Part 18
Dolo. = Limbong. * Paghúna húna ng̃a daótan, ng̃a contra sa cataróng̃an.
Dolor. = Casaquét, caólol. * Casáquet, paghinólsol, pagbásol, pagtápat.
Dolorido. = Ang guiol-ólan, ang guisaquítan, guicasaquétan. * Ang guicalísdan, guicayógtan, guigól-an. * Ang caobánan ng̃a labíng hadóol sa namatáy.
Dolorosa. = María Santísima sa mg̃a casáquet.
Dolorosamente. = Sa pagcasaquét. * Sa pagcasáquet. * Sa paghinólsol. * Sa caól-ol.
Doloroso. = Ang masáquet. * Ang masaquét, ang maól-ol.
Doloso. = Malilímbong, malimbóng̃on, borhíon, macálit.
Domable. = Ang arang maánad, ang icatanód, icaághop.
Domador. = Ang magapaánad, ang magatanód, ang magapaághop.
Domar. = Yháyop, tanód, aghop, anád. * Pogóng, haoid.
Domeñar. = Idem.
Domesticable. V. Domable.
Domésticamente. = Sa pagcaoaláy coti coti.
Domesticar. V. Domar.
Doméstico. = Ang mahatong̃ód sa baláy, sa panimaláy. * Mananáp ng̃a nagatóbo ug guibatónan sa baláy, hayópan, guimbóhi sa baláy, aghop.
Domestiquez. = Pagcaánad, pagcatanód pagcaághop.
Domiciliado. = Molópio, ang magapoyó sa bisan díin.
Domiciliario. = Idem.
Domiciliarse. = Pagpoyó sa bisan díin ng̃a longsóla.
Domicilio. = Lugar con baláy ng̃a guinpóyan sa bisan cansa, pinoyánan.
Dominacion. = Pagcatagía, pagcabóot sa mg̃a hari sa ilang mg̃a guinsacópan ug sa yota ng̃a hingsácpan sa ilang gahóm. * Mg̃a Ángeles sa icaópat ca coro sa Lang̃it, mg̃a espíritus ng̃a boláhan.
Dominante. = Ang magobóot. * Ang boot magpógos sa obán, ug ang díli boot ng̃a soclan ug pogson sa lain. * Ang magalabí, magalabáo ug motóybo sa obán ng̃a isigcaíng̃on.
Dominar. = Pagbóot. * Paghímo ug tagía ug guinóo sa bisan onsa. * Paglabáo, pagtóibo sa usá ca baláy, cahoy, boquid, &c., sa obán.
Dómine. = Ang magtotóon sa gramática ng̃a linatín.
Domingo. = Domingo, ang nahaónang adlao sa semana ng̃a nahatong̃ód ug labí sa Guinóo ug sa pagsíngba canía.
Dominguero. = Ang mahatong̃ód sa Domingo. * Táuo ng̃a mahagúgma magbísti ug maáyo ug sa mg̃a caling̃áoan, sa mg̃a Domingo ug sa mg̃a adlao ng̃a iglilíhi lamang.
Dominguillo. = Táuo táuo, ladáoan sa táuo.
Dominica. = Domingo.
Dominical. = Ang nahatong̃ód sa Domingo.
Dominicano. = Ang nahatong̃ód sa caparían sa mg̃a Padre ni santo Domingo.
Domínico. = Ang nahatong̃ód sa guinóo con sa agálon.
Dominio. = Pagbóot sa tagsa tagsa sa ng̃atanán ng̃a ia ug ng̃a anáa sa ilálom sa iang gahóm. * Pagcaponóan. * Ang mg̃a longsod ug yota ng̃a hingsácpan sa ilálom sa gahóm sa mg̃a hari ug mg̃a ponóan, ug ang mg̃a táuo ng̃a nanagpoyó niána. * Pagcatagía.
Don. = Hatag, gasa, regalo. * Caayóhan ng̃a laoásnon ug calágnon ng̃a guican sa Dios. * Quinaádman sa pagbóhat sa bisan onsa. * Guinóo.
Donacion. = Paghátag, paggása.
Donado. = Laláque con babáye ng̃a nagasílbi sa mg̃a Padre con sa mg̃a monja ug magabisti sa hábito, apan ng̃a díli magabóhat sa mg̃a pagsáad sa pagsógot, sa pagcapobre ug sa pagcacastos.
Donador. = Ang mohátag, homalátag, ang magagása, magaregalo.
Donaire. = Pagcatístis sa pagpamólong, pagtíao tiao. * Caang̃áyan, baihon ng̃a maáyo, pagcagayón sa paglacát, sa pagsayáo, &c.
