Part 26

Extorsion. = Pagágao, pagcóha sa linogsánay sa bisan onsa. * Bisan onsang cadáot.

Extra. = Polong ng̃a linatín: labot pa, sa gaoas, sa goa.

Extraccion. = Pagcagóa sa bisan onsa, sa bisan diin.

Extracta. = Hinóad ng̃a toman sa bisan onsang solat con camatoódan.

Extractador. = Ang magahóad sa mg̃a solat. * Ang magapaláctod sa bisan onsa ng̃a guisólat ug hatáas.

Extractar. = Pagláctor sa hingtóngdan sa mg̃a toyo ng̃a guisólat sa libro, con sa mg̃a solat sa mg̃a hatáas ng̃a polong. * Pagásoy, pagsólat sa mg̃a hamóbo ug lactod ng̃a polong.

Extracto. = Cahológan ng̃a labíng maáyo sa mg̃a solat ug mg̃a libro ng̃a guitígom sa diótay ng̃a polong ug guibótang sa pagcaláctod.

Extradicion. = Paghátag sa hocom sa lain longsod, sa lain Guinaharían con provincia, sa táuo ng̃a saláan ng̃a midang̃óp dihá canía sa matúod ug hingtóngdan ng̃a hocom, cay guipang̃áyo nia.

Extraer. = Paggóa sa bisan onsa, sa bisan díin. * Paghóad sa bisan onsang solat. * Paggóa sa Singbahán, tong̃ód sa sogo ng̃a ináng̃ay sa mang̃a tolománon, sa matúod ng̃a hocom, sa táuong saláan ng̃a midang̃óp dihá.

Extrajudicial. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton sa díli ipaági sa hocmánan, ug sa mg̃a tolománon sa mang̃a hocom ug sa mg̃a batásan.

Extrajudicialmente. = Sa oaláy labot sa mg̃a tolománon sa batásan ug sa mg̃a hocmánan.

Extramuros. = Polong ng̃a lanatín: sa gaoas, sa goa sa longsod, sa cota, sa ciudad.

Extranjería. = Pagcabótang sa táuo sa lain longsod, sa domolóong, ng̃a nahatong̃ód canía ing̃on sa batásan, hasta ng̃a díli sia mahasólat sa padron.

Extranjero. = Ang domolóong, táuo con bisan onsa sa lain ng̃a longsod.

Extrañar. = Pagdilí sa isigcatáuo sa maáyong búot ng̃a guibótang ng̃a daan canía, pagtápos, pagtibáoas sa pagcahigála, sa pagcaábian. * Pagting̃ála sa bisan onsa, pagsáoay, pagbárlong. * Pagáyad. * Pagdilí sa pagbóhat sa bisan onsa.

Extrañamiento. = Pagcaáyad sa bisan onsa. * Pagcahing̃ílin, pagpaháoa sa lain Guinharían, sa lain provincia con sa lain ng̃a longsod.

Extrañeza. = Pagcaláin. * Bisan onsa ng̃a díli ang̃ay, díli oyon, ng̃a díli magamótang sa pagcahósay. * Pagcabólag sa mg̃a abian, pagáoay sa mg̃a higála. * Pagcating̃ála, bisan onsa ng̃a hibólng̃an.

Extraño. = Domolóong. * Ang díli caogalíng̃on, ang díli onta sacop sa Guinharían, sa longsod, sa calioátan, sa banay, ug díli opod apil sa oficio sa quinaádman, &c., ng̃a guihisgótan ug guisoguilánan. * Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, olosáhon, hibólng̃an. * Táuo sa gaoi ng̃a malisód.

Extraordinariamente. = Díli ing̃on sa batásan.

Extraordinario. = Idem. * Ang mg̃a sinógo con correo ng̃a dinalían. * Calán-on ng̃a mahál ug malalím, ng̃a idógang sa mg̃a calán-on sa matagádlao.

Extratémpora. = Ang pagtógot sa mg̃a Sres. Obispo, arón pagaordenáhan ang mg̃a Padre sa gaoas sa mg̃a adlao ng̃a guitagána ug guitórlo sa santa Iglesia.

Extravagancia. = Pagcaoaláy cahosáyan sa paghúna húna, sa pagpamólong ug sa pagbóhat.

Extravagante. = Húna, húna, polong cong bohat ng̃a oaláy cahosáyan ug cahológan, ng̃a díli ing̃on sa batásan, ng̃a díli motaláy sa pagcaáng̃ay. * Ang obán ng̃a mg̃a camatoódan ng̃a guican sa Santos ng̃a Papa ng̃a oalá mahaláquip sa cadaghánan ng̃a guing̃álan ug cuerpo canónico.

