Part 111

PĂTĬOR, ĕris, passus sum, pati, d. a. _Souffrir_, _endurer_, _supporter_. SYN. Fero, perfero, suffero, tolero, perpetior, sustineo, subeo, haurio, capio, permitto, sino, quiesco. ADV. Ægre, demisse, difficillime, diutius, graviter, iniquo animo, indigne, moleste, tolerabilius dolores, toleranter dolorem, turbulente humana. PHRAS. 1. Quis porro ista patiatur? _Qui donc pourrait souffrir cela?_ Quis ultra perpeti et sufferre possit? quis non stomachetur, acerbe ferat? quis in tanta perpessione dolorum tot plagas silentio ferat? tot molestias tacitus _vel_ silens devoret, concoquat? quis animis ista æquis toleret; quis ad ista sileat? quis dissimulet? quis patientiam in tanta insolentia non abrumpat? quis animo sit tam obfirmato, ut ista fortiter, fronte et vultu nihil variato perferat? quis est animo aut tam remisso aut tam ferreo, ut tam atroci calumnia non moveatur. 2. Non est calamitas quam passus non esset, _il n’est point de malheur qu’il n’ait souffert_. Tentata omnibus modis est ejus patientia; nulla est calamitas, in qua ejus patientiam _vel_ illum fortuna non exercuisset; non est calamitas, quæ ejus aut corpori aut fortunis non esset importata; perfunctum una calamitate, alia rursus ac alia excepit. Cf. Fero. USUS: Non feram, non patiar, non sinam. Non modo facile patior, sed etiam gaudeo te abire. Quantum meus pudor et dignitas patiebatur. Non patitur se illigari negotio.

PĂTRĬA, æ, f. _Patrie_. SYN. Sedes natales, natale solum; terra parens, altrix; patriæ solum, patrium solum. EPITH. Afflicta, cara, multo carior, communis, deformis, germana, ingrata. PHRAS. Patriam igitur relinquis? _Vous abandonnez donc votre patrie?_ Domestica igitur hac sede, qua nihil jucundius, migrabis? terram hanc deseres, quæ te genuit et aluit, quam matrem appellas? cœlum hoc, sub quo natus es et educatus, patrium hoc solum relinques? nihil adeo te tenet solum patriæ et hæc terra, in qua genitus es, ut migrandum tibi inde putes? ergo ratum fixumque tibi est, hoc commune patriæ solum cum omnibus carum, tum vero tibi dulcissimum, nescio quibus exteris regionibus posthabere? USUS: Hæc germana mea patria est.

PĂTRĬĒ, _Paternellement_, _en père_. SYN. Paterno jure, amore. USUS: Non inimice corripere, sed patrie monere.

PĂTRĬMONĬUM, ĭi, n. _Héritage de famille_, _patrimoine_. SYN. Hereditas. EPITH. Satis amplum, lautum, copiosum, luculentum, magnum, ornatissimum, publicum, tantum. USUS: Patrimonium constituere, relinquere, laisser. Patrimonium per scelus et luxum comedere, devorare, conficere, consumere, effundere, dissipare, dilapidare, _dissiper_, _dévorer_. Alicui patrimonium eripere; patrimonio aliquem dejicere, spoliare et patrimonio expellere, _enlever_, _extorquer_. Filio meo satis amplum patrimonium relinquam, memoriam nominis mei. Patrimonium obtinere. Cf. Hereditas.

PĂTRĬMUS, a, um, _Dont le père vit encore_, _qui a encore son père_. SYN. Cujus pater adhuc in vivis est.

PĂTRĬTĬUS, a, um, _Relatif aux patriciens_, _de patricien_, _noble_. SYN. Ex Patrum ordine. )( Plebeius. USUS: Tu ais, nisi qui patritius sit, neminem bono genere esse natum. Patritii minorum gentium.

PĂTRĬUS, a, um, _Relatif au père_, _de père_, _paternel_. SYN. Paternus. USUS: 1. Patrius animus in litteras. Res patriæ et avitæ. 2. Patriæ proprius _aut_ communis, _de la patrie_, _national_. Est hic mos patrius, _usage du pays_.

