Diccionario Español-Bisaya

Part 63

Chapter 633,527 wordsPublic domain

Recado. = Polong ng̃a ipadála, ng̃a ipasuguílon sa lain. * Panomdóman ng̃a maáyo, pagcahándom sa isigcaíng̃on. * Pagcomostá, pagpang̃omostá. * Hatag, gasa, regalo, timáan sa maáyong buot. * Pagcaándam, pagcatagána sa mg̃a quinahánglan sa bisan onsa. * Ang mg̃a quinahánglan sa pagcáon sa matagádlao sa tagsa ca panimaláy.

Recaer. = Paghólog pagopód. * Pagbóghat sa mg̃a masaquét. * Pagábot sa usá ca táuo sa mg̃a calisód sa lain ng̃a táuo.

Recaida. = Icadúhang pagcahólog, pagcapócan. * Pagcabóghat sa mg̃a masaquét.

Recalada. = Pagcadónggo sa mg̃a sacayán.

Recalar. = Paghonób, pagyópyop. * Pagdónggo sa mg̃a sacayán sa laoígan, pagábot sa hang̃in sa lugar ng̃a guilináoan.

Recalcadamente. = Sa pagcadásoc.

Recalcadura. = Pagcadásoc.

Recalcar. = Pagdásoc. * Paghagóot, paggóot. * Pagósob sa maong suguílon.

Recalcitral. = Pagsíbog. * Pagsóqui sa minatúod.

Recalentamiento. = Pagcaínit pagósob.

Recalentar. = Pagínit pagopód. * Pagábot sa caíbog, sa paghigúgma.

Recalzar. = Pagdóol sa yota sa mg̃a tanóm, sa libót nila. * Pagáyo sa mg̃a simiento sa mg̃a baláy, &c.

Recalzo. = Pagcaáyo sa mg̃a simiento sa mg̃a tilindógan sa mg̃a baláy.

Recamador. = Magbobórda.

Recamar. = Pagbórda.

Recámara. = Solód ng̃a sonód sa solód ng̃a guibotáng̃an sa higdáan. * Solód ng̃a guihipósan sa mg̃a hias ug mg̃a casangcápan sa mg̃a baláy ng̃a hariánon. * Lugar ng̃a pagasórlan sa pólvora sa mg̃a luthang, mg̃a pusil, &c., sa pagbúhi caníla.

Recambiar. = Pagbáilo, pagtagílis pagósob.

Recambio. = Icadúhang pagcabáilo, pagcatagílis.

Recamo. = Pagcabólda.

Recancanilla. = Pagcaquiáng quiáng sa mg̃a báta, sa pagdúla nila.

Recantacion. V. Palinodia.

Recanton. = Ang bató ng̃a ipadápat sa mg̃a pared, arón díli madáot.

Recapacitar. = Paghúna húna, pagpalándong.

Recapitulacion. = Pagcaásoy sa pagcaláctor sa guiíng̃on ng̃a daan.

Recapitular. = Pagásoy sa pagcaláctod sa guiíng̃on ng̃a daan sa mg̃a hatáas ng̃a polong.

Recargar. = Pagbála, paglólan pagopód. * Pagdógang sa cabóg-at sa guipás-an, sa guibála, sa guilólan. * Pagsáoay tong̃ód sa bag-ong salá. * Pagdógang sa castigo sa mg̃a saláan guican sa bag-ong paghócom.

Recargo. = Bag-ong bala, bag-ong lulan. * Bag-ong pagsáoay, tong̃ód sa bag-ong salá. * Castigo ng̃a bag-o sa mg̃a saláan. * Pagcadógang sa hilánat ug sa saquét.

Recata. = Pagcadímdim; pagcatagámtam, pagcatiláo pagósob.

Recatadamente. = Sa pagcabántay, sa pagcaólay.

Recatado. = Mabalantáyon. * Maólay. * Ang magabántay sa iang láoas, sa iang pagpamólong, sa iang pagatúbang, &c.

Recatar. = Paghílom, pagtábon, pagtágo sa díli boot ng̃a hibalóan. * Pagtiláo pagósob, pagtagámtam, pagdímdim pagopód. * Pagtáhap sa pagbóhat sa bisan onsa.

Recatear. V. Regatear. * Paghícao. * Díli pagbóot, pagsúqui.

Recatería. V. Regatonería.

Recato. = Pagcabántay. * Pagcaólay, pagcatimáan sa mg̃a búhat, sa mg̃a polong, &c.

Recaton. V. Regaton.

