Part 24

Esquipar. = Pagsángcap sa mg̃a gaod, sa mg̃a gayóng, sa mg̃a bogsay, sa mg̃a sacayán, ug sa mg̃a táuo ng̃a gomaláod.

Esquipazon. = Cadaghánan, pagcadághan sa mg̃a gaod ug sa mg̃a gomaláod ng̃a icasángcap sa mg̃a sacayán.

Esquivar. = Pagáyad.

Esquivez. = Pagcaáyad, paglágueu, pagpahalayó sa isigcaíng̃on.

Esquivo. = Táno ng̃a borong, boquídnon, ng̃a díli mahagógma magsoguílon ug magobán sa isigcatáuo.

Esquizado. = Bató ng̃a guing̃álan ug mármol ng̃a binódcan sa mg̃a caogátan ug mg̃a barlis ng̃a nagacaláin lain ug color.

Estabilidad. = Pagcalíg-on. * Pagcadógay.

Estable. = Ang malíg-on, ang madógay, ang mao da sa guihápon, dayon.

Establecedor. = Ang magabóhat, ang guinicánan ug sinógdan sa bisan onsa.

Establecer. = Pagpatíndog, pagbóhat. * Pagbóot, pagsógo. * Pagpoyó sa bisan onsang longsóla.

Estableciente. V. Establecedor.

Establecimiento. = Batásan, ley, tolománon, sogo, pagbóot sa mg̃a ponóan. * Pagcatíndog, pagsógod sa usá ca conbento, sa usá ca colegio, &c. * Pagcabótang, cahímtang sa mg̃a táuo.

Establemente. = Sa pagcalíg-on, sa pagcadógay, hasta sa dogay, hasta sa guihápon, sa pagcadáyon.

Establero. = Ang magahópot ug magabántay sa pinoyánan sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayópan.

Establo. = Logar ng̃a guiátpan ng̃a pagapóyan ug pagahoáyan sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayópan.

Estaca. = Bogsoc, osoc, osog, talibógsoc, tagdoc, taliosóc. * Sang̃á sa cahoy ng̃a italanóm.

Estacada. = Alad, lantong, siclat, calambíro, tranca.

Estacar. = Paglibót, paglícos, paglócop, pagsácop sa bisan onsang lugar sa mg̃a bogsoc, sa mg̃a osoc, &c., pagbógsoc, pagósoc, &c.

Estacazo. = Pagcabónal, pagcalámbos, sa bogsoc.

Estacion. = Pagcabótang sa bisan onsa. * Túig, catuígan. * Pagdúao sa mg̃a Singbahán ug pagámpo dihá sa atobáng̃an sa Santísimo Sacramento, labí pa sa jueves ug sa viernes sa semana santa. * Pila ca amahán namo ug maghimáya ca María ng̃a ipang̃ádye sa atobáng̃an sa Santísimo Sacramento. * Honóng̃an sa procesion sa jueves santo, sa pagsómay sa mg̃a pagpasáquet ng̃a guiántos ug guibáti sa atong Guinóong Jesucristo.

Estacional. = Ang ang̃ay ug nahatong̃ód sa pagcaláin sa tiempo, sa init, sa tugnao, &c.

Estacionero. = Ang modúao sa masóbsob sa mg̃a Singbahán.

Estacha. = Ang pisi ng̃a ihícot sa isi, sa salapáng, ng̃a icasámad sa mg̃a ambohótan.

Estada. = Pagcadógay, pagpoyó sa bisan cansa, sa bisan diin.

Estadio. = Lugar sa cadaigánan ng̃a pagatoónan sa pagdalágan sa mg̃a cabayo.

Estadista. = Ang magaásoy ug magasáyor sa pagcabótang sa usá ca Guinharían, provincia con longsod, sa tong̃ód sa mg̃a molópio ug sa hingtóngdan ng̃a mg̃a catigayónan.

Estadística. = Casayódan sa mg̃a táuo ng̃a managpoyó sa usá ca Guinharían, provincia con longsod, ug sa mg̃a catigayónan ng̃a hingtóngdan.

Estadizo. = Bisan onsa ng̃a magadáot tong̃ód sa iang pagcabótang ng̃a canónay sa usá ca lugar.

Estado. = Pagcabótang, cahímtang, cahimtáng̃an, pagcahímtang sa bisan onsa. * Ang yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa mg̃a dagcóng táuo. * Pagcatáas, socod sa usá ca táuo ng̃a díli hatáas ug díli osáb hamóbo. * Pagcating̃ób sa mg̃a cuenta, sa mg̃a pagísip, ng̃a guibótang ona sa pagcatinágsa tagsa.

