Part 9

Wi abers, wi, de dor nablewen sünd: Wi gelawt hüüt, in düsse Fierstünn weller: Wi vergeet Ju Gräwer nich, ok, wenn wi man irst ran kamt, de dor buten nich, denn wo de dütschen Bröder begrawen liggt, is dütsche, is hillige Eer, is Heimateer! Wi vergeet de Gräwer nich! Wi vergeet Ju sülben nich! Ji sünd för uns storben, aber Ji sünd nich doot! Ji sünd lebennig! Ji hebbt uns den Weg wist! Ji _wist_ uns den Weg! Frilich, anners is de Arbeid worrn! Blödig Arbeid weert, de Ji dahn hebbt! Dat is uns’ hüt nich mehr! Abers hart is se ok! Heel hart! Villich noch harter as Ju Arbeid weer! Dat geiht üm uns dütsche _Volksseel_, de an’t Vergahn is un de doch nich ünnergahn dörf, wenn Dütschland bliewen schall. Üm dat Gröttste, wat een Volk hett, üm deepe, hillige, ewige Gedanken, de in een Volk lebennig sünd, geiht dat, um _uns’ Seel_! Keen Krieg mehr mit Gas un Granaten, Krieg mit Lögen un Gemeinheit, mit Falschmünzeri un Verrat merrn in’t eegene Land. Warn wi düssen Krieg bestahn!? »Ji möt!« ropt Ji, leew doden Bröder uns to, »Ji möt! Ji möt! Ji hebbt de Hand an den Ploog leggt! Kikt nich trüch! Sunst sünd Ji nich to bruuken för uns Herrgodd sin hillig Riik!« Wi harrn lang Tid, leewe Kameraden, de Wahl, Hamer orre Ambos to sin. Wi hebbt uns to’n Ambos maken laten! Nu möt wi uns nich wunnern, wenn de Hamersläg dich bi dich op uns dalslat! Abers dat is dat Letzte nich! Dat föhlt wi all! Dütschland geiht noch nich ünner, wenn wi’t nich wüllt! Wi möt weller Hamer warrn! Woner? Dat steiht nich bi uns, dat steiht bi Godd! Dorna hebb wi nich to fragen! Legg Din Hand an den Ploog un kik nich trüch! Do Din hillige Ploogarbeid, wo Du steihst un wo Du geihst! Ob Du meihst, ob Du Di freist, do Din Plicht! Wi makt naher een Rundgang dörch den ganzen groten Ehrenfriedhof, de sik hier merrn in’t Bökenholt för uns opdeiht, an all de veelen, all de gliken stillen Gräwer, all de stillen, gliken Likensteen vörbi geiht uns Weg, un mi is, as wenn all de, de hier liggt, un de dor baben nu to de groote Armee hürt, op uns dalkikt un dörch uns dör op Hart un Nieren en uns fragt: »Du, de Du an min stille Sted vörbigeihst, Du, wat büst förn Keerl? N’ düchtigen Keerl? N’ dütschen Keerl? Gellt Di’t noch wat: Dütschland, Dütschland, öwer allens? Dat Vaderland öwer de Partei? Heßt doch dat Hart op’n richtigen Placken!? Dat Hart!! Keen Steen! Keen Goldklumpen! Nee, een richtiges, warmes, echtes, rechtes, _dütsches_ Hart! Nich blots för Din Familie, Fru un Kinner, nich blots för Amt un Stand, nee, ok för de, de nablewen sünd vun uns, Fru un Kinner, de Waisen in ehr Not, för uns Heimat un Herd! Orre büst Du bang, wenn se gegen Di opstaht, de annern, de uns ganz tweirieten wüllt? Du heßt de Hand an den Ploog leggt! Stah fast! Bliw fast, gah fast! Ruum Hart, klor Kimming! Heßt nich lest vun den Mann, de jümmers klor un fast, ahn Twifeln un Grugen seker un wiß sinen Gang güng un den se nich mit sin Döpnamen ropen dehn, sunnern se röpen em »Herr Gradör«? Gradör! Büst doch ok so een: Grad hendör?« So fragt se uns, de Dooden, un kikt uns dör un dör! Wat wullt Du antern, wat kannst Du seggen? De Königin Luise hett in swore Not mal seggt: »Uns helfen ja keine Heere, uns helfen nur Charaktere«! Dat heet: faste, sture, frasche, stollte Lüd, de weet, wat se wöllt un wöllt wat se weet. So’n möt wi sin un bliwen! Wi sünd dorför, Kameraden! Wi möt hendör! Wi möt hendör! Wer sin Hand an den Ploog leggt hett, för den heet dat: Vörwarts, nich trüch! Hol fast! Seker un tru! Kik nich trüch! Sunst büst du nich to bruken för uns Vaderland! Irst rech nich för Gott sin Rik.

