Part 16

[187] 576 prestimulant S p_er_stimulant CED

[188] 597 ludunt sed ludere D

[189] 609 exercitus huius C exercitus eius D

[190] 610 Beelzebub C

[191] 622 hyemps C

[192] 666 viuere quisque D

[193] Cap. ix. _Heading._ 2 _After_ Graculus H₂ _has_ sibi statum regiminis presumpsit aliorum et in rei veritate ille Graculus fuit dux eorum, qui Graculus angilice vocatus est a gaye et secundum vulgare dictum appellatur Watte.

[194] Cap. ix. _Heading_ 3 Gay SH Geay CT a Geay D Iay E

[195] 725 alonge CE

[196] 730 iniquus CED

[197] 731 Iehenne C

[198] 733 Rore quidem baratri D

[199] Cap. x. _Heading_ 2 Vlixis CED

[200] 747 turbaq_ue_ CE

[201] 757 Caym HDT

[202] 766 S _has lost one leaf containing_ ll. 766-856. _Text follows_ C

[203] 766 _sybilla_ C sibilla EHD

[204] 771 dominos sup_er_os nec adorant D

[205] 779 Vluxis HT Vlixis CE Alixis D

[206] Cap. xi. _Heading_ 3 tunc _om._ T

[207] 784 Betteq_ue_ CEHG Recteq_ue_ DT hykke C hikke E hicke HGD

[208] 788 Lorkin HGD

[209] 789 Cebbe D

[210] 790 Iacke HGD

[211] 792 fore] sua E

[212] 795 quamplures HGD

[213] 811 eorum CEHGT earum D

[214] 817 sonitum quoq_ue_ v_er_berat D

[215] 821 Congestat D

[216] 822 obstupuere C

[217] 824 in cuius DT

[218] 837 celeris C furorum D

[219] 846 conchos D sibi _om._ D (_marg. rubr._ Defic_it_ in copia)

[220] 855 roderat CEHGTH₂ roserat D rubedo D

[221] 857 S _resumes_

[222] 868 de S se CEHD

[223] 872 ibi ED

[224] Cap. xiii. _Heading_ 2 idest HD

[225] 4 pro tunc CEH

[226] 882 poterat C

[227] 893 _om._ D (_marg._ defic_it_ v_er_s_us_ in copia)

[228] 920 vtrumque latus] vbiq_ue_ loca D

[229] 947 stetit] rapit D

[230] 948 preda p_er_acta D

[231] 953 igne S

[232] 967 retor CEHG

[233] 979 vrbis S orbis CEHD

[234] 981 _om._ D (_margin_ defic_it_ v_er_s_us_ in cop_ia_) retro grada C

[235] 999 ylion CE Olion (_rubr._ ylion) D

[236] 1019-1023 _Text over erasure_ SCHG _without erasure_ E _As follows in_ D

Non pungens ramn_us_, sed oliua nitens, s_ed_ adornans Ficus, sed blanda vitis, abhorret e_o_s: 1020* Non sum_m_us dominus regit hos, non sp_irit_us almus, Nec lex nec C_ris_tus tunc dominatur eis; Namq_ue_ creatorem nullo venerant_ur_ honore,

TH₂ _also have this text, but in_ l. 1021 _these read_

Summus demon enim regit hos nam spiritus almus

[237] 1071 repugnans CED repungnans SHGTH₂

[238] 1077 _margin_ No_ta_ C

[239] 1105 Reproba D

[240] 1107 perante HD

[241] 1117 Caym HD

[242] 1136 perfida SCHGDTH₂ perfide E

[243] 1141 mutulati SHD mutilati CE

[244] 1159 frangeret actum D

[245] 1160 subdita _C_

[246] Cap. xv. _Heading_ 3 pro tunc CED

[247] 4 huius ED

[248] 1170 sepulcra D

[249] 1173 hostia CE

[250] 1190 redeat C

[251] 1199 vagus D

[252] 1206 Quem D

[253] 1209 mensas] mammas D

[254] 1212 locus S thorus CEHGD

[255] 1241 vt (ut) CEHD et S

[256] 1243 Eius enim nulla morbo medicina medet_ur_ D

[257] 1269 vel] nec C

[258] 1271 cessat CEHDTH₂ cessit SG

[259] 1273 Nulla sumunt spacia D

[260] 1308 dedit D

[261] 1312 sit CE scit SHD

[262] 1361 internis D

[263] 1369 limine S

[264] 1377 Iehenna C

[265] 1386 ullo _om._ D (_marg._ defic_it_)

