Dictionnaire François—Onontagué

Chapter 7

Chapter 71,677 wordsPublic domain

=Eau=, hohnega. _Eau benite_, hohnegatoguenti; _eau froid_, hohnegano; _eau chaude_, hohnegatarihen; _eau claire_, hiate hônonhio; _eau trouble_, hohnèken; _eau forte_, hohnegadet; _eau de vie_, 8tchkarat, _vel_ hohnegadzi8aguen; _les eaux sont basses_, osté; _je suis tout en eau_, deh8aktonk8ahas; _tu_, desadonk8ahas; _il_, dehodonk8ahas; _j'etois en eau_, de8aktonk8aask8a; _j'ai été en eau_, de8aktonk8aahi. =Ebauché=, gossah8en; _j'ebauche_, gassah8ach, chassah8ach, hassah8ach. =Ebloui=, _je suis_, de8agatkonchkeri; _tu_, desatkonchkeri; _il_, dehatkonchkeri; _cela éblouit_, de8akkahrieh. =Eborgne, j'=, voy. _borgne_. =Eboule=, _la terre_, onton8entgia nendachia. =Ebranché=, karingaroskaron; _j'ebranche_, keringariakch, cheringariakch, haringariakch. =Ebranlé=, kaondakti; _j'ebranle_, gondatha, chondatha, hondatha. =Ebreché=, diotiokta; _j'ebreche_, dekioktonch, dechioktonch, dehioktonch. =Ecaille=, karichta. =Ecaillé=, kenstenti; _j'écaille_, krichtentha, chrichtenta, harichtentha. =Ecarlatte=, dgi8taguigôna. =Ecart=, heren hag8ati; _mettre l'écart_, heren heguienha, hechienha, hehayenha. =Ecarté=, _egaré_, godiadaton; _je m'écarte du chemin_, onga ha hatton, hesahahatton, ohohatton; _j'écarte quelqu'un_, keyadattonta, chayadattonte. =Echalotte=, v. _ognon_. =Echancré=, kag8edâron. =Echapé=, shôniaguenhi; _je m'echappe_, sagueniaguenha, saseniaguenha; _il_, sahoniaguenha; _je fais échaper_, skeniaguentha, tcheniaguentha, tchagonia etc. =Echaudé=, koskondahi; _j'echaude quelqu'un_, keskont8ach, chechkont8ach, hachkont8ach; _je m'échaude_, gadadeskont8ach, chadadeskont8ach; _il_, hadadeskon etc. =Echaufer=, _J'echaufe quelq. chose_, gatarihata, chatarihata, hatarihata; _je m'échaufe_, gadiatarihata, chadiatarihata, hadiatarihata; _je suis échaufé_, deh8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas. =Echelle=, hêratinchta. =Echine=, ôronk8êna. =Echo=, ehioh8ennahechti. =Echoue= _en canot_, kehonh8arahi; _j'échoue_, konh8aranha, chonh8aranha, ohonh8aranha. =Eclair=, deyonnirh8anonk. =Eclairci=, _poli_, tchiostatek; _j'éclaircis_, deguechtatetha, dechechtatetha, dehachtatetha; _j'éclaircis ce qui étoit troublé_, skenonhayent8atta; _tu_, sehenonhayent8atta; _il_, shanon etc; _cela s'est éclairci_, dgiononhayendahi. =Eclairer=, _j'eclaire_, deguerhatetha, decherhatetha, deharhatetha. =Eclat=,_ eclatant_, teyostatiatek. =Eclat= _de tonnerre_, gah8ennotatiésonk. =Eclater=, _j'eclate de rire_, ag8ennachten haguiondiaha. =Eclipse=, ong8aterakk8atton. =Econduit=, _refusé_, ohonhaterayadakk8en; _je conduis_, keyaderayadakk8as, cheyaterayadakk8as, chagoya etc. =Eclos=, deyonninhonchiagui; _je fais éclore_, deguenninhonchiak, dechennin etc, dehennin etc. =Ecluse=, deyosera ronh8a, _vel_ hosseré; _je brise une ecluse_, dekronh8ag8ach hossere. =Ecorce=, gachonta; _la grosse, la premierre écorce_, oh8adgichta; _je leve des écorces_, knehronch, chnehronch; _il_, hanehronch; _l'ecorce de