Part 10

O, leewe Frünn, so is dat noch ümmer wesen, wenn en Minsch in Sünd’ fall’n deit. Dor is denn keen Erbarmen to finn’n. Denkt mal an Judas Ischariot, as de unsen Herrn Jesus för dörtig Sülwerstücken verköfft harr un em dat achternah leed wörr un he den Hannel wedder trüggahn laten wull! Utlachen deh’n se em: »Wat geiht uns dat an! Dor seh man sülwst to!«

Ob _uns_ dat woll anners gahn schull, wenn wi so’n grote Sünd’ dohn wull’n un wull’n unse Heimat an de Dän’ verkopen un eenfach fohr’n laten vör Geld un Speck un Bodder? Is dor een twischen jem, de en beten vun de Welt un de Minschen kennen deit, de dat glöwt? Ick segg jem: dat geiht uns denn jüst so as Judas Ischariot: denn lachen se uns ut! »Wat geiht uns dat an? Dor seht jem man sülwst to!« Denn ward se dat mit uns jüst so maken as mit den verloren Söhn: unse Arbeidskraft, unse Geld, unse Land, unse Veeh — dat künnt se bruken; awers uns sülwst? Denk doch nich doran! Wi sünd denn »de Frömden« — »de dummen Dütschen«, un se ward’n noch ganz annere Namens för uns hebb’n. Fragt man mal de olen Lüd, de de 13 Johr vun 51-64 mit beleewt hebbt, wat se dor to uns seggt hebbt!

Un wo wi dat weeten doht, dor schull’n wi unse leewe, schöne Heimat opgewen un friewillig dän’sch maken? Nee, mien leewen Frünn, dat wüllt wi nich! Wi wüllt fasthol’n an uns’n Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ leewes, schönes Heimatland un wüllt den olen Freesenspruch wedder to Ehren bringen:

=Lewwer duad üs Slaav!=

III.

Lat uns nu awer noch eenmal denken an den arm’n, verlor’n Söhn, =wo he mit bittre Tranen sien Heimat weddersöcht=. Godd weer em noch gnädig. He slög in sick un keem to Besinnung — lat, awers doch nich to lat. Denn as he dor buten op’t Feld seet bi de Swien — Geld verloren, Ehr’ verloren, Godd un Glow un Geweeten verloren — un weer so wied hendalkam’n, as en Minsch blots hendalkam’n kann, un seet dor bi de Swienstrog un harr Verlangen dornah, sick den Buk to füll’n mit dat Freeten, wat de Swien kregen — so hungeri weer he — un nümms geew em wat — _dor beleew he wat_! Dor weer dat, as seet de Düwel bi em un lach em ut: Nu sittst du schön in de Schiet! — Nu kann di nix mehr helpen! — Nu büst du för ümmer mien! — Un all’ns dör dien eegen Schuld!! — — Awers dor stünn ok en Engel bi em, un dor steeg vör em op en lang’ vergeten Bild. Dat weer sien Heimat un sien Oellernhus, sien Vader sien rein’n Disch, we he as Kind so mennigmal an seeten harr un harr vör’t Eten de Hänn tosam’nleggt, üm to bed’n. Un dat güng em dör un dör un keem öwer em as’n Ekel vör sick sülwst. _Hier_ de Swienstrog un Schimp un Schann — un _dor_ sien Vader sien reine Disch un dat schöne Oellernhus — all’ns so smuck un sauber, un all’ns in Fred’n. O, dor is wol mennig Tran’ in’t Gras full’n, un sien armes Hart hett opschriet vör Schann, un dat Lengen keem öwer sien Seel mit en Gewalt, de sick dörch nix mehr trüghol’n leet.