Heimat, Du leewe, wi wöllt hier hüt ünner din Böken Freeden un Leewen ut Heimat un Hewen uns söken. Wi lat di ni Heimat, du bliffst dütsch as wi, In uns Hart dragt wi din Teeken.

Herrgodd wi wüllt uns getrost un fast op di verlaten, Eensame Minschen, de dörft sik een Hart to di faten. Du jagst den Dood Helpst uns doch ut unse Not, Segenst uns öwer de Maaten.

Amen.

12.

Predigt

hol’n op’n Freesendag in Niebüll-Deezbüll an’n 10. August 1919 von Paster _Lensch_, Flensburg.

Gebett.

Herr, unse Godd, Du leewe Vadder in’n Himmel! Wi kamen vandag’ to Di un beden Di, dat Du uns helpen wullt. Uns’ Hart is in veel Sorgen, un de Tokunft liggt so düster vör uns as en swore Gewidderwolk, un wi weet nich, wat ut uns ward’n schall. Dor recken sick frömde Hänne ut nah dat Beste un Leewste, wat wi hebbt op disse Eer — nah uns’ Heimat, wo wi as Kinner speelt hebbt un grotwussen sünd — nah uns’ Hus un Herd, wo wi an sitten doht — nah uns’n Vadder sien Grawstäd’, wo wi bed’n doht.

O Herr, unse Godd! Help Du uns doch, dat wi hier in unse Land en dütsche Heimat behol’n künnt!

Herr, unse Godd! Hier kümmt vandag’ vör Di en ganze Volksstamm tosamen, un wi all hebbt blots de eene Bed’, dat Du uns wullt helpen, dat wi uns nich bögen möt ünner frömde Herrschaft un Gewalt. Lat uns in Friheit bliewen, so as unse Vöröllern vör uns dat wesen sünd!

O Herr, nimm Du unse Sak in Dien true Hänne un help uns! Un föhr Du unse Sak nah Dien Gerechtigkeit to en godes Enn!

O Herr, unse Godd, help Du uns! Lat uns nich to schand’n ward’n! — Amen.

_Predigt_ von Paster _Lensch_ — Flensburg.

Text Luc. 15.

Dor weer en Mann, de harr twee Söhns.

Un de jüngste sä to sin Vader: Vader, sä he, giw mi doch dat Deel vun uns’ Wes’wark, wat mit tohören deit. — Un he weer em to Will’n un deel mit em af.

Un dat wor nich lang’, do sammel de jüngste Söhn all’ns tosam’n, wat he harr, un tröck wied weg in en frömdes Land. Un dor bröchd he all’ns, wat he harr, hendör mit Swieren un Swalken.

As he nu all sien Vermögen hendör harr, keem en heel düre Tied öwer dat ganze Land, un dat güng em ümmer leeger, un de Nod keem öwer em.

Dor güng he hen un hüng sick an en vun de Börgers in dit Land un de schick em op’t Feld, de Swien to wohr’n, un he weer so hungrig, dat he Verlangen harr, sick dat Liew vull to slag’n mit dat Freeten, wat de Swien kregen — awers nümms gew em wat.

Dor slög he in sick un keem to Besinnung. Un he sä bi sick sülwst: O, woveel Daglöhners hett mien Vader, un all hebbt se Brod in Hüll’ un Füll’, un ick, sien Söhn, mutt hier vör Hunger verkam’n.

Ick will mi opmaken un to mien Vader gahn un will to em segg’n: O, mien Vader, ick hew Sünn dahn vör Godd in Himmel un vör di. Ick bün nich mehr wert, dat ick dien Söhn heeten kann, awers mak mi doch to een vun dien Daglöhners.

Un he deh dat un mak sick op un kem to sien Vader. — Awers as he noch wied weg weer, do seeg em sin Vader al, un as he em seeg, do güng em dat dör un dör, un he leep em inne Möt un füll em üm’n Hals un küß em.

