Part 81

Venta. = Pagcabalígya. * Halapítan.

Ventaja. = Pagcapalabáo, pagcapalábi. * Pagpalábi, pagpalabáo.

Ventajosamente. = Sa pagcalabí, sa pagcalabáo.

Ventajoso. = Ang magalabáo, ang magalabí.

Ventalla. V. Válvula, desde tabon tabon. * Acob sa mg̃a panit sa mg̃a bong̃a.

Ventalle. = Paypay.

Ventana. = Talambóan.

Ventanaje. = Cadaghánan sa mg̃a talambóan sa usá ca baláy.

Ventanazo. = Pagcasára ng̃a calit sa talambóan.

Ventanear. = Pagtámbo sa talambóan.

Ventanera. = Babáye ng̃a mutámbo sa masóbsob sa talambóan.

Ventanero. = Ang magabúhat sa mg̃a talambóan. * Táuo ng̃a magasolóng sa mg̃a talambóan ng̃a guitambóan sa mg̃a babáye.

Ventanico. = Tacop ng̃a diótay sa mg̃a tacop, sa mg̃a talambóan.

Ventar. V. Ventear.

Venteadura. = Liqui sa mg̃a cahoy.

Ventear. = Pagháng̃in, paghóyop sa hang̃in. * Pagsúsi, pagpaquisáyod sa bisan onsa. * Paghaláyhay. * Pagotót. * Pagbotód sa bisan onsa cay guisórlan sa hang̃in.

Ventero. = Ang magabántay sa halapítan.

Ventilacion. = Pagcahalayáhay. * Pagcaíndig indig.

Ventilador. = Capandáyan sa pagháng̃in.

Ventilar. = Paghalayáhay. * Pagcáya caya, pagcáyab cayab. * Pagíndig indig.

Ventisca. = Onós sa hang̃in ug sa nieve.

Ventiscar. = Pagúlan sa pagcatibúoc ug pagháng̃in ng̃a mahurús.

Ventiscoso. = Túig ug lugar sa mg̃a onós.

Ventolera. = Onós sa hang̃in ng̃a mabáscog ug ng̃a díli madúgay. * Pagcaándac. * Húna húna ng̃a calit ug ng̃a díli macaígo.

Ventolina. = Hang̃in ng̃a mahínay ug ng̃a mabolobálhin.

Ventor. = Ayam ng̃a musonód sa mg̃a mananáp ug sa mg̃a langgam sa iang pagpanimahó.

Ventorrero. = Lugar ng̃a dayág sa mg̃a hang̃in.

Ventorrillo. = Halapítan ng̃a diótay.

Ventosa. = Tandoc.

Ventosear. = Pagotót.

Ventosero. = Ang mugámit sa masóbsob sa mg̃a tandoc.

Ventosidad. = Pagcaotót. * Pagcabotód.

Ventoso. = Ang may hang̃in, ang nabotód. * V. Ventear.

Ventral. = Ang nahatong̃ód sa tian. * Bacos sa tian.

Ventrecha. = Tian sa mg̃a isda.

Ventregada. = Cadaghánan sa mg̃a mananáp sa usá lamang ca pagánac. * Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a muábot sa pagcadúng̃an.

Ventrera. = Bacus ng̃a ibúgcus sa tian.

Ventrículo. = Cotó cotó.

Ventrílocuo. = Ang macapamólong sa ting̃og ng̃a pagaíngnon ng̃a guican sa tian.

Ventroso. = Como el siguiente.

Ventrudo. = Ang guidagcóan sa tian.

Ventura. = Palar ng̃a maáyo.

Venturero. = Ang guiábot sa pagcaáyo con sa pagcadaútan. * Ang magasóroy soroy sa oaláy buhat, apan ng̃a magabúhat unta con donay ugáling ug táuo ng̃a magapabúhat canía.

Venturina. = Batóng mahál sa color sa capé ng̃a sinánglag, ug ng̃a nalocóp sa mg̃a tulpoc tulpoc sa color sa buláoan.

Venturo. = Ang muábot onya, ang musonód.

Venturosamente. = Sa maáyong palad.

Venturoso. = Paláran, buláhan.

Venus. = Ang usá sa mg̃a planeta. * Babáye ng̃a matahóm caáyo. * Pagcaólag, paghiláoas.

Venusto. = Matahóm, maníndot, maányag.

Ver. = Pagtán-ao, pagsulúng, pagquíta. * Paghíling, paglí-li. * Pagdúao. * Paghibálag pagcáplag. * Pagtághap sa mg̃a omalábot.

