Part 57

Pontificado. = Cahímtang sa Santos ng̃a Papa. * Tiempo, túig ng̃a pagadugáyan sa Santos ng̃a Papa ug sa mg̃a Sres. Obispos sa ilang pagcahímtang.

Pontifical. = Ang nahatong̃ód sa Santos ng̃a Papa. * Mg̃a bisting tanán ng̃a guibisti sa mg̃a Sres. Obispos sa pagmisa, ug sa ubán ng̃a mg̃a tulumánon sa ilang pagcaobispo. * Libro ng̃a sinulátan sa mg̃a tulumánon sa mg̃a Sres. Obispos, sa Singbahán. * Ang salapí ng̃a nahatong̃ód sa tagsa ca Parroquia.

Pontificalmente. = Ing̃on sa batásan sa Santos ng̃a Papa ug sa mg̃a Sres. Obispos.

Pontificar. = Pagángcon sa pagcahímtang sa Santos ng̃a Papa.

Pontífice. = Ang Arzobispo con Obispo sa tagsa ca Singbahán. * Ang Santos ng̃a Papa, pang̃ólo sa mg̃a ponóan sa Singbahán.

Ponton. = Sacayán ng̃a pagabuháton pagtúyo sa pagháoan sa mg̃a pondóhan ug sa mg̃a subá, sa mg̃a bató, sa balás, &c.

Pontonero. = Ang magabántay ug magahópot sa mg̃a ponton.

Ponzoña. = Hiló, lala, lanag.

Ponzoñosamente. = Sa hiló.

Ponzoñoso. = Ang macahiló, ang malála, macalála, ang ang macalánag. * Ang macadáot sa mg̃a batásan ng̃a maáyo ug sa mg̃a calág.

Popa. = Olín.

Popamiento. = Pagcaógay ogay, pagcaálam alam.

Popar. = Pagtámay, pagyúbit sa isigcatáuo sa pagdolápi sa iang olo, con sa pagbúhat sa lain ng̃a buhat ng̃a talamáyon.

Popés. = Lubid ng̃a dagcó ng̃a magámit sa mg̃a sacayán.

Popote. = Dagámi sa Indias.

Populacho. V. Plebe.

Populacion. V. Poblacion.

Popular. = Ang nahatong̃ód sa longsod. * Táuo ng̃a obus, ng̃a díli lioat sa mahál ng̃a guinicánan. * Ang guihigógma sa mg̃a taguilóngsod tong̃ód sa iang maáyong buot ug gaui, tong̃ód sa iang maáyong batásan.

Popularidad. = Pagcahigógma sa mg̃a tagilóngsod sa bisan cansang táuo, ug ang mg̃a pahanóngdan sa táuo ng̃a guihigógma.

Popularmente. = Ing̃on sa pagcadágoay sa longsod.

Popularizar. = Pagcúha sa bisan cansa sa maáyong buot sa mg̃a isigcataguilóngsod.

Populeon. = Cahomót ng̃a magáma sa mg̃a salinsíng̃an sa mg̃a cahoy ng̃a guing̃álan ug álamo blanco, sa tamboc sa baboy ug sa obán ng̃a isalácot.

Populoso. = Longsod ng̃a guimpúy-an sa daghánan ng̃a mg̃a tagilóngsod, mg̃a molópio.

Poquedad. = Pagcadiótay, pagcadíot. * Pagcatálao. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós.

Poquillo, lla, to, ta. = Diótay uyámot. * Macariót caáyo.

Poquísimo. = Idem.

Poquitico, ca, llo, lla, to, ta. = Idem. * Diriót, diriót uyámot.

Poquito. = Idem. * Ang malúya, ang oaláy cosóg ug gahóm.

Por. = Tong̃ód. * Sa.

Porcal. = Calaínan sa mg̃a ciríoelas ng̃a dagcó ug díli maáyo caáyo, sa España.

Porcel. = Baboy ng̃a diótay.

Porcelana. = Mg̃a pinggan, mg̃a panácsan, &c., ng̃a pino caáyo, masínao ug masíhag. * Panácsan ng̃a dagcó, ng̃a pagabotáng̃an sa gatas, sa sabáo, sa matám-is, &c. * Color ng̃a maputí ng̃a sináctan sa asul.

Porcino. = Ang nahatong̃ód sa baboy. * Baboy ng̃a diótay. * Hobág sa olo cay hingpácng̃an.

Porcion. = Bahin ng̃a macúha ug mabólag sa bisan diin. * Ang sod-an ng̃a ihátag sa bisan cansa, sa adlao ng̃atanán.