De Söhn awers sä: O, mien Vader, ick hew Sünn dahn vör Godd in’n Himmel un vör di; ick bün nich mehr wert, dat ick dien Söhn heet, awers mak mi to een vun dien Daglöhners.

Awer de Vader sä to sien Knecht’n: Hal forts mien besten Rock ut’t Schapp vör mien Söhn — un du hal en Fingering un stäk em de an sin Finger — un du hal em en Poor nie Schoh för sien armen, möden Fööt — un du gah forts hen un hal dat fettste Kalw vun de Weid’ un slacht dat, dat wi wat to eeten kriegen, denn wi wüllt nu vergnögt wesen.

Denn disse, mien Söhn, weer dod, awer he is wedder lebennig word’n; he weer verloren, awer wi hebbt em wedderfunn!

Un se deh’n, as ehr Herr seggt harr, un dat gew en grote Freud’.

So wied dat hillige Word. Du awer, Herr Godd, seg’n Dien Word an uns all för Hart un Seel! — Amen.

Mien leewen Landslüd ut Nord-Freesland un ut Sleswig-Holsteen!

Wi sünd hier vandag’ tosamen kam’n to en groten Heimatdag. Wi wüllt uns in disse swore Tied op uns sülwst besinnen un mit enanner bedenken, wat _för uns_ un _för uns’ Kinner_ un _för uns’ Land_ dat Beste is. So hebbt dat in olen Tieden uns’ Vöröllern ok dahn un sünd tosamenkam’n op ehr Thing — ehr grote Landesversammlung — un hebbt berad’n un beslaten, wat dor ward’n schull. Hüt hannelt sick dat för uns üm dat gröttste un herrlichste, wat een Minsch sien eegen nennt: _üm unse Heimat_. Dat geiht üm dat Land, wo wi boren un optagen sünd, wo wi mit unse Kinnerhänn’ in’n Sand speelt hebbt — üm dat Land, wo wi uns’ Arbeid an dahn hebbt, wo uns’ Brod wussen is un wo wi uns Rosen plückt hebbt för uns’ irste junge Leew — üm dat Land, wo uns’ Oellern in ehr stilles Graw slapen doht — üm dat Land, wat wi leew hebbt as uns’ eegen Fleesch un Blod: ob dat schall dütsch bliewen oder dän’sch ward’n.

Dat is nich dat irste Mal, dat de Dän’ de Hand utrecken deit nah dat Land, wo de Freesen wahnen. Jem weet all, we uns’ Vörfohr’n al 1426 — dat sünd nu bald 500 Johr her — op Föhr in de Nikolaikark tosam’nkam’n sünd, üm Mann för Mann intotred’n för dütsche Sak un dütsche Sprak, un we se de Dän’n dat Lopen lehr’n bi Eggebeck un bi Flensborg un bi Tondern. Un ebenso weet jem, we de Freesen vör 75 Johr in Bredstedt sick versammeln un swor’n hebbt, alltied fast tohol’n an ehr’n Wahlspruch: »_Lewwer duad üs Slaav!_« Un wenn ok keen Book un keen Leed dor wat vun nahsegg’n kunn — _de ole Grüttputt_ in jem Wapen wörr Tügnis dorför aflegg’n, we sogor de Frunslüd sick tru un tapfer hol’n hebbt un ok nich bang’ wörd’n, as de Mannslüd de Arms sacken leeten.