Vera. = Daplin. * Pagcamatúod sa bisan onsa.

Veras (de). = Sa pagcamatúod, matúod tuod, matúod gayúd.

Veracidad. = Batásan sa pagpamólong guihápon sa matúod.

Veranada. = Túig tiempo sa init.

Veranadero. = Lugar ng̃a pagacán-an sa mg̃a hayúpan sa tiempo sa init.

Veranear. = Pagpuyó sa bisan diin sa tiempo sa init.

Veraneo ó Veranero. = Lugar ng̃a pagapúy-an sa obán ng̃a mg̃a mananáp sa tiempo sa init.

Veranico. = Túig, tiempo sa dagcóng init sa tiempo sa tugnao.

Veraniego. = Ang nahatong̃ód ug ang̃ay sa tiempo sa init. * Ang masaquéton, ang salaquétan sa tiempo sa init. * Ang salaoáyon, ang díli hingpit.

Verano. = Tiempo, túig sa init.

Veraz. = Ang mamólong guihápon sa matúod.

Verbal. = Bisan onsang pagsábot sa polong lamang.

Verbalmente. = Sa mg̃a polong lamang.

Verbena. = Tanóm ng̃a italámbal.

Verberacion. = Pagcahámpac sa tubig ug sa hang̃in sa bisan diin.

Verberar. = Paghámpac sa hang̃in ug sa tubig sa bisan diin.

Verbi gracia. = Mg̃a polong ng̃a linatín: panánglet, sa pananglétan.

Verbo. = Ang icadúha ca Persona sa Santísima Trinidad.

Verbosidad. = Pagcadághan sa mg̃a polong sa mg̃a suguílon.

Verboso. = Ang guidaghánan sa mg̃a polong sa iang pagsólte.

Verdacho. = Color ng̃a malúnhao ng̃a obos.

Verdad. = Matúod, camatúod. * Ang Dios. * Pagcaáng̃ay sa bisan onsa sa húna húna sa mg̃a táuo. * Casabá, pagcabárlong ng̃a lactud ug sa dayág.

Verdaderamente. = Sa pagcamatúod, matúod tuod, matúod gayúd.

Verdadero. = Ang matúod. * Ang maháoan sa buot.

Verdal. = Calaínan sa mg̃a sirioelas.

Verde. = Calúnhao. * Táuo ng̃a báta pa, supang. * Bisan onsa ng̃a anáa pa sa sinógdan, ng̃a halayó pa sa pagcahíngpit. * Cumpay sa mg̃a hayúpan.

Verdea. = Calaínan sa bino.

Verdear. = Paglúnhao sa bisan onsa.

Verdecer. = Paglúnhao sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm.

Verdegay. = Bisan onsa sa color ng̃a berde ng̃a díli buhi caáyo.

Verdeguear. V. Verdear.

Verdemar. = Ang may color ng̃a berde ing̃on sa color sa dagat.

Verdemontaña. = Calaínan sa color ng̃a berde.

Verderol. = Langgam.

Verderon. = Calaínan sa baláyan sa quinháson.

Verdevejiga. = Color ng̃a berde, ng̃a magáma sa apdo sa baca.

Verdezuelo. = Langgam.

Verdin. = Color ng̃a malúnhao sa mg̃a tanúm ng̃a diótay pa. * Natoc, lauot sa tubig ng̃a díli magabahá. * Tayá sa mg̃a tumbága.

Verdina. = Idem hasta natoc.

Verdinegro. = Ang may color ng̃a berde ng̃a molomaítom.

Verdino. = Ang malúnhao caáyo.

Verdolaga. = Tanóm, olasíman.

Verdon. = Ang banua.

Verdor. = Pagcalúnhao sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Color ng̃a berde. * Cosóg, cabáscog, gahóm. * Pagcabáta, pagcasópang.

Verdoso. = Ang boloberde, ang molomalúnhao. * Ang higos.

Verdoyo. = Natoc, lauot ng̃a nagatápot sa mg̃a bató, sa tubig.

Verdugado. = Saya sa mg̃a babáye.

Verdugal. = Solóp ng̃a guinatórcan pagbág-o sa mg̃a salíngsing, sa human na ang pagcaíng̃in ug pagdáob.

Verdugo. = Salíngsing sa cahoy. * Labhag. * Labod. * Táuo ng̃a mupatáy sa mg̃a isigcatáuo ng̃a guihócman sa camatáyon, ng̃a magahámpac sa cadaigánan sa mg̃a saláan, &c. * Casáquet, calisód, cayógot sa húna húna.