Porcionero. V. Partícipe.

Porcionista. = Ang tacús ng̃a pagatagáan sa bisan onsang bahin.

Porcipelo. = Ang balahíbo ng̃a malíg-on sa baboy.

Porciúncula. = Pagtógot sa pagpasáilo sa mg̃a salá ng̃a macúha sa mg̃a Singbahán ni S. Francisco, sa icadúha ca adlao sa Agosto.

Porcuno. = Ang ang̃ay ug ang nahatong̃ód ca baboy.

Porche. = Atóp atóp.

Pordiosear. = Pagquilímos.

Pordiosería. = Opicio con cahímtang sa pagquilímos.

Pordiosero. = Pobres, hang̃ol ng̃a maquiglímos tong̃ód sa Dios.

Porfía. = Pagcalális lalis. * Pagcacanúnay, pagcaúsob osob sa pagbúhat sa bisan onsa sa masingcámot.

Porfiadamente. = Sa tinúyo caáyo, sa masingcámot, sa pagcaósob osob.

Porfiado. = Ang magaósob osob sa bisan onsa. * Ang díli magaópod sa iang húna húna.

Porfiador. = Idem.

Porfiar. = Paglális lalis, pagíndig indig. * Paópod opod sa pagbúhat con sa pagpamólong sa bisan onsa. * Pagdáyon sa pagcacanúnay sa bisan onsang tuyo.

Pórfido. = Batóng mahál.

Porgadero. = Alíg-ig.

Pormenor. = Cadaghánan sa mg̃a tolotagídyot.

Poro. = Bohóng diótay uyámot sa mg̃a laoas.

Porosidad. = Cadaghánan sa mg̃a bohó ng̃a magamáy sa usá ca laoas.

Poroso. = Ang may mg̃a bohó ng̃a magamáy.

Por qué? = Mano? ng̃ano?

Porque. = Cay.

Porquera. = Lugar ng̃a pagahigdáan ug pagahipúsan sa mg̃a baboy.

Porquería. = Hugao, cahámos, sagbot, boling, tae. * Pagcaólag, pagcaláo-ay. * Buhat ng̃a daótan, maláo-ay, maólag. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale, ng̃a oaláy polós. * Bong̃a ug bisan onsang calán-on ng̃a magadáot sa macacáon.

Porqueriza. = Tangcál ng̃a pagalamíng̃an sa mg̃a baboy.

Porquerizo. = Ang magabántay sa mg̃a baboy.

Porquero. = Idem.

Porqueron. = Mananácop ng̃a modácop sa mg̃a saláan ug magadála caníla sa presóhan.

Porquezuelo. = Baboy ng̃a diótay. * Táuo ng̃a talamáyon.

Porra. V. Cachiporra. * Pagparáyeg, pagcaándac. * Táuo ng̃a magaópod opod sa iang suguílon, ng̃a magabórlay ug magaaling̃ása.

Porraceo. = Ang may color ng̃a berde maíng̃on sa color sa seboyas ng̃a guing̃álan ug puerros.

Porrada. = Pagcapócpoc, pagcabúnal sa cahoy ng̃a guing̃álan ug porra. * Polong ng̃a caoang ng̃a oaláy cahológan.

Porrazo. = Idem hasta polong. * Bisan onsang pocpoc. * Pagcahagpá, pagcahágbong.

Porrear. V. Porfiar.

Porrería. V. Porrada desde polong.

Porreta. = Dahon ng̃a linhod sa mg̃a seboya, sa trigo, sa humáy, &c.

Porrilla. = Bacbac ng̃a icahíngpit sa mg̃a lansang, sa mg̃a táuo ng̃a magabúhat sa mg̃a puthao ng̃a ilánsang sa mg̃a itolonób, sa mg̃a cocó sa mg̃a cabayo. * Hobág ng̃a motoróc sa mg̃a luha luha sa mg̃a cabayo, &c.

Porrillo (a). = Sa pagcadághan.

Porrina. = Ang trigo, ang humáy, &c., con diótay ug malúnghao pa. * V. Porreta.

Porro. = Táuo ng̃a borong, cabos.

Porron. = Mahináyon, madugáyon. * Sorlánan sa tubig, bino, &c., ng̃a may usá ca tomóy ng̃a hatáas ng̃a pagaímnan.

Porta. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a luthang sa mg̃a sacayán. * Talambóan sa cubierta, sa salog sa mg̃a sacayán.