Extravasarse. = Paggóa sa vino, dogó, tobig, &c., sa iang vaso, sa iang sorlánan. * Pagsóba sa dogó.

Extraviar. = Pagoalá sa dalan, pagsaláag. * Pagbótang sa bisan onsa sa lugar ng̃a dili onta hingtóngdan ng̃a bolotáng̃an nia. * Pagbía sa daan ng̃a pagpang̃íta con batásan, ug pagsógod sa bag-o.

Extravío. = Pagcaoalá sa dalan, pagcasaláag. * Pagcadáot, pagcalágsot sa batásan.

Extremadamente. = Sa pagcacólang, sa pagcacápin. * Sa pagcahingpit. * Sa minatóod.

Extremado. = Ang maáyo caáyo, ug ang daótan oyámot sa isicaíng̃on.

Extremar. = Pagábot sa catapósan. * Pagbóhat sa bisan onsa sa tibúoc ng̃a quinaádman ug caálam.

Extremauncion. = Pagdíhog, paghílog, paghídhid sa santos ng̃a lana sa mg̃a masaquét ng̃a mamalátyon na, pagódyo. * Ang usá sa pipíto ca sacramentos ng̃a guibóhat sa atong Guinóong Jesucristo.

Extremidad. = Ang bahin ng̃a catapúsan sa bisan onsa, daplin, cadaplínan. * Catapósan ng̃a arang pagaabóton sa bisan onsa. * Ang olo, mg̃a camót, mg̃a tiil ug ang icog sa mg̃a mananáp. * Ng̃ilit.

Extremo. = Catapósan sa bisan onsa. * Ang labing dagcó sa tugnao, sa init, sa olan, sa hang̃in, &c. * Sinógdan ug catapósan sa bisan onsa. * Catapúsan sa pagcaáyo con sa pagcadaótan sa bisan onsa. * Pagcahíngpit ug pagcacógui sa pagbóhat sa bisan onsa.

Extremoso. = Ang oaláy casaráng̃an sa iang mg̃a pagbóhat ug pagpamólong.

Extrínsecamente. = Dapit sa goa.

Extrínseco. V. Exterior.

Exuberancia. = Pagcadághan, cadaghánan. * Pagcaponó, pagcalócop caáyo, pagcacápin oyámot.

Exuberante. = Ang guidaghánan, ang naponó caáyo, ang guicapínan oyámot.

Exulcerar. = Pagcágod sa panit ug pagsógod sa samad.

Exultacion. = Pagcalípay, paghimáya.

F

FA

Fábrica. = Balay, cota, Singbahán, &c., ng̃a binóhat sa bató, sa papán, &c. * Lugar ng̃a guitagána sa pagbóhat sa bisan onsang baláy, baluarte, &c. * Lugar ng̃a pagabohátan sa bisan onsa, sa mg̃a panápton, sa pothao, sa tesa, &c.

Fabricante. = Ang magabóhat, ang panday sa bisan onsa. * Ang tagía, ang maestro con ang mobántay ug magahópot sa baláy ng̃a pagabohátan sa bisan onsa.

Fabricar. = Pagbóhat sa bisan onsang bohat.

Fabriquero. = Táuo ng̃a mobántay sa mg̃a Singbahán sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa pagcatíndog ug sa mg̃a bohat sa maong Singbahán.

Fábula. = Soguílon ng̃a guihóna hona sa mg̃a táuo, sa pagpalíng̃ao sa obán, con sa pagtóon ug pagtódlo caníla. * Mg̃a soguílon sa longsod. * Bisan onsa ng̃a guihóna hóna ug guipacamáo mao sa oaláy hingtóndan ug cahológan. * Bisan onsang polong ng̃a icatábon sa matúod.

Fabulista. = Ang magahúna húna ug magasólat sa mg̃a fábula.

Fabulosamente. = Sa pagcadíli mao, sa pagcabácac. * Sa pagcadíli matúod.

Faccion. = Dapig, tapoc sa mg̃a táuo ng̃a nanagálsa sila, ng̃a nanagsócol sa mg̃a ponóan. * Bisan onsang bahin sa nauong sa mg̃a táuo.

Faccionario. = Ang magalában sa bisan onsang dapig con tapoc sa mg̃a soquíhan.

Faccioso. = Maggolobót, soquíhan, masinocólon.

