Part 66

Repullo. = Pagcalíhoc, pagcacoróg coróg sa laoas ng̃a ahat, guican sa calísang, sa cahárloc, sa cacúlba. * Pagcating̃ála ng̃a calit.

Repunta. = Catarmán. * Bahin ng̃a diótay caáyo sa bisan onsa. * Pagcaáoay, pagcalális lalis.

Repuntar. = Pagsógod sa pagcatáob sa dagat. * Pagsógod sa pagáslom, sa pagquísom sa bino. * Pagbíquil biquil sa mg̃a cabobót-on.

Repurgar. = Pagoláy. * Pagnósnos, pagpáhid pagósob.

Reputacion. = Dung̃og ng̃a maáyo, maáyong ng̃alan.

Reputante. = Ang magahúna húna.

Reputar. = Paghúna húna.

Requebrador. = Ang magaáli ali, ang mahagúgma magoloatúbang ug magsólte sa mg̃a babáye.

Requebrar. = Pagdógmoc, pagtípac, pagtípic pagopód sa bisan onsa. * Pagáli ali, pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a malómo sa mg̃a babáye.

Requemado. = Ang molomaítom cay guibólad con guibútang sa caláyo, ang nasónog sonog.

Requemamiento. V. Resquemo.

Requemante. = Ang macaítom.

Requemar. = Pagsónog pagósob sa bisan onsa. * Pagoínit sa dugó. * Pagsáquet sa sulúd sa casing casing sa díli ipaquíta ang casáquet. * Paghálob sa mg̃a dahon, sa mg̃a tanóm.

Requemazon. V. Resquemo.

Requeridor. = Ang magapahibaló. * Ang magasúsi, ang magapaquigsáyor, magapaquigásoy.

Requeriente. = Idem.

Requerimiento. = Pagcapahibaló sa mg̃a pagbóot sa mg̃a punóan, sa mg̃a hocom.

Requerir. = Pagpahibálo sa mg̃a pagbúot sa mg̃a ponóan, sa mg̃a hocom. * Paghíling, pagsúsi, pagpaquigsáyod, pagpaquiásoy. * Pagquinahánglan. * Pagpasábot sa anáa sa húna húna, sa mg̃a caíbog, &c. * Pagsámbag, pagágda, paghópo.

Requeson. = Pagcatibúoc sa gatas.

Requiebro. = Polong ng̃a malómo ng̃a igapamólong sa mg̃a babáye con sa mg̃a laláqui, ng̃a icapasábot sa gogma. * Pagcalírog lirog sa ting̃og.

Requintador. = Ang magapalabí. * Ang magapalabáo ug dagcó.

Requintar. = Paglabí, paglabáo caáyo. * Pagitáas con pagóbos sa lilíma ca punto sa ting̃og sa mg̃a tolónggon, ug sa ting̃og sa mg̃a táuo.

Requinto. = Ang icadúhang icalíma ca bahin ng̃a macóha sa bisan onsa, sa nacúha na ang nahaúna ng̃a icalíma. * Tolónggon ng̃a maíng̃on ing̃on sa clarinete.

Requisa. = Pagcadúao sa macapíla sa adlao adlao ng̃atanán, sa magbalántay, sa mg̃a bilanggóan, sa mg̃a binilánggo.

Requisito. = Ang quinahánglan sa bisan onsa.

Requisitorio. = Sugo ng̃a guisógo sa usá ca hocom sa lain ng̃a hocom arón matúman ang iang pagbúot, ang iang paghócom.

Res. = Hayúpan, guimbúhi sa opát ca tiil, cabayo, baca, calabáo, &c., ng̃a aghop.

Resaber. = Pagálam, pagsábot ug maáyo sa bisan onsa. * Pagtábi caáyo.

Resabiar. = Pagpaángcon sa daótan ng̃a batásan. * Pagsocó, pagcabaláca. * Paghagálam sa lamí sa bisan onsa.

Resabido. = Ang magapacaálam.

Resabio. = Lalím ng̃a daútan sa bisan onsa. * Batásan ng̃a daútan.

Resaca. = Pagcalíhoc sa tubig sa mg̃a subá ug sa dagat sa paghúnas na.

Resalado. = Táuo ng̃a ang̃áyan, sa maáyong baihon ug pagcatíndog.

Resalir. = Paglabí, paglabáo, pagtóybo.

