Apicii librorum X qui dicuntur De re coquinaria quae extant
Part 3
XIX. CARDVI. 1. +1+ (106) +Carduos+: liquamine, oleo et ovis concisis. +2+ +Aliter carduos+: rutam, mentam, coriandrum, feniculum, omnia viridia teres. addes piper, ligusticum, mel, liquamen et oleum. +3+ +Aliter carduos elixos+: piper, cuminum, liquamen et oleum. 5
3 faeniculum ς, fenicum EV
XX. SPHONDYLI [vel fundili]. 1. +1+ (107) +Sphondyli fricti+ ex oenogaro simplici. +2+ +Aliter: Sphondyli elixi+ ex sale, oleo, mero, coriandro viridi conciso et pipere integro. +3+ (108) +Aliter: sphondylos elixos+ perfundes amulato infra scripto: apii semen, rutam, mel, piper teres, passum, liquamen 5 et oleum modice. amulo obligas, piper asperges et inferes. +4+ (109) +Aliter sphondylos+: teres cuminum, rutam, liquamen, 7 caroenum modice, oleum, coriandrum viride et porrum. et sphondylos inferes pro salso. +5+ (110) +Aliter: sphondylos 9 elixatos+ praedurabis, mittes in caccabum oleum 10 liquamen, piper. passo colorabis et obligas. +6+ (111) +Aliter sphondylos+ oleo, liquamine complebis, vel oleo et sale assabis. piper asparges et inferes. [+7+ (112) +Aliter: sphondylos elixatos+ conteres et nervos eorum eximes. deinde cum eis alicam elixatam et ova conteres, liquamen, piper 15 isicia ex his facies cum nucleis et pipere in omento. assabis, oenogaro continges et pro isiciis inferes].
1 Sphondili (Sf- V) uel fundili. Sphondili (Sf- V) EV, _cf. index_ | funguli _suo Marte substituit Hum, potius vulgaris glossa_ vel fundili _delenda. deinceps_ V _exhibet semper_ sfond-, E _vel_ sphond- (sphund- E2 2) _vel_ sfond- _vel_ spond- | 3 piper EV | 4 elixos E3, -xo E1V | 8 uiridem EV | 9 salso _sic_ EV | 11 passo _Hum_, passum EV | 12 oleo liq. P, oleum liq. EV | _praeceptum +3+ 20, 7 male repetitur ex +2+ 1, 6_ | 15 alicam E, -ca V | 16 augmento EV _i._ omento _cf. p. 13, 12 {+2+ 1, 6}_ | 17 oenogairo V
XXI. CAROETAE SEV PASTINACAE. (113) 1. +Caroetae frictae+ oenogaro inferuntur. +2+ +Aliter caroetas+: sale oleo puro et aceto. +3+ +Aliter: caroetas elixatas+ concisas in cuminato oleo modico coques et inferes. cuminatum colorium facies. 5
1 Caroetae (Caro oetae V) seu pastinace (-ci E). Caroetae (Carotę E) fricta _sic_ EV | 3 oenagaro E | 5 colorium _Sch_, coliorum EV, colicorum _Tor; addendumne_ passo _vel_ croco_?_
LIB. IV. PANDECTER
I. sala cattabia. II. patinae piscium holerum pomorum. III. minutal de piscibus vel esiciis. IV. tisana vel sucum. V. gustum.
PANDECTER _sic quater_ EV | I cattabia _sic_ EV | II pastine EV | holerum E, oleum V
I. SALA CATTABIA. (116) (?) 1. +Sala cattabia+: piper, mentam, apium, puleium aridum, caseum, nucleos pineos, mel, acetum, liquamen, ovorum vitella, aquam recentem panem ex posca maceratum exprimes, caseum bubulum, cucumeres in caccabulo compones, interpositis nucleis. mittes 5 concisi capparis minuti.... iocusculis gallinarum. ius perfundes, super frigidam collocabis et sic appones. +2+ +Aliter sala cattabia Apiciana+: adicies in mortario apii semen, puleium aridum, mentam aridam, zingiber, coriandrum viride, uvam passam enucleatam, mel, acetum, oleum 10 et vinum. conteres. adicies in caccabulo panis Picentini frusta, interpones pulpas pulli, glandulas haedinas, caseum Vestinum, nucleos pineos, cucumeres, cepas aridas minute concisas. ius supra perfundes. insuper nivem sub ora asparges et inferes. +3+ (118) +Aliter sala cattabia+: panem Alexandrinum 15 excavabis, in posca macerabis. adicies in mortarium piper, mel, mentam, alium, coriandrum viride, caseum bubulum sale conditum, aquam, oleum. insuper nivem, et inferes.