Estafa. = Pagbáilo, pagólos sa salapí sa mg̃a polong ng̃a malilímbong ng̃a guiobánan sa húna húna sa díli pagbáyad.

Estafar. = Idem.

Estafeta. = Táuo ng̃a nagacabayo sa pagdála sa mang̃a solat cutub sa usá ca longsod sa lain ng̃a longsod. * Baláy ng̃a pagadaoátan sa mg̃a solat ng̃a guican sa lain longsod ug ang pagabotáng̃an sa solat ng̃a ipadála sa bisan asa.

Estafetero. = Ang modáoat sa mg̃a solat ng̃a ipadála sa bisan asa, ug ang magapáhat osáb sa mang̃a solat sa tagsa tagsa ca tagía.

Estafisagra. = Tanóm.

Estajo. V. Destajo.

Estalacion. = Timáan con pagcabótang ng̃a nagapacaláin lain sa mg̃a táuo, somála sa ilang pagcahímtang ug opicio.

Estalactita. = Ang mg̃a bitay, ng̃a nagacaláin lain sa pagcadagcó ug pagcadágoay, ng̃a natápot sa mang̃a atóp, dapit sa solód, sa mg̃a lang̃ob, guican sa pagcahonób ug pagcahong̃áo sa tobig sa olan.

Estallar. = Paglótac, pagbóoac, pagbalána sa bisan onsa, sa pagcatonóg, sa pagcabotó, sa pagcalópoc, sa pagcabalágtos.

Estallido. = Pagcatonóg, pagcabotó, pagcalópoc, pagcabalágtos sa bisan onsa con mabóoac, malótac mabalána ug mabotó. * Pagcadalícyat, pagcabalánsag, pagcalolábtic. * Pagcabántog sa bisan onsa ng̃a tinágo.

Estambre. = Hilo ng̃a binílic sa mg̃a logás ng̃a hatáas sa mg̃a balahíbo sa mg̃a carnero. * Mg̃a logás logás ng̃a nanagtoróc sa talioála sa mg̃a bolac.

Estamento. = Tagsa ca tapoc sa mg̃a dagcóng táuo ng̃a naning̃ób sila sa pagsábot sa mg̃a holosáyon sa Guinharían.

Estameña. = Panápton ng̃a manípis sa mg̃a balahíbo sa mg̃a carnero.

Estameñete. = Panápton ng̃a maíng̃on ing̃on sa estameña.

Estampa. = Laráoan ng̃a piníntal sa bisan onsa. * Dagóay sa táuo con sa mananáp.

Estampado. = Panápton ng̃a pinintálan sa mg̃a bolac bolac ug sa bisan onsa ng̃a, nagacaláin lain ug color.

Estampar. = Pagmarca, pagpátic sa papel sa mg̃a letra, mg̃a laráoan, &c., ng̃a nahamótang ug nalíloc sa mg̃a molde, sa marca.

Estampería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a laráoan.

Estampero = Ang magabóhat ug magabalígya sa mang̃a laráoan.

Estampido. = Tonóg, botó, balánsag, dalícya.

Estampilla. = Marca sa tombága ng̃a pagalilócan sa ng̃alan ug sa pirma con rúbrica sa bisan cansang táuo, ng̃a maíng̃on gayód sa binóhat sa comót, con ihóad na sa papel.

Estancacion. = Pagcahonóng, pagcaárang, pagcaóndang, pagcató-ang, pagcapoyó sa bisan onsa.

Estancar. = To-ang, poyó, ondang, arang, honóng. * Pagólang. * Pagdilí sa pagbalígya sa cadaghánan, sa bisan onsa, arón ibalígya lamang sa mg̃a táuo ng̃a guitódlo sa mg̃a ponóan.

Estancia. = Pagcapoyó, pagcadógay sa bisan diin. * Solód ng̃a pagapóy-an sa canónay. * Cabalánan ng̃a guipogásan ug guitámnan sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy, ug guibatónan sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayópan.

Estanciero. = Ang magabántay sa estancia, sa baol, sa tanáman.

Estanco. = Sacayán ng̃a maáyo, ng̃a díli matóbig, díli matóbod. * Pagcadilí sa mg̃a ponóan sa pagbalígya sa cadaghánan, sa bisan onsa, arón ibalígya lamang sa táuo ng̃a tinórlo sa maong mang̃a ponóan. * Pagbotáng̃an sa mg̃a manggad ug sa mang̃a papel.

