Part 6

Jes, sed cxu vi _tion_ tiel certe scias. Se mi nun denove demandus vin --? Petegus vin --

REBEKKA

Ho, kara, -- neniam plu parolu pri tio! Neeblas --! Jes, cxar _sciu_, Rosmer, ke mi havas -- pasintecon malantaux mi.

ROSMER

Ion pli ol vi jam rakontis?

REBEKKA

Jes. Ion alian kaj pli gravan.

ROSMER

(kun rideto) Cxu ne estas strange, Rebekka. Imagu, ke suspekto de tiajxo foje tangxis min.

REBEKKA

Cxu! Kaj tamen --? Tamen? --

ROSMER

Mi neniam fidis gxin. Mi nur ludis kun gxi, -- tiel en la imago, komprenu.

REBEKKA

Se vi postulas, mi tuj diros ankaux tion.

ROSMER

(deturnante) Ne, ne! Ecx ne vorton volas mi scii. Kio ajn kio gxi estas, -- mi havas forgeson por gxi.

REBEKKA

Sed mi ne.

ROSMER

Ho, Rebekka --!

REBEKKA

Jes, kara, -- _tio_ estas ja la terurajxo, ke nun, kiam ofertigxas al mi la felicxon de la vivo per plenaj manoj, -- nun mi farigxis tia, ke mia propra pasinteco baras min.

ROSMER

Via pasinteco estas morta, Rebekka. Gxi ne plu tenas prenon sur vi, -- neniun konekson kun vi, -- tia kia vi _nun_ estas.

REBEKKA

Ho, kara, estas ja nuraj parolturnigxoj. Cxu pri la senkulpeco? De kie mi prenu _gxin_?

ROSMER

(peze) Jes, jes, -- la senkulpeco.

REBEKKA

La senkulpeco, jes. En gxi estas la felicxo kaj la gxojo. Estas ja _tiu_ dogmo, kiun vi volis vivigi en cxiuj tiuj estontaj nobelaj homoj --

ROSMER

Ho, ne memorigu min pri _tio_. Estis ja nur duono de revo, Rebekka. Tro rapida ideo, pri kiu mi mem ne plu kredas. -- La homoj ne lasas sin nobeligi de ekstere.

REBEKKA

(mallauxte) Ne tra la silenta amo, cxu?

ROSMER

(penseme) Jes, -- estas ja _tio_ kio estus la granda, la plej belega en la tuta vivo, mi pensas. -- Se tiel estus. (tordas sin en maltrankvilo) Sed kiel mi scios pri tio? Gxisfunde?

REBEKKA

Vi ne kredas min, Rosmer, cxu?

ROSMER

Ho, Rebekka, kiel _povas_ mi plene kredi vin? Vin, kiu kasxadis kaj sekretigis tiom ege! -- Nun vi malkasxigas tion kroman. Cxu kusxas celo sube, -- diru malkasxe. Cxu vi eble volas tiel ion gajni. Mi deziras ja fari por vi, kion mi povas.

REBEKKA

(tordas la manojn) Ho, tiu mortiga dubo --! Rosmer, -- Rosmer --!

ROSMER

Jes, cxu ne terure? Sed mi ne povas malhelpi. Neniam mi transvenos por liberigi min de la dubo. Neniam scios certe, ke mi havas vin en plena kaj pura amo.

REBEKKA

Sed cxu ne estas io interne en vi mem, kiu atestas, ke okazis transformo! Kaj ke la transformo okazis pere de vi, -- pere de vi sole!

ROSMER

Ho, kara, -- mi ne plu kredas pri mia kapablo transformi homojn. Mi ne plu kredas je mi mem en kiu ajn afero. Mi nek kredas je mi nek je vi.

REBEKKA

(rigardas lin sombre) Kiel vi do povas vivi la vivon.

ROSMER

Mi ne mem komprenas. Mi ne komprenas. Mi kredas, ke mi ne _povas_ vivi. -- Kaj mi ja ankaux ne scias pri tiu afero en la mondo por kiu valorus vivi.

REBEKKA

Ho, la vivo, -- gxi renovigxas. Ni tenu nin al tio, kara. -- Suficxe frue ni eliros.