1 cattabia EV _semper hic et deinceps;_ caccabia (_melius_ -bina) _Hum_, cottabia _Baseggio_ | 2 nucleo EV | 3 aquã α, quam EV | 5 interponesitis E | 6 concisi capparis minuti iocusculis (loc- V) EV _quae certe lacunosa sunt_; concisas cepas aridas minute iocuscula (cum -lis _Gi_) _Hum ex p. 23, 2 {+4+ 1, 2}_ | 7 perfundes _Sch_, profundes EV | 9 puleio EV | coriandrum E, -dro V | 10 uiridem EV | 11 picemtini V | 12 frustra EV, III frustra ς (_male ex_ -ni) | 13 pineos nucleos E | 14 perfundes V, fundes _corr. in_ perf- E | niuem ς nuem EV | sub ora (hora E): ‘_a latere et in margine_’ _Hum_ | 15 alexandrinum V, ạͤle- E | 17 mel E, _om._ V | uiridem EV | 18 nivem _Baseggio_, uinum EV
II. PATINAE PISCIVM HOLERVM POMORVM. 1. +1+ (121) +Patina cotidiana+: cerebella elixata teres cum pipere. cuminum, laser cum liquamine, caroeno, lacte et ovis. ad ignem lenem vel ad aquam calidam coques. +2+ (122) +Aliter patina versatilis+: nucleos, nuces fractas; torres eas et 5 teres cum melle, pipere, liquamine, lacte et ovis. olei modicum.
1 Patine EV _hic_, Pastine EV _in indice_ | holerum _utrubique_ E, oleũ _et hic et in indice_ V | 2 piper EV | 3 carenum EV | ouis E, obis _corr._ in ouis V | 4 lenẽ V, le{nụ}em E | aquã V, quam E | 5 _praeceptum +4+ 2, 2 redit fere +4+ 2, 16 | torres _Hum_, teres EV _cf. p. 27, 11 {+4+ 2, 16}_
+3+ (123) +Aliter patina+: thyrsum lactucae teres cum pipere liquamine, caroeno, aqua, oleo. coques, ovis obligabis; piper asparges et inferes. +4+ (124) +Aliter patina fusilis+: accipies holisatra, purgas, lavas, coques, refrigerabis, restringes. accipies cerebella IV, enervabis, coques. adicies 5 in mortario piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis. postea adicies cerebella, fricabis iterum. adicies holisatra et simul conteres. postea franges ova VIII, adicias cyathum liquaminis, vini cyathum, passi cyathum, contrita simul temperabis. patinam perunges, impones in thermospodio. 10 postea cum coctum fuerit, piper asparges et inferes.