Estandarte. = Timáan ng̃a guinagámit sa mg̃a soldados; ng̃a mao ang usá ca panápton ng̃a laro ng̃a guitáod ug guibítay sa usá ca cahoy, ng̃a guipintálan sa mg̃a dagoay ng̃a guiángcon sa hari con sa hingtóngdan ng̃a pang̃obátan. * Timáan sa caparían ug sa mg̃a cofradía, ng̃a mao ang usá ca panápton ng̃a laro ng̃a guitóhog sa usá ca cahoy ng̃a magsáma sa pagcalapád, ug ng̃a guibítay sa pagcadágoay sa crus, sa tomóy sa lain ng̃a cahoy ng̃a hatáas, ug ng̃a guipintálan sa laráoan con bisan onsa ng̃a dagoay ng̃a nahatong̃ód sa maong caparían con cofradía.

Estangurria. = Bos-ao, saquét ng̃a macaólang sa táuo sa pagíhi.

Estanque. = Danao, tubígan, lanao.

Estanquero. = Ang magabántay sa mg̃a estanque ng̃a guisódlan sa tobig, sa mg̃a danao, sa mg̃a lanao. * Ang magabalígya sa tabaco, sa mg̃a tinóstos ug sa mg̃a sigariyos, sa vino, &c., ng̃a inestanco.

Estanquillero. = Idem.

Estanquillo. = Lugar con baláy ng̃a pagabaligyáan sa tabaco, &c.

Estante. = Ang magaatóbang, ang magapoyó sa bisan diin. * Ang díli malíhog sa usá ca lugar. * Sodlánan sa mg̃a libro ug sa mg̃a papel.

Estantería. = Cadaghánan sa mg̃a sodlánan sa mang̃a libro ug sa mg̃a papel.

Estantigua. = Bisan onsa ng̃a motóngha, ng̃a paquíta sa guabíy sa húna húna sa mg̃a táuo, ng̃a macahádloc, macalísang ug macacógmat. * Táuo ng̃a hatáas, maníoang ug sa malágsot ng̃a bísti.

Estantío. = Ang mopoyó, ang díli molíhog. * Táuo ng̃a malóya, sa diótay ng̃a casing casing.

Estañador. = Ang magasólda, ang magapapílit, magapatápot sa bisan onsa sa tingga, sa estaño.

Estañadura. = Pagcasólda sa estaño.

Estañar. = Pagtábon, pagbólit sa bisan onsa sa tingga, sa estaño. * Pagsolda, pagpapílit, pagpatápot sa estaño.

Estañero. = Ang magabóhat sa mg̃a bohat sa estaño, ug magabalígya niána.

Estaño. = Tombága ng̃a magáhi gahi ug masínao sa tingga, ug maíng̃on ing̃on sa color sa salapí.

Estaquilla. = Totoc, lansang lansang sa cahoy, sa bagácay con sa caoáyan.

Estaquillador. = Hilíhod ng̃a mabága ug hamóbo ng̃a guinagámit sa mg̃a magbobóhat sa mg̃a sapín, sa pagbohó sa mg̃a bohó ng̃a pagasódlan sa mg̃a totoc sa tolónban sa maong sapín.

Estaquillar. = Paglíg-on sa bisan onsa sa mg̃a totoc.

Estar. = Poyó, Tindog, honóng.

Estátua. = Laráuan, dagoay sa táuo, táuo táuo, bathála.

Estatuaria. = Quinaádman sa pagbóhat sa mg̃a laráoan, sa mg̃a táuo táuo.

Estatuario. = Ang panday ng̃a magabóhat sa mg̃a laráoan, sa mg̃a táuo táuo.

Estatuir. V. Establecer, hasta pagpoyó.

Estatura. = Pagcatáas, socod sa usá ca táuo, cutub sa olo hasta sa mg̃a tíil.

Estatuto. = Tolománon, batásan, sogo, pagbóot sa ponóan sa paghópot sa mg̃a táuo, sa mg̃a guinsacópan.

Estay. = Pising dagcó ng̃a icalíg-on sa mg̃a talároc sa mg̃a sacayán.

Este. = Quiní, cadí. * Casiláng̃an. * Hang̃in ng̃a timog ng̃a guican sa casiláng̃an.

Esteba. = Tanóm.

Estela. = Timáan ng̃a nahabílin sa dagat ng̃a guiaguían sa mg̃a sacayán.

