Selections from Early Middle English, 1130-1250. Part 1: Texts

Chapter 8

Chapter 83,999 wordsPublic domain

++Ancre þet naueð nout neih honde hire uode : beoð bisie two wu{m}men . on ðet bi{}leaue eu{er} ethom . an oðer þet wende ut hwon hit is neod . and þeo beo ful unorne *oðer a lute þuhten* oðer of feir elde and biðe weie ase heo geð . go singinde hire beoden . {100} ne ne holde heo nout none tale mid mon ne mid wu{m}mon . ne ne sitte ne ne stonde bute þet leste þet heo mei er þen heo kume hom. nouhwuder elles ne go heo{;} bute þider ase me sent hire. wið{}ute leaue : ne ete heo ne ne drinke ute.

[Linenote: 102. After _mei_ erasure of one letter.]

[Collations: 97. Anker || þe C || naues || nawt | naut C || neh hond | nech hont C || fode B || beos || bisi || twa wimmen B || 98. an B || þe C || leaue eau{er} _with erasure of two letters before_ || eauer leaue C || at hame | ed hame C || þe C || 99. hwen B || ned driues | neod driueð C || tat || 100. of _om._ || fei[gh]er C || ealde B || and _om._ B || wei || as B || ho Gas | ha geað C || Ga B || seiende | segginde C || beodes || 101. Ni ne || halde B || heo nout _om._ B || na | nan C || wið B || wið B || ni sitte ne stonde | Ne sitten ne stonden C || 102. þe B || leaste || ho | ha C || ear B || þenne C || ho | ha C || ham cume B || 103. Nohwider | Nochwder C || ga B || heo _om._ || ha C || as B || mo{n} sendes || 104a. eote C || ho | ha C]

Þe oþer beo eauer inne · ne wið{}ute þe [gh]eten : ne ga wið{}ute leaue. Ba beon obedient to hare dame in alle þing · bute i sunne ane · na þing nabben þet heo hit nute · ne underuo na {130} þing · ne ne [gh]eoue nowðer{;} wið{}uten hire leaue. Na mon ne leote [gh]e in · ne þe [gh]ung{re} ne speoke wið namon bute leaue · ne ga ha nawt ut of tune : wið{}uten siker fere · [gh]ef hit swa mei beon{;} ne ne ligge ute. [gh]ef heo ne con oboke{;} segge bi pa{te}r n{ost}res · ant bi auez hire ures · [&] wurche [þ/] me hat hire wið ute gruchu{n}ge. habbe eauer hire {135} earen opene toward hire dame.

þe oðer beo eu{er} i{n}ne . ne wið{}ute þe [gh]eate ne go heo nout wið{}ute leaue. boðe beon obedient to hore {105} dame i{n} alle þinges{;} bute ine s[-u]nne one. no þing nabben heo{;} þet hore dame hit nute . ne ne underuon no þing . ne ne [gh]iuen wið{}uten hire leaue. Nenne mon ne leten heo in . ne ðe [gh]ungre ne speke mid none monne : bute leaue . ne ne go nout ut of tune . wið{}uten siker uere . ne ne ligge ute. [gh]if heo ne con o boke : sigge bi p{ate}r n{ostr}es {110} and bi auez hire vres . and wurche þet me hat hire wið{}uten grucchunge. habbe euer hire earen opene touward hire dame.

[Collations: 104b. eauer B || 105. [gh]ate | [gh]ete C || ga B || heo _om._ | ha C || nout _om._ B || Baðe | ba C || hare C || 106. þing B || in B || ane B || Na | Nan C || heo _om._ || 107. ho | heo C _for_ hore dame || ni vnderfo | Ne underuo C || na | nan C || [gh]iue | [gh]eouen C || _add_ nowðer | nouðer C || 108. leue || Na | Nan C || heo _om._ B || ni || ðe [gh]ungre _om._ C || speoken C || mid none monne _om._ C || wið na wepmo{n} || 109. wið ute B || leue || Ne ga B || noht | naut C || 110. fere B || [gh]ef C || ho | ha C || on C || segge B || 111. auees C || wurche [&] do hwat C || mo{n} bides || wið{}ute || grucchinge B || 112a. eau{er} B || eares || toward | towart C || lafdi]