Resaltar. = Pagómpoc ng̃a icadúha. * Pagtáctac, pagbúlag sa usa ca butang sa lain ng̃a butang. * V. Resalir. * Pagdayág sa bisan onsa tong̃ód sa iang pagcatahóm ug pagcamahál.

Resalte. = Pagcalabí, pagcalabáo.

Resalto. = Pagcaómpoc. * V. Resalte.

Resaludar. = Pagbálus sa pagcaábi abi, sa pagcatábi.

Resalutacion. = Pagcabálus sa pagcaábi abi, sa pagcatábi sa lain.

Resárcimiento. = Pagcabálus sa pagcaáyo sa daútan ng̃a guibúhat.

Resarcir. = Pagcabálus sa mg̃a buhat ng̃a maáyo sa mg̃a cadaótan ng̃a guibúhat sa isigcatáuo.

Resbaladero. = Lugar ng̃a pagadanglógan. * Ang magapahólog sa bisan onsang salá con sayóp. * Dalin-ásan.

Resbaladizo. = Ang magadúyas, ang magadúmpias, ang magaós-os ang magapadánglog, ang magapálos, ang magadalípsang, ang magadalín-as. * V. el anterior.

Resbalador. = Idem hasta la estrellita.

Resbaladura. = Timáan ng̃a nahabílin sa lugar ng̃a guidanglúgan, ng̃a guidalin-ásan sa bisan cansa.

Resbalante. V. Resbaladizo.

Resbalar. = Danglog, doyas, dompias, os-os, daliós-os, palos, dalínsang, dalín-as. * Pagsálang, dili pagtúman sa catungdánan.

Resbalon. = Pagcadalín-as, pagcadánglog, pagcadaliós-os, pagcadóyas. * Pagcahólog sa salá, sa sayúp.

Resbaloso. V. Resbaladero y Resbaladizo.

Rescatador. = Ang magabáoi, ang magalucát, mamamáoi, malulucát, manlolóoas, ang magalóoas.

Rescatar. = Pagbáoi, paglucát, paglóoas pagtagílis, pagílis.

Rescate. = Pagcabáoi, pagcalucát, pagcalóoas, ang icalucát, ang icabáoi. * Pagcabáilo, pagcatagílis, pagcatagáilo.

Rescindir. = Pagbárbar sa pagsábot, sa catongdánan.

Rescision. = Pagcabárbar sa bisan onsang pagsábot con catungdánan.

Rescisorio. = Ang macabárbad sa mg̃a pagsábot ug mg̃a catungdánan.

Rescoldo. = Abó ng̃a mainít caáyo, ng̃a may caláyo ng̃a dogmóc caáyo. * Catáhap.

Rescripto. = Sogo sa ponóan ng̃a guican sa iang caugalíng̃on, con tobag sa guipang̃áyo canía.

Resecacion. = Pagcamalá, pagcaláya, pagcabúlad caáyo.

Resecar. = Pagbúlad, pagláya. * Pagmalá caáyo.

Reseco. = Ang nabúlad. * Ang mamalá, ang naláya uyámot. * Táuo ng̃a maníoang caáyo.

Resegar. = Paggálab pagósob.

Resellante. = Ang magamarca pagopód.

Resellar. = Pagmarca pagúsob.

Resembrar. = Pagpógas pagósob sa maong yota.

Resentido. = Ang nasáquet.

Resentimiento. = Timáan sa pagcabóong, sa pagcabalí sa bisan onsa. * Casáquet, pagcabóg-at sa buot.

Resentirse. = Pagsógod sa pagcabóong, sa pagcabalí sa bisan onsa. * Paghátag sa mg̃a timáan sa casáquet, sa pagcabóg-at sa buot.

Reseña. = Pagísip, paghíling, pagdóao sa mg̃a soldados sa ílang mg̃a ponóan. * Pagsolóng ug maáyo sa mg̃a timáan sa mg̃a táuo con sa mg̃a mananáp. * Timáan sa bisan onsa.

Reseñar. = Pagsúlat sa mg̃a timáan sa bisan cansa.

Resequido. = Bisan onsa ng̃a namalá malá, naláya laya.

Reserva. = Bisan onsa ng̃a guitipígan arón pagagamíton con may quinahánglan pa. * Bisan onsa ng̃a guipahibaló sa isigcatáuo arón hilómon ug dili isúguil sa lain. * Pagcalaláng, pagcabátid arón dili onta sabóton sa lain ang anáa sa cásing cásing. * Pagcapogóng, pagcadíli sa mg̃a ponóan sa obán ng̃a gahóm sa guipanógot sa mg̃a sacop. * Salabótan, pagcaboótan. * Pagcasolód sa sagrario sa mg̃a Singbahán sa Santísimo Sacramento.