Estelaria. = Tanóm.

Estelífero. = Ang guibitoónan, ang may mg̃a bitóon.

Estepa. = Tanóm, cahoy cahoy.

Estera. = Baníg.

Esterar. = Pagbaníg, pagtábon sa mg̃a salog ug sa bisan onsa, sa mg̃a baníg.

Estercolar. = Pagbótang sa mg̃a tae sa mg̃a mananáp sa yota arón matámboc ug homátag sa maáyong panúig. * Pagcalíbang sa mg̃a mananáp, pagcaíti.

Estercolero. = Ang táuo ng̃a magadaguínot ug magatápoc sa tae sa mg̃a mananáp, ug sa obán ng̃a mg̃a cahugáoan, ug ang lugar ng̃a pagabotáng̃an, pagatapócan niána.

Estercoliso. = Ang maíng̃on ug ang mohatong̃ód sa tae sa mg̃a mananáp.

Estercuelo. = Ang pagbótang sa yota sa tae sa mg̃a mananáp, sa iti.

Esterero. = Ang magabóhat, ang magalála sa mg̃a baníg, ang magabalígya ug ang magapahaáng̃ay sa mg̃a baláy, sa mg̃a solód, sa maong mg̃a baníg.

Estéril. = Ang díli mobóng̃a. * Ang babáye, con mananáp ng̃a baye ng̃a díli macagánac, langday. * Túig sa diótay ng̃a panúig, panuígan.

Esterilidad. = Pagcadíli pagbóng̃a. * Pagcadíli pagánac. * Pagcacábos, pagcaoalá sa panúig, sa panuígan.

Esterilizarse. = Pagsándao, pagóndang sa pagbóng̃a, sa pagánac.

Estero. = Ang pagbótang sa mg̃a solód sa mg̃a baníg. * Sobá sobá ng̃a mohonás ug motáob, sapa, latásan, balíchag.

Esterquilino. = Tapoc, ogdo sa mg̃a tae sa mg̃a mananáp, sa mg̃a cahogáoan.

Estertor. = Saquét ng̃a nahamótang sa pagcalisód sa pagguinháoa: talágsa day mamalátyon ng̃a díli abóton niíning saquét.

Esteva. = Liboy, cahoy ng̃a balicó ng̃a pagacáptan sa magadáro.

Estevado. = Táuo ng̃a bacang, bacáang, sa mabalíquig ng̃a mg̃a paa, ng̃a nagabiláca sa paglacáo.

Estiercol. = Tae, iti, sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp, sagbot, linghot.

Estigio. = Ang nahatong̃ód sa impierno.

Estilar. = Pagbatásan. * Pagbóhat sa bisan onsang solat con camatoódan ing̃on sa ang̃ay sa batásan.

Estilicidio. = Ang pagtólo, ang pagágas, pagágay, pagagáy-ay, pagdaligdig, sa bisan onsa, vino, tobig, &c.

Estilo. = Pothao ng̃a guinagámit sa pagsólat sa mang̃a caráan ng̃a mg̃a táuo. * Ang pothao ng̃a nagatódlo, sa iang landong, sa mg̃a horas, sa horasán sa adlao. * Batásan, gaoi.

Estima. = Pagpalángga, pagbóot, paghigógma, gogma. * Paghúna húna sa pagcabótang sa mg̃a sacayán sa dagcóng lauod, tong̃ód sa paghíling ug maáyo sa alaguían sa adlao ug sa mg̃a bitóon.

Estimabilidad. = Ang nahamótang sa bisan onsa, arón palanggáon ug higogmáon, arón boóton ug panghinaóton.

Estimado. = Ang guibóot, ang guipalángga, ang guihigógma, ang guipanghináot.

Estimador. = Ang mahagógma, ang magapalángga, ang mobóot.

Estimar. = Pagpabíli sa mg̃a botang. * Gogma, boot, palángga, hináot, panghináot.

Estimativa. = Galámhan sa calág sa mg̃a táuo ng̃a icahagógma, icabóot, icapalángga.

Estimular. = Pagtólpoc, pagsóntoc, paglobá. * Pagágda sa minatúod sa bisan cansa, arón magabóhat sa bisan onsa.

Estímulo. = Soyod. * Pagcasóntoc, pagcatólpoc, pagcalóha. * Pagágda sa pagbóhat, pagpaáoat.

Estimo. = Mananáp maíng̃on sa toco, sa Egipto ug sa Araba.