PĂTRO, as, avi, atum, are, a. _Achever_, _exécuter_, _effectuer_. SYN. Committo, perficio. USUS: Quæ non Verres in Asia patravit? Bello patrato, _la guerre étant terminée_.

PĂTRŌCĬNĬUM, ĭi, n. _Protection_, _patronage_. SYN. Defensio, advocatio. EPITH. Nec opinatum, repentinum. USUS: Deserti alicujus patrocinium suscipere, arripere. Patrocinium repudiare, recusare. Itaque illud patrocinium criminis verius, quam hominis videri poterat, _n’était-ce pas là plutôt protéger le crime que défendre l’homme?_ Cf. Defensio, Tueor.

PĂTRŌCĬNOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Défendre_, _protéger_, _prendre sous sa protection_. SYN. Protego, tueor. Cf. Defendo, Tueor.

PĂTRŌNA, æ, f. _Celle qui protége_.

PĂTRŌNUS, i, m. _Patron_, _défenseur_; _avocat_. SYN. Defensor, custos, tutor, propugnator, in cujus fide et clientela aliquis est. )( Cliens. EPITH. Deterrimus obscurissimusque; dignus, indignus consulatu; minime diligens in causis cognoscendis exponendisque, diligentissimus, disertissimus; fervidior paulo toto genere atque commotior; diligentia tamen, virtute animi atque vitæ bonis auctior in senatu. Maxime incautus, luculentus, asper, maledicus, malus, mercenarius, optimus, quidam perillustris, tolerabilis, nec rudis in jure civili. Patroni æquales, consulares, amplissimi, antiquissimi, certissimi iidemque acerrimi, ingeniosi, multi, novi, pertinaces, principes, veteres. PHRAS. Cicero causarum patronus optimus fuit, _Cicéron fut un excellent avocat des causes qu’il plaida_. Patronus Ciceroni conferri nemo potuit neque eloquentia, neque studio, neque fide. Ad causas, ad tribunalia tantum eloquentiæ, studii, fidei nemo attulit; in judiciis, in foro, in forensibus causis, in forensi munere, in tractandis causis, in causarum patrociniis nemo par Ciceroni fuit. Cf. Advocatus. USUS: Aliquem suæ causæ patronum adoptare, adsciscere, adhibere. Patronum alicui dare et constituere.

PĂTRŬĒLIS, e, gen. com. _Qui descend du frère du père_. Patrueles, _cousins germains_, _les fils des deux frères_. SYN. Fratrum duorum filii. USUS: Cognatione patruelis, amore germanus.

PĂTRŬUS, ŭi, _Oncle paternel_. SYN. Mei patris frater. EPITH. Amplissimus, clarissimus, pertristis.

PĂTŬLUS, a, um, _Épais_, _touffu_. SYN. Patens. USUS: Patulis ramis diffusa platanus.

PAUCĬTAS, ātis, f. _Petit nombre_, _petite quantité_. SYN. Exigua quantitas, parvus numerus, inopia. EPITH. Mira, summa, magna. USUS: Magna semper fuit præstantiorum oratorum paucitas, _il y eut toujours un nombre fort restreint d’orateurs illustres_.

PAUCUS, a, um, (_sæpius_ plur.) _Peu nombreux_, _peu considérable_. SYN. Rarus, modicus, exiguus; perpauci, minus multi. )( Multus. ADV. Admodum, oppido, valde, quam. PHRAS. Paucos nunc viros egregios numerat respublica, _la république compte maintenant peu d’hommes remarquables, éminents_. Magna est penuria, maxima orbitas virorum in Republica præstantium; minime multi; parum multi, perpauci, nequaquam satis multi præstantes viri sunt; paucis atque admodum paucis egregiis civibus instructa est civitas; quotusquisque est, qui emineat? summa est infrequentia, mira paucitas, exiguus numerus præstantium virorum; infrequentes, rari sunt et perpauculi viri egregii. Virorum præstantium minima copia est; haud quisquam fere est excellentium in republica virorum; ad paucos redactus est virorum præstantium numerus; virorum præstantium multo minor pars superest; præstantium virorum arctior est, quam pro tanta multitudine civium, numerus. USUS: Paucis te volo. Paucis absolvo; ad pauca redigo; in pauca confero, _en peu de mots_.