Herut! O, blots herut ut all dat Elend un all den Smutz vun buten un vun binnen! Un denn to Hus! to Hus to mien ole gode Vader, to de rechte rechte Heimat, to mien Herrgodd in’n Himmel, dat ick wedder en _reinen_ Disch un en _reinen_ Rock un en _reines_ Hart un en _reine_ Seel krieg! O, mien leewen Frünn, de Heimat lett uns nich los, un uns’ Herrgodd lett uns ok nich los — un dat is wat vun dat Allerleewlichste in de ganze Welt, wo uns denn vertellt ward, wo sien Vader em al vun wieden süht un em in de Möt löppt un em üm’n Hals fallt un em en Kuß gewen deit. Dat is de beste Trost för uns armen Minschen alltomal, dat wi en barmhartigen, fründlichen Herrgodd in’n Himmel hebbt, de ok en armen, sünnigen un schülligen Minschen nich verlorengahn lett. Ick kenn keen bätern Trost un keen schöner Evangelium in de ganze hillige Schrift, un as vör wekke Johr’n uns’ nie Kark to St. Jürgen in Flensborg bu’t wörr, hew ick disse Geschichte utsöcht för uns’ Altorbild, un uns’ Meister Professer Feddersen ut de Kleiseerkoog hier bi Deezbüll hett uns dat heel fein malt. Awers wenn ick doran denken doh, dat wi hier nu vandag’ tosamenkam’n sünd to uns’ grotes Heimatfest, denn kümmt mi noch wat anneres dorbi in’n Sinn. De verloren Söhn — so deep he ok sackt weer — _he harr doch noch sien Heimat, un he kunn trügkam’n in sien Heimat_; awers wenn wi nu friewillig dorför stimmen doht, dat wi dän’sch ward’n, denn makt wi uns ole, schöne Heimat sülwst to schann un künnt nie un nümmer wedder »to Hus« kam’n un uns an unse Heimat freu’n. Denn dat is uns dütlich nog ümmer wedder seggt word’n: de Dän’ will keen’n Dütschen un keen’n Freesen — he will blots »Dänen« hebb’n, un dat Ganze schall en gliekortige dän’sche Natschonalstaat ward’n. Awer dorvör bewohr uns Godd! — Un dorüm, wenn hier in’t Freesenland wekke wesen schull’n, de dän’sch stimmen wüllt, blots üm ehr Geld to bargen, denn wüllt wi ehr hüt noch eenmal ganz irnsthaftig in’t Geweeten ropen: Minsch, bedenk’, wat du deist! Kannst du dat öwerhaupt verantworten?! — _Wo kannst du dat verantworten vör uns’n Herrgodd in’n Himmel an sien jüngstes Gericht_, wenn he di fragen deit, worüm du dien Heimat verköfft hest! Kann man sien Moder verköpen? — un de Heimat is doch uns’ Moder! _Wo kannst du dat verantworten vör dien Kinner, de nah di kamen!_ Wat wist du segg’n wenn se di achterher fragen: »Vader, worüm sünd de Freesen in’n Süden dütsch, un hier bi uns möt wie dän’sch wesen?« Wist du denn antworten: »Ick hew uns’ Heimat verköfft?« Meenst du nich sülwst, dat du denn rot ward’n mußt vör dien eegen Kinner? _Wo kannst du dat verantworten vör dien olen Oellern, de nu mit Ehren in ehr Graw slapen!_ Wenn de eenmal opstahn an’n jüngsten Dag un di fragen nah Hus un Heimat, wist du denn dorstahn un to se segg’n, dat du Heimat un Modersprak un de ole Freesenort _verrad’n un verköfft_ hest för Geld? Dor ward di doch wol nich good bi to Mod’ wesen; denn ick glöw, di ward de Vers ut dat Freesenleed nich loslaten:

Wer de Heimat nich leewt Un de Heimat nich ehrt, Is een Lump Un dat Glück in de Heimat nich wert!

Awer dor kam’n nu ja ümmer wekke Lüd un wüllt uns bang’ maken, denn se seggt: dat hett doch keen Zweck; wi künnt stimmen, as wüllt, se nehm’n uns doch — un wenn wi nich friewillig kamt, denn nehmt se uns mit Gewalt. — Wat schüllt wi dorto segg’n? Ick segg: Wenn se dat wüllt, denn man to! Awer wenn se dat doht, denn doht se grotes Unrecht, un Unrecht sleit sien’n eegen Herrn. Denn ward uns’ Kinner nah uns opstahn un ward nich eh’r to Ruh kam’n, bet dat Freesenland mit Blod wedder friemakt is.

* * * * *

Ick will hier keen Haß predigen, awer ick will doch de, de dat in Sinn hebbt, wohrschu’n, dat se dat nich to wied driewt. De Freesen sünd en hartnackiges Slag Lüd, un dor ward nich ümsünst vun se seggt, dat se en Stück Brett in de Nack hebbt. De hebbt alltieds de Nack nich bögen wullt — wol dat Hart vör Godd, awers nich de Nack vör de Minschen — un dat giwt en olen Spruch ut de Tied, as in Holsteen de Lüd liev-eegen makt wörd’n. Dor heet dat vun de Freesen: »Frasche stolte Degen deit dat Hövd to’n Hewen drägen«, un denn sä de Holsteener: »Ick bün man en eegen Minsch«.

So sünd de Freesen, un dorüm wüllt wi unse Nahwers in Dänemark wohrschu’n, dat se nich lichtfarig Gewalt bruken. Wo güng dat König Abel, den Brodermöder, as he gegen de Freesen tröck? Dor müß he mit Schimp trüg, un op de Milder Damm bi Husum, dot nehm de Raamaker Wessel Hummel vun Pellworm sien Aext un slög em dal as’n Oss’.