Estío. = Ang usá ca bahin sa opat sa tagsa ca túig.

Estipendio. = Sohol ng̃a ihátag sa bisan cansa tong̃ód sa iang pagsílbi ug pagbóhat.

Estipticar. = Pagpatóbol.

Estíptico. = Ang mobáti sa saquét sa pagcatóbol, ang díli macacalíbang. * Hicáoan, daguinótan caáyo.

Estipulacion. = Pagcasáad, pagcasábot.

Estipulante. = Ang magasáad, ang magsábot.

Estipular. = Saar, sabot.

Estiradamente. V. Escasamente. * Sa pagcagóot, sa pagcahagóot, sa pagcahogót, sa linugsánay.

Estirado. = Ang nagalabí, ang nagalabáo. * Parayégon, ang magapacaámbong, magapacalígdong.

Estirar. = Toyod, onat, hogót tobo.

Estirón. = Pagcatóyod, pagcaónat, pagcahogót. * Pagcatóbo ng̃a ahat.

Estirpe. = Guinicánan sa usá ca calioátan, sinógdan, guilioátan, tigólang ng̃a guiguicánan sa obán ng̃a mg̃a táuong caobánan.

Estiva. = Ang lastre ug lolan, ng̃a ilólan sa mang̃a sacayán, sa maáyong pagbótang ug paghípos.

Estivar. = Pagbótang ug paghípos sa maáyo sa lolan sa mg̃a sacayán.

Esto. = Quiní, cadí.

Estocada. = Pagcasóntoc. * Samad ng̃a guican sa pagcasóntoc.

Estofa. = Panápton sa igagáma ng̃a linabráhan.

Estofado. = Guinisál ng̃a guisáctan sa vino con sa soca ug sa mg̃a panácot, ng̃a pagalotóon sa mahínay hinay, sa caláyo ng̃a oaláy siga, ug pagatabónan ang bába sa colon arón díli mahong̃áo.

Estola. = Usá sa mg̃a bisti sa mg̃a Padre sa pagmisa ug sa pagtóman sa obán ng̃a mg̃a catongdánan sa ilang pagcapadre: mao sa toló ca vara ang cahitáson ug dapal ang calápdon, ug guibotáng̃an sa toló ca crus, usá sa talioála ug tagsa sa tagsa ca tomóy, ang guisáblay sa mg̃a Padre sa liog ug guipacóros nila ang mg̃a tomóy dapit sa atobáng̃an.

Estolidez. = Pagcabóang, pagcahóng̃og.

Estólido. = Boang, hong̃og, coliró, coláng̃an sa boot.

Estolon. = Estola ng̃a halagpád ng̃a guibisti sa diácono sa mg̃a piesta sa cuaresma, sa oaláy dalmática.

Estomacal. = Ang nahatong̃ód sa cató cotó. * Calán-on con ilímnon ng̃a maáyo sa cotó cotó.

Estomagar. = Pagsámoc, pagaling̃ása, pagbórlay.

Estómago. = Cotó cató, soloc soloc, lugar con bahin sa tian ng̃a pagahilísan sa mg̃a quináon.

Estómaguero. = Panápton ng̃a ibótang sa ibábao sa cotó cotó sa mg̃a báta, arón maínit sila, sa pagpótos caníla sa mg̃a hapín.

Estomaticon. = Hampol ng̃a sináctan sa mg̃a tambal ng̃a mahomót ng̃a nagacaláin lain, ng̃a ibótag sa ibábao sa cotó cotó con mahápdos ugáling ang atáy.

Estopa. = Gomon sa lino con sa cáñamo. * Panápton ng̃a potíon ug mabága caáyo. * Ang mg̃a pisi ng̃a daan ug gabóc, ng̃a pagabadbáron sa pagsolót sa mg̃a sacayán. * Gamon sa lanot.

Estopilla. = Ang mg̃a lugás ng̃a labíng magamáy sa tanóm ng̃a guing̃álan ug lino, sa oalá pa bilícon. * Panápton ng̃a potíon ng̃a manípis caáyo ug masíhag.

Estopín. = Hopot hopot, pinótol ng̃a hamóbo ug magamáy ng̃a binohóan pagláhos ug sinódlan sa mang̃a nagacaláin lain ng̃a masáyon masiga ug pagadóctan sa caláyo, ng̃a isóol sa bohó, sa oído, sa lothang ug pagasilsílan, arón bomotó ang maong lothang.

Estoque. = Espada ng̃a haíctin. * Tanóm.