bouleau_, kanadgiekk8a. =Ecorche=, kahienseron; _j'écorche, guienseronch, chienseronch, hayenseronch. =Ecorné=, hôtenagariagui; _j'écorne_, knagariach, chnagariach, hanagariach. _Cornes tombées_, diotenna garenti. =Ecoulé=, osté vel hotnegongotti; _j'ecoule_, gastetha, chachtetha, hachtetha; _je coule_, gatonde, chatonde, hatondé. =Ecrasé=, degaritti; _j'ecrase_, dekritta, dehritta, deharitta. =Ecrit=, kahiatonk; _j'écris_, kiatonnion, chiatonnion, hayatonnion. =Ecueil=, heskôtta. =Ecume=, oh8ensta; _j'ote l'écume_, k8enstog8ach, ch8enstog8ach, had8ensto; _je jette l'écume par la bouche_, akk8enstota, sah8enstota, hah8enstota. =Edenté=, gotennodgiogaron; _j'edente_, kenotgiogaaonoh chenotgiogaronch, hanotgiô. =Effacé=, g8eteraguéh8en; _j'efface_, kraguéh8ach, chragueh8ach, haraguéh8ach. =Effarouché=, onhateronk8ani; _j'effarouche_, gateronk8anik, chateronk8anik, hateronk8 etc. =Effleuré=, degaguendiagui; _j'effleure_, dekkendiakonk. =Effondré=, _j'effondre_, guionratakk8ach, chionratakk8ach, hoyonra etc. =Effort=, _j'ai prit un_, haguiatanihé, sayatanihé, hoyatanihé; _j'ai fait mes efforts_, deguechkenheya, dechechkenheya, dehach; _la glace a fait son effort_, onen deyot8ichiah8é. =Effrayé=, hoterons; _effrayant_, deyodenonhianitti; _j'effraye_, keyatteronta, cheyatteronta, chagoyatteronta. =Effronté=, hôterochkon. =Effroyable=, kahetkengôna. =Egaux=, _nous sommes egaux d'age_, sadedionguiadoti; _nous sommes égaux de hauteur_, sadedinenhies; _nous sommes egaux en vitesse_, sadedianôré; _nous sommes egaux en force_, sadedih8ichcheré; _vous êtes egaux_, sadesna; _ils sont egaux_, sadehennas. =Egaré=, godiadatton; _je m'egare_, gadiadatton, chadiadatton, hodiadatton; _j'egare quelq. chose_, hagattonik, sattonik, hotonik. =Eglise=, ganonchia toguenti. =Egorgé=, onhaniariagui; _j'egorge_, guenniariach, cheuniariach, hanniariach. =Egout=, tcha heganeguit kentakk8a. =Egouter=, _cela s'egoute_, skanègnitkenta. =Egratigner=, _j'egratigne_, dekek8etaronch, dechek8etaronch, dechagok8etaronch. =Egrenné=, kaoguenhion; _j'egrenne_, koguenhiach, choguenhiach, hoguenhiach. =Eguille=, deh8ateronh8arongotta. =Eguillon=, gonhagatakk8a; _j'eguillonne_, keyagatta, cheyagatta, chagoyagatta. =Eguisé=, kâhiôtiôn; _j'eguise_, kiotionk, chiotionk, hahiotionk. =Elan=, ou _orignal_, tchi8garagak. =Elancé=, _je m'elance_, deguennatk8ak8a, dechennask8akk8a, dehennask8ak8a. =Elargi=, skagohanatti; _j'elargis_, dektag8enta, dechtag8enta, dehatag8enta. =Elever=, _j'eleve en l'air_, kegnetchk8ach, cheguetchk8ach; _il_, haguet etc; _j'elève, je nourris_, kehiodiakch, cheyodiakch, chagahodiakch. =Elire=, voy. _choisir_. =Elle=, aônha; _elles_, ônonha. =Eloigné=, hinon, hêgâyen; _j'eloigne_, hinon heguienha, hinon hêchienha, heyayenha; _je m'eloigne_, hinon 8aguetta, hinon 8achetta, hinon 8ahretta. =Eloquent=, hôrasek tcha hôtaa. =Embalé=, gastotcheronni; _j'embale_, guistotcheronniaha, chistotcheronniaha, hastotcheronniaha. =Embarque=, ondahah8i; _j'embarque quelq. chose_, kedaak, chedaak, hêdaak; _je m'embarque_, 8agadidaak, 8achadidaak, 