Part 34
Huronear. = Pagcóha sa mg̃a conejo sa uron, pagpaquigsáyod, pagpaháyag, pagpadayág sa bisan onsa ng̃a tinágo.
Huronera. = Lugar ng̃a pagasórlan sa uron. * Lugar ng̃a pagatagóan, pagahobóng̃an sa bisan cansa, con pagalaguíuan ba.
Huronero. = Ang magabántay, bomolántay sa mg̃a uron.
Hurtable. = Ang arang ug ang masáyon caoáton.
Hurtador. = Caoatán, mang̃ang̃áhas, maninicás.
Hurtar. = Caoat, cahas, ticás. * Pagcáncan sa mg̃a sobá sa yota sa ilang baibáyon. * Paglícay, pagságang.
Hurto. = Quináoat, pagpang̃áoat.
Husada. = Hilo, seda, &c., ng̃a binílic na sa bilícan.
Husillo. = Cáhoy, tombága, pothao, &c., ng̃a guicanálan paglibót ug nayon ng̃ádto sa tomóy, ng̃a icapógos sa mg̃a pigsánan.
Husma (andar á la). = Pagpatigáyon, pagpaquigásoy pagpaquigsáyod, sa pagcacógui caáyo sa bisan onsa ng̃a tinágo. * Pagmatúod sa bisan onsa ng̃a tinágo, tong̃ód sa mg̃a catáhap ug mg̃a timáan.
Husmeador. = Ang macáplag sa bisan onsa tong̃ód lamang sa bahó.
Husmear. = Pagcáplag, paghibálag, pagquíta sa bisan onsa cay guipang̃íta sa iang bahó. * Pagpaquigsáyod pagpaquigásoy, pagsósi sa bisan onsa ng̃a tinágo, sa hilom lamang, díli sa dayág. * Pagsógod sa bahó, sa pagbahó sa bisan onsa.
Husmo. = Ang bahó sa bisan onsa, sa carne, sa baboy, sa manteca, &c. * Paghólat, pagpaábot sa maáyong cahigayónan, ocasion, sa pagcóha sa bisan onsa ng̃a guitúyo.
Huso. = Bilícan.
Huta. = Balong balong, payág.
Hutia. = Mananáp sa América ng̃a maíng̃on ing̃on sa ilagá.
I
ID
I. = Ug.
Ida. = Pagádto sa bisan diin. * Pagbóhat, pagpamólong sa oalá húna hunáon ug maáyo, guícan lamang sa capong̃ót.
Idea. = Húna húna. * Laráoan ng̃a mahabílin sa húna húna, sa calág, sa mg̃a galámhan sa calág, sa bisan onsa ng̃a guinatán-ao ug guinadóng̃og. * Laráoan ng̃a nahamótang sa huna huna sa pagbóhat sa bisan onsa, sa pagbóhat sa usá ca baláy, sa pagsólat sa usá ca oáli, &c. * Húna húna ng̃a batir ug matalínis sa pagándam, sa pagtagána ug sa pagbóhat sa bisan onsa. * Panigíngnan, pananglétan.
Ideal. = Ang nahatong̃ód sa húna húna, ang mahamótang sa húna húna lamang sa oaláy pagcamáo ng̃a tuod.
Idealmente. = Sa húna húna.
Idear. = Paghúna hona.
Idem. = Polong ng̃a linatín: mao da, ing̃on, maíng̃on.
Idénticamente. = Sa pagcasáma, sa pagcaíng̃on, sa pagcatopóng, maíng̃on gayód.
Idéntico. = Ang magsáma ug maíng̃on sa lain ng̃a botang.
Identidad. = Pagcasáma, pagcaíng̃on.
Identificar. = Pagpanigíng̃on sa mg̃a botang ng̃a nagacaláin lain sa pagcamatúod.
Ideología. = Quinaárman ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a húna húna.
Idioma. = Polong, pinamólong ng̃a caogalíng̃on sa bisan onsang Guinharían, provincia con longsod.
Idiota. = Táuo ng̃a borong caáyo, ng̃a cabos, ng̃a oaláy quinaárman.
Idiotez. = Pagcacábos, pagcaoaláy quinaárman.
Idiotismo. = Idem.
Idolatra. = Dioatáhan, pang̃anitóhon. * Táuo ng̃a díli mutóo sa matúod ng̃a Dios, ng̃a mosíngba sa mg̃a dios dios ng̃a bacácon.
