Part 1

Produced by Andrew Sly, Andrew Woods and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned images of public domain material from the Google Books project.)

INTERNACIA MONDLITERATURO

Kolekto de la plej famaj verkoj el ĉiuj naciaj literaturoj

FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1922 ESPERANTO-FAKO

J. W. v. GOETHE

HERMANO KAJ DOROTEO

Eposo idilia

El la germana originalo tradukis Benno Küster

2a, korektita eldono

[devizo: Ni fosu nian sulkon]

FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1922 ESPERANTO-FAKO

ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ COPYRIGHT 1922 BY FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG

PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG

AntaÅ­parolo.

Depost la jaro 1790 Goethe travivis periodon, dum kiu ĉesis lia kapableco kaj ankaŭ lia emo, krei kiel verkisto de dramoj. Li okupis sin nun--precipe sub la influo de sia nova amiko Schiller--pri la eposa poezio. Krome li nun havis personajn interrilatojn kun Joh. H. Voß, la tradukinto de Homer-o, kaj mem studis la Homer-an poezion.

En ĉi tiu „eposa periodo“ (1796-97) naskiĝis la Germana eposo „Hermann und Dorothea“, la unua pli granda poeziaĵo, kiu estas signifa por la amikeco de Goethe kaj Schiller. Ĝi estas poezia produktaĵo, nepre specife Germana, en antikva formo, pri kiu ĉiuj konsentas, ke ĝi estas unu el la plej eminentaj verkoj ne nur de Goethe kaj de la Germana literaturo, sed de la tuta mondliteraturo.

Schiller esprimis sian opinion pri ĉi tiu poemo (la 20an de aŭgusto 1797) per jenaj vortoj: „mi nun denove legis la poemon kun la ĉiam nova, nemalfortigebla impreso kaj kun nova kortuŝeco; ĝi estas nepre perfekta en sia speco, ĝi estas, kvankam pasia-patosa, tamen alloga en la plej alta grado, resume, ĝi estas bela, kion ajn oni volas esprimi per ĉi tiu vorto“.

Ĉu la anoj de negermanaj popoloj legos ĝin same impresataj? Certe jam ankaŭ multaj Germanoj ne havos la tutan ĉarmplenan impreson de la poemo, se ili ne konas kaj sentas la ĉarmon de la Homer-a poezio. Kaj ĉiu, kiu volas havi la plenan ĝuon de Hermano kaj Doroteo nature devas legi la poemon en la lingvo de la Germana originalo. Tamen traduko en Esperanto pli multe ol tradukoj en aliaj lingvoj, kiuj ne kapablas imiti la formon de la heksametra verso, donos la eblecon, iomete senti la ĉarmojn de la Germana eposo. Pro tio mi forigis ĉiujn dubojn kaj metis ĉi tiun verkon--„nepre perfektan (laŭ Schiller) en sia speco“--en la unuan lokon de la nova „Mondliteraturo“, eldonota laŭ la plano de la eldonejo F. Hirt kaj filo.

* * * * *

La traduko de Hermano kaj Doroteo unuafoje aperis en la jaro 1911, verkita de nia Germana samideano Benno Küster, kiun subtenis dum la presigo la redaktoroj Mangelsdorf kaj Hoen. Mangelsdorf aldonis „postparolon“, el kiu mi nur citas jenajn vortojn: „B. Küster certe mem pruviĝis poeto, esperantigante tiun verkon.“ Mi konsentas ĉi tiun juĝon kaj dankeme rememoras la ĉefajn datojn el la vivo de Benno Küster. -- Li naskiĝis la 9an de julio 1861 en Wildeshausen (Oldenburg) kaj mortis kiel kalkulkonsilanto post longa malsano la 24an de oktobro 1916 en Breslaŭ. Li fariĝis Esperantisto jam dum sia antaŭa restado en Görlitz, kie li, en malgranda rondo, tre diligente studis nian lingvon kaj per korespondado amike interrilatiĝis precipe kun Anglaj kaj Rusaj samideanoj. Li estis kunlaboranto de la „Revuo“ kaj de la „Vagabondo“. Dum sia partopreno al la Dresden-a internacia kongreso li interkonatiĝis kun D-ro Zamenhof, kiu kuraĝigis lin, eldoni la tradukon de Hermano kaj Doroteo. Jam depost la jaro 1910 Küster malsaniĝis kaj restis malsana ĝis sia morto.