[266] 1392 Giraui D

[267] 1395 turma D

[268] 1420 hic] en D

[269] 1461 possum SHD possim CE

[270] 1477 monstauerat S

[271] 1485 corpusque reliquit _om._ D (_marg._ defic_it_)

[272] 1525 statui CEHD statim SGH₂

[273] 1531 subito D

[274] 1552 mouet D

[275] 1575 redire EHD

[276] 1588 Que modo SGD Quo modo H Quomodo CE

[277] 1591 Si S

[278] Cap. xvii. _Heading_ 2 persona propria CHDT

[279] 1610 tutus] cautus D

[280] 1626 potuit C

[281] 1662 patebit S

[282] 1669 Pugnaq_ue_ CEDH₂ Pungnaq_ue_ SHGT

[283] 1675 tumidus EH

[284] 1693 erant ED

[285] Cap. xviii. _Heading_ 2 de certo remedio absque manu diuina CEHD

[286] 1706 ille vel iste CE

[287] 1724 quem D

[288] 1776 boriam CE notum C

[289] 1788 cordis S mentis CEHGDTH₂

[290] 1848 timidis SCEHGH₂ timidus T tumidis D (_corr._)

[291] 1859 Will_el_m_us_ D

[292] 1870 imbuet SG imbuit CEH incidet D

[293] 1874 infernis E infernus D

[294] _Between 1939 and 1940_ D _inserts_ Nauigat vt portum queat habere bonu_m_ (_marg._ Defic_it_ v_er_s_us_ i_n_ cop_ia_).

[295] Cap. xx. _Heading_ 1 idest H _et_ D

[296] 7 scrutineo CE

[297] 1954 Occiani (occiani) SGHT occeani CED

[298] 1965 inchola S incola CEHGDT

[299] 1994 possim D

[300] 2010 magis EDT

[301] 2017 inde CE

[302] 2022 Circuiendo SHT Circueundo CED

[303] 2070 p_er_ante H

[304] 2073 hodie tutus S tutus hodie CEHGDT

[305] 2082 soluo] psallo D

[306] 2094 ipsa C

[307] 2123 renoues est _et_ quia D

[308]=Hic dicit quod ipse iam vigilans, secundum vocem[309] quam in sompnis acceperat,[310] intendit scribere ea que de mundo vidit et audiuit, et vocat libellum istum Vox Clamantis, quia de voce et clamore quasi omnium conceptus est; vnde in huius operis auxilium spiritum sanctum inuocat.=

=Incipit prologus libri Secundi.=[311]