Nowðer of þe wummen ne beore from hare dame · ne ne bringe to hire nane idele talen{;} ne neowe tidinges · ne bitweonen ham seolf{;} ne singen ne ne speoken na ne worldliche spechen · ne lahhen swa ne pleien{;} þet ei mon [þ/] hit sehe{;} mahte hit to uuel turnen. Ouer alle þinges leasunges [&] luðere wordes {140} heatien. hare her beo icoruen · hare heaued clað sitte lahe · eiðer ligge ane. Hare cop beo hehe isticchet · [&] bute broche. na{}mon ne seo ham unleppet ne open heaued. lah locunge habben.

[Linenote: 141. _la[h.]he_ MS.]

nouðer of ðe wu{m}men ne beren urom hore dame . ne ne bringen to hire . none idele talen : ne neowe tiþinges . ne bitweonen ha{m} sulf ne singen . ne ne speken none worldliche spechen . ne lauhwen ne ne pleien so ðet {115} ei mon þet hit iseie . muhte [f. 118v] hit to v`u´el t{ur}nen. ou{er} alle þing leasunge and luðere wordes . hatien. Hore her beo i{}koruen . hore heuedcloð sitte lowe. eiðer ligge one. Hore hesmel beo heie istihd{;} al wið{}ute broche. no mon ne i{}seo ham unweawed . ne open heaued. *Inwið þe wanes ha muhe werie scapeloris hwen mantel {120} ham heuegeð . ute{;} gan i{}mantlet þe heauet i{}hudeket.* louh lokunge habben.

[Collations: 112b. Nowðer || 113. of þe wummen _om._ C || of þe familiers ne beo fra{m} hire lafdi ni ni bringe nowðer || ne beore ne ne bringe to heore dame C || none _om._ B || 114. tales || newe || tidinges C || bitwenen B || self | seolf C || ne ne singen C || ni ne speken | ne ne speoken ham seolf C || 115. none _om._ C || nane speches || lahhen swa ne pleien [þ/] | lach[gh]en swa ne plei[gh]en [þ/] C || 116. ani || sehe | sech[gh]e C || mihte | machte C || hit _om._ C || turnen hit || 117. þi{n}ge || leasinges | leasing C || uuele C || hare C || beon C || icoruen B || 118. hore ... i hudeket _om._ || hare C || clað C || lach[gh]e C || ane C || hare cop beo hech[gh]e isticched C || 119. al _om._ C || na C || seo C || unlepped C]

Heo ne schulen cussen na{}mon · ne cuðmon ne cunnes mon · ne for na cuððe cluppen · ne weschen hare heaued · ne lokin feaste o na mon{;} ne toggin {145} wið ne pleien. Hare weden beon of swuch schape · [&] al hare aturn swuch{;} þet hit beo edscene hwerto ha beoð iturnde. Hare lates lokin warliche · [þ/] nan ne mahe edwiten ham{;} in hus ne ut of hus. On alle wise forbeoren to wreaðen hare dame · [&] as ofte as heo hit doð{;} ear ha drinken oþer eoten{;} makien [f. 116r] hare venie · o cneon {150} dun biuoren hire [&] seggen · mea culpa · [&] underuon þe penitence [þ/] ha leið up{}on hire lutinde hire lahe.

heo ne schulen cussen nenne mon .* ne cuð{}mon ne cunes mo{n} . ne for nan cuððe cluppen* ne uor luue cluppen . ne kuð ne unkuð . ne wasshen hore heaued . ne loken ueste o none monne . ne toggen mid him{;} ne pleien. hore weaden beon of swuche scheape {125} [&] alle hore aturn swuch{;} þet hit beo eðcene hwarto heo beoð i{}turnde. hore lates loken warliche . þet non ne edwite ham ne ine huse ne ut of huse. on alle wise uorberen to wreððen hore dame . and ase ofte ase heo hit doð er heo drinken oðer eten . makien hore uenie akneon adun to þer eorðe biuoren hire : [&] sigge _mea culpa_ . and underuon {130} ðe penitence : ðet heo leið upon hire lutende hire louwe.