* * * * *

Tradukante la Germanan eposon, Küster--kun sendube laŭdinda gusto--ne imitis la heksametran verson de Goethe, kiu--laŭ maniero taŭga por la Germana, sed ne por la Esperanta poezio--almiksas kvazaŭ-spondeojn (– –) kaj -troĥeojn (– ⏑) al la daktiloj (– ⏑ ⏑). Küster uzis nur daktilojn. -- Mi ĉi tie ne volas paroli pri la fakto, ke en Esperanto (ankaŭ ne en la Germana lingvo) ne ekzistas „daktiloj“ – ⏑ ⏑ en la senco de la greka kaj latina lingvoj, ĉar nia lingvo havas nek longedaŭrajn nek mallongedaŭrajn silabojn. Tamen ĝi havas akcentatajn kaj ne akcentatajn silabojn kaj krom tio aliajn kun ŝvebanta akcento. Do, oni en Esperanto povas imiti la formojn de la antikvaj, klasikaj versoj.

Küster konsekvente kaj senerare formis pure daktilajn heksametrojn

–́ ⏑ ⏑ –́ ⏑ ⏑ –́ ⏑ ⏑ –́ ⏑ ⏑ –́ ⏑ ⏑ –́ ⏑

-- procedo des pli admirinda, ĉar la manko de unusilabaj vortoj (krom la personaj pronomoj, kelkaj konjunkcioj, prepozicioj, interjekcioj kaj adverboj) treege malfaciligas la Esperantigon de la heksametra formo. Nenie mi, korektante la verkon, estas devigita, korekti la verson pro iu ajn metrika eraro. Do, restis nur: 1e) la korektado de evidentaj preseraroj, kaj 2e) de tiaj partoj kaj esprimoj, kiujn laŭ mia opinio samideano Küster tradukis tro laŭvorte kaj pro tio ne sufiĉe kompreneble por anoj de aliaj popoloj. -- Precipe admirinda estas ankaŭ la fakto, ke Küster nenie, eĉ ne unufoje, apostrofis la „o“-n de la substantivo. Mi ne volas mallaŭdi la kutimon de tia apostrofado en aliaj versritmoj; persone mi ne tre ŝatas ĝin, kaj laŭ mia opinio ĝi estu nepre evitata en la heksametra verso. Küster nur apostrofas la artikolon -- kaj plej ofte, farante tion, li estas prava. Sed kelkfoje li eraras; tamen la eraro ne estas tiom grava, ke mi pro ĝi aliformigis la tutan verson.

D-ro Dietterle.

I. Kalliope.

Sorto kaj kompatemo.

„Stratojn ja kaj foirejon neniam mi vidis dezertaj Kiel nun! Ŝajnas al mi balaita, senviva la urbo! Kvindek ne hejme restadis el ĉiuj loĝantoj, mi kredas. Kion ne kaŭzas scivolo! Nun ĉiu rapidas por vidi La irantaron de l' forelpelitoj tre malfeliĉegaj. 5 Ĝis la digvojo, de ili uzata, ja unu horeto Estas kaj oni en polvo varmega tagmeze kuregas Tamen malsupren. Mi vere ne irus de tie ĉi, sole Nur por observi mizeron de tiuj senkulpaj migrantoj, Kiuj el lando transrheina[1], la bela, savinte havaĵon 10 Sian, nun venas al ni kaj tramigras ĉi tiun feliĉan Nian angulon de l' valo fruktdona kaj ĝiajn kurbiĝojn. Faris bonege, edzino, vi, ke vi forsendis la filon, Ke li alportu malnovan tolaĵon, manĝaĵon, trinkaĵon Al mizeruloj; ĉar por la riĉuloj konvenas donaci. -- 15 Kiel la knabo veture dresadas la virajn ĉevalojn! Estas tre bona vidaĵo, ĉu ne? Kaleŝeto la nova, Spacon ĝi havas por kvar kaj ankoraŭ por veturigisto. Sola foriris li nun kaj malpeze ĝi tien ruliĝis!“