Idolatrar. = Pagdioáta, pagpang̃aníto, pagsíngba sa mg̃a dios dios ng̃a bacácon. * Paghigógma sa guilabíhan ng̃a gogma sa bisan cansang táuo con botang, paglíhi.
Idolatría. = Pagpang̃aníto, pagdioáta, pagsíngba sa díli Dios ng̃a tuod.
Idolátrico. = Ang nahatong̃ód sa idolatría.
Ídolo. = Dios dios ng̃a bacácon, táuo táuo ng̃a pagasingbáhan sa mg̃a dioatáhan, dioáta, aníto. * Bisan onsa ng̃a guihigógma, hinigógma sa pagcalacád na.
Idoneidad. = Pagcaámdam sa pagbóhat sa, pagpamólong sa bisan onsa.
Idóneo. = Ang macahímo sa pagbóhat con sa pagpamólong sa bisan onsa.
Idus. = Ang usá sa toló ca bahin sa bolan sa tiempo sa mg̃a Romanos.
IG
Iglesia. = Singbahán. * Catilíngban sa mg̃a binoñágan, ng̃a guihópot sa iang pang̃ólo ng̃a si Jesucristo, ug sa ilis nia ng̃a ang Santos ng̃a Papa. * Catilíngban sa mg̃a Padreng tanán ug sa mg̃a hocmánan ng̃atanán sa Singbahán sa tagsa ca Guinharían, con sacop sa usá ca ponóan, maíng̃on ng̃a ang Iglesia sa Roma ug ang guing̃álan ug griega. * Catilíngban sa ng̃atanán ng̃a guioldenáhan. * Yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa mg̃a Obispo, ug ang cadaghánan sa ilang mg̃a guinsacópan. * Cadaghánan sa mg̃a canónigos sa mg̃a Singbahán ng̃a Catedral.
Ígneo. = Bisan onsang caláyo ug ang maíng̃on sa caláyo. * Ang may color sa caláyo.
Ignicion. = Pagcabága tong̃ód sa caísog sa caláyo.
Ignífero. = Ang may caláyo, ang guinicánan sa caláyo.
Ignipotente. = Ang may gahóm sa caláyo, ang magabóot sa caláyo.
Ignívomo. = Ang magasóca sa caláyo.
Ignominia. = Coólao ng̃a guiántos sa bisan cansa sa cadaigánan.
Ignominiosamente. = Sa caólao, sa pagcaólao.
Ignominioso. = Maoólao, ang magapaólao, ang macaólao.
Ignorancia. = Pagcaoaláy caálam, pagcacólang sa quinaádman.
Ignorante. = Ang díli maálam. * Ang díli masáyor, ang díli mahibaló.
Ignorantemente. = Sa pagcaoláy caálam. * Sa oolá pagatoyóon. * Sa oaláy paghibaló.
Ignorar. = Díli pagálam, díli pagsáyod ug paghibaló. * Pagambót, pagináy.
Igual. = Magsáma, topóng, maíng̃on. * Ang may calig-ónan sa pagbóhat. * Ang mao da guihápon sa iang pagpamólong, sa iang gaoi, &c.
Iguala. = Pagcatopóng, pagcasáma, pagcaáng̃ay, pagcaóyon. * Sohol ng̃a sinabótan.
Igualacion. = Idem hasta sohol. * Pagsábot, pang̃áng̃ay.
Igualador. = Ang magatopóng, ang magapaáng̃ay.
Igualamiento. V. Iguala, hasta sohol.
Igualar. = Sama, topóng, ing̃on, ang̃ay, oyon. * Pagtámbac sa yota, sa mg̃a cadalánan.
Igualdad. V. Iguala, hasta sohol.
Igualmente. = Sa pagcatopóng, sa pagcasáma. * Ing̃on man opód, maíng̃on man osáb.
Iguana. = Ibid.
IJ
Ijada. = Quilid, loib loib.
Ijadear. = Paglíhoc sa quilid sa pagguinháoa, horac horac.
Ijar. V. Ijada.
IL
Ilacion. = Paghúna húna sa bisan onsa tung̃ód sa mg̃a guinsóndan.
Ilativo. = Ang arang huna hunáon sa mg̃a polong con mg̃a bohat ng̃a guisóndan.
Ilegal. = Ang contra, ang batoc sa batásan, ang díli ang̃ay sa mg̃a leyes.
Ilegalidad. = Pagcabátoc, pagcadíli ang̃ay sa batásan.