Estoquear. = Pagsóntoc sa estoque.

Estoraque. = Cahoy sa América ug ang tagoc nia.

Estorbador. = Ang macasámoc, ang macaólang.

Estorbar. = Samoc, olang, sambol. * Pagpaling̃áo, pagpaláng̃an, pagpaláng̃ay.

Estorbo. = Casámoc, casamócan, caoláng̃an.

Estornija. = Singsing ng̃a pothao ng̃a ibótang sa mang̃a tomóy sa mg̃a bantang, sa mg̃a eje, sa mg̃a caro ug mg̃a coche, sa talioála sa rueda, sa malíng̃in, ug sa lansang ng̃a nabalábag, arón díli mahólog ug mataquílid ang maong rueda.

Estornino. = Langgam.

Estornudar. = Pagbaháon.

Estornudo. = Baháon.

Estotro. = Quining usá.

Estrabismo. = Saquét sa mg̃a matá, tagumatá, pagcalíbat, pagcapisócon.

Estracilla. = Tinábas sa panápton ng̃a mabága ug bastos. * Papel ng̃a manípis sa papel ng̃a estraza.

Estrada. = Dalan. * Lugar ng̃a pagalingcóran sa mang̃a babáye.

Estradiota. = Bangcao.

Estrado. = Cadaghánan sa mg̃a casangcápan ng̃a icadáyan dayan sa mg̃a solód ng̃a pagadaoátan sa mang̃a visíta sa mg̃a dagcóng táuo. * Salog salog ng̃a tinabónan sa usá ca baníg ug binotáng̃an sa lingcoránan ng̃a hariánon. * Solód ng̃a pagahócman sa mang̃a hocom.

Estrafalariamente. = Sa díli maáyong pagcabótang, sa oaláy caang̃áyan.

Estrafalario. = Táuo ng̃a díli macógui sa iang pagbísti. * Ang magahúna húna, mamólong ug magabóhat sa díli macaígo.

Estragadamente. = Sa oaláy cahosáyan, sa pagcabóloc, sa pagcagobót, sa pagcaoaláy paghópot, sa pagcadaótan.

Estragar. = Daot, lagsot, ng̃íl-ad.

Estrago. = Cadáot sa pagpang̃óbat, sa pagáoay, caláglag, pagcaoalá, pagcagobá sa mg̃a longsod con sa mg̃a táuo.

Estrambosidad. = Pagcalíbat, pagcasolimáo, saquét sa mg̃a matá.

Estrambótico. = Ang oaláy caang̃áyan ug cahosáyan.

Estratagema. = Pagcalaláng, limbong ng̃a pagagamíton sa mg̃a ponóan sa mg̃a soldados sa ílang pagpang̃óbat ug pagáoay.

Estrategia. = Quinaárman ng̃a ang̃ay sa mg̃a General ug mg̃a ponóan sa mg̃a soldados, sa mg̃a pang̃obátan.

Estrave. = Ang catapúsan sa quilla, sa onáyan sa mg̃a sacayán dapit sa dolong.

Estraza. = Papel ng̃a dagcó ug bastos, mamabága, malomaítom: díli maáyo ng̃a pagasolátan cay mahonób. * Tinábas sa panápton ng̃a mabága.

Estrazar. = Pagtábas, pagpótol, pagguísi sa bisan onsa, pagbalí, pagbóong, pagtípac tipac, pagtípic tipic.

Estrechamente. = Sa pagcasígpit, sa pagcahagóot. * Sa pagcatóman, sa pagcahíngpit. * Sa pagcatinóod. * Pagcahósay sa batásan ug sa quinabóhi. * Sa pagcahícao, sa pagcadaguínot, sa pagcacáguis.

Estrechar. = Hagóot, hogot, sigpit, hoot, ictin. * Pagábian, paghigála, pagsógod sa pagcacaobánan. * Pagdaguínot sa gasto.

Estrechez. = Pagcasígpit, pagcahóot sa bisan onsang lugar. * Pagcahamóbo sa tiempo, sa túig. * Pagcahiósa sa bisan onsa. * Pagcahigála, pagcaábian. * Pagcalisód, calisdánan. * Pagcahósay sa batásan ug sa quinabóhi. * Pagcaoalá sa mg̃a quinahánglan sa pagcabóhi, sa cabohían.

Estrecho. = Hagóot, masígpit, haíctin. * Hicáoan, daguinótan. * Dagat ng̃a nahatalioála sa dohá ca yota ng̃a nanagdóol. * Calisód, calisdánan. * Quinahánglan.

