Lexicon Latinum

Part 155

Chapter 1552,952 wordsPublic domain

VĔRĒCUNDUS, a, um, _Retenu_, _réservé_, _modeste_. SYN. Prudens. PHRAS. Juvenis est admodum verecundus, _ce jeune homme est très modeste_. Verborum et rerum obscœnitate vitanda ruborem suum et ingenuitatem præstat; pudorem animi et pudicitiam corporis colit. Pudore septus, in loquendo mire verecundus; adolescentis modestissimi pudor ad omni obscœnitate longe abhorret; incorruptis castissimisque moribus juvenis et virginali verecundia præditus. Cf. Pudicus. USUS: Verecundus est quem pudet impudica loqui. Oratio verecunda, _langage modeste_.

VĔRĔOR, ēris, ītus sum, eri, d. a. et n. _Avoir une crainte respectueuse_; _craindre_, _redouter_. SYN. Extimesco, nonnihil commoveor. USUS: 1. Istam culpam quam vereris ego præstabo. Ab aliquo supplicium vereri. Vereor, ut tibi satisfaciam, _je crains de ne pouvoir vous satisfaire_. Veritus es ne operam perderes, _vous avez craint de perdre votre peine_. 2. Observo, _révérer_, _respecter_. Is patrem veretur ut Deum. Amici non solum se diligent, sed etiam verebuntur Cf. Timeo.

VERGO, is, ere, a. et n. 1. a. _Tourner_, _incliner_, _pencher vers_; 2. n. _Incliner_, _être situé ou exposé_. SYN. Inclinor, in exitu sum. USUS: Bruti auxilium ad Italiam vergere quam Asiam maluissem. Ad meridiem vergit Sicilia. Vergebat jam annus et in exitu erat.

VĒRĬDĬCUS, a, um, _Qui dit la vérité_, _véridique_. SYN. Verax, apertus.

VĒRĬLŎQUĬUM, ĭi, n. _Étymologie_.

VĒRĬSĬMĬLIS, e, gen. com. _Vraisemblable_, _probable_. SYN. Credibilis, probabilis, rationi consentaneus; vero propius, ad veritatem propensius, quod maxime specie veritatis movet; quod propius fidem est; a vero non alienum, non abhorrens; vero simillimum, simile veri; quod ad veritatem maxime accedit, quod proxime accedit ad verum, quod a ratione non procul abest, non discrepat, non dissentit; quod veri similitudinem, speciem, formam, imaginem præ se fert, ostendit. USUS: In omni disputatione quid esset verisimillimum quærimus. Cf. Probabilis.

VĒRĬSĬMĬLĬTŪDO, ĭnis, f. _Vraisemblance_. SYN. Probabilitas, similitudo veri.

VĒRĬTAS, ātis, f. _La vérité_, _le vrai_, _la réalité_. SYN. Verum, vera ratio, res. EPITH. Acerba, æterna, debilitata, in profundo demersa, jucunda, grata, molesta, perspicua, simplex, sempiterna. PHRAS. 1. Veritati plus quam amicitiæ tribuo, _je tiens compte de la vérité plus que de l’amitié_. Majorem habeo veritatis quam amicitiæ rationem. Locum apud me honestiorem veritas obtinet quam amicitia; cedat veritati amicitia necesse est; nihil amicitiæ elargior, nihil veritati nego. 2. Ut veritatem dicam, _pour dire vrai_. Ut dicam quod res est, ut vere dicam; ut ingenue fatear; ut verum loquamur; ne mentiar; si verum quærimus, si verum fateri volumus; ut ex animo ac vero dicam. USUS: Magna vis veritatis, quæ contra hominum ingenia, calliditatem et solertiam facile se per se ipsam defendit. Sunt alii simplices, aperti, veritatis cultores, fraudis inimici. Græci contentionis cupidiores quam veritatis. Veritatis ignoratione vulgi opiniones in maxima inconstantia versantur. Veritatis luce nihil hominis menti dulcius. Animum a pictura ad veritatem traducere. Studia sua ad veritatem dirigere. Veritate adductus hæc testor. Ad veritatem loqui, dicere. Veritas nempe in profundo demersa in disputatione limatur, eruitur. Obtinere, retinere veritatem. Veritate patefacta atque omni errore sublato. Veritas ad liquidum explorata me convincit. A veritate desciscere, deflectere; resistere et repugnare contra veritatem non audet. Ad veritatem nihil loqui, _ne dire rien de vrai_. Ad veritatem quam maxime accedere, _s’approcher de plus en plus de la vérité_.

