Selections from Early Middle English, 1130-1250. Part 1: Texts
Chapter 9
[Collations: 187. Ase | Alse C || forð as B || muhen | mu[gh]en C || baðe _add._ || drinch || of drunch and _om._ C || and _after_ mete _om._ || claðes B || 188. oðre C || þi{n}g || ned || flesch | fles C || askes || beos || toward B || 189. þah | þach C || ðe _om._ B || narewe beon [&] harde to ow seolue{n} B || vor _om._ || `for´ C || Swa | swa C || dos || 190. [þ/] || blawes | blaweð C || wendes || te | þe C || narewe || ende _om._ || `ende´ C || horn B || toward || ahne | achne C || 191. muð B || te | þe C || do alswa as B || wiln | wull{et} C || owre beodes || 192. beme{n} wel [&] B || i drihtines | i{n} drichtines C || eare || and _om._ B || Nawt | naut C || ane B || 193. owre || anres | a`u´nes C || Ah | ach C || folkes B || as B || lau{er}d B || þurh | þurch C || 194. hi{m}self | him seolf C || swa mote B || beon. am{en} _om._ B]
[[191. wull{et} C _corrected in Notes from "wull"_]]
[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]
+H+wen ower sustres meidnes cumeð to ow to froure{;} cumeð to ham to þe þurl{;} earunder [&] ouerunder · eanes oðer twien · [&] gað a[gh]ein sone{;} to ower note gastelich · {210} ne biuore Complie ne sitte [gh]e nawt for ham ouer riht time · swa [þ/] hare cume beo na lure of ower religiun{;} ah gastelich bi[gh]ete. [gh]ef þer is eani word iseid [þ/] mahte hurten heorte{;} ne beo hit nawt iboren ut{;} ne ibroht to oþer ancre{;} [þ/] is eð hurte. To him hit schal beon iseid{;} þe lokeð ham alle. Twa niht is inoh [þ/] ei beo edhalden · ant [þ/] beo {215} ful seldene · ne for heom ne breoke silence ed te mete{;} ne for blodletunge · bute [gh]ef sum muche god oðer neod hit makie. Þe ancre ne hire meiden ne plohien `nane´ worldliche gomenes ed te þurle · ne ne ticki to{}gederes · foR ase seið seint Beornard. vnwurðe þing is to euch gastelich mon · [&] nomeliche to ancre{;} euch swuch fleschlich {220} froure · [&] hit binimeð gastelich [þ/] is wið{}ute met utnume murhðe · [&] [þ/] is uuel change as is iseid þruppe.
[Linenote: 191. _[gh]ef_ above _þurh_ deleted.]
[[This section has no parallel in the Cotton MSS.]]
++Of þis boc redeð hwen [gh]e beoð eise euche dei{;} leasse oðer mare. Jch hopie [þ/] hit [f. 117v] schal beon ow [gh]ef [gh]e hit redeð ofte{;} swiðe biheue{;} þurh godes muchele grace · elles ich hefde uuele bitohe {225} mi muchele hwile. Me were leou{er}e godd hit wite do me toward rome{;} þen forte biginnen hit eft forte donne. [Gh]ef [gh]e findeð [þ/] [gh]e doð alswa as [gh]e redeð{;} þonckið godd [gh]eorne · [gh]ef [gh]e ne doð nawt{;} biddeð godes are · [&] beoð umben þeronuuen [þ/] [gh]e hit bet halden efter ower mihte. {230}
[Linenote: 225. _godes_] _d_ corr. out of _g_ MS.]
++O þisse boc redeð eu{er}iche deie : hwon [gh]e beoð eise . eu{er}iche deie {195} lesse oðer more. uor ich hopie þet hit schal beon ou [gh]if [gh]e hit redeð ofte : swuðe biheue þuruh godes grace . and elles ich heuede vuele bitowen muchel of mine hwule. God hit wot me were leouere uorto don me touward rome{;} þen uorto biginnen hit eft forto donne. and [gh]if [gh]e iuindeð þet [gh]e doð also ase [gh]e redeð{;} þonkeð god [gh]eorne . {200} and [gh]if [gh]e ne doð nout{;} biddeð godes ore . [f. 120v] and beoð umbe þer abuten : þet [gh]e hit bet hol holden : efter ower mihte.