Faceta. = Tagsa ca loyo con nauong ng̃a sinápsap sa mg̃a bató ng̃a magáhi.

Facie ecclesiæ (in). = Polong ng̃a linatín, ng̃a magámit sa pagásoy ng̃a guicasál ang mg̃a táuo sa cadaigánan, ing̃on sa batásan sa santa Iglesia, ug ing̃on osáb sa nahamótang sa mg̃a tolománon sa santos ng̃a sacramento sa Pagcasál.

Fácil. = Ang masáyon, ang oaláy cabilínggan ug cacolían. * Ang masáyon macábig ug mabóyoc sa cabobót-on sa lain.

Facilidad. = Pagcasáyon.

Facilitar. = Pagcóha sa mg̃a casámoc, sa mg̃a caoláng̃an.

Fácilmente. = Sa pagcasáyon.

Facineroso. = Saláan, ponó sa mg̃a sayóp, daótan caáyo, mang̃íl-ad.

Facistol. = Bolotáng̃an sa mg̃a libro sa pagcanta sa mg̃a Singbahán: ang cadaghánan sa mg̃a facistol sa mg̃a coro may opat ca nauong.

Facsímile. = Polong ng̃a linatín ng̃a magaásoy sa pagcahíngpit sa paghóad sa mg̃a solat con mg̃a pirma sa mg̃a táuo.

Factible. = Ang arang boháton.

Facticio. = Ang mabóhat tong̃ód lamang sa quinaádman sa táuo.

Factor. = Táuo ng̃a guitógnan ug guitogyánan sa mang̃a comerciante, sa mg̃a magbalilígya, sa pagpálit ug pagbalígya sa mg̃a manggad, ug sa obán ng̃a mang̃a quinahánglan.

Factoría. = Oficio ug cahímtang sa factor, lugar ng̃a pagapóy-an sa factor. * Baláy ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a manggad ng̃a icolomercio.

Factura. = Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a bili sa mang̃a manggad ug sa obán pa ng̃a icolomercio.

Fácula. = Ang tagsa sa mg̃a casólao ng̃a labíng masíga sa calíng̃in sa adlao.

Facultad. = Gahóm sa pagbóhat. * Caálam, quinaádman. * Cadaghánan sa mg̃a doctor ug mg̃a magtotóon sa tagsa ca quinaádman sa mg̃a Universidad. * Cadaghánan sa mg̃a mananámbal ug sa mg̃a boticario ng̃a nanagsílbi ug nanámbal sa hari. * Pohónan, dona, catigayónan.

Facultar. = Paghátag sa gahóm arón boháton ug bisan onsa.

Facultativamente. = Ing̃on, somála sa mg̃a pagtolón-an sa bisan onsa ng̃a quinaádman.

Facultativo. = Ang nahatong̃ód sa bisan onsa ng̃a quinaádman. * Ang nahatong̃ód sa gahóm sa bisan cansa, sa pagbóhat sa bisan onsa. * Ang mahibaló sa bisan onsa ng̃a quinaádman. * Mananámbal.

Facundia. = Pagcasáyon sa pagpamólong ug cadaghánan sa mg̃a polong.

Facundo. = Ang mamólong sa pagcaáyo, ug masáyon macagámit sa mg̃a polong ng̃a piníli.

Facha. = Dagoay, baihon, nauong. * Paghónong sa pagcatólin sa mg̃a sacayán sa pagtáod sa mg̃a layág sa pagcasinóhi sohi.

Fachada. = Atobáng̃an sa mg̃a baláy, mg̃a cota, mg̃a palacio, mg̃a Singbahán, &c., ug sa bisan onsa ng̃a naa sa atobáng̃an. * Nahaónang dahon ng̃a sinolátan sa mg̃a libro, ng̃a casayódan sa guisólat sa maong mg̃a libro.

Fachenda. = Parayégon, maandácon.

Fachendear. = Pagparáyeg, pagándac.

Fada. = Bong̃a, camuesa. * Babáyeng balbal, asoang, onglo.

Faena. = Bisan onsang bohat ng̃a dagcó ug dinalían.

Fagina. = Bináat, bogcos, bináng̃an, baat, sa mg̃a sang̃á ng̃a manípis ug sa mg̃a sagbot. * Cadaghánan sa mg̃a bináng̃an sa trigo, homáy, &c., ng̃a guipanápoc sa yota. * Sológuod, mg̃a cahoy ng̃a maáyo sa caláyo. * Pagcagobóc. * Mg̃a polong ng̃a caoang, sa oaláy hingtóngdan ug cahológan. * Banha, sabá.