Verdugon. = Idem hasta táuo.

Verduguillo. = Labaja ng̃a igaálot.

Verdulero. = Ang mobalígya sa mg̃a otan. * Sa mg̃a coles, &c.

Verdura. = Otan. * Cosóg, cabáscog. * Pagcalúnhao, pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm.

Vereda. = Dalan ng̃a haíctin. * Paglacát sa mg̃a malaoáli, sa pagoáli sa mg̃a calongsóran.

Veredario. = Cabayo, &c., ng̃a pagaabáng̃an.

Veredero. = Sinógo arón magabaláod sa mg̃a pagbúot sa mg̃a ponóan.

Verga. = Cahoy ng̃a pagabaátan ug pagatohógan sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán. * Quinatáuo sa mg̃a mananáp ng̃a laqui.

Vergajo. = Idem desde quinatáuo.

Vergarzoso. = Mananáp sa América.

Vergonzante. = Mang̃iuláuan. * Ang naquiglímos sa tinágo.

Vergonzosamente. = Sa pagcaúlao, sa caúlao.

Vergonzoso. = Ang maúlao, mang̃iuláuan. * Ang macaúlao, maoólao.

Verguear. = Pagbúnal.

Vergüenza. = Caúlao.

Verguer ó Verguero. = Alguasil.

Vergueta. = Cahoy ng̃a diótay.

Véricueto. = Lugar ng̃a hatáas ug cabatóhan.

Verídico. V. Veraz.

Vérificacion. = Pagcasúsi, pagcapaquigsáyod sa bisan onsa.

Verificar. = Pagpamatúod. * Pagsúsi, pagpaquigsáyod, pagpaquigásoy. * Pagbúhat ng̃a tuod, pagtúman.

Verificativo. = Ang macapamatúod sa bisan onsa.

Verisímil. = Ang guipacaíng̃on ng̃a matúod, bisan onsa ng̃a díli matúod gayúd.

Verisimilitud. = Pagpacaíng̃on ng̃a matúod ug bisan onsa, bisan ng̃a díli matúod gayúd.

Verisímilmente. = Sa pagcaíng̃on ng̃a matúod.

Verja. = Alad alad. * V. Celosía. * Ang lugar ng̃a guilibótan sa mg̃a alad.

Verjel. = Idem desde ang lugar. * Tanáman ng̃a matahóm ng̃a guitámnan sa mang̃a bulac.

Vermicular. = Ang may olor, ang guiórlan. * Ang maíng̃on sa mg̃a olor.

Vermífugo. = Ang may gahóm sa pagpatáy sa mg̃a oáti ug mg̃a olod.

Verminoso. V. Vermicular.

Vernal. = Ang nahatong̃ód sa tiempo sa init.

Verónica. = Tanóm ng̃a italámbal.

Verosímil. V. Verisímil.

Verosimilidad. V. Verisimilitud.

Verraco. = Botacál.

Verraquear. V. Gruñir.

Verriondez. = Pagcapang̃asáoa sa mang̃a baboy. * Pagcabótang sa mg̃a tanóm ug mg̃a dahon ng̃a naláya, ug sa mg̃a otan ng̃a oalá malóto ug maáyo.

Verriondo. = Baboy ng̃a mang̃asáoa. * Tanóm, dahon con otan ng̃a laya, ng̃a oalá malóto ug maáyo.

Verruga. = Alom, calónggo.

Verrugueta. = Limbong sa sugál.

Versado. = Batid, ang naánad na.

Versar. = Pagíng̃on ang usá ca botang sa lain ng̃a butang ng̃a pagatandían.

Versátil. = Ang masáyon mubálic. * Ang masáyon maópod opod. * Táuo ng̃a oaláy calig-ónan sa iang húna húna, sa iang buot.

Versatilidad. = Pagcaópod opod. * Pagcaoaláy calig-ónan sa boot.

Versería. = Cadaghánan sa mg̃a luthang ng̃a guing̃álan ug berso.

Versícula. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a libro sa coro.

Versiculario. = Ang magabántay sa mang̃a libro sa coro, ug ang magacanta sa mg̃a bersículo.

Versículo. = Bahin ng̃a diótay sa mang̃a sulat.

Versificacion. = Pagcabúhat sa mg̃a balac.

Versificar. = Pagbúhat, pagsúlat sa mang̃a balac.

Versista. = Ang macagáma sa mg̃a berso.