ROSMER

(eksaltas maltrankvila) Do redonu al mi la kredon! La kredon je _vi_, Rebekka! La kredon je via amo! Ateston! Ateston mi volas havi!

REBEKKA

Ateston? Kiel mi donu al vi ateston --!

ROSMER

Vi _devas_! (iras trans la plankon) Mi ne eltenas tiun solecan, -- tiun teruran malplenecon, -- tiun, -- tiun --

(Oni frapas forte sur la antauxcxambra pordo.)

REBEKKA

(eksaltas el la segxo) Ah, -- cxu vi auxdis!

(La pordo malfermigxas. _Ulrik Brendel_ envenas. Li surhavas manumcxemizon, nigran surtuton kaj bonajn botojn ekstere de la pantalono. Cetere li estas vestita kiel la antauxan fojon. Li aspektas konfuze.)

ROSMER

Ho, cxu estas vi, sinjoro Brendel!

BRENDEL

Johannes, mia knabo, -- mi salutas vin -- adiaux!

ROSMER

Kien vi iros tiel malfrue?

BRENDEL

Malsupren la deklivon.

ROSMER

Kiel --?

BRENDEL

Nun mi iros hejmen, mia karega lernanto. Mi spertas hejmveon post la granda nenio.

ROSMER

Io okazis al vi, sinjoro Brendel! Kio estas?

BRENDEL

Vi do observas la transformon? Jes, -- vi ja povas. Kiam mi lastfoje metis la piedon en tiun cxi salonon, -- mi staris antaux vi kiel bonhavulo kaj frapis mian brustposxon.

ROSMER

Nu! Mi ne tute komprenas --

BRENDEL

Sed tia, kia vi vidas min cxi tiun nokton, mi estas detronigita regxo sur la cindroamaso de mia brulita kastelo.

ROSMER

Se estas io, per kio _mi_ povas helpi vin --

BRENDEL

Vi konservis vian infankoron, Johannes. Cxu vi povas doni al mi pruntajxon?

ROSMER

Jes, jes, bonvole.

BRENDEL

Cxu vi povas doni dispone idealon aux du?

ROSMER

Kion vi diras?

BRENDEL

Demetitan idealon aux du. Kaj vi faros bonan agon. Cxar nun mi senestas, mia kara knabo. Tute senhava.

REBEKKA

Cxu vi ne faris vian prelegon?

BRENDEL

Ne, vi loganta sinjorino. Imagu! Gxuste kiam mi pretigas min elversxi el la korno de abundeco, mi faras la embarasan malkovron, ke mi bankrotis.

REBEKKA

Sed cxiuj viaj neskribitaj verkoj?

BRENDEL

Dum dudek kvin jaroj mi sidis, kiel avarulo sur sxlosita monkesto. Kaj hieraux, -- kiam mi malfermas kaj volas sercxi la trezoron, -- jen estas nenio. La dento de la tempo mordis gxin al polvo. Estis _nichts_ kaj nenio en la tuta afero.

ROSMER

Sed cxu vi do certe tion scias?

BRENDEL

Ne estas loko por dubo, mia favorato. La prezidento konvinkis min pri tio.

ROSMER

Prezidento?

BRENDEL

Nu ja, -- la ekscelenco do. _Ganz nach Belieben_.

ROSMER

Jes, kiu?

BRENDEL

Peder Mortensgard kompreneble.

ROSMER

Cxu!

BRENDEL

(mistere) Tsx, tsx, tsx! Peder Mortensgard estas la estro kaj reganto de la estonteco. Neniam mi lokigxis antaux la vizagxo de iu pli granda. Peder Mortensgard havas en si la cxiopovan kapablon. Li povas fari cxion, kion li volas.

ROSMER

Ho, ne kredu tion.

BRENDEL

Jes, mia knabo! Cxar Peder Mortensgard neniam volas pli ol li povas! Peder Mortensgard kapablas vivi la vivon sen idealoj. Kaj _tio_, -- vidu, -- _tio_ estas gxuste la sekreto de la ago kaj la venko. Tio estas la sumo de cxiu sagxo en la mondo. Jen suficxe!

ROSMER

(mallauxte) Nun mi komprenas, -- ke vi foriras pli malricxa ol kiam vi venis.