Recatonazo. = Pocpoc, pagcabónal sa tomóy, sa sop-ot sa bangcao.

Recatonear. V. Regatonear.

Recatonería. V. Regatonería.

Recaudacion. = Pagcapaníng̃il, pagcacaláoat sa salapí. * Ang solód ng̃a pagatipígan sa salapí sa Guinharían.

Recaudamiento. V. Recaudacion. * Cahímtang sa pagcamaniníng̃il. * Ang yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa maniníng̃il.

Recaudar. = Pagtíng̃il, pagtígom sa salapí sa Guinharían. * Pagbútang sa maáyo sa bisan onsa.

Recaudo. V. Recaudacion. * Pagcaáco.

Recavar. = Pagcále pagopód.

Recazo. = Dayan dayan sa calang sa mg̃a polóan ug sa mg̃a onód sa mg̃a hing̃aníban. * Bocó bocó sa ng̃a cuchillo.

Recelar. = Pagtáhap, pagtághap.

Recelo. = Pagcatáhap.

Receloso. = Matahápon.

Recentadura. = Ang binhi ng̃a pagatipígan sa pagsácot sa bag-ong minása.

Recental. = Anac sa carnero ng̃a magasóso pa.

Recentar. = Pagsácot sa bag-ong minása sa binócboc, sa binhi ng̃a tinipígan. * Pagbág-o.

Receñir. = Pagbácos, paglícos pagósob.

Recepcion. = Pagcacaláoat. * Pagcasúsi, pagcasóquit sa hocom, arón hibalóan sa matúod.

Recepta. = Libro ng̃a pagasolátan sa mg̃a silot.

Receptáculo. = Bolotáng̃an sa bisan onsa. * Dalángpan.

Receptador. = Ang magatábon, ang magatágo, ang magacágon cagon sa mg̃a saláan.

Receptar. = Pagtábon, pagtágo, pagcágon cagon sa mg̃a saláan ug sa mg̃a salá.

Receptivo. = Ang mudáoat, ang arang magdáoat.

Recepto. = Dalángpan.

Receptor. = Ang modáoat. * Ang escribano ng̃a guisógo sa hocom sa bisan onsa ng̃a tacós ug boháton.

Receptoría. V. Recetoría. * Cahímtang sa pagcareceptor. * Ang opicio ng̃a guitógon sa receptor.

Recercador. = Ang magapalibót, ang magapalícos pagósob.

Receso. = Pagcabólag, pagcapaháoa.

Receta. = Ang pagbóot sa mananámbal ng̃a sinúlat, arón ihátag sa boticario ang tambal ng̃a guipang̃áyo. * Tolománon sa pagbúhat sa bisan onsa. * Papel ng̃a guisulátan sa bisan onsa ng̃a guipang̃áyo.

Recetador. = Ang magasúlat sa mg̃a reseta.

Recetante. = Idem.

Recetar. = Pagpang̃áyo sa botica sa mg̃a tambal tong̃ód sa sulat ng̃a guisúlat sa mananámbal.

Recetario. = Libro ng̃a pagasulátan sa mg̃a tambal ng̃a guipang̃áyo sa mananámbal sa botica. * Cadaghánan sa mg̃a reseta ng̃a sinolátan sa mg̃a tambal ng̃a oalá pa baidan sa boticario.

Recetor. V. Receptor. * Ang modáoat sa salapí sa Guinharían.

Recetoría. = Solód ng̃a pagatipígan sa salapí sa Guinharían.

Recial. = Solog ng̃a mabáscog sa mg̃a subá.

Reciamente. = Sa pagcabáscog, sa pagcacosóg.

Recibidero. = Ang mahímo ng̃a pagadaoáton.

Recibidor. = Ang mudáoat, ang macacaláoat.

Recibiente. = Idem.

Recibimiento. = Pagcadáoat, pagcacaláoat. * Pagcasogát, pagcatágbo, pagcahinágbo. * Solód ng̃a pagadaoátan sa mg̃a bisita, solód ng̃a guisóndan sa lasalas. * Altal ng̃a guigáma sa mg̃a cadalánan ng̃a pagabotáng̃an sa Santísimo Sacramento sa mg̃a procesion.

Recibir. = Pagdáoat, pagcaláoat. * Pagságang. * Pagtágbo, pagsogát, paghinágbo. * Pagatúbang sa mg̃a bisita. * Pagsócol sa boot magdámag.

Recibo. V. Recepcion. * Calig-ónan, camatuódan ng̃a guihátag sa táuo ng̃a mudáoat sa bisan onsa.