VERMĬCŬLĀTUS, a, um, _Varié_, _marqueté_. USUS: Emblema vermiculatum, _mosaïque_.

VERNA, æ, m. _Esclave né dans la maison du maître_, _esclave de naissance_. SYN. Servus ex ancilla domi nostræ natus.

VERNĀCŬLUS, a, um, _Du pays_, _national_. SYN. Domesticus. USUS: Quotidianæ ac vernaculæ res. Imago antiquæ et vernaculæ festivitatis, _image de l’antique gaieté nationale_.

VERNUS, a, um, _Relatif au printemps_, _printanier_. USUS: Verni temporis suavitas.

VĒRO, _Mais_. SYN. Autem. USUS: 1. Numeris adstrictior poeta, verborum vero licentia liberior. 2. Certe quidem, _oui, assurément_. Esto vero ita. Est vero maximus ille Scipio. Fuisti sæpe, credo, in scholis philosophorum?—Vero, ac libenter quidem. _Tu as fréquenté assidûment, je crois, les écoles des philosophes?—Oui, et avec plaisir._

VERRO, is, verri, versum, ere, a. _Balayer_. SYN. Scopis pulverem _vel_ sordes aufero, ejicio.

VERRŪCA, æ, f. _Verrue_, _petite excroissance sur le corps humain_.

VERRŪCŌSUS, a, um, _Couvert de verrues_. SYN. Verrucis plenus.

VERSĀTĬLIS, e, gen. com. _Mobile_; _changeant_, _léger_, _inconstant_. USUS: Acies versatilis. Ingenium illi versatile fuit sic pariter ad omnia, ut natum ad id unum diceres quodcumque ageret. Cf. Varius.

VERSĬCŎLOR, ōris, omn. gen. _Qui change de couleur_; _chatoyant_, _bigarré_. SYN. Dubio varioque colore.

VERSĀTUS, a, um, _Occupé de_, _appliqué à_. SYN. Exercitatus, subactus. USUS: Homo tum in aliis causis exercitatus, tum in hac sæpe versatus.

VERSĬPELLIS, e, gen. com. _Qui prend toutes les formes_; _rusé_, _adroit_, _souple_. SYN. Callidus, astutus, simulator. Cf. Astutus.

VERSO, as, avi, atum, are, a. _Tourner souvent_, _retourner_, _remuer_; _rouler ou agiter dans son esprit_. SYN. Volvo, tracto, converto, flecto. USUS: Æstuat dubitatione, versat se in utramque partem, huc, illuc. Versare suam naturam et flectere ad tempus. Animum ad dolos et fallacias versare cœpit.

VERSOR, aris, atus sum, ari, d. _S’arrêter_, _vivre_, _se mouvoir_; _s’occuper de_, _s’appliquer à_. SYN. Sum, incumbo, laboro, do operam, insudo; consuesco. ADV. Abstinenter, acriter, acutissime, assidue, conjunctissime, callide, copiosius, diutius, honestius, impudentius, moderate, nimium, perite, perjucunde, populariter; subtilius, temere, caste, non obscure. PHRAS. 1. Libenter cum illo versor, _volontiers je demeure avec lui_ (VULG. conversor). Jucundissime conjunctissimeque cum illo vivo; assiduitate ejus delector; consuetudinem et amicitiam cum eo junctam amo; libenter cum illo ætatem ago; hæreo ad ejus latus non sine multa animi voluptate. 2. Diu jam versor in hoc labore, _depuis longtemps déjà, je suis occupé de ce travail_. Diu jam hoc saxum volvo; ætatem in hoc studio contrivi; diu jam hunc laborem tero; temporis partem non modicam in hoc studio posui. USUS: Diu in Sicilia versabatur. Nobiscum versari diutius non potes. In re oratoria versari. Res in ore vulgi, ante oculos versatur. In quo motu temporum versemur, vides. Juventus ejus tota in laudis cupiditate versabatur. Respublica in discrimine versatur. In negotiis versor maximis; nominis tui terror in auribus animisque hostium versatur.

VERSŪRA, æ, f. _Argent emprunté pour éteindre une dette_. SYN. Mutatio creditoris. USUS: Iniquissimo fenore versuram facere.