1 tyrsum EV | 2 aquam EV | 3 asparges V, -is E | 5 restringues EV, et friges _Hum_ | 6 piper EV | 10 intermospodio V, interimospodio E | 11 cum _Sch, cf. +6+ 9, 15_, quod EV, quam _Hum._ | asparges V, -is E
+5+ (125) +Aliter patina de asparagis frigida+: accipies asparagos purgatos, in mortario fricabis, aqua suffundes, perfricabis, per colum colabis. Et mittes ficedulas curatas. teres in mortario piperis scripulos VI, adicies liquamen, fricabis, vini cyathum 5 unum, passi cyathum unum, mittes in caccabum olei uncias III, illic ferveant, perunges patinam, in ea ova VI cum oenogaro misces, cum suco asparagi impones cineri calido, mittes impensam supra scriptam. tunc ficedulas compones coques, piper asperges et inferes. +6+ (126) +Aliter patina de 10 asparagis+ adicies in mortario asparagorum praecisuras, quae proiciuntur, teres, suffundes vinum, colas teres piper, ligusticum, coriandrum viride, satureiam, cepam, vinum, liquamen et oleum sucum transferes in patellam perunctam et, si volueris, ova dissolves 15 ad ignem, ut obliget piper minutum asperges
1 asparagis V, aspargis E | 3 in caccabum _add. Gi_ | fecitulas EV | 4 curatas _Hum_, curtas EV | sex _Hum_, sed EV | 5 postea adicies _add. Gi, ex l. 22 {+4+ 2, 8} p. 23, 22 {+4+ 2, 4}_ | 6 I passi E uni passi V | 8 asparagi α, -gis EV | 9 inpensam V -as E | ficetulas _sic_ EV | compones V, conpones (_corr ex_ -poe nes) E | 10 asparges V, aspergis E | 12 quae proiciuntur _quasi glossam del Sch_ | 13 uiridem EV | 14 transferes V, -ens E | 16 et inferes _add. Gi_
+7+ (127) +Patinam ex rusticis, sive tamnis sive sinapi viridi sive cucumere sive cauliculis+ item facies si voluens, substernes pulpas piscium vel pullorum. [Aliter] +8+ (128) +Patina de sabuco calida et frigida+ accipies semen de sabuco, purgabis, ex aqua decoques, paulum ex 5 siccabis, patinam perunges et in patinam compones ad surcellum adicies piperis scripulos VI, suffundes liquamen, , postea adicies liquaminis cyathum unum, vini cyathum, passi cyathum, teres, tandem in patinam mittes olei unc IV, pones in thermospodio et facies ut 10 ferveat. cum ferbuerit, franges postea ova VI, agitabis et patinam sic obligabis cum obligaveris, piper asparges et inferes.
1 rusticis _herbis quae secuntur_ tannis EV | 2 cucumeres EV | item _Vo_, ita EV | 3 Aliter patina EV | 4 sabuco V, sabulo E | 5 sabuco V, sambuco E | paulum _Sch_, speculum EV | 6 ad surcellum _‘ad ignem sarmenticium, cf. Macrob. Sat. 7, 16, 23’ Sch; intellegimus_ surculatum, surcello agitatum | 7 suffunde EV | 8 fricabis _add. Hum ‘ex scripto codice’, nisi ille hunc locum conmiscuit cum p. 23, 21 {+4+ 2, 4}, vel p. 25, 2 {+4+ 2, 9}. 30, 3 {+4+ 2, 31}, neque enim in ullo inter ς codice legitur hic_ fricabis | 9 tandem _Sch_, tantum EV | 10 olei V oleum E
+9+ (129) +Patinam de rosis+ accipies rosas et exfoliabis album tolles, mittes in mortarium, suffundes liquamen, fricabis postea mittes liquaminis cyathum unum semis, et sucum per colum colabis accipies cerebella IV, enervabis et teres piperis scripulos VIII suffundes ex suco, fricabis 5 postea ova VIII frangis, vini cyathum unum semis et passi cyathum unum, olei modicum postea patinam perunges et eam impones cineri calido, et sic impensam supra scriptam mittes. cum cocta fuerit in thermospodio piperis pulverem super asperges et inferes. +10+ (130) +Patina 10 de cucurbitis+: cucurbitas elixas et frictas in patina compones, cuminatum superfundes, modico oleo super adiecto, fervere facias et inferes. +11+ (131) +Patina de apua+: apuam lavas, ex oleo maceras, in Cumana compones, adicies oleum, liquamen, vinum alligas fasciculos rutae et origam 15 et subinde fasciculos apa † babtidiabis. cum cocta fuerit, proicies fasciculos, et piper asperges et inferes.