[Linenote: 122. _cuð_ corr. out of _enð_.]

[Collations: 121. Lah lokinge | Lach locunge C || 122. Eiðer ligge ane _add._ || ho | ha C || schulen _om._ C || schule || cusse B || na | nan C || cu{n}nes || 123. ni || na || ne uor ... unkuð _om._ B || 124. ne ... heaued _om._ | nene weschen hare C || Ni || loke B || faste || o na | on an C || mo{n} B || 125. toggle | toggi C || wið B || him _om._ B || plei[gh]en C || Hare B || wede | weden C || beo || swuch | swich C || schape B || 126. al || [&] of swic aturn [þ/] `hit´ C || eðscene | edsene C || hwerto B || ho | ha C || beon B || 127. Hare B || werliche C || nan B || etwite _over_ wite _del._ C || ne _om._ B || i{n} hus B || 128. hus || forbeoren B || wradðen | wraððen C || hare C || as B || 129. as B || ho | ha C || don || ear || ho | ha C || eoten C || Maken C || hire B || o cneos | acneon C || 130. dun || to þer eorðe _om._ B || bifore | biforen C || segge{n} B || vnd{er} fo || 131a. penitance C || ho | ha C || leis || ha{m} B || lutinde C || lahe | lach[gh]e C]

Þe ancre þrefter neauer mare [þ/] ilke gult ne upbreide for na wreaððe · bute [gh]ef ha eft sone falle i [þ/] ilke · ah do hit allunge ut of hire heorte. [Gh]ef ei strif ariseð bitweone þe wummen{;} þe ancre makie eiðer to makien oþer venie o cneon to þer {155} eorðe · [&] eiðer rihte up oþer{;} [&] cussen on ende · ant te ancre legge on eiðer{;} sum penitence · mare up o þe ilke þe greatluker gulte. Þis is a þing witen ha wel [þ/] is gode leouest{;} Sahtnesse [&] some · [&] te feond laðest · for{}þi he is eauer umben to arearen sum leaððe.

þe ancre neu{er} more þer efter þene ilke gult ne upb[r]eide hire : uor none wreððe . bute [gh]if heo eft sone ualle iðet ilke . auh do hit allunge ut of hire heorte. and [gh]if eni strif ariseð bitweonen ðe wu{m}men{;} ðe ancre makie eiðer of ha{m} to makien oðer venie akneon to ðer eorðe . and {135} eiðer rihte up oðer : [&] kussen ha{m} on ende . and þe ancre legge on eiðer su{m} penitence. More upon þeo ilke : ðet gretluker haueð agult. þis is o þing wute `[gh]e´ [f. 119r] wel to soðe ðet is gode leouest{;} seih[t]nesse [&] some. [&] þe ueonde loðest. and for{}þi he is eu{er} umbe to arearen sume wreððe.

[Linenote: 138. _[gh]e_ added in margin.]

[Collations: 131b. anker || 132. þilke gult neau{er} mare þr aft{er} | þer efter neau{er} mare þilke gult C || hire _om._ B || for B || na | nan C || 133. wraððe B || [gh]ef C || ho | ha C || sones falle B || i þat ilke | i þilke C || Ah | Ach C || 134. and _om._ B || [gh]ef C || ani B || rises || bitwene{n} ham utewið{;} | bitwene þe wi{m}men C || þe anker || 135. make B || of ham _om._ B || make B || þe oðer C || o cneos | o cneon C || dun to þe | to þe C || 136. richte C || cussen on B || te anker leie || 137. penitance C || Mare B || up o [þ/] ilke | up on þilke C || þe C || greatluker || gulte B || 138. is _om._ C || a | an C || wite{n} B || ho | ha C || to soðe _om._ B || godd | god C || leuest || 139. sahtnesse | sachtnesse C || somentale || te feond | þe feont C || laðest B || and _om._ B || eau{er} umben B || 140a. reare | arere C || su{m} laððe B]