Estrechura. V. Estrechez.

Estregadero. = Lugar ng̃a paganosnósan ug pagabagidan, sa mg̃a mananáp ug bisan ng̃ani sa mang̃a táuo. * Pagacolocosónan sa panápton ng̃a guibónacan.

Estregar. = Nosnos, colocóso, colocóson, quisi quisi, logód, ng̃od ng̃od, bang̃od, bag-id, nisnis, coso coso, haplos.

Estrella. = Bitóon. * Quinháson ing̃on sa pagcadágoay sa bitóon. * Palad sa mg̃a táuo.

Estrellado. = Bitoónan, ang naponó sa mg̃a bitóon.

Estrellar. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bitóon. * Pagbalíbag, pagsalibáy sa bisan onsa sa macosóg, sa mabáscog, pagposá. * Paglális, pogsócol sa isigcatáuo sa mg̃a masíngcang polong.

Estremecer. = Pagpalíhog, pagcaconóg conóg, pagquímo quimo, pagquírog quirog, paglínog. * Pagpahárloc, pagpalísang, pagpacógmat.

Estremecerse. = Idem. * Pagcórog coróg.

Estrena. = Hatag, gasa, regalo, ng̃a ihátag tong̃ód sa bisan onsang hingtóngdan. * Pagóna, pagána ana sa bisan onsa, pagsógod pagsólay sa pagbóhat sa bisan onsa. * Ang nahaóna sa pagpálit con sa pagbalígya sa bisan onsa.

Estrenar. = Sogor, solay, ona, ana ana.

Estreno. V. Estrena.

Estrenque. = Pisi, lobid ng̃a dagcó.

Estrenuo. = Mabáscog, cosgon. * V. Ágil.

Estreñido. = Hicáoan, daguinótan. * Táuo ng̃a díli macacalíbang.

Estreñir. = Pagcagáhi sa tian, pagtóbol.

Estrépito. = Tonóg, botó, balánsag, banha, sabáng dagcó.

Estrepitoso. = Ang macatonóg, ang mobotó, mobánha.

Estribadero. = Sal-ígan, sandígan.

Estribador. = Ang magasál-ig, magasándig.

Estribar. = Sal-ig, sandig, pagpatíndog, pagpalíg-on, pagpalíngcod.

Estribillo. = Casangpotánan. * Polong ng̃a guinagámit sa masóbsob, sa díli macaígo. * Mg̃a polong ng̃a pagasomáyon sa catapósan sa obán ng̃a mg̃a pagcanta.

Estribo. = Cota ng̃a holohaíctin ug malíg-on, ng̃a ibótang ug ipadápat sa mg̃a bongbong, mg̃a pared, sa mg̃a baláy, mg̃a Singbahán, &c., sa pagdógang sa calig-ónan. * Casangcápan sa cahoy, pothao con tombága ng̃a nabítay sa loyo ug sa loyo sa sia sa mg̃a cabayo, &c., sa pagsolód ug paghonóng sa mg̃a tiil sa táuo ng̃a magacabayo.

Estribor. = Ang loyo ng̃a dapit sá toó sa mg̃a sacayán con pagaatobáng̃on ang dolong guican sa olín.

Estricote (al). = Sa pagcabóloc.

Estrictamente. = Sa pagcatóman, sa pagcahíngpit ng̃a tuod, ing̃on gayód sa nahamótang sa batásan.

Estricto. = Maíng̃on gayód sa guisólat sa batásan, sa pagcaoaláy lipas, sa pagcaoaláy colang.

Estridente. = Ang macatonóg, ang mobánha.

Estridor. = Banha, caláng̃is, calánggis.

Estrige. = Langgam ng̃a magalopád sa gabíy.

Estropajear. = Paghínis sa mg̃a bongbong, sa mang̃a cota, sa mg̃a baláy.

Estropajo. = Gomon. * Bisan onsa ng̃a tacós ng̃a pasipád-an, ang talamáyon, ang oaláy bale.

Estropajosamente. = Sa pagcayóng̃it.

Estropajoso. = Yong̃it, táuo ng̃a díli macasángpot ug maáyo. * Táuo ng̃a díli magaalíma sa iang bisti, ng̃a guibistíhan sa mg̃a noog.

Estropear. = Paglisá sa laoas sa bisan onsang táuo con mananáp.