BRENDEL

_Bien_! Prenu nun _Beispiel_ de via antauxa instruisto. Forstreku cxion, kio enpresadis en vin. Ne konstruu vian kastelon sur cedanta sablo. Kaj esploru, kaj provu, -- antaux ol vi konstruos sur tiu belega kreajxo, kiu cxi tie dolcxigas vian vivon.

REBEKKA

Cxu al mi vi aludas?

BRENDEL

Jes, mia alloga marvirino

REBEKKA

Kial ne estus konstruinde sur mi?

BRENDEL

(pasxon pli proksimen) Mi sciigxis, ke mia antauxa lernanto havas vivkoncepton por konduki al venko.

REBEKKA

Kaj sekve --?

BRENDEL

La venko estas certa. Sed, -- notu, -- je nepra kondicxo.

REBEKKA

Kiu?

BRENDEL

(prenas gardeme sxian manartikon) Ke la virino, kiu amas lin, gxoje iras en la kuirejon, kaj gxoje forhakas sian delikatan rozoblankan malgrandan fingron, -- _tie_, -- gxuste _tie_ cxe la meza artiko. _Item_ ke la menciita amanta virino -- same gxoje -- fortrancxas de si la senegale formitan maldekstran orelon. (malkaptas sxin kaj turnas sin al _Rosmer_) Adiaux, mia venkanta Johannes.

ROSMER

Cxu vi foriros nun? En sombra nokto?

BRENDEL

La sombra nokto estas la pli bona. Pacon al vi. (Li foriras.)

(Momenton estas silente en la cxambro.)

REBEKKA

(spiras peze) Ho, kiel nauxze kaj preme estas!

(Sxi iras al la fenestro, malfermas gxin kaj restas tie staranta.)

ROSMER

(eksidas en la apogsegxon apud la forno) Ne estas alia solvo, Rebekka. Mi vidas nun. Vi _devas_ forvojagxi.

REBEKKA

Jes, mi ne vidas elekton.

ROSMER

Ni profitu de la lasta tempeto. Venu, kaj eksidu cxe mi.

REBEKKA

(aliras kaj eksidas sur la sofon) Kion vi do volas al mi, Rosmer?

ROSMER

Unue mi _tion_ diras al vi, ke vi ne bezonas havi zorgojn pro via estonteco.

REBEKKA

(ridetas) Hm. _Mia_ estonteco.

ROSMER

Mi antauxvidis cxiujn eblecojn. Antaux longe. Kio ajn kio okazos, por vi estas zorgita.

REBEKKA

Ankaux tio, vi kara.

ROSMER

Tion vi devus mem kompreni.

REBEKKA

Pasis jaroj de kiam mi pensis pri tiajxoj.

ROSMER

Nu ja, -- vi certe opiniis, ke neniam povus sxangxigxi inter ni du.

REBEKKA

Jes, mi pensis tiel.

ROSMER

Ankaux mi. Sed se okazus, ke mi forpasus --

REBEKKA

Ho, Rosmer, -- vi vivos pli longe ol mi.

ROSMER

Pri la bedauxrinda vivo estas ja en mia propra potenco decidi.

REBEKKA

Kio estas! Vi do ne intencas --!

ROSMER

Cxu aspektas al vi tiel strange? Post la mizere kompatinda malvenko, kiun mi suferis! Mi, kiu volis konduki mian vivotaskon al venko --. Kaj jen mi fugxis de la tuto, -- ecx antaux ol la batalo komencis!

REBEKKA

Rekomencu la lukton, Rosmer! Provu, -- kaj vi vidos la venkon. Vi nobeligos centojn, -- vi nobeligos milojn da animoj. Provu!

ROSMER

Ho Rebekka, -- mi, kiu nun ecx ne kredas je mia propra vivotasko.

REBEKKA

Sed via tasko jam eltenis sian provon. Unu homon vi almenaux nobeligis. Min, tiom longe kiom mi vivos.

ROSMER

Jes, -- se mi povus kredi vin en tio cxi.

REBEKKA

(premas la manojn) Ho, sed Rosmer, cxu vi ne scias ion, -- ion, kiu povus igi vin kredi?