Portalmízcle. = Mananáp sa Asia, tinggalóng.

Portabandera. = Bacos ng̃a guibotáng̃an sa usá ca puyo puyo sa atubáng̃an sa pagsolód sa tomóy sa cahoy ng̃a guitaólan sa bandela.

Portacarabina. = Puyo puyo sa panit ng̃a guibítay sa mg̃a siya sa mg̃a cabayo, ng̃a pagasórlan sa tomóy sa mg̃a pusil.

Portacartas. = Sorlánan sa mg̃a sulat, táuo ng̃a may opicio sa pagdála sa mg̃a sulat.

Portada. = Atubáng̃an sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a baláy, &c., ug sa bisan onsa. * Ang nahaúnang nauong sa mg̃a libro ng̃a inimprenta.

Portador. = Ang magadála, ang magahátod sa bisan onsa. * Papán ng̃a halagpád ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a pinggan ng̃a sinórlan sa mg̃a sod-an, sa pagdála dala sa bisan diin.

Portaestandarte. = Soldado ng̃a magadála sa bandela.

Portafusil. = Gorca, tinábas sa panit sa pagbála sa pusil.

Portaguion. = Soldado ng̃a magadála sa guion.

Portal. = Silong. * Atóp atóp ng̃a pagasilóng̃an.

Portaleña. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a luthang sa mg̃a sacayán.

Portaleto. = Bantay ng̃a nagaátang sa pultahán ng̃a solórlan sa longsod, sa paghíling sa mg̃a manggad ng̃a isolód.

Portalon. = Talambóan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a hagdan sa pagsáca sa mg̃a sacayán.

Portante. = Paglacát ng̃a caogalíng̃on sa mananáp, sa mg̃a cabayo, &c. * (Tomar el). = Paglacáo sa madalí.

Portantillo. = Paglacát ng̃a madalí caáyo sa cabayo, &c.

Portañola. V. Portaleña.

Portañuela. = Tinábas ng̃a panápton ng̃a igatábon sa si-si sa mg̃a calson, dapit sa atubáng̃an.

Portapaz. = Ang laráoan sa salapí, &c., ng̃a icahátag sa pas sa mg̃a Singbahán.

Portar. = Pagpatigáyon sa bisan onsa, sa pagcaáyo con sa pagcadaótan. * Pagbísti sa maáyo, pagalíma ug maáyo sa mg̃a casangcápan sa baláy. * Paglólot con may quinahánglan pa.

Portátil. = Ang masáyon pagadáron sa bisan diin. * Ang masáyon pagabálhin balhínon.

Portaventanero. = Ang panday ng̃a magabúhat sa mg̃a tacop, sa mg̃a pultahán ug sa mg̃a talambúan.

Portazgo. = Salapí ng̃a ibáyad tong̃ód sa pagágui sa bisan diin.

Portazo. = Pagcahagpá, pagcahágbong sa mg̃a tacop cay guisara sa hang̃in. * Pagcasára sa pultahán sa pagpasipála sa bisan cansa, ug arón díli macasolód.

Porte. = Salapí ng̃a ibáyad tong̃ód sa pagdála sa bisan onsa, sa bisan diin ng̃a lugála. * Caogalíng̃on ng̃a pagpoyó, pagbatásan ug pagcabóhi sa bisan cansa. * Pagcahamíli, pagcamahál sa guinicánan sa mg̃a táuo. * Pagcadagcó, pagcalóang sa bisan onsa.

Portear. = Pagdála sa bisan onsa, sa bisan diin, tong̃ód sa sohol ng̃a guisabótan. * Paghágbong sa mg̃a tacop. * Pagágui sa bisan onsa sa usá ca lugar sa lain ng̃a lugar.

Portento. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an. * Macalilísang, macacógmat.

Portentosamente. = Sa pagcamilagros, sa pagcating̃ála, sa pagcahibólong.

Portentoso. = Cating̃aláhan, hibólng̃an. * Macalilísang, macacógmat, macahahárloc.

Portería. = Ang pultahán ng̃a dagcó sa mg̃a conbento, sa mg̃a caparían. * Opicio ug ang solód sa portero. * Cadaghánan sa mg̃a pultahán nagatanán sa usá ca sacayán.

Portero. = Táuo ng̃a may opicio ug catungdánan sa pagócab, sa pagábli ug sa pagsára sa mg̃a tacop.

Pórtico. = Sulód ng̃a guiátpan ng̃a guilibótan sa mg̃a columna.