Nu dörf mi awer keen Minsch verkehrt verstah’n. Ick bün hier nich herkam’n, üm Stried to maken un Haß to predigen. Ick bün an sick dörchut nich gegen dat dän’sche Volk un Land. Dor sünd ok düchdige Lüd in Dänemark grot word’n, vun de en Minsch wol wat leern un hol’n kann. — Un wenn de Dänen nu fründlich un good wesen sünd gegen uns’ armen dütschen Kinner, un wenn se sick uns’ armen Kriegsgefangenen annahmen hebbt, denn wüllt wi ehr dat ganz gewiß nich vergeeten un wüllt ehr vun Harten dankbor wesen — ganz gewiß vun Harten gern! Se schüllt blots nich verlangen, dat wi dorför nu _dän’sch stimmen_ un _uns’ Heimat verkopen_ schüllt. Wenn se sowat in’n Sinn hebbt, denn möt se sick seggt sien laten: »Holt stopp! Dit hier is dütsches Land! Hand weg vun uns’ Heimat!« — Un dorto sünd wi hier vandag’ tosamenkamen, dat wi uns dör dit Fest dat Hart fast un den Mod stark un getrost maken wüllt, un mit vulle Oewerleggung hew ick dorüm ok mien Predigt de Geschicht’ to Grunn leggt von den Söhn, de sien Heimat verloren harr. Denn dat is mit de Heimat grad’ so, as mit de Gesundheit: solang’ man se hett, ward dor nich veel op räkend; wat se awer wert is, dat markt man irst, wenn man se verloren hett. — Och, wo licht leet de junge Burß Heimat un Vaderhus fohr’n, wo stolt un hochsteertig re’ he weg, ahn sick ok noch mal ümtokieken! Awer as he denn arm un blot, alleen un verlaten in de Frömd’ seet, dor keem dat Lengen, dat grote Heimweh! Un vull Hartleed un mit bittre Tranen dacht he an den reinen Disch, wo he ehrmals so vergnögt un sorgenlos seeten harr mit sien Vader, awer den he opgewen harr in Lichtsinn un blinde Gier. — Ob uns dat ok wol so gahn wörr, wenn unse Heimat _dör uns’ eegen Schuld_ nu dän’sch ward’n müß?

Dorüm is unse Text för uns alltomal en Word to rechter Tied, wil dat uns mahnt:

=Hol fast an dien Heimat!=

Denk’ an den armen, verlornen Söhn:

_1. wo he so riek weer,_ _2. wo he so arm wörr dör sien eegen Schuld,_ _3. wo he mit bittre Tranen sien Heimat weddersöcht._

I.

=Denk’ an den armen, verlornen Söhn, wo he so riek weer!= Wovun weer he denn so riek? — Wil he _en Heimat_ harr, en leewe, schöne, rieke Heimat, un dorin en ehrenfastes, reines Vaderhus un denn en trues Vaderhart, dat em _leew_ harr.

Och, dat giwt in de ganze Welt, in alle Minschenspraken keen Word, wat so söt klingen deit, as dat eene Word »_Heimat!_« — Sogor de Engelschmann, de doch en harte und eegensüchtige Natur is, un de all de annern in de Welt de Heimat nehmen deit, sülwst de hett en Leed, dat anfangt: Heimat, söte Heimat! Un fragt mal uns’ Suldaten, de dor buten wesen sünd! Wovun hebbt se sungen, wenn se möd’ un matt un hungri ut ehr dreckigen Eerdlöcker an’t Dagslicht keem’n? Vun de Heimat! — Ick hew to Wihnachten ümmer an all de Kriegers ut mien Gemeen Paketen schickt. Dorophen schrewen mi denn veele Suldaten wedder. Weet jem, wovun se schrewen? Vun de Heimat! Un een schick mi en feines Gedicht, dat füng an: »Das macht uns stark, daß wir die Heimat haben!« Un in de Tonort schrewen se all. — _Heimat, du leewe, true Heimat!_

Dorüm hett unse Herr Jesus ok allens, wat he uns hett segg’n wullt vun Godd un vun de Ewigkeit un de Minschenseel in dit eene Word tosamenfat un dor herinnerleggt: _Heimat_! Wi hebbt een Heimat bi unsen Vader in’n Himmel — denkt blots mal an dat Gebed: Vader unser in de Himmel! — Un »in mien Vader sien Hus sünd veele Wahnungs«, seggt de Herr Jesus, wenn he vun de Ewigkeit snackt. Un de Apostel Paulus sprickt sick ebenso ut; de schriwt vun de Ewigkeit eenmal: un denn schüllt wi _to Hus_ wesen bi em, alle Tied. — Och, wo klingt dat doch schön — so eenfach, so truhartig, so deep — dat grippt en richtig an’t Hart! Wenn di dor eenerweg’ns wat Swores dröppt in’t Lewen — wes’ nich bang’; du hest noch en _Heimat in’n Himmel_ un en Vaderhart, dat an di denkt un för di sorgt. Un wenn dor een vun uns ward afropen dör den Dod — wenn nich so! he is to Hus, in de Heimat, in’n Himmel, un wi kam’n ok dorhen un finn’ uns wedder. Uns’ ganze christliche Glow liggt in dit eene eenzige Word: _Heimat_! Wat unse Heimat hier op de Eer is för uns in dit Lewen, dat is de Himmel för unse Seel, un dorüm hangt wi mit uns’ Gedanken an beides togliek: an de Eer un an den Himmel.