8ahadidaak; _j'embarque quelqu'un, je donne passage_, keyadidaak, cheyadidaak, chagoyadidaak. =Embaras= _dans une riviere_, gask8haro. =Embarassé=, _je suis_, haguenhittanik, sanhittanik; _il_, honhittanik; _j'embarasse quelqu'un_, kenhittanik, chenhittanik, chagonhittanik; _je m'embarasse_, gadadenhittanik, chataten etc, hatatenhittanik. =Embassade=, _je vas en_, 8agnadionhré, snadionhré, hanadionhre. =Embeli=, h8ihiochti; _j'embelis_, k8ihiochta, ch8ihiochta, hah8ihiochta. =Embouchure= _d'une rivière_, hocharonda. =Embourbé=, hodarari; _je m'embourbe_, guidararanha, saindararanha, hodararanha. =Embrasser=, _j'embrasse quelqu'un_, keyatchog8aronnionk, chegatchog8a; _il_, chogoyatchog8a. =Embrâsé=, hotgiéhendahi; _j'embrase,_ guetgienhohanatta, chedgienhohanatta, hatgien etc. =Embuscade=, deganenrâyen; _jedecouvre l'embuscade_, kegakkennionch, deganenrahien; _je tombe dans l'embuscade_, 8aguientenha tcha deganenrahien; _je m'embusque_, degnenhrayenha, dechnenhrayenha, dehanenrayen etc. =Embroché=, dehagoh8echti; _j'embroche_, degahah8echta, dechahah8echte, dehahah8echta. _J'embroche_, koharha; _je me desembroche_, gatatiadohahag8ach; _je m'embroche_, gatatiadôhas. =Emerillon=, taritari. =Emeû=, dehoyadissonk. =Emié=, degaritti; _j'emie_, dekritta, dechritta, deharitta. =Emmaillote, j',= kerahoncheronniaha, cherahon etc, chagorahon. =Emmancher=, _j'emmanche une hache_, koharha, choharha, roharha. =Emmener=, _j'emmene quelqu'un_, keyatenhah8a, cheyatenhah8a, chagoyatenhah8a. =Emondé=, karenh8skaron, _j'emonde_, krinh8skaronch, chrinh8s etc., harinh8skaronch. =Emoussé=, deyiotiokta; _j'emousse_, dekiokta, dechiokta, deheyokta. =Emouvoir=, koriaheronk, choriaheronk, ahoriaheronk. =Empan=, dgioron karata. =Emparer=, _je m'empare_, gadad8enniochta, chadad8enniochta, hadad8enniochta. =Empescher=, keyarichta, cheyarichta, chagoyarichta; _j'empesche qu'il ne sorte_, heyarichtahiate hayaguens. =Emplatre=, ondadiensaronk8a. =Empli=, degahron; _j'emplis_, dekronch, dechronch, deharonch. =Employé=, _c'est bien employé_, hadaya nerenha; _j'employe quelque chose, je me sers de_, guechta, chechta, hachta. =Empoigne, j',= guiena, chiena, hayèna. =Empoisonné=, honhanachinranont8i; _j'empoisonne_, kenachinranont8ach, chenachenranon etc, chagonachinra; _je m'empoisonne_, gadatnachinranont8ach, etc; _je empoisonnois_, kenachinranontsachk8a; _j'ai empoisonné_, kenachinranont8i; _j'avois empoisonné_, kenachinranont8ihna; _j'empoisonnerai_, enkenachinranont8ach; _j'aurois empoisonné_, akenachinra, nont8ik. =Emporte, j'=, sakkah8a, schah8a, shahah8a. =Empoule=, _j'ai une empoule_, haguenniogui; si c'est la main, _j'ai une empoule au pied_, hagachitogui. =Empresser=, _je m'empresse_, degadat non h8ariatanik. =Emprisonner=, _j'emprisonne_, kenhotonk, chenhotonk, chagonhôtonk. =Emprunte, j'=, aguenihen, senihen, hônihen. =Empuantis, j'=, guesennahetkenta, chesennahetkenta, hasen etc. =En=, ne s'exprime point lorsqu'il sert marquer l'espace de temps. _En_ joint au participe françois comme _en lisant_, se dit, _lorsque