ROSMER

(skuigxas kiel en timo) Ne ekpensu pri tio nun! Ne pluen, Rebekka! Ecx ne vorto plu!

REBEKKA

Jes, gxuste tion ni devas pripensi. Cxu vi ion scias, kiu povus sufoki la dubon? Cxar mi ecx nenion scias.

ROSMER

Plej bone por vi, ke vi ne scias. -- Plej bone por ambaux.

REBEKKA

Ne, ne, ne, -- mi ne kontentigxas pri tio! Se vi ion scias, kiu povus absolvi min en viaj okuloj, mi postulas de vi kiel mian rajton, ke vi menciu gxin.

ROSMER

(kvazaux senpere pusxata kontraux sia volo) Ni do vidu. Vi diras, ke la granda amo estas en vi. Ke tra mi via animo nobeligxis. Cxu tiel estas? Cxu vi gxuste kalkulis? Cxu ni faru provon pri la kalkulo? Cxu?

REBEKKA

Mi estas preta.

ROSMER

Kiam ajn?

REBEKKA

Kiam ajn. Ju pli frue, des pli bone.

ROSMER

Ni do vidu, Rebekka, -- se vi, -- pro mi, -- jam en cxi tiu vespero. -- (interrompas) Ho, ne, ne, ne!

REBEKKA

Jes, Rosmer! Jes, jes! Diru, kaj vi vidos.

ROSMER

Cxu vi kuragxas, -- cxu vole, -- gxoje, kiel diris Ulrik Brendel, -- pro mi, nun cxi tiun nokton, -- gxoje, -- iri la saman vojon, kiun Beate iris?

REBEKKA

(Levas sin malrapide de la sofo kaj diras preskaux senvocxe) Rosmer --!

ROSMER

Jes, kara, -- tiu estas la demando de kiu mi neniam povas min liberigi, -- kiam vi estos forvojagxinta. Cxiun opan horon dum la tago mi revenos al la sama. Ho, mi kvazaux vidas vin tute viva en mia imagajxo. Vi staras sur la ponteto. Meze sur gxi. Vi klinas vin super la manrelon! Kapturnigxas en logo al la torento! Ne. Vi retiras vin. Ne kuragxas, -- kion _sxi_ kuragxis.

REBEKKA

Sed se mi tamen havus la kuragxon? Kaj la gxojan volon? Kio do?

ROSMER

Mi do devus kredi vin. Mi do devus regajni la kredon je mia vivotasko. La kredo pri mia kapablo nobeligi homajn animojn. La kredo pri la kapablo de la homa animo nobeligxi.

REBEKKA

(prenas malrapide sian sxalon, metas gxin sur sian kapon kaj diras sinrege) Vi rericevu vian fidon.

ROSMER

Cxu vi kuragxas kaj volas -- tion, Rebekka?

REBEKKA

Jugxu morgaux, -- aux poste, -- kiam ili fisxkaptas min.

ROSMER

(metas la manon al la frunto) Estas alloga teruro en tio cxi --!

REBEKKA

Cxar mi ne volas resti kusxanta tie. Ne pli longe ol necese. Oni devas prizorgi por retrovi min.

ROSMER

(eksaltas) Sed tio cxi, -- estas ja freneza. Forvojagxu, -- aux restu! Mi kredas vin je via nura vorto ankaux tiun cxi fojon.

REBEKKA

Parolturnigxoj, Rosmer. Neniu malkuragxo kaj fugxo denove! Kiel povas vi kredi min je mia nura vorto post tiu cxi tago?

ROSMER

Sed mi ne volas vidi vian malvenkon, Rebekka!

REBEKKA

Ne okazos malvenko.

ROSMER

Okazos. Neniam vi havos animon por iri la vojon de Beate.

REBEKKA

Vi ne kredas?

ROSMER

Neniam. Vi ne estas kiel Beate. Vi ne estas sub la potenco de misgvidita vivkoncepto.

REBEKKA

Sed mi estas sub la vivkoncepto de Rosmersholm -- _nun._ Pro kio mi kulpis, -- mi devas pentofari.

ROSMER

(rigardas sxin fikse) Cxu _jen_ vi staras?

REBEKKA

Jes.

