Part 15

1 Dat ruiterken in der schuren lach, die schuer was cout, den ruiter was nat. 2 'Och lieve heer waert, decket mi! die schuer is cout, seer vrieset mi.' 3 Die waert sprac sijnder dienstmaecht toe: 'gaet, decket den ruiter met haverstroo!' 4 Dat meisken en dorstet laten niet, si dede dat haer haer meester hiet. 5 Si nam den ruiter in haren arm; al was hi cout, si maecte hem warm. 6 Doen die ruiter sijn willeken had ghedaen, sprac hi: 'schoon meisken, ghi moocht wel gaen!' 7 'Waer soude ic riden, waer soude ic gaen? ic ben met uwen kinde bevaen.' 8 'Sidi met minen kinde bevaen, so sult ghi riden ende ic sal gaen.' 9 Hi settese voor hem op sijn paert, hi voerdese tsijnder moeder waert. 10 'Och lieve moeder, hier is mijn wijf! ic hebse liever dan alle uw lijf.' 11 Die moeder sette haer enen stoel, die dochter worp daer een cussen toe. 12 Die moeder leide een ei int vier, die dochter twee, dat waren drie.

Antw. LB. 1544. Nr. 34.

¶ Nr. 70.

DER LANDSKNECHT IST MIR LIEBER.

1 'Och moeder, seide si, moeder! nu gheeft mi goeden raet: mi vrijdt een lantscnecht sere, hi volcht mi altijt nae.' 2 'Vrijdt u een lantscnecht sere, volcht hi u altijt nae, so slaet uw oghen nedere ende laet hem henen gaen.' 3 'Och moeder, seide si, moeder! dien raet en ben ic niet vroet, ic hebbe die lantscnecht liever dan alle mijns vaders goet.' 4 'Hebdi den lantscnecht liever dan alle uws vaders goet, och des moet god ontfermen, dat ic u oit ghedroech!' 5 Hi namse al bi den handen, bi haer sneewitte hant, hi leidese also verre al daer hijt schone vant. 6 Wat gaf hi haer te lone tot haren nieuwen jaer? een kindeken in de wieghen met sinen ghecrulden haer. 7 'Ende gheeft ons god een cnape, so cleinen cnapelkijn, so willen wi hem leren schieten die wilde clein voghelkijn, 8 Ende gheeft ons god een maghet, so cleinen maechdelijn, wi willen haer leren breiden van siden een huivelijn.'

Antw. LB. 1544. Nr. 129. Die noch fünf folgenden Strophen gehören nicht dazu, 10-12 finden sich auch sonstwo und merkwürdiger Weise sogar in dem verwandten deutschen Liede bei Erk Volksl. 1. Bd. Heft 6. Nr. 12.

Vgl. das deutsche Lied: Es wollt' ein Mädel grasen, Schles. Volksl. Nr. 235.

¶ 3, 2. vroet sijn, verstehen--8, 3. breiden, stricken.

¶ Nr. 71.

DER LANDSKNECHT WEISS SICH ZU TRÖSTEN.

1 Daer staet een clooster in Oostenrijc, het is so wel ghecieret met silver ende rode gout, met grauwen steen doormuret. 2 Daer in so woont een joncfrou fijn, die mi so wel bevallet, rijc god, mocht ic haer dienaer sijn! ic soudese met mi voeren. 3 Ic voerdese in mijns vaders hof, daer staet een groene linde, daer op so singhet de nachtegael, si singhet so wel van minnen. 4 'Och nachtegael, clein voghelkijn, wildi uw tonghe bedwinghen, ic salder al uw vederkijn met goudraet doen bewinden.' 5 'Wat vraghe ic nae uw rode gout oft nae uw loser minnen; ic ben een clein wilt voghelken stout, gheen man en can mi bedwinghen.' 6 'Sidi een clein wilt voghelken stout, can u gheen man bedwinghen, so dwinghet u die haghel, die coude snee, die lovers van der linden.' 7 'Dwinghet mi de haghel, de coude snee, die lovers van der linden, als dan schijnt die sonne schoon, so sal ic weder vreucht beghinnen.' 8 Doen hi sijn sporen had aen ghedaen, hi reet ten oostenwaert inne, hi sach so menighen lantscnecht staen in haer blanc harnas blinken. 9 Hi is een weinich voort ghereden al over die groene strate; so wie sijn boel niet hebben en mach, die moetse varen laten. 10 Den ruiter sprac met moede vri, doe hi sijn boel moest laten: 'ic wil bliven den lantscnechten bi, rijc god, comt mi te baten!' 11 Die ons dit liedeken eerstwerf sanc, hi hevet wel ghesonghen met pipen ende trommelen gheclanc in spijt der niders tonghen.