Portillo. = Bohó, alaguían sa mg̃a cota ug sa mg̃a bongbong, sa mg̃a pared. * Tacop ng̃a diótay ng̃a guipahaáng̃ay sa lain ng̃a pultáhan ng̃a dagcó. * Ang guibang sa bisan onsa ng̃a natípac. * Pultáhan ng̃a solórlan sa ubán ng̃a mg̃a longsod, ng̃a díli mahímo ng̃a pagasórlan sa bisan onsa ng̃a tacós ng̃a hilng̃on.

Porton. = Poltahán ng̃a guibótang sa solód ug tong̃ód sa hagdanán.

Porvenir. = Omalábot.

Porvida. = Pagpanómpa tong̃ód sa quinabóhi sa Dios ug sa iang mg̃a santos.

Pos (en). = Dayon, sonód.

Posa. = Pagcabágting tong̃ód sa mg̃a minatáy. * Pagcahonóng sa managyáyong sa mg̃a minatáy ug sa moobán sa lobóng, sa pagcanta sa usá ca responso.

Posada. = Caogalíng̃on ng̃a baláy sa tagsa tagsa, pinuyánan. * Halapítan. * Sorlánan sa cuchillo, sa tenedor ug sa cuchara ng̃a guidála sa táuo ng̃a magabiaje. * Sulód ng̃a pagapúy-an sa mg̃a sologóon ng̃a babáye sa mg̃a baláy sa mg̃a hari ug sa mg̃a dagcóng táuo.

Posadera. = Sampot, ililíngcod.

Posadero. = Tagía sa halapítan.

Posante. = Sacayán ng̃a díli malíhoc caáyo sa paglayág na.

Posar. = Pagpoyó sa halapítan. * Pagpoyó. * Paglíngcod, pagpahamórlay, paghóoay. * Pagbátog sa mg̃a langgam. * Pagbótang sa bisan onsa ng̃a guibála con guipás-an sa paghóoay.

Posdata. = Bisan onsa ng̃a guisúlat pagdógang sa mg̃a sulat, sa human na ang pagbótang sa pecha ug sa pirma.

Poseedor. = Ang magasácop sa bisan onsa sa ilálom sa iang gahóm. * Tagía.

Poseer. = Pagtagía sa bisan onsa. * Pagbáton sa bisan onsa sa ilálom sa gahóm ng̃a caugalíng̃on.

Poseido. V. Poseso. * Ang magabúhat sa mg̃a buhat ng̃a daútan.

Posesion. = Pagcatagía, pagcahaágom sa bisan onsa. * Pagcabótang sa táuo ng̃a guisórlan sa mg̃a yaoa. * Húna húna ng̃a maáyo con daótan sa tong̃ód sa isigcatáuo. * Yota, baláy, &c., ng̃a caugalíng̃on sa bisan cansa.

Posesional. = Ang nahatong̃ód sa pagcatagía sa bisan onsa.

Posesionarse. = Pagdáoat sa bisan onsa, pagsógod sa pagcatagía sa bisan onsa.

Posesionero. = Ang tagía sa mg̃a hayúpan ng̃a nahímo opód ug tagía sa mg̃a lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp.

Poseso. = Táuo ng̃a guisórlan sa mg̃a yaoa.

Posesor. V. Poseedor.

Posesorio. V. Posesional.

Poseyente. V. Poseedor.

Posfecha. = Pecha, adlao ng̃a sonód sa matúod ng̃a adlao ug pecha.

Posibilidad. = Pagcahímo sa bisan onsa. * Ang bahándi, ang puhónan, ang catigayónan, ang salapí sa bisan cansa.

Posibilitar. = Pagpatigáyon arón mahímo ug bisan onsa ng̃a díli macúli onta.

Posible. = Ang arang himóon ug buháton. * V. Posibilidad desde ang puhónan.

Posiblemente. = Sa pagcahímo.

Posicion. = Pagcabótang sa bisan onsa.

Positivamente. = Pagcamatúod, sa oaláy duha duha.

Positivo. = Matúod, ang dayág caáyo, ang oaláy duha duha.

Pósito. = Baláy ng̃a pagatipígan sa trigo, sa humáy, &c., sa mg̃a longsod, ng̃a itagána con may quinahánglan pa.

Positura. V. Posicion.

Posma. = Pagcabóg-at, pagcahínay, pagcadúgay. * Táuo ng̃a madugáyon, mahináyon.

Poso. = Lalog. * Pagpahóoay, pagpahamórlay.

Pospelo (á). = Sa díli ang̃ay, sa pagcabátoc.