PAULĀTIM, _Insensiblement_, _peu à peu_. SYN. Sensim, leniter, pedetentim, gradatim.

PAULISPER, _Un peu de temps_, _un instant_. SYN. Aliquantum, paulum, ad breve tempus, ad punctum temporis. )( In perpetuum. USUS: Abesse a domo paulisper. Exspecta paulisper.

PAULO, _Un peu_. SYN. Haud multo. PHRAS. Paulo post, _peu après_. Post paulo; interjecto haud magno spatio; intermisso brevi tempore; haud multum interim temporis fuit; haud multum processit horæ, cum, etc. USUS: Paulo liberius, _un peu plus librement_. Paulo plus; paulo amplius. Paulo ante, _un peu avant_. Paulo post, _un peu après_. Paulo minus, paulo nimium, paulo secus. Si paulo rideas, extra decorum.

PAULŬLUM, _Un peu_. SYN. Paulum. USUS: Nihil fere aut admodum paululum. Sol paululum a meridie deflexus.

PAULUM, _Un peu_, _quelque peu_. USUS: Respice paulum. Ista me paulum recreant.

PAUPER, ĕris, omn. gen. _Pauvre_. SYN. Inops, egens, parvis copiis ac facultatibus præditus, cui parva est res familiaris, qui in paupertate est. PHRAS. Pauperrimus est, _il est très pauvre_. Summa egestate est, tenuissimis, ac fere nullis opibus est; nihil habet præter miseram animam. Summa conflictatur inopia; omnia eum deficiunt; summa premitur inopia; circumventus est inopia; rerum omnium inopia laborat; in maximis rei domesticæ difficultatibus versatur; ab omnibus rebus inops; a fortunæ bonis imparatus; in summis rei familiaris angustiis versatur; inopia conficitur; nihil illo spoliatius, nihil egentius; gravi inopia vexatur; in mendicitate est. Cf. Paupertas, Egeo. USUS: Hic non modo non copiosus et dives, etiam inops et pauper est censendus.

PAUPERCŬLUS, a, um, * _Pauvre_, _nécessiteux_. SYN. Pauper, tenuis.

PAUPĔRĬES, ēi, f. * _La pauvreté_. SYN. Paupertas.

PAUPERTAS, ātis, f. _Pauvreté_, _indigence_. SYN. Tenuitas, angustia rei familiaris, inopia, penuria, egestas, mendicitas, domestica difficultas. EPITH. Summa, tolerabilis. PHRAS. Vir bonus ad summam paupertatem est redactus, _cet homme de bien est réduit à la plus extrême pauvreté_. In eum locum adductus est; in eas redactus est angustias; eo redactæ sunt fortunæ ejus; eo est a fortuna dejectus, detrusus, deturbatus, ut unde viveret, non haberet; ut ei ad victum necessaria deessent, non suppeterent; ut inopia premeretur earum rerum, sine quibus vix ac ne vix quidem hominum vita sustentatur. Eo redactus est inopiæ, ut iis rebus destitueretur, careret, ut earum rerum esset inops, ut ab iis rebus esset imparatus, sine quibus ægre vivitur vel potius nullo modo vivitur. Ita in angustum res ejus sunt coactæ, ut ad incitas redigi videatur. Tanta est hominis tenuitas, tanta implicatio rei familiaris; copiis familiaribus adeo est exiguis; domesticis malis ita est impeditus; tanta inopia vexatur, ut inter miserrimos et desertissimos numerari possit; ut ad rastros, quod aiunt, illi res rediisse videatur. Cf. Inopia. USUS: Paupertas cujus onus disputando levamus, docentes, quam pauca sint, quæ natura desiderat. Si paupertas momordit, cogita, multos fortunæ injuria lapsos, sustentari tamen et rursus erigi. Cf. Pauper.

PAUXILLUM, * _Un peu_, _très peu_. SYN. Parum admodum.