Ilegalmente. = Sa pagcabátoc, sa pagcadíli ang̃ay sa batásan, sa ley.
Ilegible. = Ang díli mahímo ng̃a basáhon, ang díli mabása.
Ilegítimamente. = Sa díli maáyong tuod.
Ilegitimar. = Pagbótang sa cacolían, arón díli maáyo ng̃a tuod ug bisan onsa.
Ilegitimidad. = Pagcaoalá sa bisan onsa ng̃a quinahánglan onta, arón maáyo ng̃a tuod ug bisan onsa con bisan quinsa.
Ilegítimo. = Ang díli maáyo ng̃a tuod, ang may bisan onsa ng̃a cacolían, arón díli maáyo ng̃a hingpit.
Ileso. = Ang oalá madáot sa bisan onsang cadaótan. * Ang oalá pahilábtan.
Ilícitamente. = Sa pagcaoaláy cataróng̃an.
Ilícito. = Ang díli matárong, ang oaláy catarúng̃an. * Daótan, dinilían.
Ilimitado. = Ang oaláy catapúsan, cacotóban.
Ilíquido. = Otáng con cuenta ng̃a oalá pa baydan, ng̃a oalá pa mahúsay.
Iliterato. = Ang oalá magestudio, ang oaláy quinaárman, caálam.
Iluminacion. = Pagcaíuag, cadaghánan sa mang̃a sugá ng̃a icadáyan dayan ug icaíuag sa mg̃a baláy, sa mg̃a cadalánan, &c.
Iluminador. = Ang magabótang sa mg̃a sogá ng̃a icagáma sa iluminacion. * Ang magapíntal sa mg̃a laráoan sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a color.
Iluminar. = Pagíoag, pagdáyan dayan sa mang̃a baláy &c., sa daghánan ng̃a mg̃a sogá. * Pagpíntal sa mg̃a libro, sa mg̃a laráoan, &c., sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a color. * Pagíoag sa Dios sa mang̃a cásing cásing ug mg̃a calág sa mg̃a táuo ng̃a mg̃a binóhat nia, sa iang santos ng̃a gracia ug pagtábang. * V. Ilustrar.
Iluminativo. = Ang macaíoag.
Ilusion. = Húna húna ng̃a díli matúod, sa oaláy hingtúngdan ng̃a pagcamáo.
Ilusivo. = Ang díli matúod. * Bisan onsa ng̃a guipacamatúod ug guipacamáo lamang sa díli matúod. * Limbong, bacac.
Iluso. = Ang guilimbóng̃an, ang guiólo olóhan.
Ilusorio. = Ang macalímbong. * Ang oaláy hingtúngdan ng̃a pagcamáo.
Ilustrar. = Pagíoag sa húna húna. * Pagdayág sa mg̃a dóha dúha. * V. Iluminar desde Pagíuag sa Dios. * Paghamíli, pagmahál, pagbóhat ug halángdon sa bisan onsa, con sa bisan cansa.
Ilustre. = Táuo sa maáyong guinicánan, mahál, hamíli, dato, dagcóng táuo, bantógon, banságon, cating̃aláhan, hibólng̃an.
Ilustrísimo. = Polong ng̃a ióna sa mang̃a ng̃alan sa mg̃a Sres. Obispo ug sa obán pang mg̃a táuo ng̃a mahál, tung̃ód sa ilang opicio con pagcahímtang.
IM
Imágen. = Laráoan sa bisan onsa. * Panigíngnan. * Pagcamáo sa bisan onsa. * Aníno. * Táuo táuo.
Imaginable. = Ang arang húna hunáon.
Imaginacion. = Húna húna.
Imaginar. = Paghúna húna, pagpalándong.
Imaginaria. = Bantay ng̃a guing̃álan ug guitagána sa pagílis sa mg̃a bantay, con maoalá ugáling.
Imaginariamente. = Sa húna húna lamang, sa díli matúod.
Imaginario. = Ang mahamótang sa húna húna lamang, sa díli matúod. * Ang magabóhat ug magapíntal sa mg̃a táuo táuo ug sa mg̃a laráoan.
Imaginativa. = Galámhan, gahóm sa calág sa paghúna húna.
Imaginativo. = Ang magahúna húna sa canónay.
Imán. = Batóng baláni.
Imbécil. = Boang boang, coliró, coláng̃an sa boot.
Imbecilidad. = Pagcalóya, pagcahóyang.