Verso. = Calaínan sa luthang. * Balac.

Vértebra. = Tagsa ca bocóg sa talórtod, sa cagóngcong, sa bocó bocó.

Vertedero. = Lugar ng̃a pagayabóhan, ng̃a pagasalibáyan sa bisan onsa.

Vertedor. = Ang magayabó. * Alaguían sa mg̃a tubig, balaháan.

Vertello. = Tagsa ca malíng̃in ng̃a binohóan, ng̃a guitóhog sa puthao con sa pisi, ng̃a guibáat ug guilíg-on sa berga sa talároc sa sacayán.

Verter. = Pagyabó, paghúar sa bino, sa tubig, sa binócboc, &c. * Paghúbar sa mg̃a polong sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong. * Pagtúg-an sa hingbalóan. * Paglabáo, paglabí.

Vertibilidad. = Pagcasáyon sa paglíhoc sa bisan onsa sa luyo ug sa luyo.

Vertible. = Ang masáyon malíhoc sa luyo ug sa luyo.

Vertical. = Ang natónton caáyo sa ibábao sa atong mg̃a olo.

Verticalmente. = Sa pagcatónton.

Vértice. = Ang labíng hatáas sa bisan onsa. * Alimpólo sa olo.

Verticidad. V. Vertibilidad.

Vertiente. = Ang mubahá. * Lugar ng̃a tolotíndog, pagcahándig, pagcahanáyhay ng̃a masáyon pagabaháan sa tubig.

Vertiginoso. = Ang guilábdan sa olo.

Vértigo. = Pagcalabád sa olo.

Versana. = Turlis ng̃a lapus cutud sa usá ca tomóy sa lain ng̃a tomóy sa yota ng̃a pagadoróhan.

Véspero. = Bitóon sa hapon.

Vespertillo. V. Murciélago.

Vespertino. = Ang nahatong̃ód sa hapon. * Bitóon ng̃a masálop sa human na ang pagcasálop sa adlao. * Oáli ng̃a ioáli sa hapon.

Vestal. = Tagsa ca dalága ng̃a nagaalágad sa diosa ng̃a guing̃álan ug Vesta, sa tiempo sa mg̃a romano.

Vestíbulo. = Ganháan.

Vestido. = Bisti, panápton ng̃a itápot sa laoas. * Tabon sa bisan onsa.

Vestidura. = Idem. * Bisti sa mg̃a Padre sa pagtúman sa ilang catungdánan sa Singbahán.

Vestigio. = Timáan, tonób ng̃a nahabílin sa guiaguían sa táuo. * Panomdóman sa mg̃a buhat sa mg̃a táuong caráan. * Timáan sa bisan onsa sa canhing tiempo.

Vestiglo. = Asoang, onglo. * Bisan onsa ng̃a macahahárloc, ng̃a macalilísang.

Vestimenta. V. Vestido y Vestidura.

Vestir. = Pagbísti, pagtápot sa laoas sa mg̃a panápton. * Pagtábon, pagdáyan dayan sa bisan onsa.

Vestuario. = Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa mg̃a bisti. * Bisti sa mg̃a soldados. * Lugar ng̃a pagabistíhan sa mg̃a Padre, sa obán ng̃a mg̃a Singbahán, ug sa mg̃a táuo ng̃a nagabúhat sa mg̃a dula.

Veta. = Ogat sa bisan onsa, sa mg̃a bató, sa mang̃a cahoy, &c.

Veteado. = Ang may mg̃a caogátan.

Veterano. = Soldado ng̃a maálam na caáyo sa iang catungdánan. * Batid, ang naánad na.

Veterinaria. = Quinaárman sa pagtámbal sa mg̃a mananáp.

Veterinario. = Mananámbal sa mg̃a mananáp.

Veto. = Gahóm sa hari sa pagdíli sa pagcabaláod ug pagcatúman sa mg̃a leyes.

Vez. = Pagcapúle, pagcaólus. * Pagcadúgay sa bisan onsang buhat. * Panón sa mg̃a baboy ng̃atanán sa mg̃a mulópio sa usá ca longsod.

VI

Via. = Dalan. * Alaguían sa pagbúhat sa bisan onsa. * Alaguían sa tae ug sa ihi sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Viadera. = Tumbánan sa mg̃a haláblan.

Viador. = Ang táuo ng̃a nagapuyó pa sa calibútan, sa pagpaíng̃on sa Lang̃it, ng̃a buot paláng̃it.

Viajador. V. Viajero.

Viajante. = Ang magalacát, ang magabiaje.