PĂVĔO, es, vi, ere, n. _Avoir peur_, _trembler de peur_, _être saisi d’effroi_, _d’épouvante_. SYN. Timeo. PHRAS. Pavebant omnes, _tous tremblaient d’effroi_. Pavor occupaverat animos; pavor omnes invaserat; pavore concussi, subito pavore perterriti, voce per metum suppressa, exsangues attonitisque similes stabant; altius animum pavor intraverat, quam ut consilio locus esset. Cf. Timeo. USUS: Pavet animus ad memoriam rei. Cf. Timor.

PĂVĬDĒ, _Avec effroi_, _avec terreur_. SYN. Timide.

PĂVĬDUS, a, um, _Tremblant_, _effrayé_, _épouvanté_. USUS: Urbs formidine pavida. Cf. Timidus.

PĂVĪMENTĀTUS, a, um, _Pavé_. USUS: Porticus pavimentata.

PĂVĪMENTUM, i, n. _Pavage_, _dallage_. SYN. Solum arte factum, stratum aliqua materia. EPITH. Marmoreum. USUS: Natabant pavimenta vino. Facere pavimentum, _construire une aire_.

PĂVĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Frapper_, _battre_. SYN. Ferio, tundo. USUS: Pulli terram paviunt, _les poulets frappent la terre_.

PĀVO, ōnis, m. _Paon_. USUS: Cauda pavoni a natura ad ornatum additur.

PĂVOR, ōris, m. _Agitation_, _émotion_, _crainte_, _anxiété_. USUS: Pavor metus est mentem loco movens. Pavor me cepit. Cf. Timor.

PAX, pācis, f. _Paix_, _traité_, _concorde_. SYN. Concordia, otium, tranquillitas, compositio. )( Bellum. EPITH. Certa, civilis, communis, diuturna, explorata, externa, fraterna, nondum satis firma, honesta, iniqua, injusta, magna, maritima, opinabilis, optatissima, periculosa, perpetua, pestifera, pia et æterna, placidissima, præsens, sempiterna, stabilis, summa, turpis, tuta tranquillaque, vera, utilis. PHRAS. 1. Pacem petere, _demander la paix_. Pacem orare, exposcere, tentare; de pace agere; legatos de pace mittere; deprecatores, disceptatores de pace mittere. 2. Pacem facere, _faire la paix_. Conciliare, reconciliare pacem; pacem conficere; constituere; pacem jungere cum alio; fœdus icere; data dextera fidem amicitiæ sancire; fœdus facere; ab armis discedere; bellum pace componere. 3. Pacis conditiones non sunt acceptæ, _les conditions de paix n’ont pas été acceptées_. Pacis conditionem nullam accepere; ad pacis conditiones adduci non potuere; ad has conditiones ut descenderent, perpelli non potuere; pacis conditiones, quascumque hostis tulerat, dimisere, respuere; in has leges pax coalescere non poterat; in has conditiones pax non convenerat; non convenere pacis conditiones; pax in has leges coagmentari non potuit. 4. Pacem conciliare inter dissidentes fratres, _réconcilier deux frères ennemis_. In gratiam reducere, ad pacem concordiamque revocare; pacem et concordiam inter dissidentes constituere; discordiam dirimere, sedare. Cf. Concordia. 5. In pacem et concordiam cum altero venire, _faire sa paix avec quelqu’un_. Redire cum aliquo in gratiam; simultates, inimicitias, odia deponere, abjicere, dimittere; voluntaria oblivione conterere; omnem injuriarum memoriam ex animo delere; depositis odiis in pristinam concordiam et gratiam redire. 6. Id pace mea facere potes, _vous pouvez faire cela avec ma permission_. Id quidem facere integra gratia mea potes; id tu si feceris, in bonam partem acceptum iri existima; non ingratiis meis feceris; me non invito id egeris. 7. Cum externis nobis pax fuit, _nous eûmes la paix avec les nations étrangères_. Ab externis armis otium fuit, foris nihil turbatum est; diuturna ab armis quies fuit; firma satis pace adhuc usi sumus; ab externis bellis silentium erat. USUS: Pacem dare; pacem jactura aliqua redimere. Pacem impetrare, pace terra marique parta. Ad conditiones pacis adducere. Pacem accipere, servare, firmare, confirmare, habere. Pacem turbare, eripere, excludere; pacem irritam, infectam facere, _rompre la paix_. Pace Magistri dictum sit, _soit dit sans blesser le maître_.