[Collations: 195. Of C || þis B || redes || eu{er}iche deie _om._ B || hwe{n} B || arn || aise C || euche dai | uchedei C || 196. mare B || uor _om._ B || þet _om._ || ow B || [gh]ef C || 197. hit _add._ B || reden || swiðe B || biheoue || þurh B || `godes´ C || and _om._ B || hafde | hefde C || 198. bitohen | bitoch[gh]en uuele C || muche hwile B || God ... wot _om._ B || leu{er}e | leoure C || deu le set _add._ B || 199. to do B || toward | towart C || for to | for te C || 200. and _om._ B || [gh]ef C || finde{n} | findeð C || don alswa as B || rede{n}. þonkes godd || 201. and _om._ B || [gh]ef C || don || nawt | naut C || biddes godd || are B || beos || umbe{n} B || 202a. þer onuuen | þer an ouen C || hit bett{er}e halde{n} | hit halden C || aft{er} owre mihte | eft{er} ower michte C]
++Feader · Sune · hali gast · an almihti godd wite ow in hiS warde · he gleadie ow [&] frouri ow mine leoue sustren · ant for al [þ/] [gh]e for him dreheð [&] dreaieð · ne [gh]eoue ow neauer leasse · þen al{}to{}gedere him seoluen · Beo he aa iheiet from world in{}to worlde aa on ecnesse · AMeN.
Veder and sune and holi gost . and on almihti god : he wite ou in his warde. he gledie ou and froure ou{;} mine leoue sustren. and for al þet [gh]e uor him drieð and suffreð . he ne [gh]iue ou neu{er} lesse huire þen {205} alto gedere him suluen. he beo eu{er} i{}heid from worlde to worlde . eu{er} on ecchenesse. amen.
[Collations: 202b. Fad{er} sune. haligast an B || 203. almichti C || godd || he _om._ B || ow B || 204. gladie || ow B || frouri C || ow B || leue sustre || 205. for B || drehen oðer drehden | dre[gh]eð [&] drei[gh]eð C || he _om._ B || ni [gh]iue | Ne [gh]eoue C || ow B || neau{er} B || lasse || hure C || 206. selue{n} | seoluen C || Beo he B || ai ihehet | eau{er} ihech[gh]et C || fra{m} || into B || 207. a on ecnesse | `a on echnesse´ C]
+A+se ofte aS [gh]e habbeð ired eawiht her on{;} greteð þe leafdi {235} wið aN aue{;} for him [þ/] swonc her{}abuten · Jnoh meaðful ich am þe bidde se lutel · ¶ Explicit · +J+þench o þi writere i{}þine beoden sum chearre{;} ne beo hit ne se lutel. Hit turneð þe to gode{;} [þ/] tu bidest for oþre.
ase ofte ase [gh]e readeð out o þisse boc{;} greteð þe lefdi mid one aue marie uor him ðet makede þeos riwle . and for hi{m} þet hire wrot and swonc her abuten. Inouh meðful ich am{;} þet bidde so lutel. {210}
[Collations: 208. As C | as B || hauen red | habbeð ired C || oht o þis boc | eawet þron C || Gretes ure || lauedi | lafdi C || wið an B || 209. marie _om._ B || for B || [þ/] swanc her abute{n}. | þe swong her abute{n}. C || 210. Inouh ... lutel _om._ || `Jnoh meðful ic am þe bidde se lutel´ C]
X. IN DIEBUS DOMINICIS
[[MS description from Notes volume:
"Lambeth 487: see [VIII, Poema Morale]."]]