Recien. = Bag-o pa, carón bag-o, díli pa dugay.

Reciente. = Idem. * Ang bag-o nahúman, natápus, natibáoas.

Recientemente. V. Recien.

Recinchar. = Pagbácus ug maáyo.

Recinto. = Solód.

Recio. = Mabáscog, macosóg. * Matámboc. * Supang, sa maísog ng̃a gaui.

Récipe. = Polong ng̃a linatín: ang reseta ng̃a guisúlat sa mg̃a mananámbal sa pagpang̃áyo sa mg̃a tambal sa botica. * Bisan onsa ng̃a macasáquet, macalisód.

Recipiente. V. Recibidor.

Recíprocamente. = Sa pagcabinálos balos.

Reciprocidad. = Pagcabálos sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo.

Recíproco. = Magsáma sa pagbálos.

Recitacion. = Pagcasóguid.

Recitador. = Ang magasóguir sa hatáas ng̃a ting̃og.

Recitar. = Pagsúguir sa bisan onsa sa hatáas ng̃a ting̃og.

Reciura. V. Robustez. * Pagcahorós sa hang̃in, pagbáscog sa init, sa ulan, &c.

Reclamacion. = Pagcatáoag sa masingcámot. * Pagcasóqui sa mg̃a pagsentensia sa hocom, tong̃ód cay oalá macaígo sa catarúng̃an. * Pagcasigtáuag sa mg̃a langgam.

Reclamar. = Pagsigtáoag sa mg̃a langgam. * Pagtáoag sa minatúod, sa masóbsob. * Pagsóqui sa bisan onsa ng̃a díli matárong.

Reclamo. = Ang langgam ng̃a aghop ng̃a guitorlóan arón taogon sa iang ting̃ób ang mg̃a isigcalánggam nia. * Ting̃og ng̃a guitáoag sa usá ca langgam sa lain ng̃a isigcalánggam nia. * Capandáyan sa pagtáoag sa mg̃a langgam. * Ting̃og ng̃a igatáoag sa bisan cansang táuo.

Recle. = Túig ng̃a guitógot sa mg̃a canónigo arón maling̃áo ling̃ao, ug arón díli sila muátang sa coro.

Reclinacion. = Pagcasándig, pagcasál-ig, pagcahámboy. * Pagcataquílid.

Reclinar. = Pagtaquílid, pagtóang. * Paghámboy, pagsándig, pagsál-ig.

Reclinatorio. = Hambóyan, sandígan, sal-ígan.

Recluir. = Pagbilánggo.

Reclusion. = Bilanggóan.

Reclusorio. = Idem.

Recluta. = Pagcadógang sa soldados ng̃a culang sa mg̃a pang̃obátan. * Ang musulód sa pagcasoldados sa iang caugalíng̃on ng̃a pagbóot.

Reclutar. = Paghópo sa mg̃a táuo arón manolód sila sa pagcasoldado. * Pagpatigáyon sa mg̃a quinahánglan.

Recobrante. = Ang magabáoi.

Recobrar. = Pagbáoi. * Paghióli sa capógdao, sa pagcaoalá sa búot, sa mg̃a balatían.

Recobro. = Pagcabáoi. * Paghióli sa pagcapógdao.

Recocer. = Paglóto pagósob. * Paglabí sa capong̃ót, sa casocó.

Recocido. = Táuo ng̃a maánad na sa bisan onsa, batid.

Recocina. = Solód ng̃a harúul sa cosina, sa dapóg.

Recocho. = Ang loto ng̃a guilabíhan.

Recodadero. V. Reclinatorio.

Recodo. = Pagcasíco, pagcalicó sa mang̃a cadalánan.

Recogedero. = Lugar ng̃a pagahipósan sa mg̃a botang. * Capandáyan ng̃a icahípos.

Recogedor. = Ang magapasáca sa iang baláy.

Recoger. = Pagcúha pagopód sa bisan onsa. * Pagtígom, pagting̃ób, pagpópho, paghípos sa mg̃a bong̃a sa panúig. * V. Encoger. * Pagdaguínot sa salapí ug sa bisan onsa. * Paghípos sa caugalíng̃on ng̃a baláy. * Paghúna húna, pagpalándong.

Recogida. = Babáye ng̃a mopoyó sa usá ca baláy, sa díli magalacát sa goa, guican sa iang pagbóot con sa sugo sa mg̃a ponóan.

Recogidamente. = Sa pagcaoaláy labot sa mg̃a caling̃áoan.