je lisois. En_ mis la place d'un relatif s'exprime par na. Ex: _vous en êtes le maitre_, is na ch8ennio. =En=, _dedans_, hagnonh8a. =En deça=, garhog8a. =Enchaisné=, degah8ichtotahah8i; _j'enchaisne_, dekeh8ichtotahach, decheh8ich etc, dechagoh8ich etc. =Enclos=, de8attenraton. =Enclos, j'=, degatenratonk, dechatenratong, dehatenratonk. =Enclume=, heh8ichta hechta. =Encore=, hôrach; (_pas encore_, ason.) =Encourager=, voyez courage. =Encre= écrire, heyatonkk8a-hoss8enda. =Encre= _de navire_, voy. _ancre_. =Endepté=, _je suis_, onkkarotonni; _tu es_, hesakarotonni; _il est_, onhakarotonni. =Endormi=, hotah8i; _je m'endors_, haguitakch, saintakch, hotakch, _vel_ hagreserintahach. =Endouille=, degayenraritti. =Endroit=, lieu; _endroit d'unne etoff_, tcha-gan8sk8erondakk8i, hag8a. =Endurci=, hôhniradi; _j'endurcis_, hakniradi, saniradi, hôniradi; _endurci la fatigue_, hiaté hatchente. =Endure, j'=, hagakkasté, sakkasté, hokkasté. =Enervé=, hadehotaderadietti; _je m'enerve_, hadegadaderadietta; _tu_, hadechatadera etc; _il_, hadehata etc. =Enfant= _male naissant_, hôtonia; _enfant femelle_, kotonia; _enfant de deux jusques à 12 ans, male_, akchiaha; _femelle_, hekchaha. =Enfante, j'=, gadektonk, chadektonk, hadektonk. =Enfer=, ônêchon. =Enfermé=, ondadenhoton; _j'enferme quelque chose_, kenhotonk, chenhotonk, hanhotonk. =Enfilé=, _j'enfile_, kniharonk, chniharonk, haniharonk. =Enfin=, oneng8a. =Enflamé=, dayodonkkonda; _j'enflame_, de8aktonkonda, desadontkonda, dehodontkonda. =Enflé=, hôdôh8a; _j'enfle_, hagodiadoh8aa, sadiadoh8aa, hadiahdo8aa; _je fais enfler_, gatering8atta, chatering8atta, hatering8atta. =Enfoncer=, _j'enfonce en marchant_, hagachitenhi, sachitenhi, hôchitenhi; _j'enfonce dans la glace_, ongadoh8idgiak; _j'enfonce dans la boüe_, 8daragonh8a, 8aguiatenha. =Enfoui=, 8chatagonh8a 8ata; _j'enfouis_, onchatagonh8a gasetta, chasetta, hasetta. =Enfui=, g8teg8en; _je m'enfuis_, gateg8ach, chateg8ach, hateg8ach; _l'eau s'enfuit par dessus en bouillant_, deh8atah8enrat. =Enfumé=, deyoyeng8ayen; _j'enfume_, gatienrota, chatienrota, hatienrota. =Engagé=, onhanhahi; _j'engage_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha; _j'engage, j'excite_, kenigonrondahach, chenigonron etc, chagonigon, _vel_ kenigonrondag8ach. =Engendre, j'=, kenerichiakch, chenerichiakch, chagoneri etc. =Englouti=, h8entgiagonh8a, choyatenhi. =Engoué=, ahonhecti; _je suis engoué_, honguechti. =Engourdi=, _je suis_, hagatchicten, satchichten; _il_, hotchichten. =Engraissé=, ossen; _moi j'engraisse_, gasinchta, chasinchta, hasinchta. =Engrossée=, onhanerichiahi; _j'engrosse_, kenerichiakch, v. _engendrer_. =Enjambée=, _unne_, dgiehahata; _dix enjambée_, 8assen hièhahagué; _j'enjambe_, degatahahechta, dechatahahechta, dehata etc. =Enjoué=, kononkk8ayoden. =Enyvré=, kononh8ahaton; _j'enyvre_, kenonh8ahattonta, chenonh8ahattonta, chagononh8a etc; _je m'enyvre_, gadatnonhoua, hattonta, chadat etc, hadatnon etc. =Enleve=, goyatakk8en; _j'enleve quelqu'un_, keyatakk8a, cheyatakk8a, chagoyatakk8a. =Ennemi=, _mon_, haguiaderioch; lorsqu'il