est, obtūsum reddere quod tangunt.

Augustīnus. — Forte ingenia eōrum quī ipsīs vēscuntur.

Franciscus. — Sīc: ideō Pȳthagorās jussit abstinēre ab illīs.

Augustīnus. — Vērō nōn dissonat.

Franciscus. — Habēs compertum, cūr dīcātur, ‘Fabīs virentibus furere mōrōs’?

Augustīnus. — Prōverbium sciō, sed nōn causam.

Franciscus. — Haec est causa, quia per ipsa īnfatuāta cerebra hominis faciunt furere.

Augustīnus. — Tunc eās numquam dēgustābō.

Franciscus. — Etiam odōre perceptae gestīre faciunt mōrōs.

Augustīnus. — Nunc tūtus esse nequeō.

Franciscus. — Olfactum occlūde alterīus reī odōre.

Augustīnus. — Cujus reī suādēs?

Franciscus. — Olētī vetulae aniculae.

Augustīnus. — Id facitō vice meā.

Franciscus. — Ipse amōris sum līber.

Augustīnus. — Quī hoc?

Franciscus. — Saepe nāvigō Anticyrās, et edō nasturtium.

————

Dē Missā in diēs audiendā.

Bernardus & Conrādus.

Bernardus. — Quandō ē lectō tū tē māne corripis?

Conrādus. — Statūtum mihi tempus nōn habeō.

Bernardus. — Licet dum tibi ad tuum dormīre nūtum?

Conrādus. — Hīsce diēbus quōs sacrōs habēmus.

Bernardus. — Trānsigis tunc cubandō longius tempus, quam aliō diē?

Conrādus. — Etiam, quia plūs per scholam vacat.

Bernardus. — Mātūtīnīs sacrificiīs nōn solēs interesse?

Conrādus. — Soleō, sed nōn nisi in praecipuīs sānctōrum fēstīs et summīs.

Bernardus. — Diēbus autem operōsīs quandō ā cubitū surgis?

Conrādus. — Ad hōram quīntam.

Bernardus. — Invīsis eā hōrā scholam?

Conrādus. — Nōn, sed templum accēdō.

Bernardus. — In templō quid exsequeris?

Conrādus. — Sacrificiō missae intersum.

Bernardus. — Cottīdiēne audīs missam?

Conrādus. — In diēs certē, sī licet per negōtia.

Bernardus. — Ego numquam, nisi diē fēstō vel dominicō.

Conrādus. — Ideō etiam in litterīs nequīs prōgredī.

Bernardus. — Aestimās id esse causae?

Conrādus. — Sciō vērācissimē.

Bernardus. — Unde nōstī?

Conrādus. — Ēvangelium dīcit, ‘Sī prīmum quaesierimus rēgnum Deī, omnia nōbīs dabuntur’.

Bernardus. — Nōnnūllōs tamen vīdī perītissimōs ēvādere, et rārissimē aedem sacram invīsērunt.

Conrādus. — Fortūna illōrum diū nōn dūrābit.

Bernardus. — Quantumvīs autem scīvērunt, inopēs tamen ūsque mānsēre.

Conrādus. — Sint tibi exemplō, et tū frequentius ōrā.

Bernardus. — Faciam, tū tuae admonitiōnis grātiam habeās.

Conrādus. — Vidēbis pauxillulō temporis prōgressum ubīque fēlīciōrem tē habitūrum.

Bernardus. — Pārēbō tuīs jussīs.

————

Quōmodo juvenis in litterīs profectūrus sē gerere dēbeat.

Albānus & Lycurgus.

Albānus. — Salvē.

Lycurgus. — Et tū quoque.

Albānus. — Negōtiī quid geris?

Lycurgus. — Equidem ōtium, nōn negōtium agō.

Albānus. — Tū rārus librōs tractās.

Lycurgus. — Nōn semper eadem sunt agenda.

Albānus. — Crēdēbam tē nihil quam chartās revolvere.

Lycurgus. — Cūr id persuāsum habuistī?

Albānus. — Quia longē praecellis aliōs perītiā.

Lycurgus. — Scientia nōn sōlum legendō acquīritur.

Albānus. — Quō tum aliō modō?

Lycurgus. — Etiam precandō, et grātiam dīvīnam implōrandō.

Albānus. — Tamen rārō templīs intersunt ferventēs studiō.

Lycurgus. — Māne, dum tū stertis in nīdō calidō, ipsī Deō serviunt.