Multa quidem vidi diuersaque multa notaui, Que tibi vult meminens scribere penna sequens: Non tamen inceptis ego musas inuoco, nec diis Immolo, set solo sacrificabo deo. Spiritus alme deus, accendens pectore sensus, Intima tu serui pectoris vre tui: Inque tuo, Criste, laxabo nomine rethe, Vt mea mens capiat que sibi grata petit. Inceptum per te perfecto fine fruatur Hoc opus ad laudem nominis, oro, tui. 10 Qui legis hec eciam, te supplico, vir, quod honeste Scripta feras, viciis nec memor esto meis: Rem non personam, mentem non corpus in ista Suscipe materia, sum miser ipse quia. Res preciosa tamen in vili sepe Minera Restat, et extracta commoditate placet: Hoc quod in hiis scriptis tibi dat virtutis honestas Carpe, nec vlla tumens vlteriora pete. Si te perstimulet stilus hic stillatus in aure, Sit racio medicus mulceat inde graue:[312] 20 Et si compositis verbis non vtar, vt illis Metra perornentur, cerne quid ipsa notant: Et rudis ipse rude si quid tractauero, culpe Qui legis hoc parce, quod latet intus habe: Et si metra meis incongrua versibus errent, Que sibi vult animus congrua vota cape. Rethorice folia quamuis formalia desint, Materie fructus non erit inde minor: Sint licet hii versus modice virtutis ad extra,[313] Interior virtus ordine maior erit. 30 Quamuis sensus hebes obstet, tamen absque rubore Que mea simplicitas sufficit illa dabo. In sene scire parum multum solet esse pudori Temporis amissi pre grauitate sui; Set modo siqua sapit docet aut prouisa senectus, Vix tamen hec grata vox iuuenilis habet. Que scribunt veteres, licet ex feruore studentes, Raro solent pueris dicta placere satis; Obloquioque suo quamuis tamen ora canina Latrent, non fugiam quin magis ista canam. 40 De saxis oleum, de petra mel tibi sugge, Deque rudi dociles carmine sume notas. Quicquid ad interius morum scriptura propinat, Doctrine causa debet habere locum: Verba per os asini qui protulit, hic mea spes est, Eius vt ad laudem cercius ore loquar. Ergo recede mee detractor simplicitati, Nec mea scripta queat rodere liuor edax: Lite vacent aures lectoris et obuia cedant Murmura, differ opus, invida turba, tuum. 50 Si tamen incendat Sinon Excetraque sufflet,[314] Non minus inceptum tendo parare stilum. Est oculus cecus, aurisque manet quasi surda, Qui nichil vt sapiat cordis ad yma ferunt; Et si cor sapiat quod non docet, est quasi pruna Ignea, sub cinere dummodo tecta latet. Nil fert sub modio lucens candela reconsa, Pectoris aut sensus ore negante loqui. Quid si pauca sciam, numquid michi scribere pauce Competit, immo iuuat alter vt illa sciat. 60 De modicis igitur modicum dabo pauper, et inde Malo valere parum quam valuisse nichil. Non miser est talis, aliquid qui non dare possit; Si dare non possum munera, verba dabo. Attamen in domino credenti nulla facultas Est impossibilis, dum bene sentit opus. Gracia quem Cristi ditat, non indiget ille; Quem deus augmentat possidet immo satis: Grandia de modico sensu quandoque parantur, Paruaque sepe manus predia magna facit: 70 Sepius ingentes lux pellit parua tenebras, Riuulus et dulces sepe ministrat aquas. Constat difficile iustum nichil esse volenti; Vt volo, sic verbum det deus ergo meum. Non tamen ex propriis dicam que verba sequntur, Set velut instructus nuncius illa fero. Lectus vt est variis florum de germine fauus, Lectaque diuerso litore concha venit, Sic michi diuersa tribuerunt hoc opus ora, Et visus varii sunt michi causa libri: 80 Doctorum veterum mea carmina fortificando Pluribus exemplis scripta fuisse reor. Vox clamantis erit nomenque voluminis huius, Quod sibi scripta noui verba doloris habet.

=Hic dicit, secundum quod de clamore communi audiuit, qualiter status et ordo mundi precipue in partibus istis in peius multipliciter variantur; et quomodo super hoc vnusquisque fortunam accusat.=

=Incipit liber Secundus.=

Cap^m i. Incausti specie lacrimas dabo, de quibus ipse Scribam cum calamo de grauitate nouo. Esse virum vanum Salomon dat et omnia vana, Datque nichil firmum preter amare deum. Quotquot nascuntur vox illis prima doloris, Incipit a fletu viuere quisquis homo: Omnes post lauacrum temptacio multa fatigat, Demonis ars, carnis pugna, cupido grauis:[315] Nunc stat et abstat homo, flat et efflat, floret et aret,[316] Nec manet vllus ei firmus in orbe gradus. 10 Incipit ecce mori vir, cum iam fuderit aluo Mater eum, quem post terminat hora breuis: Infantem fletus, puerum scola, luxus adultum, Ambicioque virum vexat auara senem; Sola nec vna dies homini tam leta ministrat, Quin dolor ex aliqua parte nocebit ei. Si tamen esse potest quod felix esset in orbe, Dudum felices nos dedit esse deus: Quicquid summa manus potuit conferre creatis, Contulit hoc nobis prosperitatis opus. 20 Huius erat vite, si que sit, gloria summe, Nobis pre reliquis amplificata magis. Tuncque fuisse deum nobis specialius omni Conuersum plebe clamor vbique fuit: Famaque sic mundi, nobisque beacius omni Tempus erat populo nuper; et ecce modo Turpiter extincta sunt nostra beata vetusta Tempora, nam presens torquet amara dies. Quam cito venerunt sortis melioris honores, Tam cito decasum prosperitatis habent: 30 Nos cito floruimus, set flos erat ille caducus, Flammaque de stipula nostra fit illa breuis; Set labor et cure fortunaque moribus impar, Quod fuit excelsum iam sine lege ruunt. Nostra per inmensas ibant preconia gentes, Que modo mutata sorte pericla ferunt. Querunt propterea plures cur tempus et aura Stat modo deterius quam solet esse prius: Querunt cur tanta nobis quasi cotidiana Assunt insolita nunc grauiora mala: 40 Nam nichil in terra contingens fit sine causa, Sicut Iob docuit, qui mala multa tulit. Se tamen inmunes cause communiter omnes Dicunt, vt si quis non foret inde reus; Accusant etenim fortunam iam variatam, Dicentes quod ea stat magis inde rea. Fortunam reprobat nunc omnis homo, quia mutat Et vertit subito quod fuit ante retro; Hocque potest speculo quisquis discernere nostro, Que fuerat dulcis nunc fit amara nimis. 50