Viajar. = Paglacát sa holo halayó, pagbiaje.

Viajata. = Paglacát, pagbiaje ng̃a díli madúgay caáyo.

Viaje. = Pagcalacát, pagcabiaje sa yota ug sa dagat. * Pagcalacát ng̃a caugalíng̃on.

Viajero. = Ang magalacát, ang magabiaje sa halayó. * Ang magasúlat sa guitimaánan sa iang pagbiaje.

Vial. = Ang nahatong̃ód sa dalan ug sa pagbiaje.

Vianda. = Calán-on sa mg̃a táuo. * Sod-an.

Viandante. V. Viajante.

Viaraza. = Pagcahibólos sa mg̃a mananáp. * Bisan onsang buhat ng̃a oalá húna hunáon ug maáyo.

Viático. = Balon sa sa magabiaje. * Ang laoas sa atong Guinóong Jesucristo ng̃a ipacaláoat sa mg̃a masaquét.

Vívora. = Saoa ng̃a malála caáyo.

Viborezno. = Ang nahatong̃ód ug ang ang̃ay sa bíbora. * Ang anac sa bíbora.

Vibracion. = Pagcauólog uólog, pagcaoaláy. * Pagcalíhoc, pagcatábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay hasta ng̃a mopoyó.

Vibrar. = Paguólog uólog, pagoálay. * Paglíhoc, pagtábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay.

Viburno. = Tanóm.

Vicaria. = Ang ilis sa ponóan, icadúhang ponóan sa conbento sa mg̃a monjas, sa mg̃a binócot.

Vicaría. = Cahímtang opicio sa pagcabicario. * Solór ng̃a pagatumánan sa bicario sa iang mg̃a catongdánan. * Yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa bicario.

Vicariato. = Idem, excepto desde Solór hasta yota. * Tiempo ng̃a pagadugáyan sa vicario sa iang oficio.

Vicario. = Ilis. * Ang icadúhang ponóan sa mg̃a Padreng religioso. * Hocom sa mg̃a caparían ug ang guitórlo sa mg̃a Sres. Obispos, arón magasentencia sa mg̃a hulusáyon sa ilang mg̃a guinsacópan. * De Jesucristo = Ang Santos ng̃a Papa, ilis ni Jesucristo dinhi sa yota.

Vice. = Polong ng̃a magaásoy ng̃a ang táuo ng̃a guihisgótan maoy ilis niádtong táuo ng̃a guiónhan sa maong polong ng̃a vice, sa paghing̃álan canía.

Vicealmiranta. = Ang icadúhang sacayán sa mg̃a escuadra.

Vicealmirante. = Ang ponóan sa mg̃a escuadra, ng̃a sonód sa almirante.

Vicecanciller. = Padreng cardenal ug ponóan sa hocmánan ng̃a pagaaguían sa mg̃a bula ug mg̃a pagbúot sa Santos ng̃a Papa.

Viceconsiliario. = Ang ilis sa somosámbag.

Vicedios. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa Santos ng̃a Papa.

Vicegerente. = Ilis sa lain.

Vicepatrono. = Ilis sa patrono.

Vicepropósito. = Ilis sa ponóan.

Viceprovincial. = Ilis sa provincial sa pagbúot ug pagsógo sa mg̃a religioso ng̃a iang mg̃a sacop.

Vicerector. = Ilis sa rector.

Vicerectoría. = Cahímtang sa pagcaílis sa rector.

Vicesimario. = Ang macahíngpit sa isip sa caluháan.

Vicésimo. V. Vigésimo.

Vice-versa. = Mg̃a polong ng̃a linatín: sa pagcabátoc, sa pagcabinálus balus.

Viciar. = Pagdáot. * Pagsácot sa mg̃a balígya, sa paglímbong sa mg̃a pomalálit. * Pagcóha sa pagcabale sa bisan onsa. * Pagsámoc, paghilábot sa mg̃a salá ug sa daótan ng̃a batásan. * Paghátag sa daútan ng̃a panigíngnan sa batásan ug sa quinabóhi. * Pagsábot sa bisan onsang polong sa pagcasábot ng̃a batoc sa matúod ng̃a casayóran ug cahológan. * Paghagálam caáyo sa bisan onsa.