Albānus. — Ego etiam singulīs diēbus ōrō, perlegō folia multa.

Lycurgus. — Labiīs forte murmurās, sed cor aliud volvit.

Albānus. — Et corde ōrō quantum concēditur.

Lycurgus. — Et ōrāre et studēre simul oportet.

Albānus. — Putābam habitā grātiā dīvīnā labōre opus nōn esse.

Lycurgus. — Minimē, prōverbium est, Cum Diīs manum admovē.

Albānus. — Quid illud sibi vult adagium?

Lycurgus. — Id est, cum grātiā dīvīnā etiam labōrandum esse.

Albānus. — Posthāc igitur ferventius et ōrābō, et chartīs impallēscam.

Lycurgus. — Scientia datur ā praeceptōribus, ā librīs, et grātiā dīvīnā.

————

Cūr Scholasticī tam dēsidēs sint ad labōrem.

Theophilus & Parmenō.

Theophilus. — Cūr tū ita dēsidēs manibus īnsinuātīs?

Parmenō. — Quid agerem?

Theophilus. — Admovē manum nostrō operī.

Parmenō. — Labōre nōn capior.

Theophilus. — Quō tum? dēlectārisne ōtiō?

Parmenō. — Sīc potius quam opere.

Theophilus. — Facile mihi persuāseris.

Parmenō. — Crēdis ita celerrimē?

Theophilus. — Ubi vēra audiō, nōn dubitō.

Parmenō. — Et falsīs ego quandōque fidem praebeō.

Theophilus. — Compertumne habēs, cūr scholasticī plūs aliīs torpeant?

Parmenō. — Causam ignōrō.

Theophilus. — Ōtiandō torpor adipīscitur.

Parmenō. — Torpent interdum et labōrantēs.

Theophilus. — Citius tamen ōtiōsī, quia nōn sunt assuētī labōre.

Parmenō. — Etiam et labōriōsī ēnervātī nōnnumquam sūdandō.

Theophilus. — Torpor praecipuē tamen scholasticīs adscrībitur.

Parmenō. — Mīror cūr id fīat.

Theophilus. — Hanc vulgus adhibet causam, quia in diē dīvī Gregōriī omnibus prīvantur vīribus.

Parmenō. — Dum prīmum in scholam feruntur? at quis ipsīs vīrēs adimeret?

Theophilus. — Ajunt quod beātus Gregōrius.

Parmenō. — Vānum est: iste scientiae est praeses, nōn vīrium spoliātor.

Theophilus. — Per Pollūcem, mē cēnsōre socordiae scholasticae longē alia est causa.

Parmenō. — Amābō dīc quae?

Theophilus. — Adsuēscunt mollem dūcere pennam, et onera graviōra fugiunt.

Parmenō. — Assuēfactiō efficācissima est, et altera fermē nātūra.

————

Quod prōmissa stultōs exhilarant.

Dāvus & Pamphilus.

Dāvus. — Ipse nunc in portū nāvigābō, scīsne?

Pamphilus. — Mūtābitur tēcum fortūna?

Dāvus. — Ita spērāre jussus sum.

Pamphilus. — Cavē vel vidē, nē lupus hiāns dēlūdāris.

Dāvus. — Ab istō nōn timeō, nam aureī montēs mihi sunt prōmissī.

Pamphilus. — Pollicitī forte, sed nōndum praestitī.

Dāvus. — Certus sum, ac sī accēpissem.

Pamphilus. — Fātue, quid loqueris?

Dāvus. — Quī mihi prōmīsit homō, fallere nōn solet.

Pamphilus. — Est ipse tibi intus et in cute nōtus?

Dāvus. — Ā pedibus ūsque ad verticem mihi cognitus est.

Pamphilus. — Spem igitur foveās.

Dāvus. — Pollicitus est mihi ultrō.

Pamphilus. — Prōmissa ultrōnea saepe nōn dantur.

Dāvus. — Cūr minus dantur quam precāta?

Pamphilus. — Quia vulgō dīcitur, ‘Prōmīsisse sat est, praestāre opus nōn est’.

Dāvus. — Spē vīvam, hominem ipsum explōrātūrus.

Pamphilus. — Ita facitō, sed interim cum saepe monētō.

Dāvus. — Crēbrius monēre molestum reddit, cui supplicātur.

Pamphilus. — At veterī prōverbiō, ‘Bona nōmina nōnnumquam fīunt mala, sī numquam interpellās’.