Reservacion. = Pagcatípig sa bisan onsa.

Reservadamente. = Sa hilom, sa tinágo, sa pagcahílom.

Reservado. = Batid, malaláng̃on, ang díli magadayág sa anáa sa iang húna húna. * Boótan. * Ang Santísimo Sacramento ng̃a guitipígan sa sagrario sa mg̃a Singbahán.

Reservar. = Pagtípig, pagáyo, pagtagána. * Pagbáyan bayan sa bisan onsa, sa oláhing adlao. * Paggáoas pagpamísic. * Paghílom, díli pagtúg-an sa bisan onsa. * Pagtípig sa Santísimo Sacramento sa sagrario. * Pagdíli sa mg̃a ponóan sa ubán ng̃a gahóm sa mg̃a pagtógot sa ilang mg̃a sacop. * Pagháoid sa bisan onsa.

Resfriado. = Sip-on. * Pagcabó-bo sa yota mg̃a mamalá caáyo, arón masáyon mg̃a pagararóhan.

Resfriador. = Ang magapasíp-on, ang magapabógnao.

Resfriadura. = Sip-on sa mg̃a mananáp.

Resfriamiento. = Pagcabógnao.

Resfriante. V. Resfriador.

Resfriar. = Pagbúgnao, pagbolobógnao. * Pagsógod sa tiempo sa tugnao. * Pagsíp-on.

Resfrio. V. Resfriado.

Resguardar. = Pagsalípod. * Pagbántay.

Resguardo. = Bantay. * Salípdan, dalángpan. * Camatoóran ng̃a sinólat sa mg̃a pagsábot. * Pagcabántay, ug ang mg̃a táuo ng̃a may catongdánan sa pagbántay ng̃a díli unta ipanolód sa mg̃a longsod sa mg̃a manggad ng̃a dinilían, ng̃a guidilí sa mang̃a ponóan.

Residencia. = Pagcapoyó ng̃a canúnay sa bisan diin. * Pagcahósay sa mg̃a buhat sa tong̃ód sa mg̃a catungdánan sa usá ca hocom con ponóan, sa tiempo ng̃a guidugáyan sa iang opicio. * Cahímtang sa ubán ng̃a mg̃a dagcóng táuo ng̃a nanagpuyó sa lain ng̃a Guinharían, sa sugo sa ilang hari.

Residenciar. = Paghúsay sa mg̃a buhat ng̃a nahatong̃ód sa catungdánan sa mang̃a hocom ug mg̃a ponóan, sa tiempo ng̃a guidugáyan sa ilang opicio.

Residente. = Molópio, ang magapuyó sa bisan diin ng̃a lugar con longsod. * Dagcóng tauo ng̃a nagpuyó sa lain ng̃a Guinharían, sa sugo sa iang hari.

Residir. = Pagpuyó sa bisan diin.

Residuo. = Bahin ng̃a nahatóla, ng̃a nahabílin sa bisan onsa. * Lalog sa bino, &c.

Resiembra. = Pagpógas sa díli pagapahamorláyan ang yota.

Resigna. = Pagcahátag sa caposlánan sa opicio sa pagcapadre sa usá ca táuo, sa lain ng̃a táuo.

Resignacion. = Pagcaóyon ng̃a caogalíng̃on sa cabobót-on sa lain.

Resignadamente. = Sa pagcaílob, sa dagcong pagpaciencia.

Resignado. = Ang moóyon, ang moáng̃ay sa lain, ang magaílob, ang magaántos sa dagcóng pagpaciencia.

Resignar. = Paghátag sa caposlánan sa pagcapadre sa usá ca táuo, sa lain ng̃a táuo. * Pagóyon, pagáng̃ay sa pagbúot sa lain, pagándo sa iang cabobót-on.

Resina. = Tagoc sa mg̃a cahoy.

Resinoso. = Ang may tagoc.

Resisar. = Pagdíot, pagcópos sa mg̃a socod sa vino, sa suca, &c.

Resistencia. = Pagcasócol, pagcasóqui.

Resistente. = Ang musócol, ang mosóqui.

Resistero. = Tiempo cutub sa odto hasta sa las dos sa hapon. * Pagcaalang̃íi sa arlao.