Recogido. = Ang magapuyó ng̃a sia usá ra, sa oaláy labot sa mg̃a caling̃áoan.

Recogimiento. = Pagcatígom, pagcating̃ób, pagcatápoc, sa mg̃a botang. * Dalángpan ng̃a malíg-on pagcabólag sa mg̃a caling̃áoan. * Pagcahúna húna, pagcapalándong.

Recolar. = Pagsála pagopód sa vino, sa tubig, &c.

Recoleccion. = Pagcaláctod. * Pagcatúman ng̃a hingpit sa mg̃a tulumánon sa ubán ng̃a mg̃a caparían. * Pagcahípos sa mg̃a bong̃a sa tiempo sa panúig, sa panuígan. * Pagcatíng̃il sa salapí ug sa mg̃a bong̃a. * Pagcabía sa ng̃atanán ng̃a calibutánon sa maáyong pagámpo ug pagpang̃amúyo sa Dios.

Recolectar. = Paghípos sa mg̃a bong̃a sa panúig.

Recoleto. = Padre, religioso ng̃a magatúman sa pagcahíngpit sa mg̃a tulumánon sa caparían ng̃a hingtúngdan, ug ang convento ng̃a guimpúy-an nia. * Táuo ng̃a díli mahagúgma caáyo sa mg̃a caling̃áoan ng̃a calibotánon, ug ng̃a may casaráng̃an sa pagbísti.

Recomendable. = Ang tacós ng̃a higugmáon ug palanggáon.

Recomendablemente. = Sa dagcóng pagcacúgui.

Recomendacion. = Pagcatógon. * Pagcadáyeg sa bisan cansa. * Pagcamahál, pagcahamíli sa bisan onsa.

Recomendar. = Pagtógon sa bisan cansa arón magabántay ug magaalíma sa bisan onsa. * Paglában sa bisan cansa sa pagdáyeg canía.

Recompensa. = Pagcabálus sa mg̃a calóoy. * Pagcabáilo ng̃a magsáma.

Recompensable. = Ang tacús ng̃a pagabáslan.

Recompensacion. V. Recompensa.

Recompensar. = Paghátag sa usá ca butang ng̃a tumbas sa bale sa lain ng̃a butang ng̃a guidáoat. * Pagbálos sa mg̃a calóoy, sa mg̃a pahanóngdan.

Recomponer. = Pagáyo pagósob.

Reconcentramiento. = Pagcasolód sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Reconcentrar. = Pagsolód sa usá ca botang sa lain ng̃a butang. * Pagtágo sa mg̃a húna húna. * Paghúna húna sa minatúod sa bisan onsa.

Reconciliacion. = Pagcaábian pagósob, pagopód sa pagcahigála. * Pagcatóg-an sa mg̃a salá ng̃a hingcalímtan ug sa mg̃a salá ng̃a diótay. * Pagcacompisál sa mg̃a sacerdote.

Reconciliador. = Ang magapaamigos.

Reconciliar. = Pagcábig pagósob sa pagcahigála, pagopód sa pagcaábian. * Pagpacompisál sa táuo ng̃a nagatúg-an sa mg̃a saláng diótay con sa mg̃a salá ng̃a hingcalímtan sa lain ng̃a pagcompisál. * Pagdaláng̃in sa bisan onsang lugar ng̃a sagrado ng̃a guibohátan sa mg̃a salá.

Reconcomerse. = Paglíhoc sa licód sa abága, ug sa bocó bocó, guican sa pagcacatól ng̃a dagcó.

Reconcomio. = Pagcalíhoc sa bocó bocó, sa abága ug sa licód, ng̃a dong̃an, guican sa pagcacatól ng̃a dagcó, con guican ba sa pagcadagcóng calípay. * Catáhap ng̃a magatándog sa mg̃a húna húna.

Recóndito. = Ang natágo. * Ang nahóbong. * Ang halálom uyámot.

Reconduccion. = Pagcasábot sa pagábang pagopód sa bisan onsa sa human na ang nahaónang pagsábot.

Reconducir. = Pagábang pagopód.

Reconocedor. = Ang magalí-li, ang magahíling ug maáyo.

Reconocer. = Li-li, hiling. * Pagpasábot sa pagcaía sa hari, sa mg̃a ponóan, &c. * Pagtóg-an sa pagcatámod sa usá ca táuo sa isigcaíng̃on, tong̃ód sa mg̃a calóoy ng̃a guidáoat. * Paghúna húna, pagpalándong. * Pagíla, sa bisan cansa sa bisan onsa ng̃a ia. * Pagíla pagtóg-an sa salá, sa sayúp ng̃a guibúhat.