Imbibicion. = Pagcasóyod, pagcayópyop.
Imbuir. = Pagsámbag, pagtámbag.
Imitable. = Ang tacós ng̃a pinigíngnan, ng̃a pagaaoáton.
Imitacion. = Pagcaáoat, pagcapanigíng̃on.
Imitador. = Ang moáoat, ang magapanigíng̃on.
Imitante. = Idem.
Imitar. = Aoat, ing̃on, pagpanigíng̃on, ayap, tondog.
Impaciencia. = Pagcaoaláy pagcaílob, pagcaántos.
Impacientar. = Pagtúyo sa lain, arón masocó, orón manoyó.
Impaciente. = Ang díli moílob, ang díli moántos, ang madalí manoyó.
Impalpable. = Ang hapit díli mahímo ng̃a hicápon, capcápon, tong̃ód sa pagcadiótay, pagcanípis, pagcagamáy.
Impar. = Ang oaláy pares, ang oaláy parang, ang oaláy obán.
Imparcialmente. = Ing̃on da sa cataróng̃an. * Sa oaláy pagcabóyoc sa loyo ug sa loyo, sa usá ca dapig ug sa usá.
Impartible. = Ang díli mahímo bahínon, boc-on ug bolágon.
Impartir. = Pagpáhat. * Pagámbit.
Impasibilidad. = Pagcaoaláy casaquét ug casáquet.
Impasible. = Ang díli mobáti, ang díli masáquet ug díli mamasaquét.
Impávidamente. = Sa oaláy cahárloc, catáhap ug catálao.
Impavidez. = Caísog sa casing casing.
Impávido. = Ang díli mahádloc, díli matáhap ug díli matálao.
Impecabilidad. = Pagcadíli mahímo sa pagcasalá.
Impecable. = Ang díli mahímo ng̃a macasalá.
Impedido. = Bacól, lolid, sampil.
Impedidor. = Ang macaólang, ang macapogóng. * Ang moságang.
Impediente. = Idem.
Impedimento. = Caoláng̃an, casámoc, casamócan, cabilínggan. * Bisan onsang cacolían ng̃a magabúhat sa pagcadíli mao, sa pagcadíli bale sa mg̃a pagtiáyon.
Impedir. = Olang, samoc. * Sagang, pogóng.
Impelente. = Ang macadóso, ang magapaírog, ang magatólac, magatolód. * Ang magasámbag, magaágda.
Impeler. = Doso, irug, tolac, tolód. * Sambag, tambag, agda.
Impenetrabilidad. = Pagcadíli macalahós ug díli mahímo ng̃a lahóson.
Impenetrable. = Ang díli mahímo ng̃a lahóson, tahóson. * Ang díli mahímo ng̃a toquíbon, togcálon, sabóton, saydan.
Impenitencia. = Pagpacadáyon sa salá. * Pagcagáhi sa casing casing, pagcaoaláy pagbásol ug paghinólsol sa mg̃a salá.
Impenitente. = Ang díli boot maghinólsol sa mg̃a salá, ang boot magparáyon sa mg̃a casalánan.
Impensadamente. = Sa oalá húna hunáon, sa oalá catahápan, sa oalá paabóton. * Sa ahat, sa calit, sa tagcoláhao.
Impensado. = Idem.
Imperante. = Ang magasógo, ang magabóot.
Imperar. = Pagsógo, dagbóot, paghári.
Imperativo. V. Imperante.
Imperatoria. = Tanóm sa España.
Imperatorio. = Ang nahatong̃ód sa cahímtang sa pagcahári.
Imperceptible. = Ang díli mahímo ng̃a batíon, quit-on ug donggon.
Imperdible. = Ang díli mahímo ng̃a maoalá.
Imperdonable. = Ang díli mahímo ng̃a pasailóon.
Imperfeccion. = Pagcadíli hingpit, pagcacólang sa bisan onsa, pagcadíli toman.
Imperfecto. = Ang coláng̃an sa bisan onsa, ang díli tuman, ang díli hingpit, ang oalá mahóman, ang guiálang aláng̃an.
Imperial. V. Imperatorio. * Ang mahatong̃ód sa Guinharían.
Impericia. = Pagcacólang sa pagcaánad, sa caálam, sa quinaádman.
Imperio. = Ang yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa emperador, sa harí, ug ang tiempo, ang túig ng̃a pagadogáyan sa pagcahári. * Ang pagcahári, ang pagbóot sa emperador, sa hari.