Nu sið þe sweoke wel · [þ/] hwen fur is wel o brune{;} [&] me wule [þ/] hit aga{;} {160} me sundreð þe brondes · [&] he deð {n}ond [þ/] ilke. luue is ih{es}u c{ri}stes fur · [þ/] he wule [þ/] bleasie aa i þin heorte · ant te deouel blaweð forte puffen hit ut. Hwen his blawunge ne geineð nawt · he bringeð up sum uuel word · oðer sum oþer nohtunge · hwer þurh ha to hurten eiðer fro{m}mard oþer · [&] te hali gastes fuR cwencheð hwen þe {165} brondes þurh wreaððe beoð isundret. forþi halden ham i luue feaste to gederes · Ant ne beo ha{m} nawt of hwen þe feond blawe · nomeliche [gh]ef monie beon iueietsomet{;} [&] wel wið luue ontende.

[Linenote: 161. _hond_ MS.]

nu isihð ðe deouel wel ðet hwon þet fur {140} is wel o brune . [&] me wule ðet hit go ut : me sundreð ðe brondes . and he deð `also´ onond þet ilke. luue is ih{es}u cristes fur þet he wule ðet blasie i{n} vre heorte . and þe deouel bloweð forto puffen hit ut . and hwon his blowinge ne geineð nout : þeonne bringeð he up su{m} luðer word . oðer su{m} oþer nouhtunge : hwar þuruh heo to hurteð eiðer {145} uro{m}mard oðer{;} and þe holi gostes fur{;} acwencheð hwon ðe brondes þuruh wreððe{;} beoð i{}sundred. and for{}þi holden ha{m} ine luue ueste to{}gederes . and ne beo ha{m} nout of{;} hwon ðe ueond blowe . and nomeliche [gh]if monie beoð i ueied somed{;} and wel mid luue ontende.

[Collations: 140b. seos | sið C || te swike | þe sweoke C || hwe{n} fur B || 141. onbrune C || mo{n} wile || Ga B || mon sundres te || brendes C || 142. dos hond to [þ/] ilke | deð [þ/] ilke C || fuir || wile || 143. owre || te || blawes | blaweð C || 144. and _om._ B || hwe{n} B || blast | blawunge C || Geines || nawt | naut C || þeonne _om._ B || he bringes | he bringeð C || 145. luðer _om._ || hwat | nochtunge C || hwer B || þurh | þurch C || ho | ha C || hurren B || 146. framward | fro{m}mart C || te || hali gastes B || cwenches | cwencheð C || hwe{n} || 147. þurh | þurch C || wraððe B || beo{n} isundret || and _om._ B || halde | halden C || iluue | inluue C || faste | feste C || 148. nawt | naut C || hwe{n} B || feo{n}d | feont C || blawe B || and _om._ B || 149. nomeli || [gh]ef C || beon B || ifest to Gedere || iuei[gh]et somet C || wel _om._ || wið B || ontendet]

Þah þe ancre on hire meidnes for openliche gultes legge penitence{;} to þe preost noðeleater schriuen ham hwen neod is · ah eauer þah wið leaue. [Gh]ef ha {170} ne cunnen nawt þe mete g{ra}ceS · seggen in hare stude{;} p{ate}r n{oste}r biuoren{;} [&] aue Maria · [&] eft{er} mete alswa · ant a Credo mare · [&] segge þ{us} on ende · feader · Sune · hali gast al mihti godd · [gh]eoue ure dame his g{ra}ce · [f. 116v] se lengre se mare · [&] leue hire [&] us ba neomen god ende · for{}[gh]elde alle þe us god doð · [&] milci hare sawle þe us god {175} idon habbeð · hare sawle [&] alle cristene sawleS.