Donairoso. = Táuo ng̃a ang̃áyan, baihónan, gayón.
Donante. V. Donador.
Donar. = Hatag, gasa, regalo.
Donatario. = Ang táuo ng̃a guihatágan, guitagáan.
Donativo. = Ang guipanghátag sa hari sa iang mang̃a guinsacópan sa tong̃ód sa bisan onsa ng̃a quinahánglan ng̃a dinalían. * Tampo, tampa ng̃a hinátag guican sa caugalíng̃on ng̃a pagbóot.
Doncella. = Babáye ng̃a potli ug olay ng̃a oalá pa hilábtan sa laláqui. * Babáyeng sologóon sa mang̃a señora, sa mg̃a babáye ng̃a dato, bilídhon ug mahál.
Doncellez. = Pagcabótang, cahímtang sa doncella.
Doncellueca. = Doncella sa dagcóng edad, tolotigúlang na, hamtong.
Dónde? = Hain? asa? dis-a? díin?
Dondillero. = Sogaról ng̃a nagaábi abi, magahópo ug moágda sa obán, sa pagsogál.
Donosamente. = Sa pagcaang̃áyan, sa caang̃áyan, sa pagcabáihon.
Donosidad. = Caang̃áyan. * Pagtíao, pagcatístis.
Donoso. = Ang̃áyan, baihónan, matístis, tigtíao, matíao.
Doña. = Polong ng̃a ióna sa ng̃alan sa mg̃a babáye ng̃a dato, bilídhon ug mahál, sa paghing̃álan caníla.
Doñear. = Pagdúao sa masóbsob sa mg̃a babáye. * Pagsoguílon, pagcagóla caníla sa masócot.
Dorado. = Ang may color sa boláoan. * Isda.
Dorador. = Ang may opicio sa pagboláoan, sa pagtápot sa boláoan sa cahoy, sa pothao, &c.
Doral. = Langgam ng̃a potíon.
Dorar. = Pagboláoan, pagtábon ug patápot sa bisan onsa sa boláoan, halop.
Dormida. = Cadogáyan, pagcadógay sa pagóndang sa pagcáon sa olod ng̃a macagáma sa igagáma. * Lugar ng̃a pagahonóng̃an sa gabíy sa mg̃a mananáp.
Dormidera. = Pagcasáyon sa pagtólog.
Dormidero. = Ang nagapatólog. * Lugar ng̃a guicatólgan sa mg̃a mananáp.
Dormilon. = Táuo ng̃a matológon, ng̃a matólgon, ng̃a tigtólog, ng̃a matólog caáyo.
Dormir. = Tolog, nanoc. * Pagdógay sa bisan onsa ng̃a bohat ug sa bisan onsa ng̃a holosáyon.
Dormitar. = Docá, tolog tolog, calímot.
Dormitivo. = Ilímnon ng̃a may gahóm sa pagpatólog.
Dormitorio. = Solód ng̃a guicatológan, ng̃a guitagána sa pagtólog, ng̃a guibotáng̃an sa higdáan.
Dornajo. = Dolang ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a lalóg, sa can-on sa mg̃a baboy, pasáoan, pasóng̃an.
Dorso. = Licód.
Dos. = Dohá.
Dosañal. = Ang may dohá ca túig con nahatong̃ód ning tiempóha.
Doscientos. = Dohá ca gatús.
Dosel. = Sambong, sab-ong.
Dosis. = Pagcadághan sa tambal ng̃a ihátag sa mang̃a masaquét sa tagsa ca paghátag. * Pagdághan sa bisan onsa.
Dotar. = Paghátag sa usá ca babáye sa mg̃a hias con sa salapí ba sa pagdáoat nía sa bag-ong cahímtang con sa pagcasál canía.
Dote. = Ang salapí, mg̃a hias, &c., ng̃a ihátag sa babáye ng̃a mamiño con mosolód sa pagcamonja. * Hatag ng̃a mahál, bilírhon. * Pagcahalángdon.
Dozavado. = Ang may napólo ug dohá ca nauong con loyo.
Dozavo. = Ang icapólo ug dohá ca bahin sa bisan onsa.
DR
Dracma. = Ang icaoálo ca bahin sa usá ca onsa.
Drago. = Cahoy ng̃a hatáas ug dagcó.
Dragon. = Saoa ng̃a dagcó, bitin.
Dragona. = Golpe ng̃a guitáod ug guitóngtong sa abága sa mg̃a soldados ng̃a sargento, saretera.