Tiel al sia edzino la mastro „Al Ora Leono“ 20 Diris, plezure sidante sub la foireja dompordo. Kaj la prudenta mastrino, la sperta, al tio respondis: „Mi ne volonte donacas tolaĵon de ni eluzitan; Ofte ĝi estas utila kaj ne por moneroj havebla, Kiam ĝin oni bezonas. Bonvole mi donis hodiaŭ 25 Kelkan pli bonan peceton de lit- kaj ĉemizaj tolaĵoj; Ĉar pri maljunaj kaj junaj mi aŭdis tutnudaj migrantoj. Ĉu vi pardonos min? Ŝrankon la vian sekrete elrabis Mi ja, kaj vian domrobon el plej delikata katuno, Hindaj floretoj sur ĝi, delikata flanelo interne, 30 Ankaŭ mi donis; ĝi estas malnova kaj ne plu laŭmoda.“ Sed la bonega dommastro pri tio ridetis kaj diris:

„Vere volonte ne perdis mi tiun katunan domrobon El orienta Hindujo; mi saman neniam ricevos. Plu mi ne portis ĝin. Vere ja estas, ke viro nun ĉiam 35 Iru en botoj, surtuto, vidigu sin en la bekeŝo, Kaj forigitaj ekstere nun estas pantoflo kaj ĉapo.“

„Vidu nur tien,“ respondis ŝi, „kelkaj de tie revenas Kiuj rigardis jam la irantaron; ĝi certe nun pasis. Kiel la ŝuoj de polvo nun estas kovritaj kaj ardas 40 Ĉiuj vizaĝoj! Per sia naztuko forviŝas la ŝviton Ĉiu. Mi nepre ne kurus hodiaŭ pro tia vidaĵo Kaj kunsuferus! Min vere jam plenkontentigos rakonto.“ Tiam la patro, la bona respondis gravege la jenon: „Tia vetero malofte aperis al tia rikolto, 45 Kaj ni enportos la grenon nun, kiel la fojnon, sekita; Ĉar la ĉielo heliĝis, neniu nubeto vidiĝas Kaj malvarmigon alblovas la vento al ni orienta. Vere konstanta vetero; la greno jam tromaturiĝis; Morgaŭ matene ekfalĉos ni nian riĉegan rikolton.“ 50

Dum li ĉi tion parolis, multiĝis la aroj da viroj Kaj da virinoj nun tra l' foirejo jam hejmrevenantaj. Ankaŭ de tie veture revenis kun siaj filinoj Al la kontraŭa placflanko rapide la riĉa najbaro, Ĉefa vendisto de l' loko, al domo la renovigita, 55 En nefermita kaleŝo (en „Landaŭ“ ĝin oni fabrikis). Stratoj viviĝis; ĉar nombris la urbo sufiĉe da burĝoj, Ankaŭ ĝi havis fabrikojn kaj plu metiistojn diversajn.

Tiel la paro pacema kunsidis nun en la pordejo Inter si paroladante pri la revenantoj bonkore. 60 „Vidu,“ subite la tre respektinda edzino ekvokis, „Tie alvenas la pastro, la apotekisto najbara Kune kun li. Ili certe raportos pri multaj suferoj, Kiujn la forelpelitoj travivis dum sia migrado.“

Ili alvenis, afable kaj kore salutis la paron, 65 Poste eksidis sur benkojn el ligno, apude starantajn, Skuis la polvon de siaj piedoj, ventumis sin ankaŭ. Post reciproka saluto unue la apotekisto Interparoli komencis kaj diris nun preskaŭ ĉagrene: „Tiaj nun estas la homoj, verdire, kaj ĉiuj egalas 70 Okulumante plezure malĝojon de siaj kunfratoj! Ĉiu rapidas por vidi flamantan la fajron teruran, Eĉ la krimulon mizeran al ekzekutejo irantan. Nun por rigardi de l' forelpelitoj mizeron aliras Ĉiu, pripensas neniu, ke eble li ankaŭ suferos 75 Saman mizeron, ĉu baldaŭ, ĉu poste en tempoj venontaj. Nepardonebla facilanimeco! sed homa ĝi estas.“