Reconocidamente. = Sa pagcatamód.

Reconocido. = Ang magatamód sa mg̃a calóoy.

Reconociente. = Ang magalí-li, ang magahíling.

Reconocimiento. = Pagpacaíla, pagcahíling, pagcalí-li. * Pagcatamód. * Pagpaóbos, pagcasácop.

Reconquista. = Pagcaángcon pagopód sa bisan onsa, guican sa gahúm sa mg̃a hing̃aníban ug sa mg̃a soldados.

Reconquistar. = Pagángcon, pagdáog, pagpasácop pagósob sa mg̃a longsod, &c., guican sa gahóm sa mg̃a soldados ug sa mg̃a hing̃aníban.

Recontante. = Ang magasúguid pagópod opod sa bisan onsa.

Recontento. = Malipáyon caáyo. * Calípay ng̃a dagcó.

Reconvalecer. = Pagáyo pagósob sa saquét.

Reconvencion. = Pagcasáoay, pagcabárlong sa bisan cansa, tong̃ód sa maong salá.

Reconvenir. = Pagcasabá, pagbárlong, pagsáoay sa bisan cansa tong̃ód sa salá nia. * Pagsáca sa hocom sa bisan cansa, sa maong táuo ng̃a nagasáca canía.

Recopilacion. = Pagcaláctor sa mg̃a sulat. * Catilíngban sa bisan onsa. * Catilíngban sa mg̃a leyes ng̃atanán.

Recopilador. = Ang magapaláctor. * Ang magating̃ób, ang magatígom.

Recopilar. = Pagláctor. * Pagting̃ób, pagtígom.

Recoquin. = Táuo ng̃a hamóbo ug matámboc caáyo.

Recordable. = Ang arang pagdomdómon. * Ang tacós ng̃a pagahandómon.

Recordacion. = Pagcadómdom, pagcahándom.

Recordador. = Ang magapadómdom, ang magahándom.

Recordante. = Ang icapadómdom, ang igahándom.

Recordar. = Pagdómdom, paghándom. * Pagmatá sa natólog.

Recordativo. V. Recordante.

Recorrer. = Paglí-li, paghíling, pagsolóng sa dagcóng cacúgui. * Pagsósi. * Pagbása sa ibábao lamang. * Pagáyo sa nagadáot. * Pagdang̃óp.

Recortadura. V. Recorte.

Recortar. = Pagtábas sa capin sa bisan onsa, pagholíbis. * Paggónting sa papel sa magacaláin lain ng̃a mg̃a dagoay. * Pagguínting guinting.

Recorte. = Pagcatábas. * Pagcaholíbis.

Recorvar. V. Encorbar.

Recorvo. V. Corvo.

Recoser. = Pagtahí pagopód.

Recostadero. = Lugar ng̃a pagaoraráyan.

Recostar. = Pagoráray. * Pagtaquílid. * Pagcalígad, paghígda.

Recova. = Pagcapálit sa mg̃a itlog, mg̃a pisó, &c., sa pagbalígya, pagopód. * Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a pisó, mg̃a itlog, &c. * Panón sa mg̃a ayam.

Recoveco. = Pagcalicó licó, pagcasíco sa mg̃a cadalánan. * Pagcalaláng sa mg̃a táuo sa pagdáng̃at sa guipanghináot nila.

Recovero. = Ang magapálit sa mg̃a manóc, sa mg̃a pisó, &c., sa pagbalígya pagósob.

Recre. V. Recle.

Recreacion. = Caling̃áoan, calipáyan, calipátan.

Recrear. = Paglípay, paglípat, paglíng̃ao ling̃ao.

Recreativo. = Ang macalípay, ang macalípat, ang macalíng̃ao ling̃ao.

Recrecer. = Pagdagcó, pagpadagcó, pagpadághan sa bisan onsa. * Pagábot sa bisan onsa sa pagcaáhat. * Paghióli sa gahóm, sa cosóg.

Recrecimiento. = Pagpacadagcó, pagcadághan.

Recreo. V. Recreacion. * Lugar ng̃a pagaling̃áoan, ng̃a padoláan.

Rectamente. = Sa pagcatárong. * Sa pagcaláctod.

Rectificacion. = Pagcahíngpit sa bisan onsa. * Pagcasoláy sa pagcamatúod sa bisan onsa.

Rectificar. = Pagcahíngpit. * Pagsoláy, pagpamatúod sa bisan onsa. * Pagólay sa mg̃a ilímnon.