Vicio. = Cadáot. * Pagcaoalá sa catarúng̃an. * Sayóp sa pagpamólong ug sa pagsúlat. * Pagcahagálam caáyo sa bisan onsa, paggámit sa bisan onsa, sa masóbsob, sa oaláy casaráng̃an. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadaótan sa pagtóon ug pagtórlo sa mg̃a táuo. * Batásan ng̃a daótan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Viciosamente. = Sa dagcóng pagcadáot. * Sa daútan ng̃a batásan. * Sa sayóp, sa pagcasayóp.

Vicioso. = Daútan. * Maólag. * Táuo con mananáp sa daótan ng̃a batásan. * Ang guidaghánan sa bisan onsa. * Cahoy ug tanóm ng̃a malángbo. * Mabáscog, macosóg.

Vicisitud. = Pagcabolobálhin sa bisan onsa. * Pagcaólos olos sa mg̃a caayóhan ug sa mg̃a cadaótan.

Vicisitudinario. = Ang muábot sa pagcaólos olus, sa pagcasonód sonód.

Víctima. = Mananáp con táuo ng̃a buhi ng̃a guihálad. * Ang mahamótang sa may catáhap sa icadáot tung̃ód sa pagtábang ug paglában sa lain. * Ang guisáquet tong̃ód sa salá sa lain.

Victimario. = Ang nagahocót, nagabáat ug nagapatáy sa mg̃a víctima, sa canhing tiempo.

Víctor. V. Vitor.

Victorear. V. Vitorear.

Victoria. = Pagcadáog sa caáoay. * Pagcapogóng sa mg̃a cailíbgon.

Victorial. = Ang nahatong̃ód sa pagdáog sa mg̃a caáoay.

Victoriosamente. = Sa pagcadáog.

Victorioso. = Ang nacadáog sa mang̃a caáoay.

Vicuña. = Mananáp ng̃a dagcó sa Perú.

Vid. = Tanóm ng̃a mobóng̃a sa paras, sa ubas.

Vida. = Cabúhi, quinabúhi, pagcabúhi. * Cadugáyan sa tiempo cutub sa pagcatáuo hasta sa pagcamatáy. * Batásan sa quinabúhi. * Casayóran sa mg̃a buhat sa bisan cansa, sa iang quinabúhi. * Pagcabótang sa mg̃a calág sa gracia, sa maáyong cabobót-on sa Dios. * Bisan onsa ng̃a mutábang sa pagcaparáyon sa lain ng̃a butang. * Paghimáya, cabolahánan sa Lang̃it.

Vidente. = Ang magasolóng, ang magatán-ao. * Manalágna.

Vidriado. = Ang madalí masocó, ang masáyon mabaláca. * Sorlánan ng̃a guidíhog sa bulit ng̃a masínao.

Vidriar. = Pagdíhog sa mg̃a surlánan sa bulit ng̃a masínao.

Vidriera. = Cadaghánan sa mg̃a salamín ng̃a guipahaáng̃ay sa mg̃a tacop, sa mg̃a pultahán ug sa mg̃a talambóan. * Salamín ng̃a igasolóng sa bisan onsa.

Vidriería. = Tiendáhan ng̃a pagabuhátan, pagatabásan ug pagabaligyáan sa mg̃a salamín.

Vidriero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a salamín.

Vidrio. = Salamín. * Bisan onsang baso con surlánan sa salamín. * Bisan onsa ng̃a pino, ng̃a masáyon mabóong, malíqui ug matípac.

Vidrioso. V. Vidriado hasta sorlánan, y Vidrio, desde bisan onsa ng̃a pino. * Yota, lugar ng̃a pagalácoan ng̃a masáyon ng̃a pagadanglógan ug pagadalin-ásan. * Bisan onsa ng̃a quinahánglan ng̃a pagahóptan sa dagcóng cacúgui.

Vidual. = Ang nahatong̃ód sa pagcabútang sa pagcabálo.

Viejazo. = Tigúlang caáyo.

Viejecito. = Idem.

Viejezuelo. = Tolotigúlang.

Viejísimo. V. Viejazo.

Viejo. = Tigúlang. * Caráan, sa canhing tiempo.

Viento. = Hang̃in. * Bahó ng̃a mahabílin sa lugar ng̃a guiaguían sa mg̃a mananáp ng̃a paganóntan sa mg̃a ayam. * Bisan onsa ng̃a magapabúyoc sa húna húna, magapabálhin sa buot, sa cásing cásing. * Ang usá ca bocóg ng̃a anáa sa calang sa mg̃a dolónggan. * Paráyeg ng̃a guilabíhan, pagcaándac.