Antw. LB. 1544. Nr. 221. (Uhland Nr. 17. B. Willems Nr. 64.)--Dr. 4, 1. voghelken--4, 3. vederlin--8, 3. 10, 3. lansknecht--11, 4. des (der).

Strophe 4-7. ursprünglich ein besonderes, für sich bestehendes Lied, wie es sich so auch im Deutschen findet: Hor. belg. 2, 141. Simrock Volksl. Nr. 87. (Mittler Nr. 597). Es ist hier sehr passend eingefügt: es dient dazu, das erfolglose Werben des Landsknechts um die Hand einer feinen Jungfrau darzuthun; der Bescheid, den die Nachtigall ertheilt, ist auch sein Bescheid. Dieselben Verse kommen auch vor in einem schwedischen Liede (Svenska Folkvisor 2, 68) als Zweigespräch zwischen Ritter und einer in eine Nachtigall verwünschten Princessin:

'Och hör du liten Näktergal! en visa jag beder dig qväda; din' fjädrar jag låter med guld beslå, din hals med perlor bekläda.' 'Jag passar ej på dina fjädrar af guld, som jag för dig skulle bära, i verlden är jag en fågel vild, och ingen man månde mig känna.' 'Är du i verlden en fågel vild, och ingen man månde dig känna, dig tvingar väl hunger, köld och snö, som faller på vägen den breda.'

Unser niederländisches Lied findet sich sonst nicht; ein niederdeutsches ist damit verwandt (Uhland Nr. 17. A.), es hat aber nur einen ähnlichen Anfang und nimmt dann mit seiner 6. Strophe eine andere Wendung.

¶ 9, 3. so wie, so wie so, mhd. swer sô, jeder der--10, 4. te baten, zu Hülfe.

¶ Nr. 72.

DIE WIRTHSTOCHTER UND DER REITER.

1 Het quamen drie ruiters ghelopen so verre int duitsche lant met netten ende met cnopen, ja cnopen, het waren die beste die men vant. 2 Si quamen voor eender waerdinnen huis al daer men tapte den wijn: 'waerdinne! wi dronken so gaerne, ja gaerne, wi en hebben gheen gheldekijn.' 3 'Waer op soude ic u borghen? ghi coomt uit vreemde landen: uw clederkens die sijn dinne, ja dinne, ghi en hebbet ghelt noch panden.' 4 Doen sprac dat joncwijf van den huis: 'nu tappet den ruiters den wijn! al dat si verteren, ja teren daer sal ic u borghe voor sijn.' 5 Doen sprac die vrouwe van den huis: 'en spreket niet so bout! si souden u helpen verteren, ja teren uw silver ende ooc uw gout.' 6 Doen sprac dat joncwijf van den huis: 'ic woude die joncste ruiter ware mijn ende icker mede soude wandelen, ja wandelen van Straesborch tot op den Rijn!' 7 Die joncste ruiter tooch uit sijn net ende worpt in der maghet schoot; daer stont die edel ruiter, ja ruiter in een wambeis van goude root.

Antw. LB. 1544. Nr. 58. (Uhland Nr. 148. Willems Nr. 100.) Bei Willems die Ueberschrift "Berooid, maer lief" (arm, aber lieb)--ganz verfehlt.

¶ 5, 2. bout, trotzig.

¶ Nr. 73.

LIEBER FRAU ALS SCHWESTER.