Imperiosamente. = Sa pagbóot ng̃a caogalíng̃on.
Imperioso. = Ang magabóot, ang magasúgo sa pilit caáyo, arón matúman ang sogo sa oaláy balíbad ug calaguéuan.
Imperitamente. = Sa pagcaoaláy caálam ug pagcaánad.
Imperito. = Ang díli maálam, ang oalá maánad.
Impermeable. = Ang díli mahímo ng̃a taslópon sa tubig bisan ng̃a mahomód.
Impermutable. = Ang díli mahímo ng̃a bailóon ug pagtagilísan.
Impersuasible. = Ang díli mahímo ng̃a sambágon, tambágon, ang díli mutóo.
Impertérrito. V. Impábido.
Impertinencia. = Polong con bohat ng̃a díli macaígo, ng̃a oaláy hingtóngdan. * Pagcacóti cuti. * Pagcasámoc, pagcabórlay.
Impertinente. = Ang díli macaígo, ang oaláy hingtóngdan ug cahológan. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a samócan.
Impertinentemente. = Sa pagcacóti cuti, sa pagcasámoc.
Impertir. V. Impartir.
Imperturbable. = Ang díli mabálhin, ang mao da guihápon.
Impetra. = Pagtógot. * Gahóm ng̃a ihátag sa lain.
Impetracion. = Pagcadáng̃at sa bisan onsa.
Impetrador. = Ang magacóha sa guitóyo nia, sa guipang̃áyo.
Impetrante. = Idem.
Impetrar. = Pagcóha, pagdáng̃at sa bisan cansa, sa bisan onsa ng̃a guitóyo ug guipang̃áyo.
Ímpetu. = Pagcahanáyac ng̃a dinalí ug ahat. * Cosóg ng̃a mabáscog.
Impetuosamente. = Sa pagcahanáyac. * Sa pagcacosóg ng̃a mabáscog ug ahat.
Impetuosidad. V. Ímpetu.
Impetuoso. = Bascógon, cosgon. * Ang magabóhat ug mamólong sa oalá húna húnaon ug maáyo.
Impia. = Tanóm maíng̃on sa romero.
Impiamente. = Sa pagcaoaláy Pagtóo ug pagpoáng̃od.
Impiedad. = Pagcacólang sa Pagtóo ug sa pagpoáng̃od.
Impío. = Ang colang sa Pagtóo, ang oaláy pagpoáng̃od.
Implacable. = Ang díli mahímo ng̃a paghínay hináyon, ng̃a lipáyon.
Implacablemente. = Sa casocó ng̃a díli maoalá, ng̃a díli macóha.
Implaticable. = Ang díli mahímo ng̃a soguilánan, soltíhan ug pagpolóng̃an.
Implicacion. = Pagcabátoc.
Implicar. = Pagpótus, paglíquit. * Pagólang. * Pagbátoc.
Implicatorio. = Ang guibotáng̃an sa pagcabátoc.
Implícito. = Bisan onsa ng̃a pagasabóton, bisan ng̃a díli maásoy.
Imploracion. = Pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo, pagpang̃áyo.
Implorar. = Idem.
Implume. = Langgam ng̃a oaláy balahíbo.
Impolítica. = Pagcaoaláy pagábi abi, pagcacólang sa maáyong pagtóon.
Impoluto. = Olay, sa oaláy boling.
Imponderable. = Ang díli catópng̃an, ang labí sa ng̃atanán. * Ang díli mahímo ng̃a timbáng̃on.
Imponer. = Pagbótang sa mg̃a mabóg-at, sa mg̃a catongdánan. * Pagbótang. * Pagtórlo sa bisan cansa, pagtóon, pagásoy, pagsáyod. * Pagcahárloc, pagpatálao. * Paghósay ug maáyo sa mg̃a marca, sa mang̃a molde sa pigsánan sa imprenta, arón mahímo ng̃a basáhon ang solat ng̃a guiimprenta sa papel ng̃a pinicó na.
Impopular. = Ang díli pagahigogmáon sa cadaghánan.
Importacion. = Pagcasolód sa usá ca Guinharían con provincia sa mg̃a manggad sa lain ng̃a Guinharían con provincia.
Importancia. = Caayóhan, polós ng̃a guican sa bisan onsa. * Gahóm sa bisan cansang táuo tong̃ód sa iang oficio con cahímtang.