n'y a que de la haine on dit: dediatadech8ahens; _nos ennemis_, hag8aderioch deyag8atadech8ahens; _nos ennemis sont venus chez nous sans armes en temps de guerre_, onkinadions. =Ennuier=, _je m'ennuie_, kk8adahas, chk8adahas, hakk8adas. =Enragé= _de peine_, tihonigonkenheyon; _je fais enrager_, enigonkenheyata, chenigonkenheyata, chago etc; _j'enrage_, hagueriendachon. =Enrhumé=, _je suis_, gassakha, chassakha, hassakha. =Enroué=, _je suis_, degad8enniakch, dechad8enniakch, dehad8enniakch. =Ensanglanté=, kotk8ensokahah8i; _j'ensanglante_, ketk8ensokach, chetk8ensokach, hatk8en. =Enseigne, j'=, keyenstanik, cheyenstanik, chagoyenstanik. =Enseigne=, _drapeau_, onteniendenchta. =Ensemble=, _pêle mele_, dehiondiechti; (tedgziarins.) =Ensemencé=, kanaguen; _j'ensemence_, knakha, chnakha, hanakha. =Enseveli=, ah8enheyendori; _j'ensevelis_, keyenherendoronch, cheyenheyen, chagoyen etc. =Ensorcelé=, honhahennaah8i; _j'ensorcelle_, keyahennahach. =Ensuite=, chihag8a. =Entaillé=, karhô; _j'entaille_, keroch, cheroch, haroch. =Entassé=, toguent kaguehron; _j'entasse_, kehronha, chkeronha, hakeronha, _vel_ groteh, _vel_ grorkach. =Entend, j'=, hagatonde, chatondé, hôtondé, _vel_ garonka, charonka, haronka. =Entesté=, _je suis_, hagad8ennori, chad8ennori, hod8ennori. =Entier=, _homme entier_, hôri8as. =Entonne, j'=, _dans un baril_, knegondahach, chnegondahach, hanegondahach; _j'entonne une prierre_, gri8agadatch, chri8agadatch, harih8agadatch. =Entortillé=, deyot8atassé; _j'entortille_, kk8adasech, chk8adasech, hak8adasech. =Entour=, _l'entour_, aktatiéha. =Entoure=, detonh8at8atassé; _j'entoure_, detk8atassech, detchk8atassech, dethak8ata etc. =Entraider=, _nous nous entraidons_, deyag8atatiônah8asek. =Entraimons=, _nous nous_, deyag8atadenon8a; _vous vous entraimés_, des8atadenon8es; _ils s'entraiment_, dehotitadenon8es. Voyez au supplement la remarque sur ces mots. =Entraine, j'=, _quelqu'un_, keyadisseré, cheyadisseré, chagoyadisseré; _j'ai entrainé_, keyadissereti. =Entre deux=, dehioguen. =Entre nous=, ded8ayatoguen; _entre vous_, des8ayatoguen; _entre eux_, dehatiniatoguen. =Entre=, _parmi_, achenonk. =Entre=, éhéyondakk8a; _j'entre_, heguionk, hechionk, hehahionk. =Entrepoussons=, _nous nous_, dehag8adatrech. =Entreprenant=, _je suis_, hiachtenn8ahauten te hagnoronsck. =Entrevoir=, on tourne, _voir un peu, j'entrevois_, degakarongotta, dechatkarongotta, dehatka etc. =Entrouvert=, onhahaguianondé. =Enveloppe=, kah8enonni; _j'enveloppe_, k8enononniaha, ch8enonniaha, hah8enon, _vel_ kerhoroch, cherhoroch, harhoroch; _j'enveloppe l'ennemi_, 8atkeh8a heg8a, 8atcheh8a heg8a, 8atchegoh8aheg8a. =Envenimé=, h8tkenserata. =Envers= _d'une étofe_, heren hag8ati. =Envie=, _j'ai envie de_, garaganhek, charaganhek, haraganhek; _j'ai envie de manger_, gnonhach, chnonhach, hanonhach. =Envie=, _je porte envie_, kenossaha, chenossaha, chagonossaha. =Environ= _ce temps a_, toké ha. =Environne, j'=, degatat8assech. =Envisager= _une chose_, deguiatoretta, dechiato, dehayato. =Envolé=, dedgioden; _il