Vientre. = Tian. * Ang báta con mananáp sa solód pa sa tian sa inahán. * Ng̃atanán ng̃a anáa sa solór sa tian. * Cotó cotó. * Pagcadagcó sa pagcalóang sa bisan onsa. * Pagcadagcó sa dapit sa goa sa mg̃a taryao, sa mg̃a tibor, sa mg̃a sacayán, &c. * Ang inahán.

Viernes. = Viernes, ang icaónom ca adlao sa semana. * Bisan onsang adláoa ng̃a díli mahímo ng̃a pagacán-an sa carne, cay guidilí sa santa Iglesia.

Viga. = Cahoy ng̃a hatáas.

Vigente. = Tulumánon, batásan, ley ng̃a tacús ng̃a pagatumánon.

Vigésimo. = Icacaluháan, ang macahíngpit sa isip sa caluháan.

Vigía. = Hunásan, tacot, pangpang, bató ng̃a mulutáo ug mutóybo sa talioála sa dagat. * Bantay. * Lantáoan, ilíhan. * Pagbántay sa anáa sa halayó.

Vigiar. = Idem desde pagbántay.

Vigilancia. = Pagcabántay, cacúgui.

Vigilante. = Ang nagamatá. * Ang magabántay, mabantáyon, cacuguíhan.

Vigilantemente. = Sa pagcabántay, sa cacúgui.

Vigilar. = Pagtucáo, pagmatá. * Pagbántay, pagcúgui.

Vigilativo. = Ang magapatúcao.

Vigilia. = Pagcamatá, pagcatucáo, pagcahúcao. * Bisan onsang buhat, ug labi pa sa pagbása ug sa pagsúlat, ng̃a pagabuháton sa gabíy. * Pagcapang̃alámag. * Vísperas, adlao ng̃a guisóndan sa bisan onsang arláoa. * Vísperas sa bisan onsang piesta. * Pang̃ádye sa mg̃a Padre sa mg̃a piesta ng̃a may vigilia. * Ang usá sa mg̃a bahin sa gabíy ng̃a pagatimaánan sa mg̃a bantay.

Vigolero. = Ang magatábang sa verdugo sa pagpasáquet sa mg̃a táuo.

Vigor. = Cosóg, cabáscog, gahóm. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadúgay sa batásan, sa mg̃a leyes.

Vigorar. = Pagpacosóg, pagpabáscog, paghátag sa gahóm.

Vigorosamente. = Sa pagcacosóg, sa cabáscog, sa gahóm.

Vigorosidad. V. Vigor hasta pagcadúgay.

Vigoroso. = Ang macosóg, ang mabáscog, ang may gahóm.

Vigota. = Moton sa oaláy malíng̃in, roldana.

Viguería. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a dagcó ug hatáas sa mg̃a buhat sa mg̃a baláy, &c.

Vihuela. = Sesta, guitara.

Vihuelista. = Ang magacúbil, magacacóscos ug magacáblit sa sesta.

Vil. = Obos, talamáyon. * Tampalásan. * Buhat ng̃a daútan uyámot, mang̃íl-ad caáyo. * Táuo ng̃a burhíon.

Vilagomez. = Ang mang̃áyo sa salapí, sa barato, sa mg̃a baláy ng̃a pagasugálan.

Vilano. = Bulac sa tanóm ng̃a guing̃álan ug cardo. * Bolobalahíbo ng̃a guitapótan sa mg̃a binhi sa obán ng̃a mg̃a tanóm.

Vileza. = Pagcaóbos. * Pagcadaótan, pagcang̃íl-ad. * Buhat ng̃a malágsot. * Pagcabórhi.

Vilhorro. = Ang nahagáoas sa bisan onsang cadáot cay nalágueu.

Vilipendiar. = Pagtámay, pagpasipála sa isigcatáuo.

Vilipendio. = Pagtámay, pagcapasipála.

Vilmente. = Sa pagcadaótan uyámot.

Vilo (en). = Sa pagcasácoat sa yota.

Vilordo. = Matalác-on. * Mahináyon, madugáyon.

Vilorta. = Bacólong ng̃a magáma sa mg̃a sang̃á ng̃a buhi sa mg̃a cahoy.

Villa. = Longsod ng̃a nahaágom sa obán ng̃a mg̃a pagtógot sa mg̃a ponóan, ng̃a oalá ipanógot sa obán ng̃a mg̃a longsor, ug ang iang mg̃a ponóan.

Villaje. = Longsor ng̃a diótay.

Villanaje. = Mg̃a táuo sa mg̃a longsor ng̃a díli dato. * Pagcabótang sa mg̃a táuo ng̃a díli dato.