Dat is mit’n Minschen jüst so as mit en Blom. De hett ehr Wötteln in de Grund un schickt se ümmer wider un deeper herin; awer de Blöt strewt in de Höchd nah’t Licht un reckt sick ümmer höhger in den hellen Sünnenschien. Grad’ so is dat ok mit en Minsch, blots dat he deeper gript un sick höhger reckt: Mit de Wöttel sitt he fast in sien irdische Heimat, un he klammert sick an disse Eer un haalt herut, wat he blots kriegen kann. Awer je mehr he ehr kennen un verstahn leert, je mehr reckt sick sien Seel nah baben, bet in unsen Herrgodd sien’n Himmel, denn he seggt sick: mien wohre Heimat is nich disse arme Eer, de is bab’n in’t Licht vun de Ewigkeit, an uns’n Herrgodd sien trues Vaderhart.

Dorüm hör’n ok »Glow un Heimat« tosamen, un en Minsch, de sien Heimat verleer’n deit, un en Minsch, de sien’n Glowen verleert, de sünd beid’ gliek veel to beduern, denn se drägt in’n Harten datsülwige Elend. De sünd as’n Stücke Wrackholt in’t wille Haff, dat ward herümsmeeten un find’t narms en faste Stä’ — oder as’n Blom, de afmeiht un in’n Sieltog full’n is: se driwt un blöht noch’n tiedlang, denn se hett je noch Water, awers se verkümmt un vergeiht doch, wiel se _keen Wöttel_ mehr hett.

Och, we riek is en Minsch, de en Heimat hett för sien Liev un för sien Seel’! Awer wat makt uns denn en Land un en Hus to de Heimat? Hest dor al mal öwer nahdacht? Dat liggt nich an Gras un Blom’n un Steen un Eer — de sünd öwerall to finn’n. Uns’ Oellernhus, dat is nich Holt un Steen un Kalk — nee, uns’ Heimat is dor, we wi toirst _wohre, true Leew_ funn hebbt. Dor is unse Heimat, wo uns’ leew Moder uns toirst de lütten Kinnerhänn tosamenlegg un uns bed’n lehr, wo se uns mit ehr arbeidsmöden Hänn öwer de struwen Hoor strak. Dor is unse Heimat, wo wi mit Vader un Moder to Wihnachten bi’n Dannenbom seeten un dat marken, we se uns in ehr eenfache, truhartige slichte Ort vun Harten leew harrn. Un wenn Vader sien Og ok al lang’ braken is un dien Moder ehr flietigen Hänn ok al för ümmer rauh’n doht — so’n Leew, de kann man nich vergeeten! So’n Leew, de hölt faster as Steen un Isen, un dorüm kann ok en oprichdige Minsch nich los vun Godd un vun unsen Heiland; denn gröttere Leew is noch narms op de Eer wesen, as de Leew, de uns’n Herrn Jesus drewen hett, sien Lewen för uns hintogewen an’t Krüz op Golgatha.

Ja, leewe Frünn, dat is so: de Heimat un de Kinnerglow, de hol’n uns fast as de Wöttel de Blom. Dor kann en Minsch nich vun los, wenn he sick nich sülwst opgewen will. Och, wenn en Minsch in Nod is, wonah schriet he denn? Denn schriet he to uns’n Herrgodd un schickt sien Gebed to sien Vader in’n Himmel: help du mi doch! Un sien Gedanken lengt to Hus nah sien Moder: och, wenn Moder doch hier weer! — Ick hew as Student in Kiel mal den ol’n Propst Becker hört. De weer as Suldatenpaster mit dorbi wesen, as de grote Slacht bie Gravelotte slag’n wörr, un he vertell uns, wo he in de Nacht nah de Slacht öwer’t Feld gahn weer un mit holpen harr, de Verwund’ten optosöken. Awers dat weer schrecklich wesen! Dör de stille Nacht harr dat schrie’t — hier ut’t Kornfeld, dor vun’n Kantüffelacker: Mudder! Mudder! Un dormang jammern wedder Franzosen: Mama! Mama! — Och, dat arme, junge Lewen, dat dor herümleeg un nu ut de Ahnmacht opwak! — In’t Starwen dacht’n se noch eenmal an dat Leewste un Beste, wat se harrn: an Heimat, Vaderhus un Moderleew. Wo deep, och we deep sitt uns dat in’t Hart! — Dat is bi uns op de Inseln en ole Glow, dat de Seelüd, wenn se buten bliewen, noch eenmal sick melden to Hus. Wenn dat Schipp buten in’t wille Water in Stormnod wrackt un all dat Lewen mit in de Grund mutt, denn gahn de Seemann sien Gedanken noch eenmal nah de Stä’, de em de leewste is op de ganze wide Eer — to Hus! Un denn waakt to Hus sien Moder op ut’n Slap un denn süht se em noch eenmal mit sien nattes Tüg un so’n trurige Blicken, un denn weet se: he kümmt nich wedder. — Wer kann segg’n, wat an so’n Glow is! Awer dat is seker wiß un wohr: de Heimat lett uns nich los!