Resistible. = Ang arang soclon, ang mahímo ng̃a pagabatócon. * Ang masáyon ng̃a pagailóbon ug pagaantóson.

Resistidor. = Ang musócol.

Resistir. = Pagsócol. * Pagbátoc, pagdilí, pagílob, pagántos. * Pagpang̃ósog.

Resma. = Bugcos sa limá ca gatús ca pliego ng̃a papel.

Resobrar. = Pagcápin caáyo.

Resobrino. = Pagumáncon ng̃a itagórha.

Resol. = Pagcaalang̃íi sa adlao, pagcaaling̃ása.

Resolano. = Lugar ng̃a guiarláoan sa oaláy hang̃in.

Resolucion. = Sogo, pagbóot. * Pagcaalísbo, pagcaalísng̃ao. * Pagcabáhin sa bisan onsang tibúoc. * Pagcaoaláy catáhap, cahárloc ug caúlao sa pagbúhat ug sa pagpamólong. * Pagcadalí, pagcalágmit sa pagpamólong ug sa pagbúhat.

Resoluble. = Ang masáyon pagabarbáron, ang masáyon pagahusáyon.

Resolutivamente. = Sa minatúod gayúd, sa oaláy pagcasíbog sibug.

Resolutivo. = Ang may gahóm sa pagcópos.

Resoluto. = Lináctud. * Batir, ang maánad.

Resolutoriamente. V. Resolutivamente.

Resolvente. V. Resolutivo.

Resolver. = Pagsógo, pagbúot. * Pagláctor sa guisúlat ug sa guipamólong sa mg̃a hatáas ng̃a polong. * Pagbárbar sa mg̃a caculían. * Pagbáhin bahin sa usá ca tibúoc. * Paghanáyac sa pagbúhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa.

Resollar. = Pagguinháoa. * Pagtíng̃og. * Pagtápus sa mg̃a libang, sa mg̃a buhat.

Resonacion. = Pagcalánog, pagcaaníng̃al.

Resonancia. = Idem.

Resonante. = Ang ting̃og ng̃a matín-ao, matágning.

Resonar. = Paglánog, paganíng̃al.

Resoplar. = Paghóyop sa mabáscog ug sa pagcaáhat. * Pagpósng̃a sa mg̃a mananáp.

Resoplido. = Pagcaguinháoa ng̃a mabáscog ug madúgay. * Pagcapósng̃a sa mg̃a mananáp.

Resoplo. = Idem.

Resorber. = Paghigóp pagopód.

Resorte. V. Muelle desde capandáyan. * Alaguían, pagpatigáyon sa pagdáng̃at sa bisan onsa.

Respaldar. = Pagsúlat sa bisan onsa sa licód sa bisan onsang sulat. * Pagsándig, pagsál-ig.

Respaldo. = Sandígan, sal-ígan. * Licód sa mg̃a sulat ng̃a guisulátan sa bisan onsa.

Respectivamente. = Sa pagcapanánglet, sa pagcatándig.

Respective. = Idem.

Respectivo. = Ang onay ug ang nahatong̃ód sa bisan cansa ug sa bisan onsa.

Respecto. = Pagcaáng̃ay sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Respetable. = Talahórun.

Respetador. = Ang magatáhor.

Respetar. = Pagtáhor, pagtahá.

Respeto. = Catahóran, catahá. * Tong̃ód, hingtúngdan. * Bisan onsa ng̃a guiándam con may quinahánglan pa.

Respetosamente. = Sa catahóran, sa catahá, sa pagtáhor.

Respetoso. V. Respetable.

Respetuosamente. V. Respetosamente.

Respetuoso. V. Respetable.

Réspice. = Tubag ng̃a magáhi. * Casabá, pagcabárlong, pagcasáoay ng̃a maháit.

Respigador. V. Espigadera.

Respigar. V. Espigar.

Respigon. V. Padrastro desde dotol dotol.

Respingar. = Paglógso logso sa mananáp con pagabonálan ug pagaguírcan sia. * Pagsócol, pagsúqui, pagbagólbol, pagbagótbot.

Respingo. = Pagcalógso logso sa mg̃a mananáp. * Casóqui, pagsócol sa pagbóhat sa guisógo.

Respiracion. = Pagcaguinháoa. * Pagágui agui sa hang̃in sa bisan diin.

Respirable. = Hang̃in ng̃a maáyo, ng̃a díli macadáot.

Respiradero. = Alaguían sa hang̃in. * Hung̃áoan. * Pagahoáyan sa mg̃a cahágo. * Alaguían sa pagguinháoa sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Respirante. = Ang magaguinháoa.