ROSMER

(decide) Nu bone. Kaj _mi_ estas sub nia liberigita vivkoncepto, Rebekka. Ne estas jugxisto super ni. Tial ni devas jugxi mem.

REBEKKA

(misinterpretas lin) Ankaux tio. Ankaux tio. Mia foriro savos la plej bonan en vi.

ROSMER

Ho, en mi ne plu estas io savinda.

REBEKKA

Estas. Sed mi, -- mi estus de nun nur ia marfantomo, kiu alpendigxis kaj retenis la sxipon, sur kiu vi velus antauxen. Mi estas jxetenda maren. Aux cxu mi iradus en la mondo travivante kripligitan vivon? Pensadi kaj cerbumi pri felicxo, kiun mia pasinteco forjxetus por mi? Mi devas eligxi el la ludo, Rosmer.

ROSMER

Se vi iros, -- mi iros kune.

REBEKKA

(ridetas preskaux nerimarkeble, rigardas lin kaj diras pli malrapide) Jes, venu, vi, -- kaj estu atestanto --

ROSMER

Mi kuniras, diras mi.

REBEKKA

Al la ponteto, jes. Gxin vi ja neniam kuragxas suriri.

ROSMER

Vi tion rimarkis, cxu?

REBEKKA

(peze kaj rompite) Jes. -- Estas tio, kio igis mian amon senespera.

ROSMER

Rebekka, -- mi nun metas mian manon sur vian kapon. (faras kion li diras) Kaj prenas vin geedze kiel mian veran edzinon.

REBEKKA

(kaptas ambaux liajn manojn kaj klinas la kapon al lia brusto) Dankon, Rosmer. (malkaptas lin) Kaj nun mi iros -- gxoja.

ROSMER

Edzo kaj edzino devas kune iri.

REBEKKA

Nur al la ponteto, Rosmer.

ROSMER

Ankaux sur gxin. Tiel longe kiel vi iros, -- tiel longe mi akompanos vin. Cxar nun mi kuragxas.

REBEKKA

Cxu vi vere certe scias -- ke cxi tiu vojo estas la plej bona por vi?

ROSMER

Mi scias, ke gxi estas la sola.

REBEKKA

Se vi perfidis vin mem en tio? Se estus nur iluzio? Unu el tiuj blankaj cxevaloj en Rosmersholm.

ROSMER

Povus esti. De ili ni neniam liberigxos, -- ni, en cxi tiu bieno.

REBEKKA

Do restu, Rosmer!

ROSMER

La edzo akompanas sian edzinon, kiel la edzino akompanas sian edzon.

REBEKKA

Jes, sed diru al mi unue. Cxu estas vi, kiu akompanas min? Aux mi kiu akompanas vin?

ROSMER

Tion ni neniam gxisfunde elpensos.

REBEKKA

Mi volus scii.

ROSMER

Ni du akompanos unu la alian, Rebekka. Mi vin kaj vi min.

REBEKKA

Tion ankaux mi pensetas.

ROSMER

Cxar nun ni estas unu. Venu! Kaj ni iru gxoje.

(Ili iras manon en mano tra la antauxcxambro, kaj vidigxas turni maldekstren. La pordo restas malfermita post ili. La sidcxambro restas momenton malplena. Jen _sinjorino Helseth_ malfermas la pordon dekstre.)

SINJORINO HELSETH

Frauxlino, -- nun la cxaro -- (cxirkauxrigardas) Ne interne? Eksteraj kune je tiu cxi tempo? Nu do, -- jen io --! Hm! (iras en la antauxcxambron, cxirkauxrigardas kaj revenas.) Ne sur la benko. Ho ne, ne. (iras al la fenestro kaj elrigardas) Jecxjo do! La blanka _tie_ --! -- Je mia savo, cxu ne ambaux staras sur la ponteto! Dio pardonu la pekajn homojn! Cxu ili ne cxirkauxbrakas unu la alian! (ekkrias lauxte) Ho, -- elen -- ambaux! En la akvofalon. Helpo! Helpo! (tremas la genuoj; skuita sxi tenas la segxodorson, kaj preskaux ne kapablas eligi la vortojn) Ne. Ne helpo cxi tie. -- La karmemora sinjorino prenis ilin.