1. VERSUS, _Dans la direction de_, _du côté de_, _vers_. PHRAS. Locus jacet versus orientem, _ce lieu est situé à l’orient_. Orientem versus, ad orientem; ad orientem conversus; ad ortum vergit; ad orientem pertinet, spectat; orienti oppositus; orienti objectus est. USUS: Aretium versus castra movit.

2. VERSŬS, ūs, m. _Vers_. SYN. Carmen. EPITH. Malus, pervagatissimus, seminator malorum. Alterni, delicatissimi, elaborati, heroici, hexametri, obscœnissimi, ornatissimi, optimi, veteres, usitati. USUS: 1. Historiam versibus scripsit. Multi in eum versus facti, confecti. Magna felicitate versus fundit, texit, componit. Hominum flagitia delicatissimis versibus expressit. 2. (Linea, VULG.), _ligne_ (_d’écriture_). Multos versus uno spiritu pronuntiare. Venio nunc ad transversum extremæ epistolæ tuæ versum, versiculum.

VERSŪTĒ, _Adroitement_, _habilement_; _avec supercherie_. SYN. Callide, vafre, malitiose, subdole, subtiliter. Cf. Astute.

VERSŪTUS, a, um, _Qui sait se retourner_; _habile_, _adroit_; _rusé_, _fourbe_. SYN. Callidus, malitiosus, multiplex. USUS: Versutum appello, cujus mens celeriter versatur. Versutum et solers ingenium. Malitia est versuta et fallax nocendi ratio. Cf. Simulator, Astutus, Callidus.

VERTENS, tis, omn. gen. cum anno, mense, _L’année_, _le mois qui court_, _le courant de l’année_, _du mois_. SYN. Circumactus, completus. USUS: Anno vertente; intra finem anni vertentis, _avant la fin de l’année courante_.

VERTEX, ĭcis, m. _Le pôle céleste_. SYN. Polus. EPITH. Celsus, extremus, summus. USUS: 1. Duo quasi cinguli terræ, cœli verticibus subnixi. 2. Summa pars, _sommet_, _faîte_, _cime_. Vertex montis. Ab imis unguibus ad summum verticem, _des pieds à la tête_.

VERTO, is, ti, sum, ere, a. _Tourner_, _faire tourner_, _détourner_. SYN. Converto, vario, muto. USUS: 1. Vertere stilum in tabulis suis. Vertit se fortuna. Vertit hic rationem, fingit, quod probare non potest. 2. Converto, dirigo iter, _tourner_, _se tourner_. Terga vertere hostibus. Romam se vertit. 3. Transfero, _traduire_. Vertere Platonem Latine. 4. Commuto, _changer de patrie_, _s’exiler_. Solum vertere exilii causa. 5. Tribuo, do, _reprocher_, _faire un crime à qqn de_. Vitio, crimini aliquid alicui vertere. 6. Recipio me, confugio, _se tourner_, _se réfugier_. Quo se verteret, non habebat. 7. Sum, _être (dans tel ou tel état)_, _rouler_, _reposer_. In hoc res tota vertitur. In tua voluntate negotii summa vertitur. 8. Succedo, cedo, _avoir telle ou telle issue_. Id consilium ut tibi bene vertat, opto. Id in bonum uni, alteri in perniciem vertit. Res in contrarium vertit, _l’affaire a mal réussi_. 9. Perdo, pessum do, everto, _tourner_, _changer (en mal)_. Cum multa fecisset egregie, ad extremum omnia vertit. 10. Traho, rapio, _détourner (à son profit)_. Ex illa pecunia maximam partem ad se vertit. 11. Vertor, _devenir_. Libertatem aliorum in suam vertisse servitutem conquerebantur, _il se plaignaient que la liberté d’autrui fut devenue pour eux une cause de servitude_.

VĔRUM, _Mais_. SYN. Sed.

VĒRUMTĂMEN, _Cependant_. SYN. Sed tamen. USUS: Optabam, verumtamen non audebam.

VĒRUS, a, um, _Vrai_, _véritable_, _réel_. SYN. Sincerus, certus, non fucatus, germanus; solidus, justus, expressus. )( Falsus, fucatus, adumbratus, simulatus. USUS: Respicere quidquid in quaque re verum sit. Licet enim verum dicere, loqui. Si verum scire vis. Inter hunc et illum, Numidicum verum ac germanum Metellum multum interest, _le vrai Métellus_, _Métellus en personne_. Justa, solida veraque gloria. Sed nos veri juris solidam expressamque imaginem nullam tenemus. Verissima illa et velut ex oraculo Delphico edita existima. Cf. Veritas.