Posponer. = Pagbótang sa usá ca botang sa pagcasonód sa laín ng̃a butang. * Pagpabíli ug paghigúgma sa usá ca butang sa diótay ng̃a bili sa lain ng̃a butang.

Posta. = Ang mg̃a cabayo ng̃a guibótang botang sa mg̃a cadalánan, sa pagdáoat daoat sa mg̃a táuo ug sa mg̃a súlat, sa madalí caáyo, sa oaláy honóng ug lang̃an. * Lugar ng̃a guibutáng̃an sa mg̃a posta. * Cahalayóon cutub sa usá ca posta sa lain ng̃a posta. * Ang táuo ng̃a magaobán sa posta, ng̃a magabiaje sa madalí caáyo. * Hioa sa carne, sa isda ug sa bisan onsa pa. * Balang diótay sa tingga ng̃a dolodagcó sa guing̃álan ug perdigones.

Poste. = Halígueng bató, sa cahoy con sa tumbága, columna. * Castigo ng̃a guihátag sa mg̃a magtotóon sa ilang mg̃a guitón-an, sa pagpatíndog caníla sa pagcadúgay dugay.

Postema. = Hobág ng̃a ponó sa nana. * Táuo ng̃a samócan, ng̃a magabúrlay ug magaaling̃ása. * Táuo ng̃a magpaháyag ug magapadayág sa iang isigcatáuo sa casáquet sa iang cásing cásing.

Postemero. = Capandáyan sa mg̃a mananámbal sa pagsí-si sa mg̃a hobág.

Postergacion. = Pagcaoláhi.

Postergar. = Pagoláhi, pagsonód.

Posteridad. = Lioat, calioátan.

Posterior. = Ang nagaoláhi, ang mosonód.

Posterioridad. V. Postergacion.

Posteriormente. = Oña. * Sa oláhi, sa pagcasonód.

Posteta. = Cadaghánan sa mg̃a pliego ng̃a papel ng̃a guisolosócsoc sa mg̃a impresor, sa paghípos sa mg̃a libro ng̃a inimprenta.

Postigo. = Pultahán ng̃a guibótang sa lugar ng̃a tolotinágo sa mg̃a baláy. * Tacop sa usá lamang ca dahon. * Tacop ng̃a diótay ng̃a guipahaáng̃ay sa lain pultahán ng̃a dagcó. * Pultahán ng̃a solórlan sa mg̃a longsod.

Postila. = Pagmátng̃on ng̃a guibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a dahon sa mg̃a libro, arón sabóton ug maáyo ang cahológan sa guisúlat dihá.

Postilador. = Ang nagabótang sa mg̃a pagmátng̃on ng̃a guiíng̃on caron.

Postilla. = Cugan.

Postillon. = Sologóon ng̃a magacabayo pagóna sa mg̃a posta, sa pagtórlo caníla sa dalan, ug sa pagsíbog, sa pagóli sa mg̃a cabayo.

Postilloso. = Ang may cugan.

Postiza. = Bongbong sa mg̃a sacayán ng̃a guitáod sa ibábao sa cubierta.

Postizo. = Ang guibótang lamang sa ibábao, sa salingcápao. * Bohócan ng̃a idúgang sa mg̃a táuo ng̃a guihinágan sa bohóc.

Postimeridiano. = Ang nahatong̃ód sa hapon. * Ang tiempo ng̃a sonód, ng̃a lioas sa odto.

Postor. V. Ponedor.

Posparto. = Pagánac ng̃a sonód sa lain ng̃a pagánac.

Postracion. = Pagcahapá, pagcaóbo, pagcayáob. * Pagcalúya guican sa saquét con sa casáquet.

Postrador. = Ang magabóncag, ang magaláglag. * Ang magapaóbos. * Papán ng̃a ibútang sa tiílan sa mg̃a lingcoránan sa coro ng̃a pagatónban sa hingtúngdan ng̃a religioso.

Postrar. = Pagpaóbos. * Paglóhor. * Pagobó, pagyáob, paghapá. * Pagbóncang, pagláglag, paggobá. * Paglúya, pagcúha sa gahóm, sa cosóg. * Pagámpo, pagpang̃amúyo.

Postre. = Ang matám-is, ang mg̃a bong̃a, &c., ng̃a ibútang sa lamesa sa catapúsan sa mg̃a pagcáon, sa human na ang pagcáon sa mg̃a sod-an.

Postre (á la). = Sa catapúsan.

Postremo. = Ang toa, ang anáa sa oláhi, sa catapúsan.