Poste parolis la pastro, la nobla, prudenta klerulo, Li, la ornamo de l' urbo, junulo, sed preskaŭ jam viro. Tiu ĉi konis la vivon kaj sciis la homajn bezonojn, 80 Li konvinkiĝis pri l' grava valoro de l' Sankta Biblio, Kiu malkovras la sorton kaj senton internan de l' homoj; Ankaŭ li konis bonege la librojn plej bonajn profanajn. „Kiajn ajn nemalutilajn instinktojn la bona naturo Donis patrine al ni, ne volonte mi tion mallaŭdas; 85 Kion prudento kaj saĝo ne ĉiam atingas, ja povas Tia feliĉa emeco, ĝi pelas nekontraŭstareble. Se ne allogus la homon per fortaj incitoj scivolo, Ĉu li entute sciiĝus do, kiel la mondaj aferoj Interrilatas belege? Unue li volas novaĵon, 90 Poste li serĉas utilon, senlaca en sia fervoro, Laste bonaĵon, per kiu li havas valoron, indecon. Al la juneco do estas kunulo la senpripensemo, Kiu danĝeron kaŝemas kaj tuje postsignojn estingas De la dolora, feliĉe nun preterpasinta malbono. 95 Estas laŭdota la viro, verdire, al kiu naskiĝis Poste matura prudento el tia gajecanimeco, Kiu ageme penadas en tagoj feliĉaj aŭ malaj; Ĉar ĝi estigas la bonon kaj ĝi la malbonon forigas.“

Tuj la mastrino ekdiris aminde, sed senpacience: 100 „Kion vi vidis, nun diru, ĉar tion mi scii deziras.“

„Vere ja,“ nun energie respondis la apotekisto, „Nur malfacile mi baldaŭ ekĝojos post ĉio vidita. Kiu ajn povas rakonti pri tiu multobla mizero! De malproksime ni vidis la polvon, jam antaŭ ol veni 105 Al la herbejoj malsupren; de unu monteto jam marŝis Ĝis la alia l' amaso, ni povis malmulte ekkoni. Kiam ni poste atingis la vojon tra l' valo irantan, Estis ankoraŭ terura tumulto de l' homoj kaj ĉaroj. Preterpasantajn sufiĉe da malfeliĉuloj ni tie 110 Vidis, bedaŭre, kaj aŭdis pri tiu dolora forkuro Kaj pri la ĝoja sentado de l' vivo rapide savita. Estis malĝoja vidaĵo, la tuta diversa havaĵo, Kiun alie enhavas la domo bonstata, kaj kiun Mastro bonega starigas en lokojn konvenajn, por uzi 115 Ĝin ĉiutage, ĉar ĉio do estas necesa, utila, Ĉio videbla nun sur veturiloj diversaj kaj ĉaroj, Pro la rapida foriro, lokita sen ia elekto: Jen la kribilo, la lana kovrilo nun kuŝas sur ŝranko, En la knedujo la lito kaj super spegulo la tolo. 120 Ĉar la danĝero forprenas, estinte ni tion ja vidis, Antaŭ duoble dek jaroj, ĉe l' brulo, al homo pripenson Ĉian, li kaptas malgravajn, sed lasas valorajn objektojn. Ankaŭ simile ĉi tie nun ili fortrenis sensperte Sennecesaĵojn ajn, ĉiujn ĉevalojn ŝarĝinte kaj bovojn, 125 Lignojn malnovajn, barelojn, birdkaĝon kaj eĉ anserujon. Tiel pakaĵojn portante spiregis l' infanoj, virinoj Same sub korboj kaj kuvoj kun ĉiaj objektoj negravaj. Ĉar ja la laston de l' havo la homo klopodas konservi. Tiel senorde kaj tutkonfuzite la interpremantaj 130 En la polvaro nun tien foriris. Pro bestoj malfortaj Volis la unu veturi senurĝe, l' alia rapidis. Jen, ha, okazis kriado de tiuj premitaj virinoj Kaj de l' infanoj, blekado de l' bestoj, bojado de l' hundoj, Ankaŭ ĝemado de gemaljunuloj kaj gemalsanuloj 135 Balanciĝantaj en litoj sur ĉaro tro multe ŝarĝita. Jen, al la rando de l' flanka altvojo premita el sia Ĝusta vojsulko nun unu el tiuj en foson falegis Kaj renversiĝis; la homoj terure kriantaj sur kampon Kaj malproksimen per svingo elfalis; sed tamen feliĉe. 140 Ĉar la havaĵo, sekvante, defalis proksime de l' ĉaro; Kiu, verdire, ĝin vidis elfali, li devis supozi Certe, ke l' ŝarĝo de l' kestoj kaj ŝrankoj frakasus la homojn. Tiel la ĉaro rompita kaj l' homoj senhelpaj jen kuŝis, Ĉar preterpasis rapide kaj pluen foriris l' aliaj 145 Nur pro si mem singardemaj, kaj mem de l' amaso ŝovataj. Sed ni rapidis al tio kaj trovis la malfeliĉulojn, Kiuj sur hejma kuŝejo apenaŭ suferojn tolerus, Jen sur la tero malmola, dolore ĝemantaj, plendantaj, Sunbruligitaj kaj sufokiĝintaj per polvo fluganta.“ 150