Se leet ok uns’n Uwe Jens Lornsen nich los. He biester nah sien Festungstied, de em vun de Dän’ as Straf’ opleggt weer för sien Schrift, wo in he nahwiest harr, dat Sleswig-Holsteen keen dän’sche Provinz, sonnern fri’es dütsches Land weer, öwerall herüm un keem toletz an den herrlichen Genfer See in de Sweiz, un dat giwt gewiß wenig Stä’n op de Eer, wo ’t so schön is! Awer he kunn’t doch nich uthol’n vör Lengen un Heimweh, bet dat he Ruh fünn för sien armes Hart in de köhle Floot. De Heimat leet em nich los! Un se lett uns all nich los, denn se treckt uns ümmer wedder an sick mit all ehr Leew. Se süht uns an mit Ogen vull Leew, un wi künnt ok nich anners un sehn ehr wedder an mit Ogen vull Leew. Wo kunn’t ok wol anners sien! De olle Appelbom in Vader sien Gorn, vun de wi so mennig’n Appel plückt hebbt, as wie Jungs weern — de Rosenbusch ünner de Wand — de Kökendisch bi Mudder ehr’n Füerherd — dat ole Biwelbook, ut dat Vader ümmer vörlesen deh, wenn Wihnach’nabend weer — de sünd uns je all as ole gode Frünn un fangen ümmer wedder an mit uns to snacken: Weetst noch, wo dat weer, as du bi Mudder seetst in de Kök? — Weetst noch, wen du de irste Rosenknupp schenkt hest? — Weetst dat noch? — — Och, leewe Frünn, dorüm is unse Heimat ja so schön! Se is uns _an’t Hart_ wussen, un wi sünd an ehr fastwussen un künnt nich los.

Uns’ Malers Professer Feddersen un Professer Jessen hebbt uns Biller malt vun unse schöne Heimat. Worüm sünd ehr Biller doch so schön? Wil de beid’n nich blots mit Pinsel un Farw malt hebbt, nee, se hebbt mit _ehr Hart malt_, un nu seht wie uns’ Heimat an mit ehr Ogen un mit ehr Hart, un wi marken, wo riek wie sünd, dat wi so’n schöne Heimat hebbt.

Un disse schöne Heimat schull’n wie uns nehmen laten? So’n schöne Heimat schull’n wi friewillig opgewen? Nee, mien leewen Frünn, dat wüllt wi nich. Wi wüllt fasthol’n an uns’n Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ schönes, leewes Heimatland un wüllt ok den olen Freesenspruch wedder to Ehren bringen:

=Lewwer duad üs Slaav!=

II.

Wer sien Heimat opgewen deit, de makt sick sülwst arm. Lat uns doch denken an den armen, verlornen Söhn, =wo he sick so arm mak dör sien eegen Schuld=! De arme junge Minsch — he weer so riek to Hus! He harr all’ns, wat en Hart blots wünschen kann — un denn smitt he mit’n Mal all’ns hen un kümmt to sien olen goden Vader mit dat Ansinn’n: »Giw mi, Vader, dat Deel vun uns’ Wes’wark, wat mi tohör’n deit!« un denn reist he af, wied weg in en frömdes Land — blots weg vun sien Vader un Moder, as ob de em wat tau neeg dahn harrn, de em doch dragen hebbt op ehr Arms, as he en Kind weer, un de em _noch_ op ehr Hart drögen. Wat wull he denn? _Geld_ wull he un _Friheit_! — Ick hew mal en Bild sehn öwer disse Geschichte, dat harr en Maler makt, de heet Führich. Dor ritt de junge Minsch op en feines, strammes Peerd weg — un de Fedder weiht op sien Hoot, un sien Geldsack liggt so prall op’n Sadel — un sien Vader steiht un kiekt em so trurig nah, un sien Moder weent un wischt sick de Tranen — un denn geiht nümms mit em! De Hund will irst mitlopen, awer de öllste Broder röppt em trüg, un so knippt he den Steert mang de Been un kehrt üm. Dor geiht nümms mit em! He lett achter sick Heimat un Oellernhus, Vadersorg’ un Moderleew — blots en ritt an sien Sied, de driggt en Hahnenfedder op’n Hoot: de Düwel. Nix hett he mitnahm’n vun’t Hus as dat Geld in’n Sack un de böse Lust in sien armes, verblend’tes Hart!