Rectificativo. = Ang magahíngpit. * Ang icapamatúod sa bisan onsa.

Rectilíneo. = Ang nagáma sa mg̃a barlis ng̃a tindog.

Rectitud. = Pagcaláctod. * Pagcatárong.

Recto. = Matól-id, matanos. * Matárong.

Rector. = Magholópot, ang magabóot, magbolóot, ponóan. * Cura párroco.

Rectorado. = Cahímtang sa pagcarector, ug ang tiempo ng̃a pagadugáyan sa opicio.

Rectoral. = Ang nahatong̃ód sa rector ug sa rectora.

Rectorar. = Pagtúman sa opicio sa rector.

Rectoría. = Cahímtang ug gahóm sa rector ug sa rectora.

Recua. = Cadaghánan sa mg̃a mananáp ng̃a pagabalsáhan. * Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a nagacasonód sonód.

Recuadrar. = Pagbóhat sa bisan onsa sa pagcaláro.

Recuadro. = Pagcabáhin sa pagcaláro.

Recuaje. = Ang salapí ng̃a guibáyad tong̃ód sa pagágui sa mg̃a mananáp sa bisan diin.

Recuarta. = Icaópat ca coldas sa sesta, sa guitara.

Recudimiento. = Gahóm ng̃a guihátag sa bisan cansang táuo sa isigcaíng̃on, arón mamaníng̃il sa salapí ng̃a catongdánan nia ng̃a panínglon.

Recudir. = Pagbáyad sa bisan cansa sa tacús ng̃a ibáyar canía. * Pagóli sa bisan onsa sa lugar ng̃a guicoháan.

Recuento. = Isip, icadúhang ihap sa bisan onsa.

Recuerdo. = Panomdóman sa bisan onsa ng̃a miágui.

Recuero. = Ang magabántay ug magasonód sa mg̃a recua.

Recuesta. = Pagcapahibaló sa pagbóot sa hocom.

Recuesto. = Pagcahanáynay, pagcahándig.

Reculada. = Pagcasíbog, pagcaisíos, pagcaísol.

Recular. = Pagisíos, pagsíbog. * Pagisíos sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot ug húna húna. * Isol.

Reculo. = Manóc con pisó ng̃a tocóng, ng̃a oaláy icog.

Reculones. (á). = Sa pagcasíbog.

Recuperable. = Ang arang bauíon, ang mahímo ng̃a pagalocáton.

Recuperacion. = Pagbáoi, pagcalocát.

Recuperador. = Ang magabáoi. * Ang magalocát.

Recuperar. = Pagbáoi, paglucát. * Pagáyo ayo, pagárang arang sa saquét.

Recuperativo. = Ang icabáoi, ang icalucát.

Recura. = Capandáyan sa mg̃a magbobóhat sa mg̃a sodlay, sa paghínag sa ilang mg̃a ng̃ipon.

Recurar. = Paghínag sa mg̃a ng̃ipon sa mg̃a sudlay.

Recurrir. = Pagdang̃óp, paquigmalóoy, pagpaquigtábang, pagpaquiglában. * Pagúli sa lugar ng̃a guiguicánan, paghióli sa bisan onsa sa lugar ng̃a guicuháan.

Recurso. = Pagcadang̃óp. * Pagcaóli, pagcahióli. * Pagánha sa lain ng̃a hocom sa nagapíldi sa usá ca hocmánan.

Recusacion. = Pagcaáyad.

Recusante. = Ang magaáyad.

Recusar. = Pagáyad.

Rechazador. = Ang magasócol, ang musúqui, ang magasícuay.

Rechazamiento. = Pagcasóqui, pagcasócol, pagcasícuay.

Rechazar. = Sicuay, socól, suqui.

Rechazo. = Pagcasíbog sa bisan onsa cay misóngco sa lain.

Rechifla. = Pagcayúbit, pagcatíao ng̃a mabóg-at, pagcatámay.

Rechiflar. = Pagyúbit, pagtámay.

Rechinador. = Ang nagaagutíot, ang nagaíac, ang nagaígut, ang nagabáglot, ang nagacáhit cahit, ang nagalágot, ang nagatagatá.

Rechinamiento. = Pagcaagotíot, pagcaíac, pagcaígot, pagcabáglot, pagcacáhit cahit, pagcalágot, pagcatagatá.

Rechinante. V. Rechinador.

Rechinar. = Agutíot, iac, ígot, baglot, cahit cahit, lagot, tagatá. * Pagbúhat sa bisan onsa sa pagcasóqui.