Tiam elvokis, tuŝite en koro, la mastro homama: „Ilin Hermano renkontu kaj tuj refreŝigu, vestigu! Mi nevolonte rigardus mizeron la trodolorigan. Kortuŝiĝinte jam de la unua sciigo pri tiaj Grandaj suferoj ni sendis rapide obolon de nia 155 Troa havaĵo por helpi al kelkaj kaj nin trankviligi. Sed ni ne volas rakonti la pluajn malgajajn aferojn! Baldaŭ ja vere la timo aliras la koron de l' homoj, Ankaŭ la zorgo; ĝi pli min timigas ol eĉ la malbono. Nun ni eniru la postan kaj pli malvarmetan haleton! 160 Tien neniam la suno briladis, nek varma aero Murojn la multe pli dikajn penetras; alportos patrinjo Da ‚okdektria‘ glaseton, kaj nia humoro revenos. Tie ĉi estas negaja trinkado, pro l' muŝozumado.“

Ĉiuj eniris post tio kaj ĝojis pri l' malvarmetiĝo. 165 Portis la zorgemulino la vinon bonegan, la klaran, En polurita botelo, sur pleto brilstana kun romaj Glasoj verdetaj, jen por la rheinvino la ĝustaj pokaloj. Ĉirkaŭ la bruna rondtablo, brilege vaksita,--ĝi staris Sur multampleksaj piedoj--sidadis la tri nun amike. 170 Tuj kunsonoris la glaso de l' mastro kun tiu de l' pastro; Gaje, sed senemocie, pripense ĝin tenis la tria, Tiel ke lin ekadmonis la mastro kun vortoj afablaj:

„Trinku, najbaro, mi petas! Ankoraŭ protektis favore Dio nin kaj ni esperu, ke plue nin ankaŭ li gardos. 175 Kiu el ni ne ekkonas, ke post la terura brulego, Kiam Li grave nin punis, Li ĉiam ĝojigis kaj ĉiam Ŝirmis nin, kiel la homo la multevaloran okulon Gardas, prefere ŝatatan el ĉiuj aliaj de l' membroj. Ĉu Li ne ankaŭ nin plue indulgos kaj helpos favore? 180 Ĉar en danĝeroj nur klare ekkonas ni, kiom Li povas. Ĉu Li la urbon florantan, post kiam Li rekonstruigis Ĝin el la cindro per laboremuloj kaj tiam ĝin benis Riĉe, nun ree detruos kaj ĉiujn penadojn nuligos?

Tiam serene kaj milde la pastro bonega ekdiris: 185 „Ĉiam konservu la kredon, restadu ĉe sama sentado! Dum la prospero ĝi faras nin saĝaj kaj certaj; cetere Estas plej bona konsolo, vivigas plej belan esperon.“

Nun la prudenta kaj vira pensema gastmastro rediris: „Kiel salutis mi ofte mirege de l' Rhein-o la ondojn, 190 Kiam laŭ mia negoco vojaĝe mi alproksimiĝis! Ĉiam ĝi ŝajnis potenca, ĝojigis animon kaj koron. Sed mi ne povis ekpensi, ke ĝia ĉarmega bordejo Baldaŭ fariĝus remparo por certe deteni la Frankon, Same la larĝa litego fosaĵo la limon baronta. 195 Tiel, jen, ŝirmas naturo, defendas la bravaj Germanoj, Gardas mem Dio nin! Kiu do senkuraĝiĝos malsaĝe? La batalantoj laciĝis, kaj pacon promesis jam ĉio. Ho, ke nur en la preĝejo dum tago de ni dezirata, Kiam sonoros kun nia orgeno la sonorilaro 200 Kaj sonegantaj trumpetoj la altan ‚Tedeum‘ elvokos, Ho, ke nur tiam Hermano je tiu ĉi tago, sinjoro Pastro, decide aperu ĉe vi kaj ĉe via altaro Kun fianĉino, ke festo konata en ĉiuj la landoj Ankaŭ revenu ĉe mi, kiel tago festega de l' domo! 205 Sed mi ĉagrene ekvidas la filon ekstere timema Kaj malrapida nur, dum laboreme li hejme rapidas, Meze de l' homoj li sin kaj publike vidigi malŝatas; Ja, li evitas eĉ ĉiun kunvenon kun belaj knabinoj, Ankaŭ la gajan dancadon ŝatatan de ĉiu junulo.“ 210