Þauh ðe ancre on hire meidenes uor openliche gultes . legge penitence {150} neu{er} ðe later to ðe preoste schriuen ha{m} ofte . auh eu{er} þauh mid leaue. and [gh]if heo ne kunnen nout ðe mete graces : siggen i{n} hore stude{;} p{ate}r . n{oste}r . [&] aue maria biuoren mete . and efter mete also . [&] credo moare . and siggen þus on ende . veder [&] sune [&] holi gost . [&] on almihti god{;} he [gh]iue ure dame his grace{;} so lengre so more . {155} [&] leue hire [&] us boðe nimen god endinge . [&] for[gh]elde alle ðet us god doð . [&] milce hore soulen : þet us god i don habbeð . hore soulen [&] alle cristene soulen. am{en}.

[Collations: 150. Þah | þach C || þe _om._ || anker || seruanz || for B || Giltes || leie || penitance C || 151. to p{re}ost no ðe lat{er}e | to þe preost no ðe latere C || Ah | Ach C || eau{er} B || þah | þach C || wið B || 152. and _om._ B || [gh]ef C || ho | ha C || cunen noht | cunne naut C || te || seggen B || hare C || 153. studen C || Pat{er} n{oste}r biforen | p{ate}r n{oste}r biuoren C || maria. Aft{er} mete alswa | marie. eft{er} mete alse C || 154. a crede C || mare B || seggen | segge C || fader sune B || [&] _om._ || hali gast B || 155. [&] _om._ B || an B || almichtin C || godd || he _om._ B || [gh]eoue C || lauedi || se B || se mare B || 156. baðe | ba C || nime | neome C || ende B || [&] _om._ B || þe C || 157. don || heore C || sawle | saule C || [&] [þ/] us | þe us C || haue{n} || hore soulen _om._ C || sawle || 158a. sawle | saule C || am{en} _om._ B]

+B+itweone mel ne gruchesi [gh]e nawt · nowðer frut ne oðerhwet{;} ne drinken bute leaue . [&] te leaue beo liht in al [þ/] nis sunne. Ed te mete na word · oðer lut{;} [&] teo stille. Alswa efter þe ancre complie · aþet p{ri}me · ne don na þing ne seggen{;} hweR{}þurh hire silence mahe {180} beon isturbet.

[Linenote: 177. _gruchesi_] _ch_ on an erasure.]

Bitweonen mele ne gruselie [gh]e nout . nouðer frut{;} `ne´ oðerhwat . ne `ne´ drinken wið{}uten leaue . [f. 119v] auh þe leaue beo liht i{n} alle þeo þinges{;} þer nis sunne. Ette mete {160} no word . oðer lut . [&] þeo beon stille. also efter ðe ancre cu{m}plie uort midmorwen . ne don no þing . ne ne siggen . hwar þuruh hire silence muwe beon i{}sturbed.

[Collations: 158b. Bitwene B || meal | mel C || gruse | gruuesi C || [gh]e _om._ C || nawt | naut C || 159. nowðer | nouðer C || fruit || oðer hwet C || ni | ne C || drinke || bute B || 160. [&] te | [&] þe C || licht C || al [þ/] nis B || At te | ed þe C || na | nan C || 161. [&] ta stille | [&] þeo stille C || Alswa B || aft{er} ancres B || aðet p{ri}me | oðet prime C || 162. ni do þi{n}g ne segge | ne don nan þing ne seggen C || hwer þurh | hwar þurch C || 163a. muhe | mu[gh]e C || beo dest{ur}bet | beon to sturbed C]

+N+an ancre seruant ne ahte bi rihte to easkin iset hure · bute mete [&] hure [þ/] ha mei flutte bi{;} ant godes milce. Ne mis{}leue nan godd{;} hwet{}se tide of þe ancre · [þ/] he hire trukie. þe meidnes wið{}uten [gh]ef ha seruið þe ancre alswa as ha ahen · hare hure schal beon þe hehe blisse of heouene. Hwa{}se haueð ehe of hope toward {185} se heh bure{;} gleadliche wule ha seruui [&] lihtliche alle wa · [&] alle teone þolien. wið eise [&] wið este ne buð me nawt bliSSe.