Drino. = Saoa, halas ng̃a malála caáyo bisan tonban lamang.
Driza. = Pisi, lobid ng̃a igaitáas ug icapaóbos sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.
Droga. = Calaínan sa mg̃a panácot ng̃a isácot sa mg̃a calán-on.
Droguería. = Baláy ng̃a pagbaligyáan sa mg̃a panácot.
Droguero. = Ang magapatigáyon ug magbalígya sa mg̃a panácot. * Bacácon, malimbóng̃on.
DU
Dubio. = Doha doha.
Dubitable. = Ang arang pagdóha doháon.
Dubitacion. V. Dubio.
Ducado. = Ang yota ng̃a nahatong̃ód sa dagcóng táuo ng̃a guing̃álan ug duque.
Dúctil. = Bisan onsa ng̃a sa díli mabóong, mabalí ug mabógto, mahímo ng̃a paganípson, pagalápdon ug pagdacóon.
Ductor. = Mando, magoóna, pang̃ólo, capitan.
Ducho. = Táuo ng̃a batid, ng̃a maálam.
Duda. = Duha doha. * Bisan onsang polóng̃a ng̃a ibótang arón pagaíndig indígon ug arón madayág ug maásoy ug maáyo.
Dudable. V. Dubitable.
Dudar. = Pagdóha doha.
Dudosamente. = Sa pagcadóha doha, sa may doha doha.
Dudoso. = Ang magadóha duha. * Ang guidúha duháan.
Duela. = Papán ng̃a boloháton, ng̃a icabóhat sa mang̃a pipa ng̃a panonódlan sa vino.
Duelista. = Ang mahibaló sa mg̃a tolománon sa mg̃a pagáyat con mg̃a pagáoay.
Duelo. = Pagáyat, pagáoay sa duruhá ca táuo ng̃a nagsigtúyo síla. * Bisan onsa ng̃a guipanagbóhat sa mg̃a táuo arón ipaquíta nila sa cadaygánan ang casáquet nila tung̃ód sa pagcamatáy sa bisan cansa. * Casáquet cagóol, calisód.
Duende. = Balbal, asoang, onglo.
Duendo. = Aghop, hayópan.
Dueña. = Babáye ng̃a tagía sa bisan onsang baláy, yota, &c. * Babáye ng̃a miño, ng̃a mahál dato ug bilídhon.
Dueño. = Laláque ng̃a tagía sa bisan onsa. * Polong ng̃a icapamólong sa mg̃a táuo, mg̃a laláqui ug mg̃a babáye, ng̃a nanagsighigógma sila, sa ilang pagatóbang, sa pagíng̃on nila: dueño mio. * Agálon ng̃a may sologóon con bihag.
Duerno. = Duhá ca pliego ng̃a minarcáhan con inimprenta, ng̃a nahasócsoc ang usá sa usá.
Dula. = Cadaghánan sa mg̃a guimbóhi, mg̃a hayópan, mg̃a mananáp, sa mg̃a molópio ng̃atanán sa usá ca longsod.
Dulce. = Matám-is, catám-is, catam-ísan. * Ang tobig ng̃a matáb-an, sa sobá, sa atábay, sa toborán, &c., ng̃a díli maásgad. * Bisan onsa ng̃a may lalím ng̃a maáyo, ng̃a díli mapáit, díli maárat.
Dulcemente. = Sa pagcatám-is, sa pagcahómoc.
Dulcificante. = Ang magatám-is.
Dulcificar. = Pagtám-is. * Pagcóha sa capáit, sa caárat, sa caísog sa bisan onsa.
Dulcísimo. = Ang matám-is oyámot.
Dulcísono. = Ang moáng̃ay sa ting̃ug.
Dulero. = Baquero, bantay sa mg̃a hayópan, sa mg̃a mananáp.
Dulía. = Pagtáhor ug pagsíngba sa mg̃a santos.
Duliman. = Bisti ng̃a hatáas ng̃a guibistí sa mg̃a táuo ng̃a turco.
Dulzaina. = Tolónggon ng̃a pagataihópon.
Dulzarron. = Matám-is ng̃a macasóm-ol.
Dulzazo. = Ang matám-is caáyo.
Dulzura. V. Dulce.
Dulzurar. V. Dulcificar.
Duo. = Pagcánta, paggúya guya sa durohá ca táuo.
Duodécimo. = Ang icapólo ug duhá.
Duodenario. = Ang madúgay sa napólo ug duhá ca adlao.
Duodeno. V. Duodécimo.