[[The selection was printed in a single paragraph. It has been broken up for this e-text.]]
[Headnote: The Privileges of Sunday]
[f. 15v] [++L]EOFEMEN [gh]ef [gh]e lusten wuleð. [&] [gh]e willeliche hit under{}stonden we eow wulleð [f. 16r] suteliche seggen of þa fredome þe limpeð to þan deie þe is iclepeð sunedei. Sunedei is ihaten þes lauerdes dei [&] ec þe dei of blisse [&] of lisse [&] of alle irest. On þon deie þa engles of heofene ham iblissieð. {5} forði þe þa ermi{n}g saulen habbeð rest of heore pine. Gif hwa wule witen hwa erest bi won reste þam wrecche saule to soþe ic eow segge. þet wes s{an}c{t}e paul þe apostel and mihhal þe archangel heo tweien eoden et sume time in{}to helle alswa heo{m} drihten het for to lokien hu hit þer ferde. Mihhal eode bi{}foren [&] paul co{m} efter [&] þa {10} scawede mihhal to s{an}c{t}e paul þa wrecche sunfulle þe þer were wuniende [.] þer{}efter he him sceawede he[gh]e treon eisliche beorninde et foren helle [gh]ete. and uppon þan treon he him sceawede þe wrecche saulen a{}honge. Su{m}me bi þa fet. su{m}me bi þa honden. su{m}me bi þe tunge. su{m}me bi þe e[gh]en. su{m}me bi þe hefede. su{m}me bi þer {15} heorte.
[Linenotes: 4. In MS. _su sunedei_. || 11. _sunfulle wrecche_ with marks of transposition in MS.]
Seodðan he him sceaude an ouen on berni{n}de fure he warp ut of him seofe leies uwil[c]an of seolcuðre heowe þe alle weren eateliche to bi{}haldene [&] muchele strengre þen eani þ{in}g to þolien. [&] þer wið{}i{n}nen weren swiðe feole saule a{}honge. [Gh]ette he him sceawede ane welle of fure [&] alle hire stremes urnen fur berni{n}de. [&] þa {20} welle bi{}wisten .xii. meister [f. 16v] deoflen swilc ha weren kinges to pinen þer wiðinnen þa earmi{n}g saulen þe for{}gult weren; [&] heore a[gh]ene pine neure nere þe lesse þah heo meistres weren. Eft{er} þon he him sceawede þe sea of helle [&] i{n}nan þan sea weren .vii. bittere uþe. þe forme wes snau . þat oðer is. þet þridde fur. þet feorðe blod. þe {25} fifte neddren. þe siste smorðer. þe seofeþe ful stunch. heo wes wurse to þolien þenne efreni of alle þa oðre pine.
[Linenotes: 18. _þing_] _þurg_ MS. || 25. _snau_] _swnau_ MS.]
Innan þan ilke sea weren un{}aneo{m}ned deor su{m}me feðer fotetd. Su{m}me al bute fet . [&] heore e[gh]en weren al swilc swa fur. [&] heore eþem scean swa deð þe leit a{}monge þunre. þas ilke nefre ne swiken ne dei ne niht to {30} brekene þa ermi{n}g licome of þa ilca men þe on þisse liue her hare sc{ri}ft enden nalden. Su{m}me of þan mo{n}ne sare wepeð. Su{m}me swa deor lude remeð. su{m}me þer g{ra}ninde sikeð. su{m}me þer reowliche gne[gh]eð his a[gh]ene{}tunge. Su{m}me þer wepeð. [&] alle heore teres beoð berni{n}de gleden glide{n}de ouer heore a[gh]ene nebbe. [&] swiðe reowliche {35} ilome [gh]ei[gh]eð [&] [gh]eorne bisecheð þat me ham ibure[gh]e fro{m} þam uuele pinan [.] of þas pinan speked .d{aui}d. þe halie wite[gh]e. [&] þus seið. +Misere`re´ nost{ri} d{omi}ne quia penas inferni sustinere no{n} possumus.+ Lauerd haue merci of us forðon þa pinen of helle we ham ne ma[gh]en iðolien.