Villanamente. = Sa polong con sa buhat ng̃a díli ang̃ay sa táuo ng̃a maáyo ug buútan.

Villancico. = Pagcanta ng̃a magámit sa ubán ng̃a mg̃a piesta sa Singbahán. * Polong cong balíbad ng̃a pagaósob osóbon.

Villanciquero. = Ang magasúlat sa mg̃a billansico. * Ang magaósob osob sa maong mg̃a polong.

Villanchon. V. Villano. * Burong, culáng̃an sa maáyong pagtórlo.

Villanería. V. Villanaje.

Villanesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a táuo ng̃a daótan, sa malágsot ng̃a batásan.

Villanía. = Buhat con polong ng̃a daútan, ng̃a díli ang̃ay sa mg̃a táuo ng̃a buútan ug maáyo. * Lioat ng̃a obos, sa guinicánan ng̃a díli dato.

Villano. = Mulópio sa longsod sa pagcabótang ng̃a obos, ng̃a díli dato. * Táuo ng̃a burong, buquírnon, ng̃a coláng̃an sa maáyong pagtúon ug pagtórlo. * Táuo ng̃a daótan, malágsot.

Villar. V. Villaje.

Villazgo. = Pagcabótang ug pagcatógot sa usá ca longsod arón mahímo ug villa.

Villivina. = Calaínan sa panápton ng̃a maputí.

Villoría. = Baláy sa banua, sa cabalánan.

Villorin. = Calaínan sa panápton ng̃a bastos.

Villorrio. = Longsod ng̃a diótay caáyo.

Vinagre. = Suca, cusísan, langgis. * Pagcaáslom sa mg̃a bong̃a ug sa bisan onsa ng̃a maquísom. * Táuo sa maísog ng̃a gaoi.

Vinagrera. = Surlánan sa suca, sucáan.

Vinagrero. = Ang magabalígya sa suca.

Vinagrillo. = Suca ng̃a matolotáb-an.

Vinagroso. = Bisan onsa ng̃a maáslom. * Táuo sa maísog ng̃a cogaoían.

Vinajera. = Saro, sarong diótay, surlánan sa bino ug sa tubig ng̃a pagagamíton sa pagmísa sa mang̃a Padre.

Vinariego. = Táuo ng̃a may mg̃a cabalánan ng̃a guitámnan sa mg̃a paras ug ng̃a maálam magbúhat niána.

Vinario. = Ang mahatong̃ód sa bino.

Vinatería. = Parcomersio, pagpálit ug pagbalígya sa bino.

Vinazo. = Bino ng̃a maísog caáyo.

Vinculable. = Ang arang ipahanong̃ód sa usá ca pamilia, sa usá ca táuo, sa guihápon.

Vinculacion. = Pagcapahanong̃ód sa mg̃a manggar con sa puhónan sa usá ca táuo con sa usá ca calioátan, sa guihápon.

Vincular. = Pagpahanong̃ód sa puhónan, sa mg̃a dona, sa mg̃a catigayónan, sa usá ca calioátan, sa usá ca táuo, sa guihápon. * Pagtácgos pagbáat, paghocót sa mg̃a preso, sa mg̃a binilánggo. * Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsang buhat.

Vínculo. = Pagcahiósa, pagcatácgos sa usá ca butang sa lain ng̃a botang. * V. Vinculacion. * Catungdánan ng̃a quinahánglan ng̃a pagatumánon sa guihápon.

Vindicacion. = Pagcabálos ng̃a mahamútang sa catarúng̃an. * Pagcahátag sa tagsa tagsa sa macaígo canía ing̃on sa catarúng̃an.

Vindicar. = Pagbálos. * Pagbáoi sa bisan cansa, sa bisan onsa ng̃a guiágao canía. * Paglában sa táuo ng̃a guibótang botáng̃an sa mg̃a salá ng̃a oalá nia buháton.

Vindicativo. V. Vengativo. * Sulat ng̃a icalában sa dong̃og sa bisan cansa ng̃a guidáot sa oaláy salá.

Vindicta. V. Venganza. * Pública. = Castigo ng̃a tacús ng̃a ihátag sa mg̃a saláan arón masáyod ug tumagám ang cadaghánan.

Vino. = Bino, alac, dalísay.

Vinolencia. = Pagcalabí sa pagínom sa bino.

Vinolento. = Ang mahagúgma moínom sa bino, palailínom, hing̃ínom.

Vinosidad. = Pagcabótang ng̃a ang̃ay sa bino.