Tiel dirinte li nun ekaŭskultis. Jen oni ekaŭdis De malproksime bruadi piedofrapantajn ĉevalojn Kaj veturilon; rapide ĝi tondris nun sub la pordejon.

II. Terpsichore.

Hermano.

Kiam la filo bonforma eniris la ĉambron, atente Lin observadis la pastro per fiksaj rigardoj, kaj ankaŭ Lian staturon kaj tutan konduton, per sperta okulo De l' esploranto nun, kiu mienojn facile deĉifras, Kaj ridetante al li li ekdiris per vortoj afablaj: 5 „Tute ja aliigita vi ŝajnas! neniam mi vidis Tian viglecon ĉe vi kaj tielan vivplenan rigardon. Gaje, serene vi venas; tuj oni eksentas, ke vi la Malfeliĉulojn donacis kaj benon ilian ricevis.“

Sed serioze kaj tute trankvile la filo respondis: 10 „Ĉu mi laŭdinde ĝin faris, ne scias mi; ĉion ordonis Fari la koro, pri kio precize al vi mi rakontos. Kara patrino, vi serĉis tro longe malnovajn objektojn, Kaj vi tro longe elektis; la pako malfrue pretiĝis; Ankaŭ la vinon kaj vian bieron vi pakis trozorge. 15 Kiam mi fine elvenis ekstere de l' pordo sur straton, Jam refluegis la multo da burĝoj, virinoj, infanoj, Al mi renkonten, la forelpelitoj jam malproksimiĝis. Mi rapidiĝis kaj tuje veturis al tiu vilaĝo, Kie--mi tion eksciis ja--ĉiuj nun nokte ripozos. 20 Kiam mi pluen, laŭlonge de l' nova kampstrato veturis Jen veturilo el trunkoj fortikaj rigardojn altiris, Kiun du bovoj fremdlandaj, tre grandaj kaj fortaj, fortiris; Paŝis apude knabino, tutfreŝe antaŭeniranta, Kiu per longa bastono la bestojn fortegajn direktis, 25 Ilin antaŭen jen puŝis kaj jen malakcelis prudente. Min ekvidinte, trankvile ŝi miajn ĉevalojn aliris, Jene dirante: Ne ĉiam ni estis en tia mizero, Kiel hodiaŭ vi vidas nin kaj nun sur tiu ĉi marŝo. Mi ne kutimis ĝis nun de l' fremdulo donacon petegi, 30 Kiun li donas malvole, nur por malriĉulon forigi; Sed la neceso nun urĝas paroli. Ĉi tie sur pajlo Kuŝas l' edzino de riĉa kampulo ĵus akuŝiĝinta, Kiun apenaŭ mi savis kun bovoj kaj kun veturilo. Laste ni sekvas l' aliajn; apenaŭ ŝi restis vivanta. 35 Kuŝas nun nuda, ĉe l' brusto, la ĵus naskiĝinta infano; Nur per malmulto la niaj ja povos nin helpi, kondiĉe Ke ni atingu l' aliajn hodiaŭ en tiu vilaĝo, Kie ni volas restadi; mi timas neniun plu trovi. Se superfluan tolaĵon vi havas kaj loĝas proksime, 40 Tiam donacu bonfare do ĝin al la malfeliĉuloj.