Fagot. = Tolónggon ng̃a apil sa música.

Faisan. = Langgam ng̃a maníndot: ang onód nia malalím caáyo.

Faisana. = Faisan ng̃a baye.

Faja. = Bacos. * Bisan onsang tinábas sa panápton ng̃a hatáas ug haíctin.

Fajadura. = Tinábas ng̃a guidíhog sa salong ng̃a guibódbod sa mg̃a pisi sa mg̃a sacayán.

Fajamiento. = Pagcabácos.

Fajar. = Pagbácos.

Fajero. = Bacos ng̃a ibácos sa mg̃a báta.

Fajo. = Baat, bináat, bináng̃an.

Falacia. = Limbong, laláng ng̃a daótan, bacac.

Falange. = Tapoc, cadaghánan sa mg̃a soldados sa canhing tiempo.

Falangia. = Mananáp ng̃a malála ng̃a maíng̃on ing̃on sa laoa laoa.

Falárica. = Hing̃aníban ng̃a may togdánan, maíng̃on sa bangcao.

Falaz. = Bacácon, malilímbong, malimbóng̃on.

Falca. = Badyet, sisip.

Falce. = Galab. * Sondang ng̃a balicó.

Falcinelo. = Langgam ng̃a dolodagcó sa salapáti.

Falcion. = Lothang ng̃a caráan.

Falconete. = Lothang.

Falda. = Ang bahin sa bisti ng̃a hatáas cutúb sa haoac ng̃adto sa obus. * Bisti sa mg̃a babáyeng señora ng̃a guitácgos nila sa haoac, ug nabítay ug nagóyod sa yota, dapit sa licód. * Ang pagcahándig, ang pagcahanáyhay sa mg̃a boquid.

Faldellin. = Bisti sa mg̃a babáye ng̃a guibisti cotob so haoac ng̃adto sa obus, díli ing̃on sa saya, con díli binóoac, inablíhan, ug ng̃a pagasapáuon nila sa mg̃a daplin sa atobáng̃an arón díli bomócas.

Falderico, ca, llo, lla, to, ta. = Iró ng̃a diótay ng̃a pagaling̃áoan sa mg̃a señora ug pagalipátan sa mg̃a báta.

Faldero. = Idem. * Ang laláqui ng̃a mahagógma moobán obán guihápon sa mg̃a babáye.

Faldilla. = Ang bahin sa supa ng̃a molabáo sa haoac ug mabitay.

Faldistorio. = Lingcodánan ng̃a oaláy sandígan, ng̃a pagalingcódan sa mg̃a Obispo sa obán ng̃a mang̃a piesta sa mg̃a tolománon sa ilang pagcaobispo.

Faldon. = Ang bahin ng̃a dapit sa obus sa bisan onsang bisti, sa mg̃a tabil, &c.

Falencia. = Pagcasayóp.

Falibilidad. = Ang arang magpasayóp, ug magpaoalá sa bisan onsa.

Falible. = Ang arang magpasayóp ug ang arang pagasáypon. * Ang díli cahá matúman.

Falimiento. = Bacac, pagcalímbong.

Falordía. = Soguílom ng̃a bacácon.

Falsamente. = Sa bacac, sa pagcalímbong.

Falsario. = Ang magapacamáo mao sa bisan onsa. * Ang mobácac, ang magalímbong sa masóbsob, ang naánad sa pagbácac.

Falsear. = Pagmáo mao sa bisan onsa, sa salapí, sa mg̃a solat, &c. * Pagoalá sa pagcalíg-on, sa cosóg, sa gahóm.

Falsedad. = Limbong, bacac.

Falsificacion. = Pagcamáo mao sa bisan onsa.

Falsificador. = Ang magatómo tomo sa pagmáo mao sa bisan onsa.

Falsificar. V. Falsear hasta pagoalá.

Falsilla. = Papel ng̃a guibarlísan pagbalábag, ang guipailálom sa lain ng̃a papel ng̃a pagasolátan arón madayág ang mg̃a barlis ug mahímo onta ng̃a mamatól-id ang mg̃a dalan sa solat.

Falso. = Táuo ng̃a bacácon, malilímbong, malimbóng̃on, borhíon. * Mananáp, cabayo, &c., ng̃a may daótan ng̃a batásan, ng̃a maníndac, mamáac, &c. * Salapí ng̃a díli maáyo, ng̃a guipacamáo mao.