s'est envolé_, desoden; _je m'envole_, donsakten, donsachten, donsahaten. (_v._ deshôden.) =Envoyer=, _j'envoye quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas. =Epais=, gatens; _cela epaissit_, 8agatensé. =Epanouir=, _la fleur s'epanouit_, 8tgidgiahahagui =Epargne, j'=, gadenonhianitta, chadenonhia etc, hadenonhia etc; _j'epargne le vaincu_, dekeyatanonhianich, decheyata, dechagohiata. =Epars=, _dispersé_, dehiorennion. =Epaule=, onia honskaa. =Epée=, gachêg8a. =Eprevier=, garahgonha gôna. =Epi=, _un_, ononk8eya. =Epie, j'=, dassetigué dekekahra, dechekahra, dechagokahra. =Epine=, ohikta, _vel_ oyonh8aa. =Epie, j'=, kegahenhionk, chegahenhionk, chagogahen. =Epinette, l'=, (ossohradet; _l'epinette rouge_, ganerattens.) =Epingle=, onteronh8arotakk8a. =Eplucher=, _je m'epluche_, gatratinta, chatratinta, hatratinta. =Epointé=, hotionh8ariagui; _j'epointe_, kionh8ariakch, chionh8ariakch, hayon etc. =Eponge=, henegog8atta; _j'eponge_, knegog8ach, ohnegog8ach, hanegog8ach. =Epoux, epouse=, rhona, _vel_ kenakk8i, _mon epouse; j'epouse_, haguenniakch, sanniakch, honniakch. =Epouvantable=, sattag8at. =Epouvante, j'=, keyaterong8anik, cheyaterong8a etc; chagoyate etc; _je fais la nouvelle plus epouvantable quelle n'est_, grih8attag8atta. =Eprouve, j'=, gatenientenha, chatenhientenha, hatenientenha. =Epuise=, _je suis epuisé de biens_, hadeh8agueradietti; _je m'epuise_, degatateradietta, dechatatera, dehata etc. =Equiper=, _je m'equipe_, gasseronniaha, chasseronniaha, hasseronniaha. =Equivoque=, dehagonigonrague, _vel_ dehorih8agué. =Erable, l'=, hoh8atta. =Errené=, deyagoteronk8eniagui. =Escalade, j'=, degatah8enratch, dechata etc, chagonchora etc. =Escalier=, heratinchta. =Escarmouche, j'=, kechonrah8atonch, chechonra, chagochonra etc. =Esclave=, _mon_, haguetchênen, satchenen, hotchênen; _je fais esclave_, kecharonta, checharonta, chagocharonta. =Escorte, j'=, kegaktatié, chegaktatié, chagogaktatié. =Espagnol=, seq8anen rhonon. =Espere, j'=, guerhé, cherhé, rerhé; _j'ai esperé_, 8agueri, sêri, hôri. =Espion=, chagogahenhionk. =Esprit=, onigonra; _j'ai de l'esprit_, haknigonta, sanigonta, honigonta; _j'ai beaucoup d'esprit_, haknigonroh8anen, _vel_ hagnigonrakchten; _mon esprit, mon ange_, haguiaronchera, sayoronchera, hoyaronchera. =Esquiver=, _s'eloigner de quelqu'un_, keyadattontanik; _tu_, cheyadattontanik; _il_, chago. =Essaye, j'=, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten. =Essouflé=, _je suis_, agadonricherokta; _je m'esoufle_, gadonricheroktanik, chadonricherokta etc, hadonriche etc. =Essuié=, 8teraguéh8ach, haragué8ach. =Esceq=. naken. =Esté, l'=, kenhek; _tout un esté_, kenhatatié. =Estime, j'=, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a, _vel_ kenoronk8a, chenoronk8a, chagonoronk8a; _je suis estimé_, kerakk8i, cherakk8i, harakk8i. =Estre=, _je suis_, guideron, chideron, henderon. =Estomac=, _mon_, haguidosseragué, saindosseragué, hodosseragué. =Estropié=, hoyatahié sahi; _j'estropie_, keyatahiesatta, cheyatahiesatta, chagoyatahiesatta. =Et=, 