PAXILLUS, i, m. _Petit pieu_, _piquet_.

PECCĀTUM, i, n. _Faute_, _action coupable_, _mauvaise action_, _péché_, _crime_. SYN. Delictum, crimen, culpa, noxa, noxia, maleficium, animi labes; erratum, error. )( Recte factum. EPITH. Commune, levius, majus, manifestum, non mediocre, par. PHRAS. 1. (Peccatum mortale committis, VULG.), _vous commettez un péché mortel_. Letali noxa te obstringis; maximo te scelere adstringis; nefarium scelus suscipis; mortiferum facinus in te admittis; grave piaculum contrahis, committis; nefas contrahis; scelerate agis; immane scelus perpetras; capitali te crimine obstringis; grave delictum in te admittis; noxam letiferam incurris. 2. (Venialia peccata justi etiam persæpe committunt, VULG.), _les justes se rendent souvent coupables de péchés véniels_. Minora piacula, leviores noxas ne justi quidem penitus effugiunt; errata leviora, quæ pauciores quasi numeros officii prætereunt, crebra magis sunt, nec justis infrequentia; noxarum minimarum sordes aliquas vel justi etiam contrahunt; justorum pauci atque admodum pauci sunt, qui in vita nihil offendant, incurrant nusquam; qui se quotidianæ vitæ maculis non interdum coinquinent, contaminent, levioris culpæ labe polluant; qui piæ etiam vitæ labem nullam aspergant; nævos nullos contrahant; levi offensione non semel ac iterum ab officio discedant. 3. (Peccatum Originale, VULG.), _le péché originel_. Nativa animorum labes; insitum naturæ crimen; peccati inhærentis contagio; hereditarium hominis malum; primi hominis crimen in posteros omnes letali contagione transfusum. 4. Nullum peccatum est, quod non commiserit, _il n’y a pas de crime qu’il n’ait commis_. In omni scelerum flagitiorumque genere volutatus est; in omnem improbitatem incurrit; nullum culpæ genus est, quo non prolapsus est; omnia ille flagitia, omnes impuritates suscepit; in omnia se flagitia ingurgitavit; nullum facinus tam scelestum est, tam cum dedecore ac turpitudine conjunctum, quo se ille non contaminaverit. Cf. Improbus, Flagitiosus, Sceleratus. 5. Hoc peccatum non admisi, _je n’ai pas commis cette faute_. Integrum me ab hac culpa præstiti, abest a me hoc maleficium longissime; ab hujus criminis labe intactus perstiti; hac sceleris labe nunquam infectus fui; hac culpa vaco. Cf. Innocens, Integer. 6. (Hoc peccatum in me sumo, VULG.), _je prends sur moi cette faute_. Hanc culpam ego præstabo; hanc ego labem in me recipio; hanc ego noxam in me transmoveo. Meum id esse volo, quodcumque id crimen est. USUS: Præter culpam et peccatum, nihil homini accidere potest pertimescendum. Multis nostris peccatis in has ærumnas incidimus. Peccato carere. Peccatum corrigere. Cf. Error, Crimen, Scelus, Vitium, Noxa.

PECCO, as, avi, atum, are, n. et a. _Commettre une faute_, _se rendre coupable_, _pécher_. SYN. Delinquo, aliquid admitto, committo, scelus admitto; scelere me adstringo, obstringo, devincio; rem nefariam committo; scelestum facinus edo; flagitium committo; scelera facio; culpam suscipio, contraho, committo; vitium, scelus concipio. )( Recte facio. ADV. Consulto, impune, vehementius. PHRAS. 1. Quid peccavi? _Quelle faute ai-je commise?_ Quod ego concepi scelus? quod nefas contraxi? quod in me admisi scelus? quod in me crimen hæret? quam ego suscepi culpam? quam concepi maculam, quam noxam, quod maleficium admisi? quod in me delictum admisi? quod ego facinus inexpiabile admisi? quid adversus leges, rempublicam, magistratus factum? qua ego parte ab officio discessii quid factum impie aut scelerate? 2. Si quid peccabis, perpetuum dedecus consequetur, _si vous commettez une faute, vous serez déshonoré pour toujours_. Si quid offendes, errabis; si quam in culpam incideris; si lapsus fueris; si qua prolapsione offenderis; si quid culpæ susceperis; si quod nefas contraxeris, infectum id fieri nunquam poterit; animi illa labes nec diuturnitate vanescere, nec ullis omnibus ablui poterit; luendam tibi sempiterna infamia scias offensionem quamlibet. Cf. Committo, Peccatum, Erro. USUS: Semper est turpe peccare. Si quid in te peccavi, ignosce. In hoc eodem, in eamdem partem tu quoque peccasti. Multa peccare solemus in dies. Peccare est tanquam transilire lineas, _pécher, c’est sortir des bornes_.