Falta. = Pagcaoalá sa bisan onsa, pagcacólang. * Pagcasayóp, pagcasálang sa pagtóman sa catongdánan. * Pagcaoalá, pagsayóp sa bolan, sa batásan, sa mg̃a babáye.

Faltar. = Pagaoalá, pagcólang sa bisan onsa. * Paghóman, pagtápos, pagtibáoas. * Pagsálang sa pagtóman sa catongdánan.

Falto. = Ang coláng̃an sa bisan onsa. * Hicáoan, daguinótan. * Coláng̃an sa boot, boang boang, colang colang, coliró.

Faltriquera. = Poyo poyo sa mg̃a sopa, sa mg̃a saya, &c., ug bisan onsang poyo poyo ng̃a guinabítbit.

Falúa. = Sacayán ng̃a diótay ng̃a pagagaódan.

Falucho. = Sacayán ng̃a guitaólan sa usá lang ca layág.

Falla. = Pagcadíli pagsilbi sa mg̃a triunfo sa sogál sa baraja.

Fallar. = Díli pagbótang, díli pagsilbi sa mg̃a triunfo sa mg̃a pagsogál sa baraja. * Pagbóot, pagsógo sa bisan onsa, pagoalá, pagdáot sa bisan onsa.

Fallecer. = Patáy.

Fallecimiento. = Pagcamatáy, camatáyon.

Fallo. = Pagcaoalá sa obán ng̃a mg̃a dagoay sa mang̃a dahon sa baraja, sa mg̃a pagsogál. * Catapósan ng̃a paghócom con sentencia. * Pagbía sa mananámbal sa mg̃a masaquét, ug pagtágna sa ilang camatáyon.

Fama. = Balíta sa cadaghánan ug sa cadaigánan sa bisan onsa. * Dong̃og, maáyong ng̃alan.

Familia. = Mg̃a sacop sa tagsa ca panimaláy ng̃a hingsácpan sa pagbóot ug sa pagcahópot sa usá, sa tagía. * Lioat, calioátan, banay, pagcacaobánan. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanaglóon sa pinoyánan. * Pagcadághan sa mg̃a mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on ug magsáma. * Mg̃a táuo ng̃a hariánon, ng̃a caobánan sa hari.

Familiar. = Ang nahatong̃ód sa pamilia. * Ang magámit sa masóbsob. * Ang higála, ang abian. * Bisan quinsang sacop sa tagsa ca panimaláy. * Sologóon. * Ang yaoa ng̃a moobán obán guihápon ug magaalágad sa obán ng̃a mg̃a táuo, ing̃on sa guitoóhan sa mg̃a táuo ng̃a cabos. * Polong ng̃a guinagámit sa mg̃a solat sa mg̃a higála.

Familiaridad. = Pagcahigála, pagcaoaláy coti coti sa mg̃a pagatóbang ug mg̃a pagcagóla.

Familiarizar. = Paggámit sa masóbsob sa bisan onsa. * Paggánar sa batásan ug sa cagaoían sa bisan cansa.

Familiarmente. = Sa pagcahigála, sa pagcaoaláy coti coti.

Familiatura. = Opicio con cahímtang sa mg̃a táuo sa hocmánan ng̃a guing̃álan ug Inquisision.

Famosamente. = Sa pagcaáyo oyámot.

Famoso. = Ang donggánon, ang banságon, ang bantógon. * Ang maáyo, ug hingpit oyámot.

Fámula. = Sologóon ng̃a babáye.

Famulato. = Pagcabótang sa pagcasologóon.

Fámulo. = Sologóon ng̃a laláqui, sa mg̃a colegio.

Fanal. = Parol ng̃a dagcó ng̃a guitáor sa mg̃a logar ug mg̃a ilíhan con lantáuan ng̃a batáas, sa mang̃a pondóhan, sa mg̃a donggoánan. * Parol ng̃a guibótang sa mg̃a olín sa mg̃a sacayán, arón hingbalóan sa mg̃a nanagsacáy sa ilang pagadolóng̃an.

Fanático. = Ang magalában ug magaángcon sa mang̃a pagtolón-an ng̃a díli mao ug ng̃a nahatong̃ód sa Religion con sa Pagtóo.

Fanatismo. = Pagcadáyon sa fanático sa iang húna húna.

Fandango. = Sayáo, pagsabáy ng̃a dáan caáyo sa España ug sa Filipinas, ug ang sones ng̃a pagasabáyan.

Fandanguero. = Ang mahagógma magsayáo sa pandando. * Ang mahagúgma motámbong sa mg̃a pagsabáy ug mg̃a combida.