Importante. = Ang may polós, ang macapolós.
Importar. = Pagpolós sa bisan onsa. * Pagbíli sa bisan onsa ng̃a guipálit ug guibalígya. * Pagsolód sa usá ca longsod sa mg̃a manggad sa lain ng̃a Guinharían.
Importe. = Ang bili sa mg̃a manggad ug sa bisan onsa ng̃a guipálit ug guibalígya.
Importunacion. = Pagháng̃io sa linugsánay, pagpang̃amúyo sa pagcasámoc, sa pagcabórlay, sa dili pabalíbad.
Importunadamente. = Sa pagcadíli mao, sa pagcacanúnay.
Importunamente. = Sa pagcasámoc, sa pagcadíli macaígo, sa pagcalúgus.
Importunar. = Pagsámoc pagbórlay sa bisan onsang tuyo con pagpang̃áyo. * Pagháng̃io ug pagpang̃aliópo sa masóbsob. * Sa díli macaígo.
Importunidad. = Pagcasámoc, pagcaborláy tong̃ód sa bisan onsang tuyo sa isigcatáuo.
Importuno. = Ang díli macaígo. * Ang macasámoc, macabórlay.
Imposibilidad. = Pagcadíli mahímo sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa.
Imposibilitar. = Pagcóha, pagdíli, pagólang sa gahóm sa pagbóhat con sa pagpamólong.
Imposible. = Ang díli mahímo. * Ang macóli oyámot.
Imposicion. = Cabóg-at, bala. * Bahin, tampo, silot, &c., ng̃a guipang̃áyo sa bisan cansa. * Pagcabótang sa mg̃a marca sa pigsánan sa imprenta, arón basáhon ang solat sa mg̃a dahon ng̃a magacasonód sonód sa tibúoc ng̃a pliego, sa obos na gui imprenta ug pinicó na.
Impostor. = Tigbótang botang, mabótang botáng̃on, mabótang botáng̃an. * Malilímbong, malimbóng̃on.
Impostura. = Botang botang. * Limbong ng̃a pagaíngnon ng̃a matúod.
Impotencia. = Pagcaoaláy gahóm sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa, pagcaoaláy gahóm sa paglíoat.
Impotente. = Ang díli macahímo sa bisan onsa. * Ang díli macalíoat.
Impracticable. = Ang díli mahímo ng̃a boháton. * Ang malisód oyámot. * Dalan ng̃a díli calácoan ug macóli ng̃a pagaaguían.
Imprecacion. = Tonglo, pagpanghináot sa cadáot sa isigcatáuo, sa mg̃a polong ng̃a guipamólong, pagpahimadáot.
Imprecar. = Idem.
Impregnarse. = Pagdáoat, pagsóyop sa mg̃a bohó bohó ng̃a diótay caáyo sa usá ca laoas, sa mg̃a bolobáhin ng̃a maggamáy sa lain ng̃a laoas.
Imprenta. = Quinaádman sa pagimprenta sa mang̃a libros. * Lugar, baláy ng̃a pagamarcáhan sa mg̃a solat ng̃a inimprenta.
Imprescindible. = Ang díli mahímo ng̃a sagdan, biáan, bolágon ug díli pagatágdon, ang tutománon gayód.
Impresion. = Pagcamarca. * Timáan sa usá ca botang ng̃a mahabílin sa lain ng̃a botang. * Dagoay sa mg̃a letra ng̃a guibótang sa mg̃a libro. * Bisan onsa ng̃a solat ng̃a inimprenta. * Pagcatándog sa húna húna, sa calág sa mg̃a táuo, sa mg̃a paghónghong ng̃a espirituhánon.
Impresionar. = Pagsámbag sa lain sa bisan onsa, arón pagatoóhan sa minatúod.
Impreso. = Bisan onsang solat ng̃a diótay ng̃a inimprenta.
Impresor. = Ang tagía sa imprenta ug ang magaimprenta sa mg̃a solat, sa mg̃a libro.
Impresora. = Ang asáoa sa impresor, con ang babáye ng̃a tagía sa imprenta.
Imprestable. = Ang díli mahímo ng̃a ipaólus.
Imprevision. = Pagcacólang sa húna húna, sa pagmátng̃on.
Imprevisto. = Ang oalá paabóton, ang oalá húna hunáon. * Bisan onsa ng̃a moábot sa pagcaáhat, sa pagcacálit, sa tagcoláhao.