Respirar. = Pagguinháoa. * Pagbahó ug paghómot. * Pagángcon sa cosóg, sa gahóm. * Pagárang arang sa saquét. * Pagágui sa hang̃in. * Paghóoay sa mg̃a cahágo.

Respiro. = Pagcaguinháoa. * Túig ng̃a pagahoáyan sa mg̃a cahágo. * Túig ng̃a guitagál sa pagbáyad sa mg̃a otang.

Resplandecer. = Pagsuláo, pagsílao, pagsíhag, pagsílac, pagguíla guila. * Paglabí, paglabáo sa catahóm, sa quinaárman, &c.

Resplandeciente. = Ang masíhag, ang masílac, ang magasuláo, ang magasílao.

Resplandecimiento. V. Resplandor.

Resplandor. = Casoláo. * Casílao, casíhag, casílac, pagcaguíla guila. * Icadíhog sa nauong sa mg̃a babáye. * Pagcatahóm.

Respondedor. = Ang magatúbag.

Responder. = Tubag. * Pagóyon, pagáng̃ay. * Paglánog. * Pagbálos, pagtamód sa mg̃a calóoy. * Pagtong̃ód sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Pagáco, paghímo ug mang̃ang̃áco sa lain, maaáco.

Respondente. V. Respondedor.

Respondon. = Tigtúbag caáyo.

Responsabilidad. = Catungdánan sa pagbáyad sa bisan onsang cadáot.

Responsable. = Ang may catongdánan sa pagbáyad sa mg̃a cadáot.

Responsar. = Pagpang̃ádye sa mg̃a responso.

Responso. = Pang̃ádye ng̃a caugalíng̃on sa tong̃ód sa mg̃a minatáy.

Responsorio. = Pang̃ádye ng̃a apil sa pang̃adyéon ng̃a caugalíng̃on sa mg̃a Padre.

Respuesta. = Tubag. * Aníng̃al, lanog.

Resquebradura. V. Hendedura.

Resquebrajadura. = Idem.

Resquebrajar. V. Hender.

Resquebrajoso. V. Hendedura. * Ang masáyon mabóoac, malótac, mabádyet, malíqui.

Resquebrar. = Pagsógod sa paglíqui, sa pagbóoac, sa pagbalána, sa paglútac.

Resquemar. = Pagárat, pagáras, pagcatól sa bába ug sa dila sa obán ng̃a mg̃a calán-on ug mg̃a ilímnon. * Pagínit sa lang̃ágng̃ag.

Resquemazon. = Como el siguiente.

Resquemo. = Caínit, pagcaárat, pagcaáras sa obán ng̃a mg̃a calán-on sa lang̃ágng̃ag. * Daótan ng̃a lamí sa mg̃a calán-on ng̃a nasónog.

Resquicio. = Bohóng diótay, liqui, lotac sa mg̃a bongbong, &c. * Alaguían, cahigayónan sa pagbúhat sa bisan onsa.

Resta. V. Resto. * Ang capin sa bisan onsang isip.

Restablecer. = Pagbálic, pagóli sa bisan onsa sa pagcabótang ng̃a daan. * Pagáyo ayo, pagárang arang sa saquét.

Restablecimiento. = Pagcabálic sa bisan onsa sa pagcabótang ng̃a daan. * Pagcaáyo, pagcaárang arang sa saquét.

Restado. V. Arrestado hasta guipreso.

Restallar. V. Latiguear.

Restante. = Ang natúla, ang nasálin.

Restañadura. = Pagcadíhog, pagcatápot sa estaño, sa bisan onsa.

Restañar. = Pagtápot, pogdíhog sa estaño sa bisan onsa. * V. Estancar, detener el curso de algun líquido. * La sangre, &c. = Tampoy, to-ang, sagpó.

Restañasangre. = Bató.

Restaño. = Calaínan sa panápton sa hilo, sa buláoan, con sa salapí.

Restar. = Pagláin sa nasálin sa bisan onsa, sa obos na nacóha ug bisan onsang bahin.

Restauracion. V. Recuperacion.

Restaurador. V. Recuperador.

Restaurante. = Idem.

Restaurar. V. Recuperar.

Restaurativo. V. Recuperador y Recuperativo.

Restinga. = Tacot sa ilálom sa tubig. * Lugar sa dagat ng̃a hamabáo, sa diótay ng̃a pondo.

