Part 10

Θεαίτητος. Ποία όμως είναι η δευτέρα υπόθεσις που έχεις να προτείνης, καθώς φαίνεται από τα προηγούμενα;

Σωκράτης. Αλλά παιδί μου, εάν με την προσθήκην του ορισμού παραδέχεται ότι γνωρίζομεν και όχι απλώς κρίνομεν την διαφοράν, τότε θα ήτο πολύ νόστιμος αυτός ο ωραιότερος ορισμός της επιστήμης. Διότι η γνώσις είναι βεβαίως απόκτησις επιστήμης. Δεν είναι έτσι;

Θεαίτητος. Μάλιστα.

Σωκράτης. Λοιπόν όταν ερωτηθή τι είναι επιστήμη, αυτός θα απαντήση, καθώς φαίνεται, ότι είναι η ορθή κρίσις με την επιστήμην της διαφοράς. Διότι τούτο θα ήτο κατά την γνώμην του η προσθήκη του λόγου.

Θεαίτητος. Έτσι φαίνεται.

Σωκράτης. Και όμως είναι μεγάλη βλακεία, ενώ ερευνώμεν τι είναι επιστήμη, να είπωμεν ότι είναι η ορθή κρίσις μαζί με την επιστήμην είτε της διαφοράς είτε οποιασδήποτε άλλης ιδιότητος. Επομένως, φίλε Θεαίτητε, ούτε αίσθησις ημπορεί να είναι επιστήμη, ούτε η αληθής κρίσις, ούτε ο λόγος ο συνοδεύων την αληθή κρίσιν.

Θεαίτητος. Όχι, καθώς φαίνεται.

Σωκράτης. Αί λοιπόν, κυοφορούμεν και έχομεν να γεννήσωμεν τίποτε άλλο ακόμη περί επιστήμης, καλέ φίλε, ή όλα τα εξεγεννήσαμεν;

Θεαίτητος. Βεβαίως, μα τον Δία, εγώ προς χάριν σου είπα περισσότερα από όσα είχα μέσα μου.

Σωκράτης. Λοιπόν όλα αυτά η μαιευτική τέχνη δεν μας τα απέδειξε εξαμβλωματικά και ανάξια ανατροφής;

Θεαίτητος. Βεβαιότατα.

Σωκράτης. Εάν λοιπόν άλλην φοράν δοκιμάσης να εγκυμονήσης άλλα πράγματα και το κατορθώσης, γνώριζε ότι θα έχης μέσα καλλίτερα πράγματα εξ αιτίας αυτής της συζητήσεως που εκάμαμεν. Και αν πάλιν είσαι κενός, θα δώσης ολιγώτερον βάρος εις τους συνομιλητάς σου και θα είσαι ευγενέστερος, διότι με την ταπεινοφροσύνην σου δεν θα νομίζης ότι γνωρίζεις όσα δεν γνωρίζεις. Διότι αυτό μόνον κοτορθώνει η ιδική μου τέχνη, και τίποτε περισσότερον. Ούτε και γνωρίζω εγώ τίποτε από όσα γνωρίζουν όσοι είναι και απεδείχθησαν μεγάλοι και αξιοθαύμαστοι. Το δε ξεγέννημα αυτό εγώ και η μήτηρ μου το επήραμεν από θείαν δύναμιν, εκείνη μεν διά τας γυναίκας, εγώ δε διά τους νέους και ευγενείς και καλούς. Τόρα λοιπόν εγώ πρέπει να παρευρεθώ εις την βασιλικήν στοάν διά την καταγγελίαν, την οποίαν έδωκε γραπτώς εναντίον μου ο Μέλητος. Αύριον όμως το πρωί, φίλε Θεόδωρε, ανταμόνομεν πάλιν εδώ.

***

1) Πρόκειται περί της αγοράς των Μεγάρων, όπου διαλέγονται προς στιγμήν ο Ευκλείδης και ο Τερψίων. Κατόπιν θα εισέλθουν εις την οικίαν του Ευκλείδου.

2) Ιλιάδος Θ 17.

3) Πέντε ημέρας μετά τον τοκετόν υπήρχε συνήθεια εις τους αρχαίους να πλύνη τας χείρας της η μαία, να κρατή το παιδίον και τρέχη ολόγυρα εις την εστίαν δίδουσα εις αυτό το όνομά του.

4) Ο Σκείρων ηνάγκαζε τους διαβάτας να παλαίουν μαζί του και τους έρριπτε εις την θάλασσαν. Τον ενίκησε ο Θησεύς.

5) Παλαιστής, τον οποίον ενίκησε ο Ηρακλής.

6) Εις τα αρχαία δικαστήρια η διάρκεια ενός ρητορικού λόγου εκανονίζετο με το ποσόν του ύδατος της κλεψύδρας, το οποίον έτρεχε διαρκώς και μόνον επί αναγνώσεως εγγράφων διεκόπτετο η ροή του.

7) Ειρωνείαι αναιρούσαι αδρώς τας τοιαύτας κουφολογίας.

8) Ιλιάδος Γ. 172.