Postreramente. = Sa pagcatápus, sa catapúsan, sa pagcaoláhi.

Postrero. V. Postremo. * Ang magaoláhi.

Postrimeramente. V. Postreramente.

Postrimería. = Caolahían. * Ang mg̃a túig ng̃a catapúsan sa quinabúhi.

Postrimero. V. Postre y Postrero.

Postulacion. = Pagcahing̃álan sa Obispo sa usá ca Singbahán, ng̃a guibúhat sa mg̃a Padreng canónigo, ug ng̃a quinahánglan sa pagtógot sa Santos ng̃a Papa, tung̃ód cay Obispo man sa lain ng̃a Singbahán ang tinórlo, ug tong̃ód ba sa lain ng̃a cabilínggan.

Postulado. = Ang madayág uyámot, ang díli quinahánglan ng̃a asóyon.

Postulador. = Ang Padreng canónigo ng̃a magatórlo sa pagcaobispo sa táuo ng̃a díli unta mahímo ng̃a itódlo. * Ang mang̃áyo sa hocmánan sa Roma sa pagbaláod sa pagcasantos sa bisang cansang táuo ng̃a nagaalágad ug maáyo sa Dios sa buhi pa sia.

Postular. = Pang̃ang̃áyo sa pagcaponóan sa usá ca Singbahán sa táuo ng̃a díli onta mahímo ng̃a itórlo ing̃on sa tulumánon sa santa Iglesia, con díli onta itógot sa Santos ng̃a Papa.

Póstumo. = Ang ipabántog ug ipabaláod sa lioas sa camatáyon, sa obus na namatáy ang magabúhat.

Postura. V. Posicion. * Pagtanóm sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Ang bili ng̃a guipabíli sa mang̃a ponóan sa mg̃a calán-on ng̃a ibalígya sa longsod. * Ang bale ng̃a guipabale sa magapálit sa bisan onsa ng̃a ibalígya. * Pagcapósta, pagpósta. * Pagcaóyon. * Itlog sa mg̃a langgam. * Cahoy con tanóm ng̃a ilálin.

Potable. = Ang mahímo, ang arang imnon.

Potado. = Hobóg.

Potador. = Ang moínom.

Potaje. = Sabáo sa laolla, &c. * Mg̃a liso ng̃a calán-on, ng̃a guinisál. * Ang maong mg̃a liso ng̃a hílao. * Ang ilímnon ng̃a magáma sa daghánan ng̃a mg̃a sacót. * Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a caoang ug ng̃a oaláy polós.

Potajería. = Cadaghánan sa mg̃a liso, mg̃a balátong, &c., ng̃a laya, ug hiláo, ng̃a pagaguisálon. * Solód ng̃a pagatipígan sa mg̃a balátong ng̃a icabúhat sa mg̃a guisál.

Potajero. = Táuo ng̃a magabántay sa potajería sa mg̃a baláy ng̃a hiriánon.

Potala. = Bató ng̃a tinácgos sa tomóy olín con sa dolong sa mg̃a sacayán, ng̃a icapondo sa mg̃a bote ug sa mg̃a sacayán ng̃a diótay.

Potar. = Pagsíbo sa mg̃a tacsánan ug sa mg̃a timbáng̃an. * Pagínom.

Pote. = Sorlánan sa yota ng̃a hatáas, ng̃a pagaímnan ug pagabotáng̃an sa mg̃a ilímnon, tinghoy. * Masetasán ng̃a pagatámnan sa mg̃a tanóm ng̃a mahomót ug bulácan. * Tacsánan ug timbáng̃an ng̃a pagasibóan sa obán.

Pote. (á). = Sa pagcadaghánan.

Potencia. = Gahóm, galámhan. * Cosóg. * Pagcahópot sa mg̃a Guinharían.

Potencial. = Ang may gahóm, cosóg.

Potencialidad. = Pagcahímo. * Pagcatómbas.

Potencialmente. = Sa pagcatómbas. * Sa pagcahímo.

Potentado. = Hari, príncipe. * Táuo ng̃a gahúman.

Potente. = Ang may gahúm, ang gahúman. * Ang macalíoat. * Salapían, salapiánon, arunáhan. * Dagcó, dagcóan.

Potentemente. = Sa gahóm. * Sa casóg.

Potenza. = Cahoy ng̃a guibalábag sa tamóy sa lain ng̃a cahoy sa pagcadágoay sa usá ca T.

Potenzado. = Cahoy ng̃a maíng̃on sa usá ca T.