Restingar. = Lugar sa dagat ng̃a may mg̃a tacot.

Restitucion. = Pagcaóli. * V. Restablecimiento.

Restituible. = Ang arang iúli.

Restituidor. = Ang magaóli.

Restituir. = Oli. * V. Restablecer. * Pagbálic sa lugar ng̃a guiguicánan.

Restitutorio. = Ang magapaóli, ang magapabálic.

Resto. = Bahin, tula, salin sa bisan onsa.

Restregar. V. Estregar.

Restrivar. V. Estribar.

Restriccion. = Pagcapogóng, pagcadilí.

Restrictivamente. = Sa minatúod.

Restrictivo. = Ang may gahóm sa paghogót. * Ang may gahóm sa pagpogóng, sa pagdilí.

Restricto. = Diótay. * Ang quinahánglan lamang.

Restringa. V. Restinga.

Restringible. = Ang arang ponggon, ang mahímo ng̃a pagadilíon, ang arang ponggon.

Restringir. = Pogóng, pagdilí. * Pogos.

Restriñidor. = Ang magatámpoy, magapatóang, ang magasangpó. * Ang magapógos.

Restriñimiento. = Pagcatámpoy, pagcatóang, pagcasagpó.

Restriñir. = To-ang, sagpó, tampoy.

Resucitador. = Ang magapaóli, ang magapabálic sa quinabóhi con sa pagcabótang ng̃a daan.

Resucitar. = Pagbálic sa quinabóhi sa minatáy.

Resudacion. = Pagcasíng̃ot ug diríot.

Resudar. = Pagsíng̃ot sa mahínay.

Resudor. = Sing̃ot ng̃a diótay.

Resueltamente. = Sa caísog, sa casing casing, sa oaláy catáhap ug cahárloc.

Resuelto. = Ang oaláy cahárloc, ang casing casíng̃an. * Madalíon, malágsic.

Resuello. = Guininháoa, pagcaguinháoa.

Resulta. = Catapúsan sa bisan onsa.

Resultas (de). = Sa pagcatápus. * Busa.

Resultado. V. Resulta.

Resultancia. = Idem.

Resultante. = Ang guican sa bisan onsa.

Resultar. V. Resaltar. * Pagábot sa bisan onsa, sa pagcapolós con sa pagcadáot. * Pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a botang.

Resúmen. = Pagcaláctor sa mg̃a sulat ug sa mg̃a suguílon. * En. = Sa pagcatápus, sa catapúsan, sa pagcatagolá.

Resumidamente. = Idem. * Sa pagcaláctor, sa mg̃a hamóbong polong.

Resumir. = Pagláctor. * Pagbálhin sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Resurreccion. = Pagcabúhi usáb.

Resurtida. = Pagcaómpoc.

Resurtir. = Pagómpoc.

Retablo. = Cadaghánan sa mg̃a laráuan ng̃a piníntal con liníloc. * Ang cadaghánan sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a altal.

Retacería. = Cadaghánan sa mg̃a tinábas.

Retaco. = Pusil ng̃a hamóbo. * Táuo ng̃a hamóbo ug matámboc.

Retador. = Ang magaáyat, ang magatúyo sa pagáoay.

Retaguardia. = Tapoc sa mg̃a soldados ng̃a catapúsan sa mg̃a pagpang̃óbat.

Retahila. = Pagcadághan sa mg̃a butang ng̃a magacasonód sonód.

Retajar. = Pagtábas, pagpótol sa bisan onsa sa pagcalíng̃in. * Pagtája sa pluma ng̃a icasólat.

Retal. = Tinábas ng̃a panápton ng̃a nahabílin sa usá ca bulus. * Tinábas sa bisan onsa.

Retallar. = Paglíloc pagopód sa guilíloc ng̃a daan.

Retallecer. = Pagsahá, pagsalíngsing pagopód sa mg̃a tanóm ug sa mg̃a cahoy.

Retallo. = Salíngsing, sahá ng̃a bag-o.

Retama. = Tanóm. * Cahoy cahoy.

Retamal ó Retamar. = Lugar ng̃a guitobóan sa daghan ng̃a mg̃a retama.

Retar. = Pagáyat, pagtúyo sa pagáoay. * Pagbárlong, pagsáoay. * Pagbóyboy.

Retardacion. = Pagcadúgay, pagcaláng̃an lang̃an, pagcabáyan bayan.

Retardar. = Pagdúgay, pagláng̃an lang̃an, pagbáyan bayan.