Imprimacion. = Pagcaándam sa mg̃a panápton ng̃a pagapintálan. * Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa pagándam sa mg̃a panápton ng̃a pagapintálan.
Imprimadera. = Capandáyan sa pothao con sa cahoy ng̃a icaándam sa mg̃a panápton ng̃a pagapintálan.
Imprimador. = Ang magaándam sa mg̃a panápton ng̃a pagapintálan.
Imprimar. = Pagdíhog, paghílog, pagbólit, sa mg̃a color ng̃a nahaóna, sa mg̃a panápton ng̃a pagapintálan.
Imprimir. = Pagmarca sa mg̃a letras ug sa bisan onsa sa papel ug sa bisan asa. * Paglíngcod ug bisan onsa sa húna húna, pagpátic.
Improbable. = Ang díli masáyon ng̃a omábot, boháton con ipamólong.
Improbar. = Pagsáoay, pagbárlong. * Pagdíli.
Ímprobo. = Daótan. * Bohat. * Bohat ng̃a mabóg-at ug canúnay.
Improperar. = Pagbóyboy. * Pagdáot sa polong sa isigcatáuo.
Improperio. = Polong ng̃a icadáot sa isigcatáuo. * Pagbóyboy.
Impropiamente. = Sa díli mao, sa díli macaígo, sa díli maíng̃on.
Impropiedad. = Pagcadíli mao, pagcadíli macaígo.
Impropio. = Ang díli mao, ang díli macaígo, ang colang ca bisan onsang quinahánglan arón mahíngpit.
Improporcion. = Pagcaoaláy caang̃áyan.
Improporcionado. = Ang oaláy caang̃áyan.
Improrogable. = Ang díli mahímo ng̃a pagatagálan, ng̃a pagaabóton ug holáton.
Impróvidamente. = Sa oalá húna honáon, sa oalá pagbót-on.
Impróvido. = Ang oalá maándam, magtagána.
Improvisamente. = Sa ahat, sa calit. * V. Impróvidamente.
Improvisar. = Pagbóhat ug pagpamólong sa bisan onsa sa oalá húna honáon ng̃a daan, sa oaláy pagándam ug pagtágana.
Improviso. V. Impróvido.
Improvisto. V. Impróvido.
Imprudencia. = Pagcacólang sa salabótan.
Imprudente. = Ang coláng̃an sa salabótan, sa maáyong húna húna.
Impúbero. = Ang oalá pa omábot sa pagcaolitáo con sa pagcadalága.
Impudencia. = Pagcaoaláy caólao, pagcaólag.
Impudente. = Maólag, maláo-ay, táuo ng̃a oaláy caólao.
Impúdicamente. = Sa pagcaólag, sa pagcamaláo-ay, sa pagcahílas.
Impudicicia. V. Deshonestidad.
Impúdico. V. Deshonesto.
Impuesto. = Bohis, tampo, tampa, silot, baláydon.
Impugnable. = Ang mahímo ng̃a soclan ug batócon.
Impugnacion. = Pagcasócol, pagcaíndig indig, pagcabátoc.
Impugnador. = Ang mosócol, ang magabátoc sa mang̃a polong con mg̃a bohat sa lain.
Impugnar. = Socol, batoc.
Impulsar. V. Impeler.
Impulsion. = Pagcadóso, pagcaírog, pagcatólac, pagcatolód.
Impulsor. V. Impelente.
Impune. = Ang magamísic, ang mahagáoas sa castigo.
Impunemente. = Sa oaláy castigo.
Impunidad. = Pagcaoaláy pagcastigo sa saláan.
Impureza. = Pagcahógao, pagcabóling. * Pagcaólag, pagcaláo-ay.
Impuro. = Ang díli olay, ang díli bog-os. * Ang mahógao, ang bolíng̃on.
Imputacion. = Pagcabótang botang.
Imputar. = Pagbótang botang.
IN
Inacabable. = Ang díli mahóman, ang díli matápos, ang díli matibáoas, ang madúgay sa guihápon.
Inaccesible. = Ang díli mahímo ng̃a abóton, dang̃áton ug pagadoólan.
Inaccion. = Pagcaoaláy bohat.
Inadaptable. = Ang díli mahímo ng̃a nonton.
Inadecuado. = Ang díli ang̃ay.
Inadmisible. = Ang díli mahímo ng̃a daoáton.
Inadvertencia. = Pagcacólang sa húna húna, sa salabótan.