[f. 17r] Seoð{}þan he him sceawede an{e} stude {40} i{n}ne{}midde warðe helle. [&] bi{}foren þam ilke stude were{n} seofen clusterlokan þar neh ne mihte nan liuiende mon gan for þan ufele breðe [&] þer wið{}i{n}na he him sceawede gan `on´ ald mon [þ/] .iiii. deoflen ledden abuten. þa escade paul to mihhal hwet þe alde mo{n} were. þa cweð mihhal heh engel he wes an biscop on eoðre liue þe nefre {45} nalde c{ri}stes la[gh]en lokien ne halden. ofter he walde an{}uppon his underlinges mid wohe motien [&] longe dringan þenne he walde salmes singen oðer eani oðer god don. Herefter iseh paul hwer .iii. deoflen ledden an meiden swiðe unbisor[gh]eliche{;} `[&]´ [gh]eorne escade to mihhal hwi me heo swa ledde. þa cweð mihhal. heo wes an meiden on oðer liue {50} [þ/] wel wiste hire licome in alle clenesse. Ah heo nalde nefre nan oðer god don. Elmes[gh]eorn nes heo nefre. ah prud heo wes swiðe [&] modi. [&] li[gh]ere [&] swikel. [&] wreðful [&] ontful. [&] forði heo bið wuniende inne þisse pine.
[Linenotes: 40. _ane_] _and_ MS. || 46. _w[u.]alde_ MS. || 53. _w[e.]reðful_ MS.]
Nu bi{}gon paul to wepen wunderliche. [&] mihhal heh engel þer weop forð mid him. þa co{m} ure drihten of heueneriche to {55} heo{m} on {þ}unres liche [&] þus cweð. A hwi wepest þu paul. paul him onswerde. Lauerð ic biwepe þas monifolde pine þe ic her in helle iseo. þa cweð ure lauerd. A hwi nalden heo witen mine [f. 17v] la[gh]e þe hwile heo weren en eorðe? þa seide paul him mildeliche to{}[gh]eines. Louerd nu ic bidde þe [gh]ef þin wille is [þ/] þu heom [gh]efe {60} reste la hwure þen su{n}ne dei a þet cume domesdei. þa cweð drihten to him. paul wel ic wat hwer ic{}sceal milcien. Ic heom wulle{}milcien þe weren eft{er}ward mine milce þa hwile heo on liue weren.
[Linenote: 56. _þunres_] _wunres_ MS.]
þa wes s{an}c{t}e paul swiðe wa. [&] abeh him redliche to his lauerdes fet [&] on halsien hine gon mid þas ilke weord þe [gh]e ma[gh]en iheren. Lauerd {65} he cweð þa. Nu ic þe bidde for þine kinedome [&] for þine engles. [&] for þine muchele milce. [&] for alle þine weorkes. [&] for alle þine hale[gh]en. [&] ec þine icorene. þat þu heom milcie þes þe redþer [þ/] ic to heo{m} com [&] reste [gh]efe þen sunne{}dei a [þ/] cume þin heh domes dei. þa onswerede him drihten mildere steuene. Aris nu paul aris. Ic ha{m} {70} [gh]eue reste al swa þu ibeden hauest fro{m} non on sat{er}dei a þa cume monedeis lihting. [þ/] efre forð to domes dei. Nu leofe breðre [gh]e habbeð iherð hwa erest bi won reste þa{m} forgulte saule. Nu bi{}cum`e´ð hit þerfore to uwilche c{ri}stene monne mucheles þe mare to hali[gh]en [&] to wurðien þe{n}ne dei þe is icleped sunne{}dei. for of þam deie ure {75} lauerd seolf seið.