Faneca. = Isda.

Fanega. = Talácsan, tacsánan sa trigo, humáy, maís, &c., maíng̃on sa tung̃á sa baquid.

Fanfarria. = Pagcaándac.

Fanfarron. = Maandácon.

Fanfarronada. = Polong con bóhat ng̃a ang̃ay sa táuo ng̃a maandácon.

Fanfarronear. = Pagándac, pagparáyeg.

Fanfarronería. V. Fanfarria.

Fanfarronesca. = Ang batásan sa mg̃a maandácon.

Fanfurriña. = Casucó ng̃a agui lamang, ng̃a díli madógay.

Fangal. = Cayanáng̃an, pisácan, lapócan.

Fango. = Yánang, lapoc, pisac, yota ng̃a tobígan ug mahágcot.

Fangoso. = Ang lugar con bisan onsa ng̃a may lapoc, pisac, yánang.

Fantasear. = Paghóna húna sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a pagahúna hunáon. * Pagparáyeg.

Fantasía. = Gahóm sa calág sa mg̃a táuo sa paghóna húna ug sa paggáma sa mg̃a laráoan sa ilang guihúna húna. * Paráyeg. * Soguílon ng̃a bacácon, ng̃a guimáo mao lamang. * Húna húna ng̃a hatáas.

Fantasma. = Bisan onsa ng̃a motóngha ug mapaquíta sa húna húna sa mg̃a táuo con managdámgo ug pagasalimoáng̃an sila. * Laráoan sa bisan onsa ng̃a mahabílin sa húna húna, maíng̃on sa pagatánauon gayód. * Bisan onsa ng̃a magáma sa pagpalísang sa mg̃a táuo.

Fantasmon. = Táuo ng̃a parayégon ug maandácon caáyo.

Fantásticamente. = Sa pagcamáo mao lamang, sa díli matúod. * Sa pagcalímbong. * Sa paráyeg lamang.

Fara. = Saoa, halas, bitin ng̃a magadáro ug magabárlis sa yota con magadáhic ug maglacát sia.

Farallon. = Polo ng̃a hataás ug capangpáng̃an, ng̃a molabáo caáyo sa dagat, ng̃a motóybo oyámot.

Faramalla. = Limbong. * Táuo ng̃a bacácon, limbóng̃an, malilímbong.

Faramallero. = Idem desde táuo.

Faramallon. = Idem.

Farándula. = Polong ng̃a icaólo olo ug icalímbong sa obán.

Farandulero. = Tabían, hinoguílon, hinoguilánon, ng̃a magatóyo sa paglímbong sa iang mg̃a polong, sa iang solte, sa iang cagóla.

Faraute. = Cagon cagon. * Táuo ng̃a nagadála dala sa mg̃a polong sa mg̃a táuo ng̃a nanagsighalayó sila.

Fardaje. = Cadaghánan sa mg̃a pardo. * Casangcápan.

Fardar. = Pagsángcap sa bisan cansa sa mg̃a bisti.

Fardel. = Poyo poyo, pontél ng̃a pagasórlan sa balon sa magalacát, con sa bisan onsa.

Fardelejo. V. Fardel.

Fardelillo. = Idem.

Fardería. V. Fardaje.

Fardillo. = Pardong diótay.

Fardo. = Báat, bináat, bantal, potús, bináng̃an ng̃a dagcó sa mg̃a manggad, ng̃a guibáat ug guihógot ug maáyo, sa pagdála ug paghátor sa bisan diin.

Farellon. V. Farallon.

Fáres. = Cang̃itng̃ítan, mg̃a landong.

Farfalá. = Dayan dayan sa usá ca tinábas ng̃a panápton ng̃a ibalábag pagtápot sa mg̃a tabil, sa mg̃a tabon sa mg̃a lamesa, &c., ng̃a tinahí sa daplin ng̃a dapit sa itáas lamang.

Farfalloso. = Yong̃it, matóna tonáhon.

Farfanton. = Tabían, maandácon.

Farfantona. = Polong con bohat ng̃a ang̃ay sa táuo ng̃a tabían, maandácon.

Farfantonería. = Idem.

Fárfara. = Tanóm ng̃a italámbal.

Farfulla. = Táuo ng̃a yong̃it, matóna tonáhon, ug ng̃a mamólong sa madalí caáyo.

Farfulladamente. = Sa madalí caáyo.

Farfullador. V. Farfulla.

Farfullar. = Pagpamólong sa madalí caáyo. * Pagbóhat sa bisan onsa sa pagcagobót, sa oaláy cahosáyan.