1 rosis _Hum_ coris EV | rosas _Tor_ rosis EV | 2 tolles V tollis E | 3 unu s V, IS E | 5 ex V, et E | 6 mittis _add. Vo_ | 8 perunges E, perunges et eam perunges V | cinere EV _cf. p. 24, 6 {+4+ 2, 5}_ | 11 cucurbitis ς, -tas EV | 13 apua abuam EV | 15 rute et origanum et subinde fasciculos apa babti diabis (apababdiabis V) dum (cumς) cocta EV, _unde_ fasc cum apua (et apuam _Gi_) elixabis. cum _Hum_ _fortasse_ fasc et apuam baptizabis cum
+12+ (132) +Patina de apua sine apua+: pulpas piscis assi vel elixi minutatim facies ita abundanter, ut patinam qualem voles implere possis. teres piper et modicum rutae, suffundes liquamen quod satis erit et olei modicum, et commisces in patina cum pulpis, sic et ova cruda confracta, ut 5 unum corpus fiat. desuper leniter compones urticas marinas, ut non cum ovis misceantur. impones ad vaporem, ut cum ovis ire non possint, et, cum siccaverint, super aspergis piper tritum et inferes ad mensam. nemo agnoscet quid manducet. 10
1 de abua sine abua EV | 2 quale EV | 3 possit EV | 4 erit VE2, erat E1 | 5 patina E, tina V | 6 unũ corpus V corpus unum E | leniter E euiṭ V | 6 ire EV, coire _Sch ex +9+ 4, 2_ | 7 non E, _om_ V | 8 et _Hum_, ut EV
+13+ (133) +Patinam ex lacte+: nucleos infundes et siccas echinos recentes iam praeparatos habebis. accipies patinam, et in eam compones singula infra scripta. mediana malvarum et betarum et porros maturos, apios, holus molle et viridia elixa, pullum carptum ex iure coctum, cerebella 5 elixa, Lucanicas, ova dura per medium incisa. mittes longaones porcinos ex iure Terentino farsos, coctos, concisos, iecinera pullorum, pulpas piscis aselli fricti, urticas marinas pulpas ostreorum, caseos recentes. alternis compones, nucleos et piper integrum asparges. ius tale perfundes: 10 piper, ligusticum, apii semen, silfi. coques. at ubi cocta fuerit, lacte colas, cui cruda ova commisces, ut unum corpus fiat, et super illa omnia perfundes. cum cocta fuerit, echinos recentiores, piper asperges et inferes.
2 echinos _Baseggio_, eos EV | iam praeparatos _Baseqgio_, inpreparatos EV | habebis ς habetis (ab- F) EV} | 3 scripta EV | 4 holus molles EV | 5 carptum ex _Sch ex +6+ 9, 13_, raptum et EV | 6 lucanicas _Sch_, lucania EV | 7 coctos V, -us E | 8 pollorum EV | aselli _Hum_, ascelli EV | 11 at E, ad V, _item l. 19 {+4+ 2, 14}_ | 12 lactem EV | 14 addes _vel_ mittes _add. Vo_ | echinos _Tor_, echino V, enchino (-ono E1) E
+14+ (134) +Patinam Apicianam sic facies+: frusta suminis cocti, pulpas piscium, pulpas pulli, ficedulas vel pectora turdorum cocta et quaecumque optima fuerint; haec omnia concides diligenter praeter ficedulas. ova vero cruda cum oleo dissolvis. teres piper, ligusticum, suffundes 5 liquamen, vinum, passum, et in caccabum mittis ut calefiat, et amulo obligas. antea tamen pulpas concisas universas illuc mittes, et sic bulliat. at, ubi coctum fuerit, levabis cum iure suo et in patellam alternis de trulla refundes cum piperis granis integris et nucleis pineis, ita ut per 10 singula coria substernas diploidem, dein laganum similiter; quotquot lagana posueris, tot trullas impensae desuper adicies. unum vero laganum fistula percuties et super impones. piper asparges. ante tamen illas pulpas ovis confractis obligabis, et sic in caccabum mittes cum impensa. 15 patellam aeneam qualem debes habere infra ostenditur.