non ancre seruant ne ouhte mid rihte uorto asken i{}sette huire{;} bute mete [&] cloð : þet heo mei vlutten bi . [&] godes milce. ne mis{}leue no{n} god{;} hwat so bitide of ðe ancre : {165} þet he hire trukie. Þe meidenes wið{}uten [gh]if heo serueð ðe ancre also ase heo owen{;} hore hure schal beon ðe eche blisse of heouene. hwo{}so haueð eie hope touward so heie hure : gledliche wule heo seruen [&] lihtliche alle wo and alle teone þolien. Mid eise ne mid este{;} ne kumeð me nout toþer heouene. {170}

[Collations: 163b. Nan B || ancres seruante || ah | achte C || bi B || 164. richte C || to B || iset hure B || ant C || clað B || ho | ha C || mai || flutte B || 165. nan B || godd || hwet C || se tide B || anker || 166. _over_ trukie faile C || þeo [þ/] arn wið{}ute{n} || meidnes C || [gh]ef C || ho | ha C || serue{n} | seruið C || anker || 167. alswa as B || hom ahen | ha ach[gh]en C || hare C || beo || 168. Hwa se B || haues || ehe of | e[gh]e of C || toward | towart C || se B || heh | hech C || gladli wile || ho | ha C || seruin C || 169. lichtliche C || wa B || tene || wið B || este ne C || wið B || eise C || 170. bueð mon nawt blisse | buð me naut blisse C]

++[Gh]e ancres ahen þis leaste stucche reden to ower wummen euche wike eanes · aþet ha hit cunnen. Ant muche neod is [þ/] [gh]e neomen to ham muche [gh]eme · for [gh]e mahen muchel beon þurh ham i{}godet · [&] {190} iwurset. On oðer half [gh]ef þet ha sungið þurh ower [gh]emeles{;} [gh]e schule beo bicleopet þrof biuore þe hehe deme · [&] for{}þi as ow is muche neod · [&] ham [gh]et mare{;} [gh]eornliche leareð ham to halden hare riwle · ba for ow [&] for ham seolf{;} liðeliche [&] luueliche · for swuch ah wummone lare to beonne · luuelich [&] liðe · [&] selthwenne sturne.

++[Gh]e ancren owen þis lutle laste stucchen reden to our wu{m}men eu{er}iche wike enes uort ðet heo hit kunnen. and muche neod is ou beoðe : ðet [gh]e nimen to ha{m} gode [gh]eme . vor [gh]e muwen muchel þuruh ha{m} beon i{}goded. and i{}wursed on oðer halue. [gh]if heo sunegeð þuruh ower [gh]emeleaste{;} [gh]e schulen beon bicleoped þer{}of biuoren þe {175} heie demare . and for{}þi ase ou is muche neod . [&] ha{m} is [gh]ete more{;} [gh]eorneliche techeð ha{m} to holden hore riulen . boðe uor ou : [&] for ha{m} suluen . liðeliche þauh [&] luueliche{;} uor swuch ouh wu{m}mone lore to beon . luuelich and liðe and seldwhonne sturne.

[Linenote: 173. After _gode [d.][e.]_ MS.]

[Collations: 171. ancres B || ahen | ach[gh]e C || laste lutle B || stucche | stuche C || rede || owre | ower C || seruanz || 172. euche | uche C || eanes B || til [þ/] ho | oðet `til´ ha C || cunne{n} B || ned || is [þ/] [gh]e B || 173. neomen C || to ham nimen || god || muche C || for B || muhen | mughe C || muchel _om._ C || muche || þurh B || 174. hom beo || igodet B || wursnet. | iwurset. C || On B || half B || [gh]ef C || ho | ha C || suneheþ | sungeð C || 175. þurh | þurch C || owre || [gh]emeles | [gh]emeles`chipe´ C || schule beo bicleopet || þrof | þref C || bifore | biforen C || 176. hehe | hech[gh]e C || deme | dom C || and _om._ B || as B || ow B || ned || hom | heom C || is _om._ B || [gh]ette | [gh]et C || mare B || 177. [gh]eornliche || leares | leareð C || halde{n} hare B || riwle | riuwlen C || baðe | ba`þe´ C || for ow B || 178. seolf B || þauh _om._ B || luuelice C || for B || swich C || ah | ach C || wu{m}mones lare B || of religiun _add._ || 179a. _second_ and _om._ C || seldscene | selthwenne C]