VERVEX, ēcis, m. _Mouton_.

VĒSĀNĬA, æ, f. _Folie_, _extravagance_. USUS: Quæ vos agitat vesania? Cf. Amentia.

VĒSĀNUS, a, um, _Qui est en délire_, _insensé_, _fou_. SYN. Vecors, insanus, furiosus. Cf. Amens, Furiosus.

VESCOR, ĕris, vesci, d. n. _Se nourrir de_, _manger_, _goûter_. SYN. Edo, pascor, utor. USUS: Lacte, caseo, carne vescor. Dii nec escis, nec potionibus vescuntur. Cf. Comedo, Edo.

VĒSĪCA, æ, f. _Vessie_. SYN. Folliculus urinæ.

VESPA, æ, f. _Guêpe_. USUS: Vespas aculeis uti videmus.

VESPER, ĕris et ĕri, m. _Le soir_, _le temps du soir_. SYN. Vespera, serum diei, vespertinum tempus. PHRAS. Vesperi _vel_ vespere, _vers le soir_. Occidente sole, præcipitante jam sole; vesperascente cœlo; cum advesperasceret; die præcipiti; sub occasum solis; cum jam serum esset diei; cum haud multum jam diei superesset; primis se intendentibus tenebris; solis occasu; prima vespera; cum non multum ad solis occasum temporis superesset; inclinato in vesperam die; cum exiguum superesset diei; inclinante in vesperam die; cum esset extremum diei; præcipiti in occasum die; præcipiti in noctem diei tempore; inclinante se sole; procedente nocte; ad solis occasum; accensis jam luminibus; sub primas faces; primo vespere; sero, obscura jam luce; nocte appetente. Cf. Nox, Sero.

VESPĔRA, æ, f. _Le soir_. SYN. Extremum diei tempus. EPITH. Obscura. USUS: Ad vesperam. Prima vespera. Die inclinato in vesperam. (Vesperæ, VULG.), _les vêpres_. Latine: Vespertinæ in templo preces cantari solitæ.

VESPĔRASCIT, imp. _Il se fait nuit_. SYN. Ad solis occasum est. USUS: Vesperascente cœlo.

VESPERTĪNUS, a, um, _Qui se fait ou qui a lieu le soir_. USUS: Vespertino tempore.

VESTER, tra, trum, _Votre_, _le vôtre_.

VESTĬBŬLUM, i, n. _Entrée_, _vestibule_, _seuil de qqche_. EPITH. Privatum, vacuum, honestum. USUS: Primo aditu vestibuloque prohibere aliquem.

* VESTĪGĀTOR, ōris, m. _Chasseur_; _investigateur_, _espion_. SYN. Venator.

VESTĪGĬUM, ĭi, n. _Trace du pied_, _pas_, _trace_, _empreinte_, _vestige_, _piste_. SYN. Reliquiæ, signum, nota, monumentum. EPITH. Adversa, manifesta, nefaria, parva, pressa, recentia. USUS: Cum pedem intulero et in possessionem vestigium fecero. Tu extra ædes tuas, ubi vestigium imprimas, figas, ponas, non habes. Persequi vestigia alicujus; consequi aliquem vestigiis; in vestigiis sequi, _courir sur les traces de qqn, le suivre pas à pas_. Stellæ cursus sui vestigium nunquam inflectunt. Num in ejus scriptis eloquentiæ ullum vestigium apparet? Reliqua sunt, exstant multa antiquitatis vestigia. Indicia et vestigia veneni. In temporis, loci vestigio, _dans le même lieu et au même instant_. Vestigia in multas partes ferentia.

VESTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Suivre à la trace_, _à la piste_, _chercher_. SYN. Indago, vestigiis odoror. USUS: Causas rerum vestigare. Cf. Indago, Quæro.

VESTĪMENTUM, i, n. _Vêtement_, _habit_. SYN. Vestis, vestitus. USUS: Calceos et vestimenta mutavit.