Rechino. V. Rechinamiento.

Rechoncho. = Táuo ng̃a hamóbo ug matámboc.

Red. = Layá, sahid, baling. * Bisan onsa ng̃a guilála sa pagcadágoay sa layá, ng̃a may daghan ng̃a mg̃a bohó bohó. * Lugar ng̃a pagabaligyáan sa tinápay. * Limbong, pagcalaláng, pagcaólo olo.

Redaccion. = Pagcasólat sa bisan onsa sa pagcahúsay, sa pagcasonód sonód.

Redactar. = Pagsólat sa bisan onsa sa maáyong pagcahúsay, ug pagcasonód sonód.

Redactor. = Ang magahúsay, ug magapasonód sonód sa mang̃a sulat.

Redada. = Bisan onsa ng̃a macóha sa macaúsa.

Redaño. = Panit ng̃a manípis sa pagcadágoay sa puyo puyo ng̃a magapótus sa mang̃a tináe.

Redar. = Pagsáhid, pagtáctac sa baling, &c.

Redargucion. = Pagcasócol, pagcaíndig indig sa polong.

Redargüir. = Pagsócol. * Paglális lalis, pagíndig indig, sa polong.

Redecilla. = Panápton ng̃a linála sa pagcadágoay sa layá.

Rededor. = Libót, sa libót, sa lipót, sa luyo ug sa luyo, sa pagcalícos.

Redel. = Sinógdan sa pagcanípis sa mg̃a laoas sa mg̃a sacayán.

Redencion. = Pagcabáoi, pagcalocát, pagcalóoas. * Tambal, sumpa. * Dalángpan.

Redentor. = Ang magalóoas, ang magabáoi, ang magalucát. * Mamamáoi, manlolocát, manlolóoas. * Si Jesucristo ng̃a Guinóo ta, ng̃a nagabáoi sa mg̃a táuo sa cabihágan sa yaoa. * Padre sa caparían sa Merced ug sa Trinidad, ng̃a magalocát sa mg̃a bihag ng̃a toa sa camorósan.

Redero. = Ang magabóhat sa mg̃a sahid, sa mang̃a baling, &c.

Redhibitorio. = Pagcabárbar sa pagsábot, sa nagapálit sa bisan onsa, cay oalá sia sairan sa nagabalígya sa cadaótan sa maong guipálit.

Redicion. = Pagcaósob sa guiíng̃on na.

Redicho. = Táuo ng̃a magasángpot sa pagcacúti cuti.

Rediezmar. = Pagtíng̃il sa mg̃a icapólo. * Pagpang̃áyo pagopód sa mg̃a icapólo.

Rediezmo. = Icadúhang pagbáyad sa mg̃a icapólo. * Ang icasíam ca bahin, sa nacúha na ang mg̃a icapólo.

Redil. = Alud, coral, camálig ng̃a pagasórlan sa mg̃a hayúpan.

Redimible. = Ang arang baoíon ug lucáton.

Redimir. = Looas, locát, baoi. * Gaoas, misic.

Redigote. = Calaínan sa capote.

Rédito. = Polós, caposlánan sa salapí, tobo sa maong salapí.

Redituable. = Ang magapolós, ang mohátag sa tobo.

Reditual. = Idem.

Redituar. = Pagpolós, paghátag sa tobo.

Redoblado. = Táuo ng̃a matámboc, supang ug hatáas caáyo. * Pagcalacát ng̃a malágmit.

Redoblamiento. = Pagcadóha sa bisan onsa.

Redoblar. = Pagdúha sa bisan onsa. * Pagbálic sa tomóy sa mg̃a lansang, &c. * Pagósub, pagopód.

Redobla. V. Redoblamiento. * Pagcaósob, pagcaópod. * Pagcatóctoc sa tambol sa pagcadáli, sa pagcalágmit.

Redoblegar. V. Redoblar.

Redoblon. = Pagcalímbong sa sugál sa baraja.

Redoma. = Sorlánan sa salamín, halagpád dapit sa obos ug haíctin dapit sa bába.

Redomado. = Táuo ng̃a batid, malaláng̃on.

Redomazo. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa redoma.

Redonda. = Calaínan sa igagáma ng̃a baol pa. * Lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp. * V. Rededor.

Redondamente. V. Rededor. * Sa pagcalíng̃in, sa pagcadayág, sa pagcaoaláy duha duha.

Redondear. = Pagpalíng̃in sa bisan onsa. * Pagbáyad sa mg̃a otang. * Pagpatigáyon sa caogalíng̃on lamang.