1 accipies _add. Vo ex l. 28 {+4+ 2, 15}_ | frustra EV | 5 dissoluęṇḍis E | 9 patella EV | 10 grana integra EV | 11 _an_ pro singulis coriis_?_ | dein _Sch_, in EV, inde _Furlanetto_ | 12 quotquot ς, quodquo EV | impensae _Hum. ex p. 27, 7 {+4+ 2, 15}_, imples EV | 15 inpensam E, impensã (m _adrasa in_ n) V | 16 aeneã V, aeneum E | infra] _ubi?_
+15+ (135) +Patina cotidiana+: accipies frusta suminis cocti, pulpas piscium coctas, pulpas pulli coctas. haec omnia concides diligenter. accipias patellam aeneam, ova confringes in caccabum et dissolves. adicies in mortarium piper, ligusticum, fricabis, suffundes liquamen, vinum, passum, 5 oleum modice, reexinanies in caccabum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, et obligas. pulpas, quas subcultrasti, in ius mittis. substerne diploides.... patinam aeneam, et trullam plenam pulpae, et disparges oleum, laganum pones similiter. quotquot lagana posueris, tot trullas impensae 10 adicies. unum laganum fistula percuties, a superficie versas in discum, in superficiem pones. piper asperges et inferes. +16+ (136) +Patina versatilis vice dulcis+: nucleos pineos, nuces fractas et purgatas, attorrebis eas, teres cum melle, pipere, liquamine, lacte, ovis, modico mero et 15 oleo.
1 frustra EV | 2 cocti _l. 13 {+4+ 2, 14}_, coctam E, coctum V, cocta ς | 3 concides _Hum ex l. 15 {+4+ 2, 14}_, condies EV _cf. p. 30, 28 {+4+ 2, 36}_ | accipias V, -es E | 4 mortarium V, -io E | 7 _fortasse_ ferveat, et amulo obligas. cum fervuerit, pulpas | 8 substerne E, -nere V | diplodies EV; _deest verbum; an_ diploides: _?_ | 6 et ς _om._ EV | 10 quotquot E, quodquo V | lagana α _cf. 26, 23 {+4+ 2, 14}_, lagas EV | 12 in superficiem E, insuper insup̣ficiem V | 13 _praeceptum +4+ 2, 16 fere i.q. +4+ 2, 2_ | dulcis _Hum_, dulci V, dulce E | 14 attorebis α, atorrebas EV
+17+ (137) +Patellam tyrotaricham ex quocumque salso volueris+: coques ex oleo, exossabis. et cerebella cocta, pulpas piscium, iocuscula pullorum, ova dura, caseum mollem excaldatum, haec omnia calefacies in patella. teres piper, ligusticum, origanum, rutae bacam, vinum, mulsum, 5 oleum, patella ad lentum ignem ut coquatur. ovis crudis obligabis, adornabis, cuminum minutum asparges et inferes. +18+ (138) +Patellam siccam: isicia de thursione+: enervabis, concides minutatim. teres piper, ligusticum, origanum, petroselinum, coriandrum, cuminum, rutae 10 bacam, mentam siccam, ipsum thursionem. isicia deformabis. vinum, liquamen, oleum. coques. coctum in patellam collocabis, ius in ea facies: piper, ligusticum, satureiam, cepam, vinum, liquamen, oleum. patellam pones ut coquatur. ovis obligabis, piper asparges et inferes. 15
1 thirotarricam EV | salso EV, pisce salso _cod. Hummelbergii, at cf. p. 28, 12 {+4+ 2, 21}. 16 {+4+ 2, 22} al._ | 3 pulpas V1, pulpis EV2 | 6 in _et_ pones _add. Gi_ | 7 adornabis _Baseggio_, adordinabis EV | 8 siccam esicia EV, esitiatam _Gi; adi. desidero quale_ Siculam | tursone EV | 9 eneruabis EV, _exspectabam_ exossabis | 11 turtionem EV | _an_ inde formabis? | 12 adicies _add. Gi_ | 14 in _Hum (an ex suo codice?), om._ EV
+19+ (139) +Patellam ex holisatro+: elixas ex aqua nitrata, exprimis in patellam. teres piper, ligusticum, coriandrum, satureiam, cepam, vinum, liquamen, acetum, oleum transferes in patellam, coques, amulo obligas. thymum et piper minutum asparges et de quacumque herba, si volueris 5 facies ut supra. +20+ (140) +Patina de apua fricta+: apuam lavas, ova confringes et cum apua commisces. adicies liquamen, vinum, oleum, facies ut ferveat, et cum ferbuerit, mittes apuam. cum duxerit, subtiliter versas. facies ut coloret, oenogarum simplex perfundes piper asparges et inferes. 10