Un as he denn buten is — in dat frömde Land — frie vun Vader un Moder, los vun Godd un de Heimat, dor geiht’t Swieren un Swalken los. He smitt sien Geld in de Schiet un he smitt sien Seel in de Schiet, un all’ns ward mit slechte Frünn un ringe Frunslüd dör de Kehl jagt. Un _all’ns_ geiht em verloren: sien Geld un sien Ehr, sien rein Geweeten, sien Kinnerglow un sien gode Nam’ ... Och, dat is en trurig Leed, un wi kenn’n dat ja leider Godds ok op disse Kant, giwt dat doch mehr as een schönen Maschhof in’t Freesenland un op de Inseln, de dorvun en Stück vertell’n kunn’n.

Och, leewe Frünn, wo is de Minsch doch arm, de _blots Geld_ hett, un wo is de Minsch doch riek dör den Glowen an uns’n Herrgodd! — de de Leew to sien Heimat un Oellernhus fasthol’n deit, dat he bliwt bi de true, brawe, örndliche, flietige, ehrliche un frame Ort un Wies’, de uns’ Stolt wesen is vun ole Tieden her! Dor mutt ick ümmer an denken, wenn opstunns hen un her Lüd opstahn — de eene in Eiderstedt, de jem kennen doht, un de annere in Angeln, un de drütte hier un de veerte dor — un segg’n to uns: lat uns _dän’sch stimmen, denn barg’n wi unse Geld_! Och, wo sünd de Lüd doch arm, dat se keen gröter Glück kenn’n, as ehr Geld, un wat sünd se doch blind, dat se dor gornich an denken, wat se achter sick laten un sick nu mir nix dir nix landfrömde Lüd an’n Hals smieten wüllt! Denn dat is noch ümmer so wesen: wer sick op Minschen verlett, de is verlaten. Dor is blots een, op den een Minsch sick verlaten kann, dat is uns’ Heiland Jesus Christus, un dorüm giwt dat ok keen gröter Klookheit, as ruhig un getrost to bliewen bi Godd un sien hilliges Word.

Lat uns doch mal sehn in uns’n Text, wo dat de junge Minsch güng, as he sick nu so arm makt harr dör sien eegen Schuld un harr all’ns wegsmeeten, wat bether sien Riekdom weer wesen! Dor seet he nu in de Frömd’ — arm an Geld un arm an Leew un arm an Godd, mit en krankes Liew un en besmutzte Seel — un dat güng em vun Dag to Dag ümmer leeger, un de Nod, de blanke, harte Nod keem öwer em un greep mit ehr kolen Knakenhänn nah sien Seel ...

Un de annern Lüd? Och, de harrn nog to dohn mit sick sülwst. De dacht’n an _ehr_ Arbeid un an _ehr_ Geld un an ehr Hus un Geschäft. Wat geiht ehr de landfrömde Minsch an! Un _nu geiht he hen_ nah een vun se: »Help mi doch!« Afslag! — Hei geiht hen to noch een. Afslag! — He makt sick so ring’, dat he anfangt _to beddeln_ üm Arbeid un Brod. Dor steiht: he _hung_ sick an een vun de Börgers vun dat Land. Un de süht sick em an — he hett ja noch starke Knaken — un so taxeert he em as Arbeidskraft. Worüm ok nich? He kann ja de Swien woorn, ebensogood as’n anner een, — awers Erbarmen, Mitleed? Denk doch nich doran! He denkt an sick. Wat geiht em »de Frömde« an! De is ja sülwst Schuld an sien Unglük! De hett dat ja sülwst nich bäter hebb’n wullt!

* * * * *