Ba is riht [þ/] ha {195} ow dreden [&] luuien · ant þah [þ/] ter beo eauer mare of luue{;} þen of drede · þenne schal hit wel fearen · Me schal healden eoli [&] win ba i wunden efter godes lare · ah mare of softe eoli{;} þen of [f. 117r] bitinde win . [þ/] is Mare of liðe wordes{;} þen of suhinde · for þer of kimeð þinge best{;} [þ/] is luue eie. lihtliche [&] sweteliche foR[gh]eoued {200} ham hare gultes · hwen ha ham icnaweð [&] bihateð bote.

Boðe hit is riht þet heo ou [f. 120r] dreden [&] luuien . auh þet ðer beo . more eu{er} {180} of luue : þen of drede. þeonne schal hit wel uaren. Me schal helden eoli and win beoðe i{}ne wunden, efter godere lore . auh more of þe softe eolie{;} þen of þe bitinde wine . þet is . more of liðe wordes : þen of suwinde . vor þerof kumeð þinge best{;} þet is luue{}eie. lihtliche [&] sweteliche uor[gh]iueð ha{m} hore gultes : hwon heo ha{m} iknoweð and {185} bihoteð bote.

[Collations: 179b. Baðe | ba`þe´ C || hit _om._ B || richt C || 180. ho | he _corr. out of_ ha C || ow B || ah | ach C || ter || eau{er} mare | mare eau{er} C || 181. of þe || þe{n}ne B || fare{n} B || Mo{n} || heolde || 182. baðe | ba C || i{n} B || wundes | wundesi _erasure of two letters_ C || aft{er} || godes lare B || Ah | Ach C || mare B || þe _om._ B || 183. eoli B || þenne C || þe _om._ B || bitende || win B || ma | ma`re´ C || þenne C || 184. suhiende | sturne C || for B || cumes | kimeð C || Lichtliche C || 185. swetelich || for [gh]iues | for[gh]eoueð C || hare C || hwen B || ho | ha C || arn cnawe | icnaweð C || 186. bihaten | bihateð]

+A+se forð as [gh]e mahen of mete [&] of claðes · [&] of oþre þinges þet neode of flesch easkeð{;} beoð large toward ham{;} þah [gh]e nearowe beon [&] hearde to ow seoluen. Swa deð þe wel blaweð{;} went te nearewe of þe horn to his ahne muð{;} ant utward [þ/] wide. Ant [gh]e don alswa as [gh]e wulleð [þ/] {205} ower beoden bemin wel [&] dremen{;} i drihtines earen · nawt ane to ower ahnes{;} ah to alle folkes heale · as ure lau{er}d leue þurh þe g{ra}ce of him seolf [þ/] hit swa mote ameN.

++Se uorð ase [gh]e muwen of drunch and of mete and of cloð and of oðer þinges þet neode of fleshe askeð : beoð large touward ha{m} : þauh [gh]e ðe neruwure beon and te herdure to ou suluen . vor so deð þe wel bloweð . went þene neruwure ende of þe horne to his owune {190} muðe . [&] utward þene wide. and [gh]e don also . ase [gh]e wulleð þet ower beoden bemen [&] dreamen wel : ine drihtenes earen . and nout one to ower ones{;} auh to alle uolkes heale . ase ure lou{er}d leue þuruh ðe grace of hi{m}sulf . þet hit so mote beon. am{en}.