VESTĬO, is, ĭi et īvi, ītum, ire, a. _Couvrir d’un vêtement_, _habiller_, _vêtir_. SYN. Tego, obduco. ADV. Bene, extrinsecus, male, obsoletius. USUS: DEUS animum corpore vestivit extrinsecus, _DIEU à revêtu l’âme d’une enveloppe extérieure, qui est le corps_. Natura oculos membranis tenuissimis vestivit et sepsit, _la nature a recouvert et entouré les yeux de tuniques très légères_. Reconditas sententias eleganti oratione vestire ac ornare, _revêtir de formes élégantes des pensées profondes_. Cf. Vestis.

VESTIS, is, f. _Vêtement_. SYN. Vestitus, vestimentum. EPITH. Familiaris, muliebris, pretiosa, purpurea, stragula. PHRAS. 1. Veste indutus splendida, _revêtu d’un costume magnifique_. Veste auro illusa, gemmisque adornata, omnique peregrinæ opulentiæ cultu conspicuus; veste usus auro distincta gemmisque; veste auro intexta splendidus. 2. Vulgaris vestis, _vêtement ordinaire_. Vulgaris habitus; cultus habitusque a privato vix abhorrens; levis et parabilis cultus corporis; vestitus humilis ac obsoletus. USUS: Vestem conficere, resarcire. Vestem induere, mutare, _changer de vêtement_, _c. à d._, _prendre des habits de deuil_; vestem alicui detrahere; vestem discindere.

VESTĪTŬS, ūs, m. _Vêtement_, _habillement_, _parure_. SYN. Vestimentum, ornatus, cultus corporis. EPITH. Necessarius, obsoletior, pristinus, virginalis. USUS: Vestitus asper. Vestitus orationis, montium, riparum.

VESTRAS, ātis, omn. gen. _De votre famille_, _de votre pays_.

VĔTĔRĀNUS, a, um, _Vieux_, _ancien_; _soldats qui out fait leur temps_, _expérimentés_. SYN. Qui viginti annos militaverat. )( Tiro. USUS: Cæsar firmissimum exercitum invictissimo genere veteranorum militum comparavit.

VĔTĔRASCO, is, ere, n. _Devenir vieux_, _vieillir_. USUS: Veterascentem eorum gloriam quis non videt?

VĔTĔRĀTOR, ōris, m. _Celui qui a vieilli dans qqche_, _qui est habile ou versé dans_; _fin matois_. EPITH. Magnus et perfamiliaris alicui. USUS: Homo callidus et veterator. Cf. Simulator, Astutus.

VĔTĔRĀTŌRĬUS, a, um, _Fin_, _rusé_, _retors_. SYN. Fallax, dolosus, malitiosus. USUS: Nihil ab eo nisi tectum et veteratorium exspectes, _n’attendez de lui qu’artifices et charlatanisme_. Cf. Astutus.

VĔTERNŌSUS, a, um, _Somnolent_, _léthargique_; _endormi_, _apathique_; _faible_, _débile_. USUS: Veternosus senex. Cf. Piger.

VĔTERNUS, i, m. _Assoupissement_, _apathie_, _langueur_. SYN. Lethargus. USUS: Veternus civitatem occupavit. Cf. Somnus.

VĔTO, as, tŭi, tĭtum, are, a. _Défendre_, _interdire_, _prohiber_. SYN. Prohibeo, absterreo. )( Jubeo, cogo. ADV. Assentatorie, dilucide, fraterne, planissime. USUS: Hoc omnes leges vetant. Vetuit eum desperare. Cf. Prohibeo.

VĔTŬLUS, a, um, _Assez vieux_, _vieille_. SYN. Senex, antiquus. )( Novellus. USUS: Mulier vetula et multarum nuptiarum. Equus vetulus.

VĔTUS, ĕris, omn. gen. _Ancien_, _antique_. SYN. Antiquus, priscus, quod vetustatem fert. )( Novus, recens. PHRAS. 1. Vetus hic mos est, _cette coutume est ancienne_. Vetustus, antiquus, longævus, priscus, jam diu institutus, remotissimus a nostra memoria mos est. 2. Vetus hæc opinio est, _c’est une vieille opinion_. Dudum animis hæc opinio insederat; inveteravit in hominum mentibus ea opinio; multi temporis, pervetus, diuturna, minime recens est opinio. USUS: Credendum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, _il faut s’en rapporter aux anciens, aux hommes d’autrefois, comme on dit_. Mos, amicitia vetus. Vina veterrima, _vins très vieux_. Cf. Antiquus.