=Hic corripit fortunam et sui euentus inconstanciam deplangit.=

Cap^m. ii. O tibi que nomen fortune concipis, illos Quos prius exaltas cur violenta premis? Hiis quibus extiteras pia mater dira nouerca Efficeris, vario preuaricata dolo: Quos conformasti tua sors dissoluit in iram, Quos magis vnisti spergis in omne malum.[317] Si pudor in facie fallente tua foret vllus, Te quibus associas non inimica fores. Dudum flore rosa fueras, set mole perurens Nunc vrtica grauas quos refouere soles: 60 Mobilis est tua rota nimis, subito quoque motu Diuitis ac inopis alterat ipsa status. Malo set a fundo conscendere summa rotarum, Quam quod ab excelso lapsus ad yma cadam: De super in subtus absit, de sub michi supra[318] Adueniat, namque prospera lapsa nocent. Est nam felicem puto maxima pena fuisse, Quam miser in vita posset habere sua. Est o quam verum, quod habenti multa dabuntur, Qui tenet et pauca perdere debet ea! 70 Hoc patet in nobis, quibus olim magnificatis Gens quasi tota simul subdita colla dabat. Patria nulla fuit, vbi nos in honore locati Non fuimus, set nunc laus vetus exul abest: Omnis enim terra nobis querebat habere Pacem, nunc guerras hostis vbique petit. Qui plana fronte dudum comparuit, ecce Cornua pretendens obuius ipse venit; Et qui cornutus fuerat, nunc fronte reflexa, Cornibus amissis, vix loca tutus habet. 80 Que fuerat terra bene fortunata per omne, Dicunt fortunam iam periisse suam. Dic set, fortuna, si tu culpabilis extas; Credo tamen causa nulla sit inde tua: Det quamuis variam popularis vox tibi famam, Attamen ore meo te nichil esse puto. Quicquid agant alii, non possum credere sorti, Saltem dumque deus sit super omne potens. Non te fortunam quicquid michi ponere credam, Vt gens que sortem murmurat esse tuam: 90 Hac tamen in carta, que sit sibi ficta figura, Scribere decreui, set nichil inde michi.

=Hic describit fortunam secundum aliquos, qui sortem fortune dicunt esse et casum.=