Poterna. = Poltahán sa mg̃a cota, sa mg̃a longsod, ng̃a guilibótan sa cota.

Potestad. = Gahóm, pagcabóot. * Hocom, magbolóot. * Mg̃a Ángeles sa icánom ca ponong ponóng̃an.

Potestativo. = Ang anáa sa gahóm sa bisan cansa.

Potingue. = Bisan onsang ilímnon sa botica.

Potísimo. = Mahál, hamíli caáyo.

Potista. = Ang hing̃ínom sa bino.

Potra. = Dagcóng lagáy, daloac.

Potranca. = Cabayo baye, ng̃a díli mocápin sa toló ca túig.

Potrera. = Bosal ng̃a ibútang sa mg̃a cabayong báta pa.

Potrero. = Ang may dagcóng lagáy. * Ang magabántay sa mg̃a cabayong báta pa.

Potril. = Solóp ng̃a pagabatónan sa mg̃a cabayong báta, sa guipanagbúlag na sa mg̃a inahán.

Potrilla. = Tigúlang ng̃a nagapacabáta.

Potro. = Cabayo ng̃a báta pa. * Capandáyan ng̃a guipanagsaquétan niádtong tiempo sa mg̃a saláan ng̃a oalá boot matúg-an sa ilang mg̃a salá. * V. Incordio. * Bisan onsa ng̃a macasámoc. * Caihían sa yota.

Potroso. = Ang may dagcóng lagáy, ang daloácan. * Ang paláran.

Poya. = Tinápay ng̃a guibáyad sa tagía sa horno ng̃a pagalótoan.

Poyal. = Panápton ng̃a igatábon sa mg̃a lingcoránan ng̃a guing̃álan ug poyo.

Poyata. = Alsáhan, lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a baso, &c.

Poyo. = Lincoránan sa cota. * Salapí ng̃a ibáyad sa mg̃a hocom tong̃ód sa pagtúman sa ilang catongdánan.

Poza. = Bohó ng̃a tubígan, danáoan.

Pozal. = Timba, cabo. * Taryao, &c., ng̃a sinolód ug linobóng sa yota, sa pagbótang sa bino, sa tubig, &c.

Pozanco. = Oloatábay ng̃a mahabílin sa baybáyon sa paghunás.

Pozo. = Atábay. * Lugar ng̃a labíng halálom.

Pozuelo. V. Pozal. * Taryao, sorlánan sa bisan onsa.

PR

Práctica. = Pagcabóhat sa bisan onsa, pagcaánad.

Practicable. = Ang arang boháton, ang masáyon mobóhat, mahímo, magáma.

Practicador. = Ang nagabúhat, ang maánad sa bisan onsa.

Prácticamente. = Sa pagcaánad, sa pagbúhat gayúd.

Practicante. = Idem. * Ang madúgay sa pila ca túig sa luyo sa maestro, arón maálam ug maáyo sa bisan onsang opicio. * Ang magaalíma ug magabántay sa mg̃a hospital, sa mg̃a masaquét.

Practicar. = Pagbúhat. * Pagánad. * Pagbúhat sa bisan cansa sa iang opicio sa luyo sa iang maestro, sa pila ca túig.

Práctico. = Ang nahatong̃ód sa práctica. * Ang maálam, ang maánad sa bisan onsa.

Practicon. = Ang maálam sa bisan onsa cay guisúmay sumay nia sa nacadághan.

Pradera. = Como el siguiente.

Pradería. = Patag, datáy sa daghánan ng̃a mg̃a calán-on sa mg̃a mananáp. * Compay sa mg̃a mananáp, ng̃a hatáas ug ng̃a mahímo ng̃a galábon.

Praderoso. = Ang nahatong̃ód sa prado.

Prado. = Yota ng̃a datág ng̃a pagatobóan sa dagámi, sa cumpay, sa calán-on sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a guitámnan sa mg̃a cahoy ng̃a haróol sa mg̃a longsod, ng̃a pagduláan sa mg̃a táuo ug pagasóroy soróyan nila.

Pragmática. = Sogo sa mg̃a ponóan, sa mg̃a hari, ng̃a guipabaláod sa cadaghánan ng̃a hingtúngdan.

Prasio. = Batóng mahál ng̃a berde.

Prasma. = Bató ng̃a berde.

Pravedad. = Pagcadaútan, pagcang̃íl-ad sa batásan.

Pravo. = Daútan, tampalásan, sa malágsot ng̃a batásan.

Praxis. V. Práctica.