Redondel. = Calíng̃in. * Calaínan sa capote.

Redondete. V. Redondo.

Redondez. = Pagcalíng̃in.

Redondilla. = Calaínan sa garay, sa balac sa opát ca dalan.

Redondo. = Malíng̃in. * Madayág, sa oaláy duha duha.

Redondon. = Calíng̃in ng̃a dagcó.

Redopelo. = Pagcaáoay, pagcalális lalis sa daghánan, sa polong lamang.

Redor. = Baníg ng̃a diótay ug malíng̃in.

Redro. = Sa licód, sa oláhi. * Ang dao singsing, ang barlis ng̃a labíng maítom sa mg̃a song̃áy sa mg̃a carnero.

Redrojo. = Bolig ng̃a diótay sa ubas, ug ang mg̃a bolig ng̃a guisáilo sa pagpópo caníla. * Ang bulac ug bong̃a ng̃a icadúha sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy. * Báta ng̃a díli mutóbo caáyo.

Redrojuelo. = Idem.

Redruejo. = Idem.

Reduccion. = Pagcabálic sa bisan onsa sa pagcabútang ng̃a daan. * Pagcabálhin sa usá ca butang sa lain ng̃a butang ng̃a magsáma. * Pagcabáilo sa salapí, pagcadúgmoc. * Pagcabáhin bahin sa bisan onsa sa daghan ng̃a mg̃a bahin. * Pagcaalísng̃ao, pagcaalísbo sa bisan onsa. * Pagpaóbos, pagcasácop sa usá ca Guinharían, provincia con longsod. * Pagcasámbag ng̃a mabáscog. * Pagcabálic sa matúod ng̃a Pagtóo.

Reducir. = Pagbálic sa bisan onsa sa lugar ng̃a guibutáng̃an ng̃a daan. * Pagbáilo, pagtaguílis, pagdógmoc sa salapí. * Pagláctor sa suguílon. * Pagbáhin sa bisan onsa sa daghánan ng̃a mg̃a bahin. * Pagpasácop, pagpaóbos. * Pagsámbag, pagtámbag.

Redundancia. = Pagcacápin sa bisan onsa, pagcaáoas.

Redundante. = Ang capin, ang naáoas.

Redundar. = Aoas, capin. * Pagábot sa bisan onsa sa polós con sa icadáot sa bisan cansa.

Reduplicacion. = Pagcadúha sa bisan onsa. * Pagcaópod, pagcaósob.

Reduplicar. = Pagósob, pagopód. * Pagdóha.

Reedificacion. = Pagcatíndog, pagbóhat pagopód sa baláy, sa Singbahán, &c., ng̃a nagobá.

Reedificador. = Ang magatíndog, magapatíndog, magabóhat, magapabóhat pagósob sa bisan onsa.

Reedificar. = Pagbúhat, pagtíndog pagopód sa bisan onsa ng̃a nagobá, napócan, naláglag.

Reeleccion. = Pagcahing̃álan pagopód.

Reelegir. = Paghing̃álan pagopód, pagpíli pagósob.

Reembolsar. = Pagdáoat sa salapí ng̃a guipaólos.

Reembolso. = Pagcadáoat, pagcabáoi sa salapí ng̃a guihátag con guipaólos sa isigcaíng̃on.

Reemplazar. = Pagílis sa usá ca butang sa lain ng̃a butang ng̃a magsáma.

Reemplazo. = Pagcaílis, pagcaalíli, pagcasalíli. * Pagcaponó sa bisan onsa. * Ang táuo ng̃a nagasalíli sa lain sa pagcasoldados.

Reencuentro. = Pagcasóngco sa bisan onsa. * Pagcatábo, pagcasogát.

Reenganchamiento. = Pagcasáb-it, pagcacáo-it sa bisan onsa. * Salapí ng̃a ihátac sa táuo ng̃a musulód sa pagcasoldados pagósob, con sa nagasalíli sa lain ng̃a táuo.

Reenganchar. = Pagsáb-it, pagcáo-it, pagopód. * Ang mosolód pagopód sa pagcasoldado sa obos na nacatúman na sa iang tiempo ug catungdánan.

Reenganche. V. Reenganchamiento, desde salapí.

Reengendrador. = Ang mohátag sa bisan onsa sa bag-ong pagcamáo.

Reengendrar. = Paghátag sa bag-ong pagcamáo, sa tong̃ód sa gracia.

Reensayar. = Pagsoláy, pagána ana, pagsána sana pagopód.