Cap^m. iii. O fortuna, tibi quod aperte dicitur audi, Inconstans animi, que nec es hic nec ibi: Es facie bina, quarum deformiter vna Respicit, ex et ea fulminat ira tua; Altera felici vultu candescit, et ipsi Hanc qui conspiciunt, prospera cuncta gerunt. Sic odiosa tua facies et amabilis illa Anxia corda leuat sepeque leta ruit: 100 Ex oculo primo ploras, ridesque secundo, Ac econuerso, te neque noscet homo. Dum geris aspectum duplum variata per orbem, Non te simplicibus constat inire viis. Prosperitate tua stetero si letus in orbe, Dum puto securo stare, repente cado; Et timet incerta cor sepe doloris in vmbra, Cum michi leticia cras venit ecce noua. Omnia suntque tuo tenui pendencia filo, Qui plus credit eis fallitur atque magis; 110 Sique leues oculi sint ictus, sunt leuiora Ordine precipiti pendula fata tua. Munera nulla iuuant vt te possint retinere, Nec domus est certa que stat in orbe tua. Tu grauior saxis, leuior tu quam leuis aura, Asperior spinis, mollior atque rosis: Tu leuior foliis tunc cum sine pondere siccis Mobilibus ventis arida facta volant; Et minus est in te, quam summa pondus arista, Que leuis assiduis solibus vsta riget. 120 Tu modo clara dies, modo nox terrore repleta; Tu modo pacifica, cras petis arma tua: Nunc tua deliciis sors fulget, nunc et amaris Pallet, vt incerta des bona desque mala: Parca que larga manu tu singula premia confers, Ac aufers cui vis, sic tua fata geris. Non Iris tot diuersos in nube colores, Marcius aut varia tempora Mensis habet, Quin magis in mille partes tua tempora scindis, Omnia dissimili tincta colore gerens. 130 Est meretrice tuus amor et fallacior omni, Et velut vnda maris sic venis atque redis: Nemo sciet sero que sit tua mane voluntas, Nam tua mens centri nescit habere locum: Omne genus lustras, nec in vllo firma recumbis, Turbinis et vento te facis esse parem. Non tua conceptam michi firmant oscula pacem, Nam tua principia finis habere negat: Est sine radice tua plantula, nec diuturni Floris habet laudem, namque repente cadit. 140 Quod sibi permaneat tua nil sapiencia confert, Set sunt ambigua singula dona tua: Est tua prosperitas aduersis proxima dampnis, Et tua, si que sit, gloria rite breuis.

=Hic tractat vlterius de mutacione fortune secundum quod dicunt: concludit tamen in fine, quod neque sorte aut casu, set ex meritis vel demeritis sunt, ea que hominibus contingunt.=

Cap^m. iiii. Frustrantur cuncti querentes gaudia mundi, Nam fortuna nequit mel sine felle dare: Invidie comes est melior fortuna, nec vmquam Fida satis cuiquam, mobilis immo manet. Quis miser ignarus fortune nesciat actus? Quod dat idem tollit, infima summa facit. 150 Fert vt luna suam fortuna perambula speram, Decrescit subito, crescit et illa cito:[319] Crescit, decrescit, stabilis nec in ordine sistit,[320] Est nunc subtus ea, nunc et in orbe supra. Regnabo, regno, regnaui, sum sine regno, Omnes sic breuiter decipit illud iter. Motibus innumeris variare momenta dierum, Omne quod instituunt fata perire sinunt. Quando fauet fortuna caue, rota namque rotunda Vertit, et inferius que tulit alta premit: 160 Quos vocat eicit, erigit, obruit, omnia voluit, Esse suum proprium vendicat ipsa dolum. Passibus ambiguis fortuna volubilis errat, Et manet in nullo cotidiana loco: En rapuit quodcumque dedit fortuna beatum, Fit macer et subito qui modo crassus erat. Dum iuuat et vultu ridet fortuna sereno, Prospera tunc cuncta regna sequntur opes:[321] Cum fugit illa, simul fugiunt, nec noscitur ille Agminibus comitum qui modo cinctus erat. 170 Monstrat in exemplis anni mutabile tempus, Quam fortuna suis stat varianda modis. Non est fortuna talis quin fallat amica, Dum mentita sue lex regit acta rote.[322] Hec rota continue per girum de leuitate Vertitur, et nullo tempore fixa manet: Hec rota personas mundi non excipit vllas; Hec rota castigat, soluit, et omne ligat. Non illam flectis precibus, non munere mulces, Non nullis lacrimis nemo mouebit eam: 180 Non sexus, non condicio, non ordo vel etas, Nil compellit eam cum pietate pati. Ciuis et agricola, rex, rusticus, albus et ater, Doctus et insipiens, diues inopsque simul, Mitis et impaciens, pius, atrox, equs, iniqus, Sunt in iudicio, iudice sorte, pares. Hos premit, hos releuat, leuat hos vt ad yma retrudat, Interutrumque iocat quos ad vtrumque vocat: Ludit et illudit rebus, cum lubricus axis Labitur et secum lubrica queque facit. 190 Hec rota nugatrix sic girovagatur eodem Motu, ne possit rebus inesse quies. Impetus euertit quicquid fortuna ministrat Prospera, nec stabilem contulit ipsa statum. Heu! cur tanta fuit concessa potencia tali, Cui nichil est iure iuris in orbe datum? Si quid iuris habet, surrepcio dicitur esse, Nam de iure nichil quo dominetur habet. Sic dicunt homines, qui credunt omnia casu Quod deus extruxit ipsa mouere potest: 200 Set fortuna tamen nichil est, neque sors, neque fatum, Rebus in humanis nil quoque casus habet: Set sibi quisque suam sortem facit, et sibi casum Vt libet incurrit, et sibi fata creat; Atque voluntatis mens libera quod facit actum Pro variis meritis nomine sortis habet. Debet enim semper sors esse pedisseca mentis, Ex qua sortitur quod sibi nomen erit: Si bene vis, sequitur bona sors; si vis male, sortem Pro motu mentis efficis esse malam. 210 Si super astra leues virtutum culmine mentem, Te fortuna sue ducit ad alta rote: Set si subrueris viciorum mole, repente Tecum fortunam ducis ad yma tuam. Expedit vt sortem declines deteriorem, Dum tuus est animus liber vtrumque sequi.