PECTEN, ĭnis, m. _Peigne pour les cheveux_.

PECTO, is, xi, xum, ere, a. _Peigner_. USUS: Pexo capillo nitidus.

PECTUS, ŏris, n. _Poitrine de l’homme et des animaux_; _âme_, _cœur_, _esprit_. SYN. Anterior pars corporis a gula usque ad ventrem; _item_: Animus, nervi, vires. EPITH. Apertum, avidum, clarum, jucundum, latum, scabrum, sordidum, validum. USUS: Toto aliquem pectore amare; toto pectore in laudem incumbere; toto pectore de re aliqua cogitare. Onerare, complere pectus rerum plurimarum copia.

PĔCŬĀRĬA, ōrum, n. pl. _Troupeaux_, _bestiaux_. SYN. Pecorum greges et armenta. USUS: Cui præsidio pecuaria nostra credemus.

1. PĔCŬĀRĬUS, a, um, _De bétail_. SYN. Quod ad pecora pertinet. USUS: Pecuaria res ampla, res rustica satis culta, _nombreux bétail, terre en bonne culture_.

2. PĔCŬĀRĬUS, ĭi, m. _Éleveur de bétail_. SYN. Magister pecoris. USUS: Aratores, pecuarii, coloni.

PĔCŪLĀTOR, ōris, m. _Concussionnaire_, _celui qui administre sans probité les deniers de l’État_. SYN. Depeculator, ærarii violator, fur pecuniæ publicæ.

PĔCŪLĀTŬS, ūs, m. _Péculat_, _concussion_, _malversation_. SYN. Crimen ejus, qui publicam pecuniam avertit; pecuniæ publicæ furtum. EPITH. Certissimus. USUS: Peculatus (_scilicet_ crimine) accusari, damnari.

PĔCŪLĬĀRIS, e, gen. com. _Propre_, _particulier_, _spécial_. SYN. Singularis, præcipuus. USUS: Hoc illis peculiare est. Edictum peculiare.

PĔCŪLĬĀTUS, a, um, _Enrichi_, _riche_. SYN. Nummatus, pecuniosus. ADV. Plane, bene. USUS: Balbus plane bene peculiatus.

PĔCŪLĬUM, ĭi, n. _Pécule_, _épargne_. SYN. Lucrum proprium, præsertim servorum. USUS: Cupiditate peculii nullam servitutem recusant, _ils ne refusent aucun service d’esclave par la passion d’augmenter leur pécule_.