Duomesino. = Ang nahatong̃ód sa dohá ca bolan.
Dupa. = Táuo ng̃a palímbong, ng̃a paólo olo.
Duplicacion. = Pagdohá.
Duplicadamente. = Sa pagcadohá.
Duplicado. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton sa icadóha na maíng̃on ng̃a sa nahaóna.
Duplicar. V. Duplicacion.
Duplicidad. = Pagcalímbong, pagcabódhi, pagcaólo olo.
Duplo. = Ang guiduhá.
Duque. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa cahímtang se obán ng̃a mg̃a dagcóng táuo sa Guinharían.
Duquesa. = Ang asáoa sa duque. * Lingcodánan ng̃a may sandígan.
Durable. = Ang arang madógay.
Duracion. = Pagcadógay, cadogáyan.
Duraderamente. = Sa pagcadógay, sa pagcalíg-on.
Duradero. = Ang madógay caáyo. * V. Durable.
Durante. = Sa pagcagáhi, sa pagcatíga.
Durar. = Dogay, mao, poyó, dayon.
Dureza. = Pagcagáhi, pagcatíga. * Pagcaláin sa gaoi, caísog. * Pagdáyon sa caogalíng̃on ng̃a húna húna sa díli pagsámbag. * Hobág, cobal.
Durmiente. = Ang matólog. * Balábag, sabláyan sa mg̃a baláy.
Duro. = Matíga, quisol, bantoc, quinol, colínos, caguing, magáhi. * Mabáng̃is, mamomógos. * Daguinótan caáyo, hicáoan. * Maísog, táuo sa mabóg-at ng̃a boot ug gaoi.
E
EA
Ea. = Nan, na, da, harao, ta, ta la.
EB
Ebanista. = Panday sa cahoy ng̃a magabóhat sa bantolínao.
Ébano. = Bantolínao.
Ébrio. V. Borracho.
Ebullicion. = Pagcabócal.
EC
Eccehomo. = Ang laráoan ni Jesucristo ng̃a Guinóo ta, maíng̃on sa guipaquíta ni Pilatos sa mg̃a Judíos.
Eclesiásticamente. = Sa pagcaáng̃ay sa usá ca Padre.
Eclesiástico. = Ang nahatong̃ód sa Singbahán. * Padre.
Eclipsar. = Baconáoa.
Eclipse. = Pagcabaconáoa, pagcang̃ít ng̃it.
Eco. = Aníng̃al, lanog.
Economía. = Pagbáton, paghópot sa mg̃a bahándi ug sa mg̃a dona sa pagcaboótan, sa pagcaáyo. * Pagcahícao, pagcadaguínot.
Económico. = Hicáoan. * Ang malisód magagásta sa iang salapí, daguinótan.
Economizar. = Daguínot, caguis.
Ecónomo. = Ang ilis sa mg̃a Padre con sa mg̃a cura, sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa Singbahán.
Ecuanimidad. = Pagcadáyon sa guihúna húna sa oaláy dóha doha.
ECH
Echacantos. = Táuo ng̃a pasipaláhon.
Echacuervos. = Cagon cagon. * Táuo ng̃a talamáyon ug bacácon.
Echada. = Pagcasalibáy, pagbalíbag, pagbonó. * Lugar ng̃a guilócpan sa usá ca táuo ng̃a nagacalígad sa yota.
Echadero. = Lugar ng̃a pagaligádan ug pagahigdáan sa búot matólog.
Echadizo. = Táuo ng̃a guisógo sa pagsósi, sa pagpaquisáyod ug sa pagpaquigásoy sa bisan onsa. * Ang tacós ng̃a ibalíbag, iyabó, isalibáy, ng̃a pagaáidan.
Echador. = Ang nagabalíbag sa bisan onsa.
Echamiento. = Pagcabalíbag, pagcasalibáy, pagcayabó sa bisan onsa. * Pagcahing̃ílin, pagcalágueu, pagpaháoa, pagpahálin.
Echar. = Salibáy, balíbag, yabó, haoa, hing̃ílin. * Halin, igui, tolod.
Echazon. = Pagbalíbag sa dagat sa lolan sa mang̃a sacayán, tong̃ód sa pagcadáot sa tiempo ug cahorós sa hang̃in.
ED
Edad. = Edad, túig, socad, cutob sa pagcatáuo sa bisan cansa. * Cadaghánan sa mg̃a túig con sa mang̃a catoígan.
Edicion. = Pagbaláod, ug pagimprenta sa bisan onsa ng̃a libro con bisan onsang solat.