Retardo. V. Retardacion.

Retasa. = Icadúhang pagbíli sa bisan onsa.

Retasacion. = Idem.

Retasar. = Pagbíli pagopód sa bisan onsa.

Retazar. = Pagtábas tabas sa bisan onsa.

Retazo. V. Retal.

Retejar. = Pagáyo sa mg̃a atóp ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a tesa, arón díli pagatolóan.

Retejo. = Pagcaáyo sa mg̃a atóp ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a tesa.

Retemblar. = Pagcuróg coróg caáyo.

Reten. = Bisan onsa ng̃a guiándam, ng̃a guitagána.

Retencion. = Pagcapogóng, pagcaháoid. * Pagcasára sa alaguían sa mg̃a dugá sa mg̃a laoas ng̃a managgóa onta.

Retener. = Pagpogóng, pagháoid.

Retenidamente. = Sa pagcapogóng.

Retenimiento. V. Retencion.

Retentar. = Pagbáti pagopód sa saquét con caól-ol ng̃a daan.

Retentivo. = Ang may gahóm sa pagháoid, sa pagpogóng. * Panomdóman. * Galámhan sa calág ng̃a igadómdom.

Retentriz. = Idem hasta galámhan.

Reteñir. = Pagtína pagósob.

Retesamiento. = Pagcahagóot, pagcagóot, pagcahogót.

Retesar. V. Atiesar.

Reteso. V. Retesamiento.

Reticencia. = Pagcapasábot sa guisuguílon sa díli iásoy ug maáyo.

Reticular. = Ang guibúhat maíng̃on sa dagoay sa layá, sa anod.

Retin. V. Retintin.

Retina. = Isololóng.

Retinte. = Icadúhang pagtína.

Retintin. = Canógcog, aling̃ísi, casíao, solíao. * Tining̃ógan, pagcasángpot, punto sa pagpamólong ng̃a caugalíng̃on sa tagsa ca longsod.

Retinto. = Ang may color ng̃a molomaítom.

Retiñir. = Pagdúgay sa tina.

Retiracion. = Ang icadúhang marca sa mg̃a imprenta, sa pagmarca sa icadúhang nauong sa usá ca pliego.

Retirada. = Pagcasíbog, pagcabólag, pagcalágueu. * Dalángpan ng̃a malíg-on. * Pagcalícay sa caáoay sa pagcahúsay, sa oaláy cabóloc.

Retiradamente. = Sa tinágo, sa hilom.

Retirado. = Ang táuo ng̃a mióndang sa iang opicio. * Halayó, ang toa sa hilit.

Retiramiento. V. Retiro.

Retirar. = Pagsíbog, pagbólag, pagírog. * Pagmarca sa icadúhang nauong sa pliego ng̃a pagamarcáhan sa imprenta. * Pagoalá, pagbóncag sa pagcaábian sa pagcaamigos.

Retiro. V. Retirada. * Lugar ng̃a toa sa hilit, sa halayó. * Pagcapuyó sa lugar ng̃a oaláy banha ug samoc.

Reto. = Pagcaáyat, pagcatúyo sa pagáoay, pagpaquigáoay.

Retocar. = Paghícap pagósob, pagcúbil sa macadághan. * Pagpíntal pagopód sa guipíntal ng̃a daan.

Retoñar. = Pagsahá, pagsalíngsing pagopód sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy. * Pagmáo. * Pagtúngha pagopód ang naoalá.

Retoñecer. V. Retoñar.

Retoño. = Sahá, salíngsing.

Retoque. = Pagcahícap sa macadághan. * Pagcaáyo sa bisan onsang cadáot ng̃a diótay.

Retorcedura. V. Retorcimiento.

Retorcer. = Paglóbag, colos, balíquis, liso, baliáoot. * Pagsábot ng̃a díli mao, ng̃a díli ang̃ay sa cahológan sa suguílon.

Retorcido. = Calaínan sa matám-is sa mg̃a bong̃a.

Retorcimiento. = Pagcalóbag, pagcacólos, pagcabalíquis, pagcalíso.

Retórica. = Quinaárman sa pagsólat ug sa pagpamólong ug maáyo.

Retóricamente. = Ing̃on sa mg̃a tulumánon sa retórica.

Retórico. = Ang nahatong̃ód sa retórica. * Ang maálam sa mg̃a tulumánon sa retórica.

Retornamiento. = Pagcabálos.

Retornante. = Magbabálos, ang magabílos.