VĔTUSTAS, ātis, f. _Antiquité_; _longue durée_, _vetusté_. EPITH. Excellens, infinita, plena exemplorum, prisca, scenica, tolerabilis. USUS: Vetustatis exempla oratori nota esse debent. Res aliæ vetustatem ferunt; aliæ vetustate senescunt, evanescunt. Vetustatem omnem superat viri excellentis virtus.

VĔTUSTUS, a, um, _Vieux_, _antique_. SYN. Vetus, antiquus. Cf. Antiquus.

VEXĀTĬO, ōnis, f. _Agitation violente_; _tourment_, _fatigue_, _souffrance_, _mauvais traitements_. SYN. Magna et infesta quædam jactatio et agitatio. EPITH. Acerbissima, impunita. USUS: Afflictio est ægritudo cum vexatione corporis, _accompagnée de douleurs physiques_. Vexatio et direptio sociorum, _outrages faits aux alliés et pillages de leurs biens_.

VEXĀTOR, ōris, m. _Celui qui tourmente_, _qui maltraite_, _persécuteur_, _bourreau_. SYN. Exagitator. EPITH. Crudelis alicujus reipublicæ et sceleratus.

VEXILLĀRĬUS, ĭi, m. _Porte-etendard_. Signifer. USUS: Ordo sexagenos milites, vexillarium unum habebat.

VEXILLUM, i, n. _Étendard_, _enseigne_. SYN. Signum. USUS: Vexillo opus est, convolabunt. Nunquam perditis civibus vexillum deerit.

VEXO, as, avi, atum, are, a. _Secouer, ballotter_; _faire souffrir_, _tourmenter_, _maltraiter_. SYN. Agito, exagito, vexator sum; diripio, populor; infestum reddo, male habeo. ADV. Contumaciter, contumeliosissime, urbane, crudelissime, fœdissime, vehementer, vigilantissime. PHRAS. Gravissime vexor, _je suis très tourmenté_. Multis sane molestiis conflictor; dies noctesque torqueor; circumventus ab inimicis quotidianis turbis agitor, exagitor; negotium exhibetur immerenti; tot injuriis quotidie premor atque opprimor, vix ut libere respirare mihi liceat; tanta est æmulorum improbitas, ut æternum mihi cum iis bellum susceptum videatur; tot injuriis jactatur et exagitatur æquitas, ut animus dolore exedi, dolore ac ægritudine confici videatur. Fodicant me quotidianæ inimicorum injuriæ; pungunt, vellunt, lacerant, respirare non sinunt. Contumaciter, inurbane, quotidiane vexor ac premor; omni vexationis genere exagitor, convitiis jactor, diuturnis molestiis conflictor, omni crudelitate laceror; ægre mihi faciendi nec finis, nec modus est. USUS: Omnia divina humanaque jura vexarunt, violarunt, perturbarunt, everterunt. Uxor mea, quam vexastis, raptastis, omni crudelitate lacerastis. Verbis me, probris omnibus et maledictis vexavit, _il m’a accablé de reproches et de malédictions_. Bello vastabitur Italia, vexabuntur urbes, ardebunt oppida. Sollicitudo vexat impios, _les impies sont tourmentés par l’inquiétude_. Ita conscientia mentem excitam vexabat, _tant les remords tourmentaient son âme agitée!_ Cf. Affligo, Infestus, Crucio.