Edicto. = Pagbaláod, pagmantalá, sogo, pagbóot sa mg̃a ponóan. * Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a sugo sa mg̃a ponóan, ng̃a ipamílit sa cadaigánan, arón basáhon ug hibalóan sa cadaghánan.
Edificacion. = Pagbóhat, pagtócod sa mg̃a baláy, mang̃a cota, mg̃a baluarte, &c. * Pagtolón-an, pananglétan ng̃a maáyo, batásan ng̃a mahósay sa bisan cansa, ng̃a tacós pagaoátan sa obán.
Edificador. = Ang magabóhat con magapabóhat sa bisan onsa.
Edificar. = Pagbóhat sa mg̃a baláy, &c. * Pagpaáoat sa maáyong batásan. * Pagsonód sa maáyo ug hingpit ng̃a quinabóhi, arón sondon ug aoáton sa obán.
Edificativo. = Ang magapaáoat sa maáyong batásan, ug mohátag sa panigíngnan ng̃a hingpit ug matárong.
Edificio. = Baláy, cota, &c.
Editor. = Ang magabaláod ug magapaimprenta sa mg̃a libro, &c., ng̃a guisólat sa lain.
Educacion. = Pagbáton, pagtódlo, pagtóon sa mg̃a báta.
Educando. = Ang guibatónan, guitodlóan, guinatón-an.
Educar. = Baton, alíma, toon, todlo.
EF
Efectivamente. = Sa pagcamatúod, mao man gayód, mao man.
Efectivo. = Bisan onsa ng̃a guibóhat, guihúna húna con guipamólong ng̃a túod. * Salapí ng̃a túod.
Efecto. = Ang sonód sa bisan onsa ng̃a sinógdan, guinsóndan, guinicánan. * Manggad, catigayónan, dona, guinamíton, mg̃a gamit.
Efectuar. = Pagbóhat sa bisan onsa.
Efemérides. = Libro ng̃a pagasolátan sa ng̃atanán ng̃a nasoríl, ng̃a nahatábo sa matagádlao, sa adlao adlao ng̃atanán.
Efervescencia. = Pagcaínit ng̃a dagcó sa dogó. * Pagínit sa húna húna. * Pagbolobíquil sa mg̃a cabobót-on.
Eficacia. = Gahóm, cahámhan, cagahóman sa pagbóhat.
Eficaz. = Ang may gahóm sa pagbóhat, ang magabóhat sa minatóod, sa masingcámot.
Eficazmente. = Sa pagcamasingcámot, sa tinóod.
Eficiencia. = Gahóm, sa pagbóhat.
Eficiente. = Ang magabóhat sa bisan onsa. * Ang guinicánan, ang sinógdan sa bisan onsa.
Efigie. = Laráoan.
Efímera. = Hilánat ng̃a madógay sa usá ca adlao.
Efimero. = Ang madógay sa usá lang ca adlao.
Efugio. = Pagcalágueu, pagpaligás sa bisan onsa ng̃a caculían.
Efundir. V. Derramar.
Efusion. = Pagcayabó, pagcaágas, pagcaóla, pagcaágay, pagcaagáy-ay. * Paghigógma ng̃a guican sa casing casing.
EG
Egida. = Tamíng. * Dalángpan. * Paglában, pagtábang.
Egoísmo. = Paghigógma ng̃a guilabíhan sa caogalíng̃on, sa díli magtagád sa obán.
Egoísta. = Táuo ng̃a magaatóbang lamang sa iang caogalíng̃on ug díli magatagád sa obán.
EJ
Eje. = Batang batang, cahoy con pothao ng̃a guitaólan sa isigcatomóy sa mg̃a rueda, mg̃a malíng̃in.
Ejecucion. = Ang pagbóhat sa bisan onsa. * Pagcóha sa hocom sa salapí ug mg̃a dona sa otáng̃an, sa pagbáyad sa mg̃a hiotáng̃an.
Ejecutable. = Ang arang boháton.
Ejecutante. = Ang magasáca sa hocom sa may otang canía, arón báydan sia.
Ejecutar. = Bohat. Pagbítay, pagpatáy sa mg̃a saláan, guican sa sogo ug sentencia sa matúod ng̃a hocom. * Paglógos, pagpógos sa bisan cansa, arón magbáyad sa iang otang, guican sa pagbóot sa hocom. * V. Ejecucion.
Ejecutivamente. = Sa madalí caáyo. * Sa pagcalágmit.
Ejecutivo. = Ang díli magahólat. * Ang díli mahímo boháton sa lain ng̃a horas, ang quinahánglan ng̃a boháton dihá dihá. * Ang dinalían uyámot.