8ng8a. =Etablir=, _je m'etablis_, guennagueratch, chennagueratch, hennagueratch. =Etancher=, _j'etanche un canot_, kesechtahach, chesechtahach, hasechtahach. =Etanché=, hiaté hokach. =Eteins=, hoss8en; _j'eteins_, gass8atta, chas8atta, hass8ata. =Etend, j'=, guesseratonk, chesseratonk, hasseratonk. =Etendu=, kasseraton. =Eternue, j'=, d8aguetchonch, desatchonch, dehotchonch. =Etincelle=, katchichtondies. =Etique=, ostientogonha, _vel_ hagatih8en, (_je suis etique_.) =Etoile=, hotchichsenokk8a; _le ciel est etoilé_, hotchichte nok8aronnion. =Etonnant=, _cela est_, horih8as; _j'etonne quelq_, dekeh8ennotka, decheh8ennotka, dechagoh8ennotka; _je m'etonne de etc_, 8aguennigonrokta, sasennigonrokta, sahonigon etc. =Etonné=, surpris, demonté, _je suis_, deh8agasken; _tu es_, desasken; _il est_, dehosken. =Etouffé=, onhachk8egui; _j'etouffe_, kech8ech, chechk8ech, chagochk8ech. =Etourdi=, _inconsideré_, hiaté honigonta; _j'etourdis du bruit_, keyatahonchtéha, cheyahonchteha, chagoyahonchteha. =Etourneau=, dgiogrichta. =Etranger=, _un_, hoyan8a heyadotin; _il est venu des etrangers chez nous_, onkionh8ent dziorenhi. =Etroit=, nih8asseratié ha; _étofe étroite_, dehionihag8aha. =Etudier=, n'est point d'usage, voyez _j'aprends_. =Evader=, voyez _s'enfuir_. =Evanouir=, _je m'evanouis_, haknigonratton, sanigonratton, honigonratton. =Eveille, j'=, keyetta, cheyetta, chagoyetta; _je m'eveille_, 8aguiek, 8achiek, 8ahahiek. =Eventail=, ontah8akta. =Eventer=, _je m'evante_, gatah8akch, chatah8akch, hatah8akch. =Eventre, j'=, ketk8ichtorenha, chetk8ichtoronha, hatk8ich etc. =Evesque=, harih8ah8agui. =Eux=, hononrha. =Euf=, onhoncha. =Exagere, j'=, grih8anatta, chrih8anatta, harih8anatta, _vel_ grih8ahiechta. =Examine, j'=, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta. =Exciter=, _j'ex_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagoni etc. =Excrement=, hôta. =Excuser=, _je m'excuse, je me lave d'unne accusation_, gadiadoharek, chadiadoharek, (honhatonsekk8a, _de ce dont on l'accusoit_,) hadiadoharek. =Exemple=. _Il n'y a point d'exemple de cela_, hiadeskahierondaa, _vel_ hia h8enton te hagoguen, vel hia tôte hah8enhi. =Expire, j'=, hagonricherattonk, sonnicherattonk, ahonricherattonk. =Expliquer=, _j'explique, je dresse un discours_, keri8atoguenstanik, cheri8atoguenstanik, chagori8atoguenstanik. =Exposer=, _un fait_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagorih8ahiennik; _j'expose quelqu'un à la mort_, kenheyongué, hekeyatondietta, cheyaton etc, chagoyatondietta etc. =Exprez=, _à dessein_, tchi agah8etti; _je l'ai fait expres_, tchi 8aguetti; _tu_, tchi setti; _il_, tiha8ehi. =Exprimer=, _je m'exprime bien_, grih8ahienk, chri8ahienk, harih8ahienk. =Extenué=, hadehoradietti; _je m'extenue_, gadaderadietta, chadaderadietta, hadadera etc. =Extraordinaire=, _cela est extraordinaire_, hoya nhéhiah8enttakk8i; _homme extraordinaire_, hoyati hong8édoten. =Extravagant=, dehonihienha. =Extremite=, _je suis la_, honenhagadatchensé, chadatchensé, hodatchensé.

=F.=