Estrovo. = Pisi ng̃a nalocó, ng̃a guitólo tolóan ug maáyo, ng̃a guinagámit sa mg̃a sacayán sa pagsácoat sa bisan onsa ng̃a mabóg-at ug sa paglíg-on sa gayóng sa tolete.

Estructura. = Pagcaláin, pagcahósay sa mg̃a bahin sa usá ca baláy, ug sa mg̃a bahin sa mg̃a laoas.

Estruendo. V. Estrépito. * Cabóloc, cagobót, cagobóc. * Cabántog, bansag, cagahág.

Estruendoso. V. Estrepitoso.

Estrujadura. = Pagcapíga, pagcapóga, pagcaposá, pagcahóyod, pagcagómos.

Estrujar. = Hoyod, hiyod, posá, poga, piga, comos, gomos.

Estrujon. V. Estrujadura.

Estrupador. V. Estuprador.

Estrupar. V. Estuprar.

Estrupo. V. Estupro.

Estuante. = Ang maínit oyámot, ang masíga ug nacaláyo caáyo.

Estuario. = Ang lugar ng̃a pagahonásan ug pagataóban sa dagat.

Estuco. = Yeso ng̃a minása sa tobig ng̃a sináctan sa cola ug sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain, ng̃a icapanigíng̃on sa mg̃a bató ng̃a guing̃álan ug jaspe.

Estuche. = Cajon cajon ng̃a sodlánan sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a capandáyan, mang̃a gunting, mg̃a cuchillo, &c.

Estudiador. = Ang nagaestudio, ang macógui.

Estudiantazo. = Ang may bansag sa maáyong estudiante.

Estudiante. = Ang nagaescuela sa colegio con sa Universidad.

Estudiantil. = Ang nahatong̃ód sa estudiante.

Estudiar. = Pagestudio, pagbása sa masóbsob, sa canónay, arón masaólog sa guibása, ug arón pagadang̃áton sa táuo ang pacaquinaadmánon, ang pagcaálam.

Estudio. = Cacógui sa pagálam, lugar con baláy ng̃a pagatón-an sa gramática. * Solód ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a libro ug pagabasáhan sa táuong mang̃ialáman. * Cacógui sa pagbóhat sa bisan onsa.

Estudiosamente. = Sa cacógui, sa tinóyo, sa pagcaestudio. * Sa masingcámot.

Estudioso. = Ang macógi sa pagestudio, ang nahagúgma magbása sa mg̃a libro, sa pagdáng̃at sa pagcaquinaadmánon.

Estufa. = Dolodapóg ng̃a binóhat sa pothao con sa yota, pagínit sa mg̃a solód sa mg̃a baláy sa tiempo sa tognao. * Sodlánan ng̃a pagasódlan sa bisti ug sa bisan onsa ng̃a boot iníton, sa pagbótang ug caláyo sa ilálom.

Estufador. = Colon ng̃a pagalotóan sa estopado.

Estufero. = Ang magabóhat sa mg̃a estufa.

Estufilla. = Poyo poyo sa panit ng̃a pagasódlan sa mg̃a camót, sa tiempo sa tugnao, arón omínit. * Bagahán sa pagínit sa mg̃a tiil.

Estulticia. = Pagcahóng̃og, pahcaoaláy caálam.

Estulto. = Hong̃og, táuo ng̃a oaláy quinaádman.

Estuosidad. = Pagcaínit ng̃a dagcó.

Estuoso. = Ang guiinítan caáyo sa adlao.

Estupefaccion. = Pagcacógmat, pagcalísang, pagcacólba.

Estupefacto. = Ang hingcolbáan.

Estupendamente. = Sa pagcating̃ála.

Estupendo. = Cating̃aláhan, hibólng̃an.

Estúpidamente. = Sa pagcacábos sa húna húna.

Estupidez. = Pagcacábos sa húna húna sa pagsábot sa bisan onsa.

Estúpido. = Ang cabos sa húna húna, ang díli macasábot sa bisan onsa ng̃a itóon ug itóldo canía.

Estupor. = Pagcacólba, cacólba.

Estuprador. = Ang magalógos sa usá ca dalága ng̃a bóg-os sa pagpacasalá canía, ang macasalá sa dalága ng̃a bog-os sa linogsánay.

Estuprar. = Pagpacasalá sa linogsánay sa dalágang olay, bog-os. * Pagpógos ug paglógos sa dalágang bog-os sa pagpacasalá canía. * Pagágao sa pagcabóg-os, sa pagcaólay sa mg̃a dalága sa linogsánay.