Ejecutor. = Ang magabóhat sa bisan onsa. * Táuo ng̃a maniníng̃il guican sa sugo sa hocom. * Berdugo, ang magapatáy sa mg̃a saláan ng̃a guihócman sa camatáyon.
Ejecutoria. = Opicio, cahímtang sa ejecutor.
Ejemplar. = Panigíngnan, sanglet, pananglétan. * Hinóad. * Catalágman. * Táuo sa maáyo, mahósay ug mataláid ng̃a batásan ug tacós ng̃a pagaaoátan. * Maampóon maáyong cristianos.
Ejemplarmente. = Sa mahósay ng̃a batásan, sa pagcabóhi ng̃a tacós ng̃a pagaaoátan. * Castigo ng̃a dagcó arón tomagám ang obán.
Ejemplificacion. = Pagdayág, pagháyag sa bisan onsa, tong̃od sa mg̃a pananglétan.
Ejemplificar. = Idem. * Pagbótang sa mg̃a pananglétan, pagpananglétan.
Ejemplo. V. Ejemplar. * Ang nahatábo sa canhing tiempo.
Ejercer. = Pagbóhat sa hingtúngdan ng̃a opicio con quinaádman.
Ejercicio. = Bisan onsa ng̃a opicio ng̃a guiángcon sa bisan cansa ng̃a táuo. * Pagbóhat sa bisan onsa. * Paglacát con pagcabayo arón mapíscay ang laoas. * Pagtóon sa mg̃a soldados sa paglacát, sa pagbáton ug pagbóhi sa posil, ug sa obán ng̃a mg̃a catongdánan nila. * Pagtóman sa mg̃a maampóon sa ilang mg̃a bohat sa canhic Dios ug sa canhic calág.
Ejercitacion. = Pagbóhat sa bisan onsa.
Ejercitado. = Táuo ng̃a batid, ng̃a naánad na sa bisan onsa.
Ejercitante. = Ang magabóhat sa bisan onsa. * Ang magatóman sa mg̃a tolománon sa canhic Dios ug sa canhic calág.
Ejercitar. = Pagbóhat sa bisan onsa. * Pagtóon sa bisan cansa, arón maálam sa guitóon canía. * Pagsómay somay sa masóbsob sa bisan onsa, arón hicádman ug saológon.
Ejército. = Pang̃obátan, cadaghánan sa mg̃a soldados.
EL
El. = Sia, siya.
Elaboracion. = Pagbóhat sa maáyo, sa hingpit uyámot, sa bisan onsa.
Elaborado. = Ang guibóhat sa pagcatóman, sa pagcahíngpit.
Elaborar. V. Elaboracion.
Elacion. = Pagpalábi labi, pagtáas sa húna húna.
Elasticidad. = Pagcaónat onat, pagcasáyon sa pagónat sa bisan onsa, ug sa paghióli sa pagcabótang ng̃a daan sa maong guiónat.
Elástico. = Ang mahímo ng̃a onáton.
Ele. = Naá dihá, quitáa dihá, tan-áoa.
Eleccion. = Pagcahing̃álan, paghing̃álan, pagtódlo. * Pagbóot ng̃a caugalíng̃on.
Electo. = Táuo ng̃a guing̃álan, guitódlo, guipíli sa bisan onsa ng̃a pagaboháton.
Elector. = Ang magapíli, magatódlo, magapahing̃álan.
Elefanta. = Gadya ng̃a baye.
Elefante. = Gadya ng̃a laqui.
Elegancia. = Pagpamólong sa mg̃a piníling polong sa dili salicoáoot. * Pagcaáñag, pagcatahóm, pagcaníndot, caang̃áyan.
Elegante. = Ang guidáyan dayánan ug maáyo, piníli, ang̃áyan, baihónan. * Matahóm, maníndot, maáñag.
Elegible. = Ang arang pilíon, pililíon.
Elegidos. = Ang mg̃a piníli sa Dios sa Guinharían sa Lang̃it.
Elegir. = Pili. * Tagána.
Elemental. = Ang nahaóna. * Guinicánan, sinógdan sa mg̃a quinaádman.
Elemento. = Idem.
Elevacion. = Pagcaósoag, pagcacáoan, pagcatáas. * Pagcaoalá sa boot, sa mg̃a balatían. * Pagpalábi labi.
Elevado. = Hatáas caáyo, halángdon.
Elevamiento. V. Elevacion.