+Dies d{omi}nicus est dies leticie [&] requiei.+ [f. 18r] Sunne{}dei is dei of blisse [&] of alle ireste. +Non facietur in ea aliquid nisi deum orare manducare [&] bibere cu{m} pace et leticia.+ Ne beo in hire naþing iwrat bute chirche bisocnie [&] beode to criste [&] eoten [&] dri{n}ken mid griðe [&] mid {80} gledscipe. +Sicut dici{tur}. pax in t{er}ra. pax in celo. pax int{er} homines.+ for swa is iset. grið on eorðe. [&] grið on hefene. [&] grið bitwenen uwilc c{ri}stene mo{n}ne. eft ure lauerd seolf seit. +Maledictus h{om}o qui no{n} custodit sabatum.+ Amansed beo þe mon þe sunne{}dei nulle iloken. And for{}þi leofemen uw`i´lc {85} sunne dei is to locan al swa ester dei for heo is mune[gh]ing of his halie ariste from deðe to liue. [&] mune[gh]eing of þam halie gast þe he sende in his apostles on þon dei þe is icleped wit{}sunne{}dei. ec we understondeð [þ/] on sunne{}dei drihten cumeð to demene al mon{}cun; we a[gh]en þene sunne{}dei swiþeliche wel to wurþien. {90} [&] on alle clenesse to locan.
for heo hafð mid hire þreo wurdliche mihte þe [gh]e iheren ma[gh]en. ðet forme mihte is [þ/] heo on eorðe `[gh]eueð reste to alle eorðe´ þrelles wepmen [&] wifmen of heore þrel{}weorkes. þet oðer mihte is on heouene. for þi þa engles heo{m} rested mare þe{n}n on su{m} oðer dei. [þ/] þridde mihte is [þ/] {þ}a {95} ermi{n}g saule habbeð ireste i{n}ne helle [f. 18v] of heore muchele pine. Hwa efre þenne ilokie wel þene sunne{}dei. oðer þa oðer halie da[gh]es þe mon beot in chirche to lokien swa þe sunne{}dei. beo heo dal{}neominde of heofene riches blisse{;} mid þan fedre. [&] mid þan sunne. [&] mid þan halie gast abuten ende. ameN. {100} _Quod ip{s}e prestare dignetur qui uiuit [&] regnat deus. p{er} om{ni}a secula seculor{um}. AmeN._
[Linenotes: 93. _[gh]eueð ... eorðe_ added on margin. || 94-5. _hem he[-o] rested_ MS. | _þa_] _[þ/]a_ MS. || 99. _ferde_ MS.]
XI. HIC DICENDUM EST DE PROPHETA
[[MS description from Notes volume:
"As for piece x." _Described under VIII, Poema Morale._]]
[[The selection was printed in a single paragraph. It has been broken up for this e-text.]]
[++M]issus est ieremias in puteum [&] stetit ibi usq{ue} ad os. Qui cu{m} aliqu{am}diu ibi stetisset{;} debilitatum est corp{us} eius. [&] ta{n}dem dimissis funib{us} subtractus est. Et cu{m} eor{um} duriciam. quia debilis erat sustinere no{n} posset. allati sunt panni de domo regia [&] {5} circumpositi sunt funib{us} ne [e]or{um} duricia lederetuR.+ Leofemen we uindeð in halie boc. [þ/]. ieremie þe p{ro}ph{et}e stod in ane putte. [&] [þ/] in þe uenne up to his muðe [&] þa he hefede þer ane hwile istonde. þa bi{}co{m} his licome swiðe feble. [&] me nom rapes [&] caste i{n} to hi{m} for to dra[gh]en hine ut of þisse putte. {10} Ah his licome wes se swiðe feble{;} [þ/] he ne mihte noht iþolie þe herdnesse of þe rapes. þa sende me claðes ut of þes kinges huse for to bi{}winden þe rapes. [þ/] his licome þe feble wes ne sc`e´olde noht wursien. Leofemen þeos ilke weord þe ic habbe her iseit habbeð muchele bi tacnu{n}ge [f. 19r] [&] god ha beoð to heren and muchele {15} betere to et halden. Is hit god for to hiheren godes weordes and heom athalden? [gh]e fuliwis. for ure lauerd godalmihtin seið in þan halie god spelle.