1 patellam E, -a V | 6 _admodum simile praeceptum de lagitis +4+ 2, 26_ | apua lauas EV | 7 apia EV
+21+ (141) +Patina ex lagitis et cerebellis+: friges ova dura, cerebella elixas et enervas, gigeria pullorum coques. haec omnia divides praeter piscem, compones in patina, praemixta salsum coctum in medio pones. teres piper, ligusticum, suffundes , ut dulce sit. piperatum mittes 5 in patinam, facies ut ferveat cum ferbuerit, ramo rutae agitabis et amulo obligabis. +22+ (142) +Patina mullorum loco salsi+: mullos rades, in patina munda compones, adicies ut ferveat. cum ferbuerit, mulsum mittes aut passum. piper asparges 10 et inferes. +23+ (143) +Patina piscium loco salsi+: pisces qualeslibet 11 curatos friges, in patinam compones, adicies olei quod satis est et salsum interpones. facies ut ferveat. cum ferbuerit, mittes mulsam et ius agitabis.
1 lagitis EV2, lagatis V1 | dura _sic_ EV | 2 gigeria _Hum_, cizeria E, cizema V | quoques V, coquis E | 5 passum _vel_ mulsum _add. Hum_ | dulce E, dulcis V | 8 mullos EV2, mullo V1 | 9 olei--facies _add. Sch ex l. 12_ | 11 Patina V, -am E | loco salsi E, locos alfi V | 14 mulsam _sic_ EV | ius agitabis ς, insagitabis EV, _an_ in se agitabis? _cf. p. 30, 16 {+4+ 2, 33}_
+24+ (144) +Patina piscium+: pisces qualeslibet rades et curatos mittes. cepas siccas Ascalomas vel alterius generis concides in patinam et pisces super compones. adicies liquamen, oleum. cum coctum fuerit, salsum coctum in medio pones. addendum acetum 5 asparges et coronam bubulam. +25+ (145) +Patellam Lucretianam+: cepas pallachanas purgas (viridia earum proicies), in patinam concides liquaminis modicum, oleum et aquam dum coquitur, salsum crudum in medium ponis. at ubi cum salso prope cocta fuerit, mellis cocleare asparges, aceti et 10 defriti pusillum. gustas. si fatuum fuerit, liquamen adicies, si salsum, mellis modicum. et coronam bubulam aspergis, et bulliat. +26+ (146) +Patinam de lagitis+: lagitas rades, lavas, ova confringis et cum lagitis commisces. adicies liquamen, vinum, oleum, facies ut ferveat. cum ferbuerit, 15 oenogarum simplex perfundis. piper asperges et inferes.
2 curatos _Hum_, duratos EV | ascalomas _a_, -nas EV | 6 coronam EV, cunilam _Sch ex Plin 19, 165_ bubulã V, -lum _corr. in_ -lam E | 7 pallachanas (pala- E) EV, _cf. +9+ 1, 1 et Plin. nat. 19, 105_ | 8 et VE2, ex E1 | 10 mellis _Tor_ melle EV | 11 defreti E, -thi V | fuerit _Hum_, efuerit EV, exuerit ς, exierit _Sch_ | 13 et bulliat _Sch_, ut bulliat EV | _cf. +4+ 2, 20_ | 14 conmiscis EV
+27+ (147) +Patina zomoteganon+: a crudo quoslibet pisces lavas, in patina compones. adicies oleum, liquamen, vinum, cocturam, fasciculum porri, coriandri. dum coquitur, teres piper, ligusticum, origanum fasciculum, de suo sibi fricabis, suffundes ius de suo sibi, ova cruda dissolves, 5 temperas. exinanies in patinam, facies ut obligetur. cum tenuerit, piper asparges et inferes. +28+ (148) +Patina solearum+: soleas battues et curatas compones in patina. adicies oleum, liquamen, vinum. dum coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, fricabis, suffundes ius, ova cruda et 10 unum corpus facies. super soleas refundes, lento igni coques. cum duxerit, piper asparges et inferes. +29+ (149) +Patina de piscibus+: piperis unciam, caroeni heminam, conditi heminam, olei unc. II. +30+ (150) +Patina de pisciculis+: uvam passam, piper, ligusticum, origanum, cepam, vinum, liquamen, 15 oleum. transferes in patellam. cum cocta fuerit, adicies in ipsam pisciculos coctos. amulo obligas et inferes.