Elevar. = Cauan, osoag, taas. * Pagualá sa boot, sa mg̃a balatián. * Pagpalábi labi.
Eliminar. = Díli pagtágad sa bisan onsa.
Eliseos (campos). = Lugar ng̃a matahóm ug ponó sa mg̃a caayóhan ng̃atanán, ang Lang̃it sa mg̃a dioatáhan.
Elixir. = Vino ng̃a pagasáctan sa mg̃a támbal. * Ipolórga.
Elocuencia. = Quinaádman sa pagcábig sa húna húna sa nagabása sa mg̃a libro, con sa nagapatalínghog sa soguílon.
Elocuente. = Táuo ng̃a maálam mamólong ug ng̃a magacábig sa húna húna ug casing casing sa nagapatalínghog canía.
Elogiador. = Ang nagadáyeg.
Elogiar. = Dayeg, olog.
Elogio. = Pagdáyeg, pagólog.
Elucidacion. = Pagdayág, pagháyag, pagásoy.
Eludir. = Pagpaligás, pagláguen sa mg̃a cacolían.
EM
Emanacion. = Pagguícan ug bisan onsa sa iang guinicánan, sa iang sinógdan.
Emanante. = Ang muguícan sa guinicánan nia.
Emanar. = Guican, sogod.
Emancipacion. = Paggóa sa mg̃a anac sa ilálom sa gahóm ug pagbóot sa ilang mg̃a tigúlang.
Embaidor. = Bacácon, malilímbong.
Embajada. = Sogo. * Ang táuo ng̃a sinúgo.
Embajador. = Sinógo, dagcóng táuo sa Guinharían ng̃a guisógo sa hari ng̃a iang agálon, sa láin ng̃a hari, sa pagsábot, sa iang ng̃alan, sa bisan onsa.
Embajadora. = Ang asáoa sa embajador.
Embalar. = Pagpótos sa mg̃a manggad ng̃a ilólan sa mg̃a sacayán con ihátod sa bisan díin.
Embaldosado. = Salog ng̃a guitaólan sa mg̃a bató ng̃a linabráhan ug sinápsap ug maáyo.
Embaldosar. = Pagtáod sa mg̃a bató sa salog con sa yota.
Embalijar. = Pagsolód sa bisan onsa sa balija, sa sulúdlan, sa sudlánan.
Embalsadero. = Lugar ng̃a tobígan, danao, lanao.
Embalsamar. = Pagponó ug pagdíhog sa bálsamo ug sa obán ng̃a mg̃a mahomót sa mg̃a laoas sa mg̃a minatáy, sa obos na guigóa ug guicóha ang mg̃a tináe ug obán pa ng̃a mg̃a bahin sa solód sa tian, arón dili madonót ug mabahó hasta sa dogay.
Embanastar. = Pagbótang, pagsolód sa bisan onsa, sa bocág.
Embarazada. = Babáye ng̃a samcon, mabdos.
Embarazadamente. = Sa pascasámoc.
Embarazar. = Olang, samoc.
Embarazo. = Casámoc, cooláng̃an, casamócan.
Embarazosamente. V. Embarazadamente.
Embarazoso. = Ang macasámoc, ang macaólang.
Embarbascar. = Pagtóbli, pagpanóbli, pagtóba, pagsácot sa bisan onsa sa tobig arón mang̃alánag ang mg̃a isda ug mang̃amatáy. * Boloc, gobót, sacót.
Embarbecer. = Pagtoróc sa mg̃a bong̃ot sa mg̃a laláqui.
Embarcacion. = Sacayán. * Pagcadógay sa tagsa ca pagsacáy.
Embarcadero. = Lugar ng̃a guitagána sa pagsacáy sa mg̃a tauo ug sa pagdála sa mg̃a lolan sa mg̃a sacayán, toláy, donggoánan, tomolán.
Embarcador. = Ang nagapolólan sa mg̃a sacayán sa bisan onsa.
Embarcar. = Sacáy, lolan.
Embarco. = Pagcasacáy, pagsacáy.
Embargador. = Ang magacóha sa bisan onsa sa isigcatáuo guican sa pagbóot sa hocom. * Ang macaólang, macasámoc.
Embargante. = Idem.
Embargar. = Pagpogóng, pagháoid sa bisan onsa sa isigcatáuo, mg̃a manggad, mg̃a mananáp, mg̃a guinamíton, &c., guioan sa sogo ug pagbóot sa ponóan, sa hocom. * Samoc, olang.
Embargo. = Idem. * Pagcalóod sa cotó cotó, sa guinháoa. * Dili paghílis sa quináon, sa cotó cotó.