[Linenotes: 4. After _erat [s.][t.]_ MS. || 10. _for_] _fro_ MS.]
+Beati qui audiunt uerbum dei [&] c{us}todiu{n}t ill{u}d+. Ædie [&] blessede beon alle þeo þe ihereð godes weordes [&] heom athaldeð. Nu [gh]e habbeð iherd wulc hit is for to iheren godes {20} weordes [&] heom ethalden. Nu we sculen heow sceawen hwilc hit is heo{m} for to heren [&] nawiht for to ethalden. for seint gregori seið. +Melius est uiam ueritatis non agnoscere{;} q{ua}m post agnitam retroire.+ Betre hit is [þ/] mon ne iknawe noht þe wei to godalmihtin þe he hine icnawe [&] seodðe hine for{}ho[gh]ie{;} and on oðer {25} stude he seið. +Qui obturat aures suas ne audiat legem dei{;} orac{i}o eius erit exec{ra}bilis.+ Þe mon þe tuneð his eren in halie chirche to{}[gh]eines godes la[gh]e and nule noht iheren þe weordes þe of him beoð. his beoden beoð aweriede [&] unwurðe gode.
[Linenote: 28. _go[l.]des_ MS.]
+Puteus est peccati p{ro}funditas. quia q{ua}m diu stas in luto{;} tam diu {30} iaces in mortali peccato.+ Þes put bitacneð deopnesse of sunne. for alse longe alse we liggeð in heueð sunnen{;} al þa hwile we sto[n]deð in þe putte. [&] [þ/] in þe uenne up to þe muðe al{}se þeos men doð þe liggeð inne eubruche [&] ine glutenerie [&] ine manaðas. [&] ineprude. [&] ine oðre fule sunnen. [&] [þ/] beoð riche men [f. 19v] alremest {35} þe habbeð þas muchele prude i{n} þis world. þe habbeð fe`i´re huses. [&] feire hames. [&] feire wifes. [&] feire children. feire hors [&] feire claþes. heauekes [&] hundes. castles [&] tunes. her{}uppon heo þench`e´ð muchele mare þen uppo{n} godalmihtin þe al þis heom haueð isend þa þe liggeð i{n}ne swilc sunne. [&] ne þencheð noht for to arisen{;} heo delueð {40} deihwamliche heore put deoppre [&] deoppre.
[Linenote: 34. _liggeð_] _i_ above _[e.]_ MS.]
+vnde p{ro}ph{et}a. No{n} claudit sup{er} te puteus os suu{m} nisi clauseris os tuum.+ þe p{ro}ph{et}e seið. [þ/] þe put ne tuneð noht lihtliche his muð ouer us bute we tunen ure muð. ah [gh]if we tuneð ure muð{;} þe{n}ne do {w}e alse þe mon þe delueð ene put feower da[gh]e`s´ oðer fiue [&] þenne {45} he haueð hine alra le{n}gest idoluen{;} þenne ualleð he þer{}inne. [þ/]. him brekeð þe sweore. [þ/]. is [þ/] he ualleð in to helle pine þer neuer eft ne cumeð of bote. Ah leofemen godalmihtin haueð isceaweð us wel muchele g{ra}ce. þenne he haueð geuen us to beon mud freo. [þ/]. we ma[gh]e{n} mid ure muðe bringen us ut of þisse putte{;} þe {50} bitacneð þeo deopnesse of sunne. [&] [þ/] þurh þreo herde weies þe þus beoð ihaten.
[Linenotes: 44. _we_] _þe_ MS. || 46. After _haueð_, _[a.][l.]_ MS. || 49. Before _grace_, _[l.][u.][u.][e.]_ MS.]