Retornar. = Pagbálus. * Paglóbag pagósob. * Pagsíbog, pagisíos, pagísol. * Pagbálic, pagóli sa lugar ng̃a guiguicánan.

Retorno. = Pagcabálic sa lugar ng̃a guiguicánan. * Pagcabálos, pagcabáyad.

Retorsion. = Pagcabátoc sa mg̃a polong.

Retorta. = Baso ng̃a pagagamíton sa mg̃a mananámbal sa ilang mg̃a quinahánglan.

Retortero. = Pagcatóyoc, pagcalíso, sa libót gayúd.

Retortijar. = Pagcólong caáyo, paglóbag uyámot.

Retortijon. = Pagcacólong, pagcalóbag ng̃a tinúyoc caáyo. * De tripas. = Soól, casaquét, caól-ol sa tian.

Retostado. = Ang may color ng̃a molomaítom.

Retostar. = Pagsánglag pagósob.

Retozador. = Cundátan.

Retozadura. V. Retozo.

Retozar. = Pagcúndat, paglíhoc caáyo. * Pagcolocáoras.

Retozo. = Pagcacúndat, pagcacolocáoras.

Retozon. V. Retozador.

Retraccion. = Pagcasámbag, pagcatámbag arón díli buháton ug bisan onsa.

Retractable. = Ang polong con buhat ng̃a arang isíbog.

Retractacion. = Pagcasíbog sa mg̃a polong ug sa mg̃a buhat ng̃a guibúhat ug guipamólong ng̃a daan.

Retractar. = Pagsíbog sa guipamólong con sa guibúhat ng̃a daan.

Retraer. = Pagtámbag sa bisan cansa arón díli onta magabúhat sa guihúna húna. * Pagángcon sa bisan onsa ng̃a guipálit sa lain, sa pagbáyad sa maong bili. * Pagdang̃óp. * Pagsíbog. * Paglágueu.

Retraido. = Ang nadáng̃op sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a lugar ng̃a dalángpan sa mg̃a saláan.

Retraimiento. = Sulúd sa hilit, sa halayó sa banha, ug sa casámoc. * Dalángpan.

Retrasar. = Pagbáyan bayan. * Pagolooláhi. * Pagdúgay.

Retraso. = Pagcadúgay. * Pagcabáyan bayan. * Pagpacaoláhi.

Retratable. V. Retractable.

Retratacion. V. Retractacion.

Retratador. V. Retratista.

Retratar. = Paghóar sa dagoay sa bisan cansa. * Pagíng̃on, pagsáma.

Retratista. = Pintor ng̃a magabúhat sa mg̃a retrato, ng̃a magahúar sa dagoay sa bisan cansa.

Retrato. = Piníntal ng̃a magapaquíta sa dagoay sa bisan cansang táuo. * Pagcaásoy, pagcasáyod, casayóran sa dagoay sa bisan cansa. * Ang magsáma, maíng̃on sa lain, laráoan.

Retrechería. = Pagcalaláng sa paglimód sa matúod, ug sa paggáoas sa pagtúman sa guisáar.

Retrechero. = Ang maálam maglágueu ug maggáoas sa pagtúg-an sa matúod, ug sa pagtúman sa mg̃a pagsáad.

Retreta. = Pagtóctoc sa mg̃a tambol arón magahípos ang mg̃a soldado.

Retrete. = Solód ng̃a diótay ng̃a pagahigdáan.

Retribucion. = Pagcabálos.

Retribuir. = Pagbálus.

Retribuyente. = Magbabálos, ang magabálos.

Retrillar. = Pagguíoc pagopód.

Retroactivo. = Bisan onsang buhat ng̃a may labot ug gahóm sa tiempo ng̃a miágui.

Retroceder. = Pagsíbog, pagisíos, pagísol.

Retrocesion. = Pagcasíbog, pagcaisíos, pagcaísol.

Retroceso. = Idem.

Retrogradacion. = Idem.

Retrogradar. V. Retroceder.

Retrógrado. = Ang magasíbog, magaisíos, magaísol.

Retronar. = Pagcanógcog sa mg̃a tonóg sa mg̃a dalógdog.

Retropilastra. = Halígue ng̃a ibútang sa licód sa usá ca columna.

Retrovender. = Paggóli sa pomalálit sa bisan onsa ng̃a guipálit nia, sa maong táuo ng̃a nagabalígya, ug pagóli osáb sa nagabalígya sa bili ng̃a guibáyad sa nagapálit.