=Hic dicit secundum scripturas et allegat, qualiter omnes creature homini iusto seruientes obediunt.=

Cap^m. v. Dixerat ista deus, si que preceperit ipse Quis seruare velit, prospera reddet ei, Campos frugiferos, botris vinetaque plena, Temperiem solis et pluuialis aque; 220 Sidera compescet, Saturnum reddet amenum, Qui fuerat pestis tunc erit ipse salus; Inque suas metas gladius non transiet, immo De virtute sua singula bella fugat. Sic pax, sic corpus sanum, sic copia rerum Sunt homini iusto, dum timet ipse deum: Tempore quo iustus steterit, stant prospera secum, Sique cadat iustus, prospera iure cadent; Nam retrouersantur peruersi prospera iusti, Cumque malus fuerit, carpet et ipse mala. 230 Sic deus ex meritis disponit tempora nostris, Vt patet exemplis, si memoranda legis. Angelus hic cecum Raphael sanare Tobiam Euolat e celis pronus in orbe viris: Imperio iusti nequeunt obstare subacti Tortores baratri, set famulantur ei: Ac elementorum celestia corpora iustum Subdita iure colunt, et sua vota ferunt. In virtute dei sapiens dominabitur astra,[323] Totaque consequitur vis orizontis eum: 240 Circulus et ciclus, omnis quoque spera suprema Sub pede sunt hominis quem iuuat ipse deus. Sol stetit in Gabaon iusto Iosue rogitante, Nec poterat gressus continuare suos; Imperio Iosue solis rota non fuit ausa Currere, set cursus nescia fixa stetit: Stella quidem natum patefecit nuncia Cristum, Quo pacem iustis reddidit ipse deus. Aeream pestem legimus sanasseque sanctum Gregorium Rome, subueniente prece. 250 Diuisit Moyses mare virga percuciente, Quo poterat populus siccus inire pedes: Firma fides Petri dum cepit credere Cristi Verba, viam pedibus prebuit vnda maris: Propter Heliseum limpharum gurgite mersum Ferrum transiliit desuper atque redit. Ignea tres pueros fornax suscepit Hebreos, Flamma set illesis victa pepercit eis. Terra set Hillario, que plana fuit prius, almo Se leuat, et sedes alta recepit eum: 260 Ex duris Moyse saxis heremique iubente Dum saliunt fluctus, gens bibit atque pecus: Montes rex Macedum diuisos consolidauit; Ex precibus iustis sic dedit esse deus. Omnis in orbe fera iusti virtute subacta Est, draco sicque leo, quos sibi subdit homo:[324] Namque per hoc iustum nouit Babilon Danielem, Romaque Siluestrum senserat esse sacrum. Aeris et volucres iussu Moysi ceciderunt, Inque cibos populi subiacuere dei: 270 Et piscis triduo Ione seruiuit in vndis, Dum Niniue portu ventre refudit eum. Omnia sic iusto patet vt diuina creata Subueniunt homini, subdita sunt et ei. O quam diues homo, quam magno munere felix, Cui totus soli subditur orbis honor! Felix pre cunctis, cui quicquid fabrica mundi Continet, assurgit et sua iussa facit. Si tamen econtra iustus sua verterit acta,[325] Illico peruersum senciet inde malum. 280

=Hic tractat secundum scripturas et allegat, qualiter omnes creature homini peccatori aduersantes inobediunt.=