Un wo güng dat Henning Pogwisch, den dän’schen Amtmann vun Tondern, as he nah Sylt fohr, üm vun Pidder Lüng de Stüern intotrecken? De dreew dat ok so wied; denn as Pidder Lüng mit sien Kinner bi’t Eten seet, dor spie he in dat Kohlfatt un sä: »Nu gah an’n Trog, du Swien, un fritt!« Awers dor kreeg Pidder Lüng em in’t Genick to faten un bög em dal un höll em Nas’ un Mund solang’ in den hitten Kohl, bet he sticken müß, un dorbi bölk he em den olen Freesenspruch in de Ohr’n:

=Lewwer duad üs Slaav!=

So hebbt uns’ Vörfohr’n dat makt, as se un ehr Heimat anfat sünd vun dän’sche Gewalt. Un ick glöw, de Dän’ wörr ok in disse Tied den olen Freesenstolt wedderfinn’n, un _wenn_ wi uns ok veellicht 10-12 Johr de Gewalt fögen un uns — still verhol’n müßten, dat wörr doch ümmer wedder hochkam’n:

=Lewwer duad üs Slaav!=

Un dorüm segg ick nu to’n drütten Mal:

=Wi wüllt fasthol’n an unsen Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ schönes Heimatland un wüllt unsen schönen Freesenspruch to Ehren bringen:=

=Lewwer duad üs Slaav!=

Dat gew uns Godd!

Un nu, leewe Frünn, lat uns dat nich blots hören, lat uns ok dornah dohn! Un so as uns’ Vöröllern 1426 in de Nikolaikark to Föhr dat maken, so lat uns hüt hier Tügnis aflegg’n vör uns’n Herrgodd sien Altor un vör alle Welt. Un dor frag ick jem nu:

=Schall dat wohr wesen: wüllt jem tru un fast stahn to uns’ ole dütsche frees’sche Heimat?=

=Schall dat wohr wesen: »Tjüsch wan we wese aueral«?=

so staht nu all op un reckt de Hand op to uns’n Herrgodd för sien hillige Altor un antwort’t: _Ja, wi wüllt!_

(De ganze Gemeen steiht op as een Mann:)

=Ja, wi wüllt!=

Un denn uns’ ole Freesenspruch: _Lewwer duad as Slaav!_

(De ganze Gemeen röppt lut:)

=Lewwer duad üs Slaav!=

Un nu lat uns bed’n:

O, Du true Godd in’n Himmel!

Du hest hört, wo wie lawt un verspraken hebbt, dat wi tru fasthol’n wüllt an uns’ leewe Heimat, dat wi frie un dütsch wüllt bliewen as unse Vöröllern vör uns dat wesen sünd. O Herr Godd, giw dien’n Segen dorto un help uns!

Lat de olen Freesenfarben _blau-rot-gold_ ok in tokam’ Tieden weih’n öwer en fri’es Land!

Lat uns frie bliewen as de _blaue Himmel_ öwer uns, de an dissen schönen Heimats- und Freesendag dal lacht op uns’ schönes Land!

Lat uns frie bliewen as de _goll’n Sünn_ an’n hogen Himmel, de uns’ Land küssen deit, dat et fruchtbor ward un uns Brod giwt!

Lat uns frie bliewen, as dat _schöne Abendrod_ an uns’n Hewen, wenn de Sünn versacken deit in’t wiede Haff!

O, Herr Godd, lat Du uns hier en _dütsche Heimat_ behol’n! Lat uns’ schönes Freesenland frie un dütsch bliewen nu un alle Dage!

Amen.

Inhalts-Verzeichnis.

Seite

Paster F. _Köhn_, Garwitz i. Meckl., Vorwort: »Die Kirchensprache Niederdeutschlands« 3

Paster _Studemund_, Schwerin i. Meckl., Plattdütsch Predigt äwer Gal. 5, 16-25 31

Paster _Ziercke_, Dömitz i. Meckl., Pingstpredigt 40

Paster H. _Schecker_, Blender, Kr. Verden-Aller, Kinnerprädigt to Wienachsabend 48

Paster E. _Müller_, Stettin, Wat dat Krüz vertellt 53

Propst _Dahlmann_, Goldberg, Plattdütsch Predigt äwer Phil. 1, 21 60

Paster Fr. _Bardey_, Wismar, Reformationsfest 71

Paster _Schliemann_, Toitenwinkel, Plattdütsch Predigt äwer Ap.-Gesch. 2, 1-13, holl’n in Rostock 79

Paster _Helms_, Warnemünde, Plattdütsch Bibelstunde äwer Matth. 18, 1-5 86

Paster _Meltzer_, Schwerin i. Meckl., Prädigt an’n Buß- un Beddag 92

Paster E. _Müller_, Stettin, De olle un de nige Heimat 101

Hauptpaster _Mildenstein_, Lübeck, Ansprache bei der Gedächtnisfeier des deutschen Kriegerbundes 108

Paster _Lensch_, Flensburg, Predigt hol’n op’n Freesendag in Niebüll-Deezbüll 113

Druck von Emil Hoffmann, Wolgast i. Pom.