VĬA, æ, f. _Voie_, _chemin_, _route_, _rue_. SYN. Iter; semita, callis. EPITH. Æstuosa, pulverulenta, aperta, simplex, directa, brevior, certa neque longa, expeditior, illustris, lata, immunita, inculta, silvestris, militaris, occulta, popularis, præceps et lubrica, proxima ad gloriam, quasi compendiaria, recta vivendi, sacra, vendibilis, vitiosa. Ancipites viæ, optabiles in experiendo, jucundæ in legendo, optimæ, tritæ. PHRAS. 1. Viæ erant difficiles, _les chemins étaient très mauvais_. Viæ erant æstuosæ, pulverulentæ, angustissimæ, lubricæ, immunitæ; itineribus deviis proficiscendum erat; summa difficultas aditus; asperis, confragosis, arctis circum locis intrandæ erant angustiæ; pleræque cavæ, simulque occultæ viæ nec unquam ante humano tritæ vestigio aperiendæ; asperitates viarum et angustiæ inextricabiles erant et crebris saltibus inclusæ; obsepta, interclusa, impedita erant itinera, aut imbribus abrupta; magnæ erant ac difficiles locorum angustiæ, et quæ vix singulis hominibus paterent; viarum difficultates erant pene inexplicabiles. Luctandum erat cum tenacissimo sabulo, quod præaltum et vestigio cedens, ægre moliebantur pedes. Calles erant vix singulis pervii; itinera erant qualia ingredi expeditis quoque vix tolerabile. Subacta diuturnis imbribus humus tenaci luto morabatur pedes. 2. Viam sibi fecerunt, _ils s’ouvrirent un chemin_. Viam sibi aperuere; corporibus armisque rupere viam; per mediam turbam sibi fecere viam; viam sibi stravere, munivere. USUS: Viam facere, concinnare, obstruere, sternere, _faire une route_. Vias reficere, repurgare. Alicui per suum agrum viam dare. Patet tibi via per meos fundos. In longam et multorum dierum viam se dare, committere. In via esse, progredi, procedere. Multorum dierum viam conficere. De via deflectere, divertere, declinare; e via excedere, deduci. In viam redire. Præcedentium vestigia me ad viam deducunt, ferunt. Cf. Iter, Proficiscor.

VĬĀRĬUS, a, um, _Relatif aux routes_. USUS: Lex viaria, _loi concernant la réparation des routes_.

VĬĀTĬCUM, i, n. _Argent pour le voyage_, _provisions de voyage_, _frais de route_. SYN. Viæ impensa, itineris subsidium. EPITH. Largum et liberale, publicum. USUS: Quærendum et congerendum viaticum. Viatico aliquem instruere, prosequi; viaticum suppeditare, suggerere. Viaticum præripere, eripere.

VĬĀTOR, ōris, m. _Voyageur_. SYN. Qui iter facit. EPITH. Præteriens, bene vestitus. USUS: Sæpe et latronem occidit viator.

VĬBRO, as, avi, atum, are, a. et n. 1. a. _Imprimer un mouvement_, _secouer fortement_, _brandir_; 2. n. _Trembler_, _s’agiter_, _briller_, _étinceler_. SYN. Agito. USUS: 1. Hastas, sicas vibrare. 2. Mico. Demosthenis non tam vibrarent fulmina, nisi numeris contorta ferrentur, _Démosthène, dont les foudres n’auraient pas cette impulsion puissante, si, etc._. Mare, qua a sole collucet, albescit et vibrat, _la mer, à l’endroit où le soleil vient se réfléchir dans les flots, blanchit et étincelle_.

VĬCĀRĬUS, ĭi, m. _Qui tient la place de_; _remplaçant_, _suppléant_, _lieutenant (vicaire)_. SYN. Qui vicem alterius obtinet; _item_: qui in locum alterius succedit. PHRAS. Est vicarius Episcopi, _il est le vicaire de l’évéque_. Antistitis sacri partes, munus agit, sustinet; vicariam operam Antistiti præbet; absentis Antistitis personam gerit, sustinet; sacri Antistitis vicem fungitur. USUS: Vicarius alienæ dominationis, alieni juris. Succedam ego vicarius tuo muneri. Cf. Loco.

VĪCĀTIM, _De quartier en quartier_, _de bourg en bourg_, _de village en village_. SYN. Per singulos vicos. USUS: Vicatim servi omnes conscribebantur.

VĬCE, abl., vicis gen., vicem acc.; in plur. vices (nom. et acc.) et vicibus (dat. et abl.), _Alternative_, _succession_, _tour_, _vicissitude_, _réciprocité_, _changement_. SYN. Fortuna, sors, status, locus. USUS: In vicem, _alternativement_, _tour à tour_. Alicujus vice, _pour_, _au lieu de_, _à la place de qqn_. In ejus vicem, _à sa place_. Vicem tuam doleo, _je plains votre sort_. Mitiores vices exspectare, _attendre des jours meilleurs_. Redde vicem meritis, _reconnais les services_. Tribuni vice me substituit. Poetæ vice nomina fingere, _comme, à la manière du poète_. Tuam vicem pertimesco, doleo, timeo, ulciscor, fungor.

VĪCĒNI, æ, a, _Au nombre de vingt_.

VĪCĒSĬMUS, a, um, _Vingtième_.

VĪCĬES, _Vingt fois_.

VĪCĪNĬA, æ, f. _Voisinage_, _proximité_. SYN. Vicinitas. Cf. Vicinitas.