+Cordis contricione. Oris confessione. Operis satisfactione.+ þurð heorte bireusunke . þurh muðes openunge. þurh dede wel endinge. +Cordis cont{ri}tione morit{ur} peccatum.+ [f. 20r] +oris confessione defertur ad tumulum. op{er}is satisfact{i}one {55} tumulatur in p{er}petuum.+ þe[nne] we beoð sari in ure heorte [þ/] we isuneged habbeð þenne slage we ure sunne; þene we to sunbote cumeð. þenne do we bi ure sunne al swa me deað bi þe deade. for eft{er}þan [þ/] þe mon bið dead me leið þene licome in þere þruh. Al swa þu leist þine sunne i{n} þare þruh{;} hwenne þu {60} scrift underuongest of þe sunnen þe þu idon hauest to{}[gh]eines godes wille. þenne þu hauest þine su{n}nen ibet{;} eft{er} þines scriftes wissunge. þenne buriest þu þine su{n}nen and bringest heom ut of þine on walde.
+P{er} ieremiam notat{u}r quilibet peccator qui in suo peccato moram facit.+ Bi ieremie þe p{ro}ph{et}e we a[gh]en to understo{n}den {65} ulcne mon sunfulle. [þ/]. lið i{n} heuie sunne [&] þurh soðe sc{ri}ft his sunbendes nule slakien. +funiculi amaritudines penitencie significa{n}t.+ Þe rapes þe weren icast to him{;} bitacneð þe herdnesse of scrifte. for nis nan of us se strong þe hefde idon þre hef[ed] sunnen [þ/] his licome nere swiðe feble er he hefde idre[gh]en þet {70} sc{ri}ft þe þer to bilimpeð.
+panni circu{m}positi funib{us}{;} eccl{es}ie sac{ra}menta significant. quib{us} penitencie duricia mitigatur.+ þas kinges hus bitacneð hali chirch[e. þa] claðes [þ/] weren isende ut of þ[es kinges huse] for to binden þe rapes [f. 20v] mid{;} bitacnet þe halie ureisuns þe me singeð in halie ch`i´rche. [&] þe halie sac{ra}me{n}s {75} þe me sacreð in alesnesse of alla sunfulle. Leofemen nu [gh]e habbeð iherð of þis putte þe bitacni{n}ge þe ic habbe embe ispeken. [&] þe bitacninge of þe p{ro}ph{et}e. [&] [þ/]. þe rapes bitacneð. [&] hwat þa claðes bi{}tacneð þe þe rapes weren mide biwu{n}den. Ihereð nuðe whulche þinges wunieð in þisse putte. þer wunieð fower cunnes {80} wurmes inne. [þ/] fordoð nuðe al þeos midelerd. þer wunieð in{}ne fa[gh]e neddren. [&] beoreð atter u{n}der heore tunge. Blake tadden [&] habbeð atter uppon `heore´ heorte. [gh]eluwe froggen. [&] crabben. Crabbe is an manere of fissce in þere sea. þis fis is of swulc cunde. [þ/]. euer se he mare strengðdeð him to {85} sw[i]mminde mid þe watere{;} se he mare swi{m}með abac. [&] þe alde crabbe seide to þe [gh]u{n}ge. hwi ne swi{m}mest þu forð warð in þere sea alse oðer fisses doð `[&]´ heo seide. leofe moder swim þu foren me [&] tech me hu ic scal swi{m}men forðward [&] [heo] bi{}gon to swi{m}men forðward mid þe streme. [&] swam hire þer{}a[gh]en. þas {90} fa[gh]e neddre bitacneð þis fa[gh]e folc þe wuneð i{n} þisse weor`l´de. þe speket alse feire bi{}foren heore eue{n}c{ri}sten`e´ [f. 21r] alse heo heom walde in to heore bosme puten. [&] swa sone se hi beoð iturnd awey fro{m} heom{;} heom to{}twiccheð [&] to{}dra[gh]eð mid ufele weordes.