PĔCŪNĬA, æ, f. _Avoir_, _biens_, _fortune_, _richesses_; _argent comptant_, _monnaie_. RAD. Pecus; olim enim signo bovis, ovis, etc. signabatur, et apud antiquos omnes in pecudibus sitæ erant divitiæ. SYN. Nummi, argentum; opes, divitiæ, fortunæ, copiæ. EPITH. Abundans, adventitia, aliena, amplissima, antiquior, suavior aliqua re, certa, cruenta, dux ad rem aliquam, effectrix multarum et magnarum voluptatum, expeditissima, extraordinaria, grandis, satis grandis et satis impudens, hereditaria, immanis, patula, honesta, sordida, munda, acerba, propria in causa et in judicio collocata, inanis, incerta, infinita, ingens, innumerabilis, invidiosa, jucunda, acerba, levissima, magna, mediocris ad opinionem vulgi, tenuis, minor, modica ad opinionem alicujus, necessaria, parva, patria, pergrandis, permagna, tam plena, tam præclara, præsens, publica, privata, summa, tanta, vectigalis, universa. Pecuniæ alienæ, desperatæ, funestæ, ingentes, innumerabiles, inopinatæ repentinæque, publicæ, residuæ, tantæ, tam infinitæ. PHRAS. 1. Pecuniæ multum sibi corrogat, _il gagne beaucoup d’argent_. Multum pecuniæ ex commercio facit; multum illi ex metallis redit; nunc hac, nunc illa hereditatis portiuncula aspergitur, quanquam sat amplas opes fortuna ex dote conjugis ad eum transtulerit. Multum ille nummorum ex quæstu quotidiano conficit; ingentem pecuniam constat, cogit, congerit, construit, coacervat. Permagnam pecuniæ vim ex quæstu quotidiano redigit, capit, conciliat, parat sibi, domum avertit. 2. Multum habet pecuniæ, _il est très riche_. Argenti signati, argenti forma signati vis illi ingens est; ad magnam pecuniam venit; affluit, abundat pecunia; bene nummatus est; bene a pecunia paratus, instructus; re ampla, prolixa utitur; opibus floret, viget, pollet. Cf. Dives. 3. Omnes artes novit pecuniam cumulandi, _il connaît tous les moyens de grossir son trésor_. Omnia pecuniæ parandæ rationes perspectas habet et exploratas; vias omnes emungendi argento homines probe tenet; conficiendæ pecuniæ articulos novit omnes. 4. Pecuniæ publicæ valde parum est, _le trésor public est dans un état déplorable_. Incredibiles angustiæ sunt pecuniæ publicæ; summa est difficultas ærarii; vix ullum in numerato argentum habemus. In arcto res est propter ærarii angustias. 5. Qui suas pecunias jam dissipavit, mox alienas adorietur, _celui qui a dissipé sa fortune, essaiera bientôt de s’emparer de celle des autres_. Qui pecuniam suam per luxum effudit, dilapidavit, devoravit, comedit, adedit, exhausit, profudit; mox etiam publicam avertet, corripiet, depeculabitur; mox in fortunas alienas invadet. 6. (Ex censu solvit pecuniam, ex capitali nihildum accepit, VULG.), _il ne mange que ses intérêts, sans toucher à son capital_. De lucro, de sorde dat, nihil detrahit de vivo; nihil de vivo resecat; de capite nihil detrahit. USUS: Pecunia signata, proba, notæ legitimæ, _argent qui a sa valeur_. Pecunia, nummi adulterini, _monnaie fausse_. Pecunia præsens, numerata, _argent comptant_. Pecuniæ, nummi omnis notæ, _monnaies de toute valeur_. Pecuniam fenori dare, occupare, _prêter de l’argent à intérêts_. Pecuniam fenori sumere, accipere, _emprunter_. Pecuniam implicitam habeo et quæ cohæret cum aliorum pecuniis, _avoir de l’argent engagé dans une affaire_. Pecuniam repræsentare, _payer argent comptant_. Pecuniam permutatione repræsentare, _payer par un mandat_. Pecuniæ rationem conjunctim habere, _mettre de l’argent en commun_. Pecuniam supprimere, _détourner une somme d’argent_. Pecuniam civitatibus imperare, a civitatibus exigere, _lever, imposer des contributions_. Pecuniam solvere, dissolvere, _payer de l’argent à qqn, s’acquitter_. Pecuniam erogare, _donner de l’argent_. Pecuniam credere, _prêter_. Pecuniam numerare ab aliquo, _payer par l’entremise de qqn_. Pecuniam ex re aliqua redigere, _faire argent de qqche_. Effusio et dissipatio pecuniæ, _dissipation_. Pecuniam numeratam in præsentia non habeo; argentum in numerato non habeo, _je n’ai point d’argent comptant_. Cf. Divitiæ.

PĔCŪNĬĀRĬUS, a, um, _D’argent_, _pécuniaire_. USUS: Inopia rei pecuniariæ.

PĔCŬNĬŌSUS, a, um, _Riche en argent_, _riche_, _fortuné_. SYN. Bene nummatus, pecuniatus, qui multum habet in arca, qui in numerato multum habet. USUS: Vir copiis rei familiaris locuples et pecuniosus. Cf. Dives.