Fargallon. = Idem. * Ang díli moalíma sa iang mang̃a bisti ug díli magbántay sa iang mg̃a quinahánglan.

Farináceo. = Ang maíng̃on sa binócboc, ug ang may binócboc.

Farisáico. = Ang nahatong̃ód sa catilíngban sa mang̃a pariseo.

Farisaismo. = Catilíngban ug batásan sa mg̃a pariseo.

Fariseo. = Táuo ng̃a judío ng̃a nagapacalígdong ug ng̃a nagapacapenitenciahon, apán ng̃a oalá magatóman sa mg̃a sogo sa batásan. * Táuo ng̃a hatáas, malágsot ug sa magáhi ng̃a cagaoían.

Farmacia. = Quinaádman sa pagíla sa mg̃a gahóm ug sa cosóg sa mg̃a tanóm, mg̃a cahoy, &c., ug sa pagáng̃ay, paghiósa ug pagsácot niána, arón mahímo ug tambal sa mg̃a saquét.

Farmaco. = Tambal.

Farmacopea. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a italámbal ug sa pagsácot niána sa pagbóhat sa mg̃a tambal.

Faro. = Lantáoan, ilíhan ng̃a hatáas ng̃a bolotáng̃an sa parol con sa mg̃a sogá ng̃a pagatágdan sa mang̃a nanagsacáy.

Farol. = Cajon cajon sa salamín con sa bisan onsang hilimóon ng̃a masíhag, ng̃a pagabotáng̃an ug pagasórlan sa sogá, arón díli mapálong sa hang̃in.

Farolear. = Pagparáyeg, paghilábot sa díli catongdánan.

Farolero. = Ang magabántay ug magadágcot sa mang̃a parol.

Farolon. = Parol ng̃a dagcó. * Parayégon ng̃a guilabíhan.

Farota. = Babáyeng oaláy caólao.

Faroton. = Laláquing oaláy caólao, sa magáan ng̃a boot.

Farra ó ferra. = Isda.

Fárrago. = Pagcadáhan sa mg̃a botang ng̃a nang̃obót, ng̃a oalá ibótang sa pagcahósay, sa pagcaáyo.

Farraguista. = Ang nagatóon sa bisan onsa ng̃a oaláy polós, ug ang guipón-an sa olo sa mg̃a húna húna ng̃a oaláy cahosáyan.

Farsa. = Dula ug ang mg̃a táuo ng̃a apil sa dola.

Farsante. = Táuo ng̃a miápil sa pagbóhat sa mang̃a dola.

Fas ó por nefas (por). = Sa pagcatárong ug sa oaláy cataróng̃an, sa linogsánay gayód.

Fascal. = Cadaghánan, tapoc sa mg̃a baat, sa mang̃a bogcos, sa mg̃a bináng̃an sa trigo, sa humáy, &c., sa yota pa.

Fascinacion. = Limbong.

Fascinador. = Ang magadáot sa lain sa pagsolóng, sa pagtán-ao lamang canía.

Fascinante. = Idem.

Fascinar. = Pagdáot sa isigcatáuo sa pagtán-ao lang canía. * Paglímbong, pagólo olo.

Fase. = Tagsa ca pagcabótang sa bolan, sa pagcacopós, sa pagcatibúoc, &c.

Fásoles. = Balátong, prijoles.

Fastidiar. = Pagsóm-ol, paglóor. * Pagpasocó, pagpapong̃ót, pagsámoc, pagbórlay, pagaling̃ása.

Fastidio. = Pagcasóm-ol, pagcalóor, bahóng daótan ug maísog. * Casocó, capong̃ót.

Fastidioso. = Ang magasámoc, ang macaaling̃ása, ang macasocó. * Bisan onsa ng̃a macalóod, ng̃a macasóm-ol.

Fasto. = Libro ng̃a sinolótan sa ng̃atanán ng̃a nahatábo, ng̃a magacasonód sonód sa mg̃a túig ug sa mg̃a arlao. * Ilisípan sa mg̃a romanos ng̃a guinasolátan sa mg̃a adlao ng̃a mahál ug iglilíhi caníla, sa ílang mg̃a dula ug sa ng̃atanán ng̃a tacús ng̃a pagatimaánan ug pagadomdómon nila sa ilang Guinharían.

Fastosamente. = Sa dagcóng pagparáyeg ug pagbántog.

Fastuoso. = Parayégon, ang mahagógma sa mg̃a piesta ug mg̃a combida ng̃a dagcó ug bantógon.