Tiel ŝi diris kaj lace leviĝis de l' pajlo la pala Min rigardanta akuŝiĝintino; kaj mi nun respondis: Superterulo do ofte instigas, ke l' koro bonfara Antaŭeksentas mizeron de sia malriĉa homfrato; 45 Antaŭsentinte pri via ĉagreno do mia patrino Pakon kunmetis, por doni ĝin tuj al la tutnudigitaj. Kaj mi malligis la nodon de l' laĉo kaj donis la varman Patran domrobon al ŝi kaj donacis ĉemizojn kaj tolon. Ĝoje dankante ekkriis ŝi: Ho, feliĉulo ne kredas, 50 Ke mirindaĵo okazas ankoraŭ; nur en la mizero Oni ekkonas la manon de Dio, ĉar Li la bonulon Igas bonfari. Li helpu vin kiel vi helpis nin ĉiujn. Kaj la akuŝiĝintinon mi vidis gajece pripalpi Tolon diversan, aparte la molan flanelon de l' robo.-- 55 Ni rapidiru al tiu vilaĝo, en kiu la niaj Certe ripozos dumnokte!--ŝin petis la bona knabino-- Tie prizorgos mi tuj la infanan vestaĵon kaj ĉion. Kaj salutante tutkore ŝi dankis min, puŝis la bovojn; Jen ekveturis la ĉaro; sed mi plu ankoraŭ restadis, 60 Kaj la ĉevalojn retenis; ĉar mi konsideris ankoraŭ, Ĉu mi rapide veturu ĝis tiu proksima vilaĝo, Por la manĝaĵojn donaci al tie estantaj, aŭ donu Ĉion al tiu knabino, por ke ŝi ĝin juste disdonu. Tiel mi tuj decidiĝis en koro; mi post ŝi veturis 65 Nur malrapide kaj ŝin atinginte mi diris fervore: Bona knabino! ne sole tolaĵon patrino surmetis Zorge sur mian kaleŝon por vesti la indajn nudulojn, Sed ŝi aldonis ankoraŭ manĝaĵojn kaj ĉian trinkaĵon, Kaj mi posedas sufiĉe da ĉio en mia ĉarkesto. 70 Sed nun mi volas transdoni ankoraŭ ĉi tiujn donacojn Ankaŭ al vi kaj plej bone mi tiel plenumos l' ordonon; Saĝe vi ĉion uzados, dum mi laŭhazarde disdonus. Jen la knabino respondis: mi plej singardeme disdonos Viajn donacojn; la plej mizerulo pri tio ekĝoju. 75 Tiel ŝi diris. Rapide malfermis mi de l' veturilo Kestojn, elportis la ŝinkojn, la pezajn, eltiris la panojn, Ankaŭ botelojn da vino, biero kaj ĉion transdonis. Mi ja volonte ankoraŭ pli donus, sed pli mi ne havis. Al la akuŝiĝintino ŝi ĉion nun metis manprete 80 Kaj forpaŝadis; kun miaj ĉevaloj mi hejmen rapidis.“

Kiam Hermano silentis, la komunikema najbaro Tuj ekkriante komencis: „Feliĉa do, kiu en tagoj De la forkuro kaj tia konfuzo nur sola vivadas, Kiun ne ĉirkaŭprenadas timeme l' edzino, infanoj! 85 Mi nun feliĉa min sentas; hodiaŭ mi tute ne volas Patro nun esti kaj pri l' familio la zorgon trenadi. Ankaŭ mi ofte pripensis forkuron kaj tial kunpakis Ĉiujn plej bonajn objektojn, monerojn antikvajn, la ĉenojn De la mortinta patrino, el kio nenion mi vendis. 90 Multo ankoraŭ postrestus do, kiun mi kare akiris. Eĉ la radikojn kaj herbojn, la tre diligente serĉitajn, Nur malvolonte mi perdus, cetere ne tre valorantajn. Se l' provizoro postrestos, trankvile mi iros eksteren. Se l' kontantaĵon mi savis kaj mian personon, mi savis 95 Ĉion; la unuopulo sendube sin savas facile.“

Tuj energie respondis la juna Hermano: „Najbaro, Kiel vi tute ne mi opinias kaj mi ne konsentas. Eble ĉu estas indulo, ho, kiu en tagoj feliĉaj Aŭ malfeliĉaj pri si atentema nur estas, kaj kora 100 Partoprenanto en ĝojoj kaj zorgoj de l' homoj ne estas? Mi decidiĝus edziĝi hodiaŭ prefere ol iam; Kelka ĉar bona knabino por si defendanton bezonas Kaj la gajigan edzinon la viro en malfeliĉaĵoj.“

Nun ridetante la patro! „Volonte vin tiel mi aŭdas! 105 Tian prudentan parolon al mi vi malofte parolis.“