Inadvertidamente. = Sa pagcaoaláy salabótan, sa pagcacólang sa húna húna.
Inadvertido. = Ang díli mamátng̃on.
Inagotable. = Ang díli mahímo ng̃a ithon, titíon, horton.
Inaguantable. = Ang díli mahímo ng̃a ilóbon, ang díli maántos.
Inalienable. = Ang díli mahímo ng̃a ihátag sa lain.
Inalterable. = Ang dilí mabálhin, ang mao da guihápon, ang malíg-on.
Inalterado. = Idem.
Inamisible. = Ang díli mahímo ng̃a maoalá.
Inamobible. = Ang díli mahímo ng̃a lihócon, ang díli malíhoc. * Ang díli mahímo ng̃a coháon, ang díli masácoat.
Inanicion. = Pagcalóya ng̃a dagcó, pagcaoaláy gahóm ug cosóg.
Inanimado. = Ang oaláy calág, ang oaláy quinabóhi, ang patáy.
Inapagable. = Ang díli mapálong, ang díli mahímo ng̃a palng̃on.
Inapeable. = Ang dilí matóquib, ang díli mahímo ng̃a toquíbon, togcálon ug sabóton. * Táuo ng̃a dili pasámbag, ng̃a díli mutóo sa mg̃a tambag, sa magáhing olo.
Inapelable. = Paghócom, sentencia ng̃a díli mahímo ng̃a iháng̃io arón osbon.
Inapetencia. = Pagcaoaláy gugma, ganas sa pagcáon.
Inapetente. = Ang díli mahagógma mocáon.
Inaplicacion. V. Desaplicacion.
Inaplicado. = Ang oaláy cacógui sa pagtóon, ang tapólan.
Inapreciable. = Ang díli mahímo ng̃a botáng̃an sa bili cay mahál ug bilídhon oyámot.
Inasequible. = Ang díli mahímo ng̃a dang̃áton.
Inaudito. = Ang oalá donggon sa guihápon.
Inauguracion. = Toloóhan ng̃a bacácon, pagtágna tong̃ód sa mg̃a paglópad ug pagtíng̃og sa mg̃a langgam. * Pagcasógod sa paghári sa mg̃a hari.
Inaugurar. V. Inauguracion desde pagtágna.
Inaveriguable. = Ang díli mahímo ng̃a hisáydan, hibalóan ug sosíhon.
Incalculable. = Ang díli mahímo ng̃a húna hunáon sa toman.
Incansable. = Ang díli macápoy, ang díli mabórlay.
Incansablemente. = Sa pagcaoaláy cabórlay ug pagcacápoy.
Incantable. = Ang díli mahímo ng̃a cantáhon cay díli moábot ang ting̃og.
Incapacidad. = Pagcaoaláy gahóm sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa.
Incapaz. = Ang díli mahímo sa pagbóhat con sa pagpamólong sa bisan onsa. * Ang coláng̃an sa quinaádman, sa salabótan.
Incasable. = Ang díli mahímo ng̃a mamiño, ang díli mahagógma sa pagcamíño.
Incautamente. = Sa oaláy salabótan.
Incauto. = Ang magabóhat ug mamólong sa oaláy salabótan.
Incendiar. = Pagsónog, pagdáob, pagsílab.
Incendiario. = Ang magapasónog sa bisan onsang baláy. * Ang nagatagána sa mg̃a icasónog, sa macasónog.
Incendio. = Pagcasónog, pagcadáob, pagcasílab. * Pagcaínit ng̃a dagcó sa húna húna guican sa caísog ug cosóg sa mg̃a cailíbgon.
Incensacion. = Pagcatábiog sa insensario, pagpaasó canía.
Incensar. = Pogtábiog sa incensario, pagpaasó canía.
Incensario. = Bagáhan ng̃a pagagamíton sa Singbahán sa pagasó.
Incensurable. = Ang díli mahímo ng̃a saoáyon.
Incentivo. = Ang magaágda, ang magapógos.
Incertidumbre. = Duha duha.
Incesable. = Ang díli moóndang, moárang, ang canónay.
Incesablemente. = Sa pagcacanónay, sa pagcaoaláy ondang.
Incesante. V. Incesable.
Incesantemente. V. Incesablemente.
Incesto. = Salá ng̃a mahílas, pagpacasalá sa caobánan ng̃a hadúol.
Incestuoso. = Ang macasalá, ang maquihiláoas sa caobánan ng̃a harúul.