Embarnecer. = Pagtámboc, pagsópang.
Embarnizadura. = Pagpasínao, pagdíhog sa bolit sa bisan onsa.
Embarnizar. = Pagbólit, pagsínao, pagcápol.
Embarque. = Paglólan sa bisan onsa sa mg̃a sacayán.
Embarrador. = Ang magdíhog, ang magahílog sa lapoc, sa yánang.
Embarradura. = Pagcadíhog, paglíhog sa yánang.
Embarrancarse. V. Atascar.
Embarrar. = Pagdíhog, pagbólit, paghílog sa bisan onsa sa yánang, sa pisac, sa lapoc.
Embarrilar. = Paghípos, pagsolód sa bisan onsa sa bariles.
Embastar. = Pagtahí sa hilo ng̃a malíg-on ug dagcó, sa taólan ng̃a guiándam ng̃a daan, sa panápton ng̃a pagabordáhan.
Embastecer. V. Embarnecer.
Embate. = Paghámpac, pagdósmog sa bisan diin sa mg̃a balod sa dagat. * Pagdámag sa mg̃a mananáp con sa mg̃a táuo.
Embaucador. = Bacácon, malilímbong, maólo olóhon.
Embaucamiento. = Bacac, limbong, pagcaólo olo.
Embaucar. = Idem.
Embaular. = Pagsolód, paghípos sa bisan onsa sa baul, sa caja, sa caban.
Embausamiento. = Pagcaláin sa húna húna. * Cahárloc.
Embebecer. = Pagpalíng̃ao ling̃ao, pagpaláng̃ay. * Pagting̃ála ng̃a dagcó. * Hinóctoc, hiórong.
Embebecidamente. = Sa pagcalíng̃ao ling̃ao sa huna huna, sa oalá pamatng̃ónon. * Pagcahinóctoc, sa pagcahiórong.
Embebedor. = Ang macasóyop, ang macayópyop.
Embeber. = Soyop, yopyop, honob. * Sacop, locop. * Pagángcon sa tauo sa bisan onsa ng̃a quinaádman, pagábot sa pagcamang̃ialáman, sa pagcaquinaadmánon.
Embelecador. V. Embaucador.
Embelecar. = Limbong, bacac, pagólo olo.
Embelesar. = Hinóctoc. * Pagting̃ála ng̃a dagcó, tong̃ód sa bisan onsa ng̃a guitán-ao ug guinadóng̃og.
Embeleso. = Pagcating̃ála sa huná huná ug sa bisan onsa ng̃a cating̃aláhan.
Embellaquecerse. = Pagtampálas.
Embellecer. = Tahóm, anyag, dayan dayan.
Embermejecer. = Pagtína sa color ng̃a bolágao, mapolá. * Pagpaólao, pagólao.
Emberrincharse. = Pagsocó, cabaláca, ligótgot.
Embestida. = Pagcadósmog, pagcadámag, pagcahámlag.
Embestidor. = Ang modámag, modósmog.
Embestidura. V. Embestida.
Embestir. = Dosmog, damag, hamlag, socol, aoay, gobát. * Toloy, sabong, sacdop, laboc. * Bangga.
Embetunar. = Pagdíhog, paghílog sa bisan onsa sa bolit.
Emblandecer. V. Ablandar.
Emblanquecer. = Pagpotí.
Emblema. = Laráoan ng̃a cahológan sa bisan onsa, ng̃a asóyon sa solat ng̃a ibótang sa tiílan nia.
Embobamiento. V. Embeleso.
Embobar. V. Embelesar. * Pagpalíng̃ao.
Embobecer. = Pagpabóang, pagpahóng̃og sa bisan cansa.
Embobecimiento. = Pagcabóang, pagcahóng̃og, pagcabóng̃og.
Embocadero. = Bohó, alaguían, boáng̃an, boáng, soláng̃an, latásan.
Embocado. = Vino sa maáyo ng̃a lalím, ng̃a dili maísog.
Embocadura. V. Embocadero. * Agui, losot. * Ang bahin sa preno sa cabayo ng̃a isóol ug isolód sa bába. * Vino sa maáyong lalím. * Pagtáyhop sa mahómoc sa mg̃a tolónggon.
Embocar. = Pagsolód sa bába sa bisan onsa. * Pagágui, pasolód, paglósot, sa bisan diin ng̃a bohóa con alaguiána ng̃a masígpit ug haíctin. * Solang, latas.
Embodegar. = Paghípos, pagtípig, pagsolód sa pensa sa bisan onsa.