1 _idem praeceptum praebent excerpta Vinithari in codice Salmasiano §13_ | zomoteganona (-ne E) crudos EV, pisces inotogonon _exc. Salm. bis in indice_, pisces inotocano _§11_, pisces inotogono a crudo _§13, cf. §361_ | lavas _exc., om._ EV | 2 cocturam _Brandt_, coctum EV, _om. exc._ | 4 ligisticum _exc._, libustici E2V, liuestici E1 | origanum et coctum _Vo ex exc._ (et fasciculos quos elixasti), origani EV | 5 fricabis E, frigabis V, _om. exc._ | 6 obligetur (-&’ V) EV, obliget _exc._ | 7 tenuerit EV, bene tenuerit _exc._ | aspergis E, aspargas V | _§28 idem praeceptam in exc. Salm. §19 _ | 8 solearum EV, soliarum ex obis _exc._ | battues et curatas EV, rades purgas _exc.; cf. Plin. nat. 9, 68_ ferula verberatus | 9 _post_ vinum _addunt exc._ fasciculum porri et coriandri semen | ligusticum EV, modicũ _exc._ | 10 fricabis EV, _om. exc._ | ius EV, iux suo sibi _exc._ | oua cruda EV, adicies iuri dicim cruda oua _exc._ | et in unum _exc._, ut unum EV | 11 facies EV _exc._ | 14 uuam E, uuas V
+31+ (151) +Patina de piscibus dentice, aurata et mugile+: accipies pisces, curatos subassabis, postea eos in pulpas carpes. deinde ostrea curabis. adicies in mortarium piperis scripulos VI, suffundes liquamen, fricabis, postea adicies liquaminis cyathum unum, vini cyathum 5 unum, mittes in caccabum et olei unc. III et ostrea. oenogarum facies fervere. cum ferbuerit, patinam perunges et in pulpam supra scriptam mittes et in condituram de ostreis. facies ut ferveat. cum ferbuerit, franges ova XI, infundes super ostrea. cum strinxerint, piper asparges et 10 inferes. +32+ (152) +Patina de pisce lupo+: teres piper, cuminum, petroselinum, rutam, cepam, mel, liquamen, passum, olei guttas. +33+ (166) +Patina de sorbis calida et frigida+: accipies sorba, purgas, in mortario fricabis, per colum colabis, cerebella enervabis IV cocta, mittes in mortario piperis 15 scripulos VIII, suffundes liquamen, fricabis. adicies sorba, in se contemperabis, franges ova VIII, adicies cyathum liquaminis unum. patinam mundam perunges et in thermospodio pones, et sic eam impensam mittes, ac subtus supra thermospodium habeat cum cocta fuerit, 20 piper minutum asparges et inferes.
1-2 dentice aurata et mugile _Hum_, denticem auratam et mugillem EV | 3 carpeas EV (_i._ carpęs _archetypi_) _cf. p. 20, 16 {+3+ 14}_ | 6 et ostrea ς, ea hostrea EV | 7 feruiere E | perungis EV | 9 XI _Sch_ XL V, quadraginta E; _p. 24, 25 {+4+ 2, 8} in simili iure_ oua VI | 13 sorbas EV | 17 frangis EV | 18 unum ς uinum EV | 20 calidam _add. Vo ex l. 34 {+4+ 2, 36}_ | 21 aspargis EV