[Linenotes: 73, 74. MS. defective. || 75. Before _halie ureisuns_, _[a.]_.]
+Hii eciam sunt doctores [&] falsi xp{isti}ani.+ Þos men þe þus {95} to{}dra[gh]eð heore euenc{ri}stene bi{}hinden heo habbeð þe nome of c{ri}stene ah þah heo beoð c{ri}stes unwines [&] beoð monsla[gh]en for heo sla[gh]eð heore a[gh]ene saule. [&] bringeð heon in to þare eche pine of helle. þos blaca tadden [þ/] habbeð [þ/] atter uppon heore heorte. bi{}tacneð þes riche men þe habbeð þes mucheles weorldes ehte [&] na {100} ma[gh]en noht itimien þar{}of to eten ne to drinken ne na god don þer{}of for þe luue of godalmihtin þe haueð hit heom al geuen. ah liggeð þer{}uppon alse þe tadde deð in þere eorðe [þ/] neure ne mei itimien to eten hire fulle{;} swa heo is afered leste þeo eorðe hire trukie. þeos ilke ehte þe þeos þus ouerliggeð heom turneð to swart {105} atter for heo falleð þer{}þurh in to þer stronge pine þet na mon ne mei tellen.
[Linenote: 103. _[h.]eorðe_ MS.]
Þeos [gh]eol`e´we [froggen bi{}tacneð þeos wimmen þe claþeð heom mid [gh]eoluwe] claþe. for þe [gh]eolewe clað is þes deofles helfter. þeos wi{m}men þe þus lu{m}eð beoð þes deofles musestoch iclepede. for þenne þe mon wule tilden his musestoch he bindeð {110} uppon þa swike chese [&] bret hine for þon [þ/] he scolde swote smelle. and þurh þe [f. 21v] sweote smel of þe chese{;} he bicherreð monie mus to þe stoke. Alswa doð monie of þas wi{m}men heo smurieð heom mid blanchet [þ/] is þes deofles sape [&] claþeð heom mid [gh]eoluwe claþe [þ/] is þes deofles helft{er}. [&] seodðan heo lokieð {115} in þe scawere. [þ/] is þes deofles hindene. Þus heo doð for to feiren heom seoluen. [&] to dra[gh]en lechurs to ham. ah heo fuleð heom soluen þer{}mide. Nu leofemen for godes lufe witeð how wið þes deofles musestoch [&] witeð eow þet [gh]e ne beo noht þe foa[gh]e neddre. ne þe blake tadde. ne þe [gh]olewe frogge. þe feder. [&] þe sune. [&] þe {120} halie gast. iscild us þer{}wið. [&] wið alle sunnen a buten e{n}de. _per om{n}ia s{e}c{u}la s{e}c{u}lor{um}._ AmeN.
[Linenotes: 107. _þeos [gh]eolowe claþes_ MS. || 108. _i[s.] is_ MS. || 109. _lumeð_] _luuieð_ MS. || 111. _sclode_ MS.]
XII. SERMONS FOR PALM SUNDAY AND EASTER DAY
[[MS description from Notes volume:
"Trinity College, Cambridge, B. 14. 52. See [VIII, Poema Morale]."]]
[[Each sermon was printed as a single paragraph. They have been broken up for this e-text.]]
[Headnote: Quia Mitis Sum et Humilis Corde]
A. DOMINICA PALMARUM
[f. 42v] _++Turbe que p{re}cedebant d{omi}n{u}m. [&] que sequebant{ur} clamaba{nt} dicentes. osanna filio d{aui}d{;} b{e}n{e}dict{us} qui uenit i{n} no{m}i{n}e d{omi}ni._ It is custume [þ/] ech chirchsocne goð þis dai ap{ro}ce`ssi´on. [&] þis wune haueð þe biginnigge of þe holie p{ro}cession. þe ure [f. 43r] helende makede {5} to{}ward te stede þer he wolde deð þolen.