Fatal. = Aláot, anógon. * Daótan, mang̃íl-ad. * Quinayógtan, quinalísdan, cayógot, calisód, cagóol.

Fatalidad. = Calisód, cagóol, cayógot, palad ng̃a daótan.

Fatalista. = Táuo ng̃a mutóo ng̃a ang guinicánan sa mg̃a cadaótan ug sa mg̃a caayóhan mao ang palad sa táuo, sa díli guican sa cabobót-on sa Dios.

Fatalmente. = Sa pagcadaótan palad, sa pagcalisód, sa pagcayógot.

Fatídico. = Bisan onsa ng̃a magapasábot sa mg̃a táuo sa ilang camatáyon. * Mg̃a táuo ng̃a managtágna sa omalábot.

Fatiga. = Cabórlay, pagcacápoy, pagcacotás. * Hobac. * Bohat ng̃a dagcó ug mabóg-at.

Fatigadamente. = Sa pagcacápoy, sa pagcabódlay, sa pagcacotás, sa pagcahóbac.

Fatigado. = Ang guicápoy, ang guicotás, ang guicogtásan, ang hobácon, ang guihóbac.

Fatigar. = Pagbórlay, pagcápoy, pagcotás, paghóbac, pagcógtas.

Fatigosamente. V. Fatigadamente.

Fatigoso. V. Fatigado.

Fatuidad. = Pagcabóang, pagcacólang sa boot, sa ilisípan. * Polong con bohat ng̃a binóang, ng̃a oaláy himotáng̃an ug hingtóngdan.

Fatuo. = Boang, ang coláng̃an sa boot, sa ilisípan.

Fauces. = Totónlan dapit na sa obos.

Fauno. = Dios dios sa mg̃a dioatáhan, sa mg̃a cabanuáan ug sa mg̃a solóp.

Fausto. = Paládan, boláhan, baláan. * Pagparáyeg ng̃a dagcó. * Piesta, combida, &c., sa dagcóng pagcabántog.

Fautor. = Ang magalában, magatábang, magapadáng̃op sa lain.

Fautoría. = Pagcatábang, pagcalában, dalángpan.

Favila. = Agueu.

Favonio. = Hang̃in ng̃a guican sa dapit sa casobáng̃an.

Favor. = Tabang, pagcalában. * Dong̃og ng̃a maáyo ng̃a ihátag sa lain.

Favorable. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton sa paglában ug pagtábang sa lain, manlalában, tomalábang.

Favorecedor. = Ang molában, ang motábang, ang magapadáng̃op.

Favorecer. = Taban, laban, looy, pagpadáng̃op.

Favorito. = Ang guilabánan, ang guipalángga, ang tinabáng̃an.

Fayanza. = Pagcabótang sa laoas ng̃a alang alang, ng̃a díli maáyo, ng̃a díli malíg-on.

Faz. = Nauong.

FE

Fe. = Too, Pagtóo, ang nahaóna sa tololó ca virtudes ng̃a guing̃álan ug teologales. * Ang maáyong húna húna sa mg̃a táuo, sa tong̃ód sa bisan onsa.

Fealdad. = Pagcalágsot, pagcang̃íl-ad, pagcadaótan. * Pagcaólag, pagcaláo-ay, pagcahílas.

Feble. = Maníoang, malóya, mahóyang. * Salapí, boláoan, &c., ng̃a coláng̃an sa timbang, miné, colidó.

Feblemente. = Sa pagcalóya, sa pagcahóyang, sa pagcaoaláy calig-ónan. * Sa pagcaníoang.

Febo. = Adlao.

Febrero. = Febrero, ang icadóha ca bolan sa túig.

Febricante. = Guihilántan, hilántan.

Febrífugo. = Ang magapahóas ug macacóha sa hilánat.

Febril. = Ang nahatong̃ód sa hilánat.

Fecal. = Bisan onsa ng̃a icalíbang, ng̃a moágui sa alaguían sa tae.

Fécula. = Tagoc ng̃a piníga sa daghánan ng̃a mang̃a cahoy ug mg̃a tanóm, ng̃a mapotí caáyo sa oaláy lamí, ug manípis oyámot, apan maáyong calán-on.

Feculento. = Ang may lalog.

Fecundar. = Pagpabóng̃a sa bisan onsa.

Fecundidad. = Gahóm sa pagbóng̃a, sa pagánac.

Fecundizar. V. Fecundar.

Fecundo. = Ang magabóng̃a, ang magaánac.