Pre. = Sohol ng̃a ihátag sa matagádlao sa mg̃a soldados.

Preámbulo. = Polong ng̃a guisóndan sa bisan onsang suguílon. * Mg̃a polong ng̃a licó licó sa mg̃a suguílon ng̃a oaláy polós.

Prebenda. = Sohol sa Singbahán ng̃a guican sa pagcacanónigo, sa pagcucura, &c. * Opicio ng̃a hatáas ug labí sa mg̃a Padreng canónigo sa mg̃a Catedral. * Salapí ng̃a ihátag arón mamíño ug bisan quinsang babáye con arón mosolód sa pagcamonja, ug arón magaestudio ug bisan quinsang laláqui. * Opicio sa diótay ng̃a cabórlay ug sa dagcóng caposlánan.

Prebendado. = Padre ng̃a may dagcóng opicio sa mg̃a Catedral.

Prebendar. = Paghátag sa dagcóng opicio sa mg̃a Padre.

Prebostazgo. = Cahímtang sa pagcaponóan sa mg̃a caparían.

Preboste. = Ponóan sa mg̃a caparían.

Precariamente. = Sa pagcadíli madúgay. * Sa pagcainótang.

Precario. = Ang inótang, ang guiángcon sa bisan cansa hasta sa pagbóot lamang sa lain. * Ang díli madúgay.

Precaucion. = Pagcatagána, pagcaándam sa pagcóha sa mg̃a casámoc, sa mg̃a caoláng̃an, sa mg̃a cabilínggan sa bisan onsa.

Precaucionado. = Ang magaándam, ang magatagána.

Precaucionarse. = Pagándam, pagtagána.

Precautelar. = Idem.

Prevenir. = Idem.

Precavido. V. Precaucionado. * Batid.

Precedencia. = Pagcaóna. * Sinógdan. * Pagcaponóan.

Precedente. = Ang moóna, sinógdan, guinsóndan.

Preceder. = Pagóna, pagsógod. * Pagponóan.

Preceptista. = Ang magatóon, ug ang magatódlo sa mg̃a tolománon sa bisan onsa.

Preceptivo. = Ang guibotáng̃an sa mg̃a tolománon sa bisan onsa, sa mg̃a sogo.

Precepto. = Sogo, tolománon. * Pagtolón-an. * Ang tagsa sa mg̃a sugo sa Dios. * Pagcabóot sa mg̃a ponóan sa mg̃a caparían ng̃a tacós pagatománon sa ilang mg̃a guinsacópan.

Preceptor. = Magtotóon, ang magatóon sa gramática.

Preces. = Mg̃a socna, mg̃a tocso ng̃a nacóha sa santos ng̃a Sulat, ug magámit sa Singbahán sa pagpang̃áyo sa Dios sa iang mg̃a calóoy, ang guiobánan sa obán ng̃a mg̃a pagámpo ug pagpang̃ádye. * Mg̃a pagpang̃amúyo sa Santos ng̃a Papa ug ang mg̃a pagtógot sa maong Papa.

Preciado. = Mahál, hamíli, bilírhon, sa dagcóng bale. * Parayégon, maandácon.

Preciador. = Ang nagapabíli sa bisan onsa.

Preciar. V. Apreciar. * Pagparáyeg, pagándac.

Precinta. = Tinábas ng̃a panit ng̃a icalíg-on sa mg̃a esquina sa mg̃a cajon.

Precintar. = Paglíg-on sa mg̃a esquina sa mg̃a cajon ug sa mg̃a lutac sa mg̃a papán, sa mg̃a tinábas ng̃a panit. * Pagcóros coros, sa mg̃a sinta, sa mg̃a cajon ng̃a sinórlan sa mg̃a manggad, arón díli boncágon ug hilng̃on con díli sa lugar lamang ng̃a pagahonóng̃an.

Precio. = Bili sa bisan onsa. * Maáyong dong̃og, maáyong ng̃alan.

Preciosamente = Sa pagcamahál, sa pagcabilírhon, sa pagcadagcóng bale.

Preciosidad. = Pagcamahál, pagcahamíli, pagcabilírhon.

Precioso. = Mahál, hamíli, bilírhon, sa dagcóng bale. * Táuo ng̃a matístis, malipáyon.

Precipicio. = Ambácan, lugar ng̃a may catáhap sa pagcahólog sa magalacát, ng̃a catahápan sa pagcahólog. * Pagcapúcan, pagcahólog ng̃a ahat. * Pagcadáot ng̃a laoásnon ug calágnon.