1 Daar quamen drie landsknechten van Stralenburg over den Rijn, :|: van strijden en van vechten drie landsknechten daar wouden zij meester van zijn. 2 Zij quamen tot een waardinne: 'waardinne, tapt ons er de wijn! al wat wij hier verteeren en versmeeren, daar zal ik u borg voor zijn.' 3 'Waar om zoo zoud ik u borgen? gij hebter geen geld noch pand, als kaf en lichte veêren zijn uw kleêren, gij komter uit bijster land.' 4 De meid sprak tot de vrouwe: 'vrou, tapter de gasten vrij wijn! laat haar hart ophalen, 'k zal't betalen al watter verteerd zal zijn.' 5 Doe sprak de waard met morren: 'hoe spreekt ons maget zoo boud? zij zullen domineeren en verteeren al uw zilver en rood goud.' 6 'Hoe zouden zij verteeren mijn zilver en rood goud? ik heb noch duizend kroonen die zijn schoone en ook van jaartjens oud.' 7 Doen sprak er de jongste van drien: ''k wou dat er dat meisken was mijn! ik zou haar vrolijk leiden langs groen heiden tot Stralenburg over den Rijn!' 8 'Zoudt gij mijn vrolijk leiden tot Stralenburg over den Rijn, maar eerst zoo moest ik weten in 't secreeten, wat er uw vader mag zijn.' 9 'Woudt gij zoo garen weten, wie dat er mijn vader mag zijn: den hertog van Traveerne drinkt zoo geerne de rijnsche koele wijn.' 10 'Den hertog van Traveerne is dat er de vader van dijn, zoo mag ik dan wel klagen al mijn dagen, gij zijt er den broeder van mijn!' 11 'Om dat ik ben uw broeder, baart dat uw jong hertje rou?' 'och ja, uw bruine oogen mijn bedrogen: ik meende te zijn uw vrou!'

Holländisch: Scheltema's Sammlung, Anf. des 18. Jahrh. Dr. 5, 2. bont--8, 3. fehlt zoo.

¶ 2, 4. versmeeren, verschlemmen--3, 2. pand, lat. pannus, Kleider--3, 5. bijster, wild, hier armselig--4, 2. vrij1, immerhin, nur--4, 3. lass ihr Herz sich erquicken--5, 2. boud, keck--5, 3. domineeren, Geld verschwenden, ein Ausdruck, der schon im Anf. des 17. Jahrh. üblich war--11, 2. baren, verursachen--rou, Trübsal.

¶ Nr. 74.

DIE KAUFMANNSTOCHTER UND DER LANDSKNECHT.

1 Dat meisken opter laden lach, si weende also sere: 'hadde ic nu enen cnaep die mi dat luitken sloech ende ic een veelken met hem droech!' 2 Dat verhoorde een jonghe cnaep, een cnaep ende die was stout, hi dede een veelken maken van silver ende van rode gout: 'ai mi lieve meisken! ghi valt mi seer bout.' 3 Doen dat veelken ghemaket was, hi ghinc voor sijns liefs dore: 'schoon lief, sijt ghi daer binnen, daer binnen, so coomt hier vore! ai mi lieve meisken, hoe beval ic di?' 4 'Ghi bevalt mi uter maten wel, met di vaer ic van hen over die groen heide vader ende moeder te leide: ai mi lieve lantscnecht! ic ben bereit.' 5 Als si op der heiden quam, die heide was lanc ende groot: 'had ic nu ros ende waghen die mi een weinich droech! ai mi lieve lantscnecht! ic ben so moe.' 6 'Ros ende waghen en heb ic niet, maer enen bedelaers sac: mach ic u daer mede helpen, ic hanghen u aen den hac: ai mi lieve meisken! hoe bevalt u dat?' 7 'Ic ben gheen bedelerse noch ooc gheen bedelaers kint, ic ben eens coopmans dochter te Covelens al op den Rijn: ai mi lieve lantscnecht! ic vaer van di.' 8 'Sidi eens borghers dochter te Covelens al op den Rijn, so ben ic eens vischers sone te Valkenborch al op die merct: ai mi lieve meisken, hoe beval ic di?' 9 Die ons dit goede liedeken sanc ende wel ghesonghen had, hi hevet wel ghesonghen, god gheve hem een goet jaer! een schoon vrou had hi met hem gaen.

Antw. LB. 1544. Nr. 31. (Uhland Nr. 254. B. Willems Nr. 81.) Dr. 1, 5. kindeken van (veelken met). Uhland hat diese Str. weggelassen--2, 2. ende fehlt--(4, 1. beual bei U.)--5, 4. een fehlt--5, 5. moede--7, 5. mi fehlt--8, 4. Walckenborch.

Im deutschen Liede (Anf. des 16. Jahrh. Uhland Nr. 254. A.) nimmt Alles eine schlimme Wendung: des Malers Töchterlein verliert Kleider und Ehre und kehrt zu ihrer trauernden Mutter heim. Das deutsche Lied ist auch nicht recht vollständig und verderbt, es sollten jedesmal Zeile 2, 4 und 5 reimen, das ist aber selten der Fall.

¶ 1, 5. veelken, Geigelein--2, 5. ghi valt mi seer bout, etwa: du machst dich sehr keck; wenn nicht am Ende zu lesen: bevalt mi? Im Deutschen: o we liebes medlin! ich bin dir holt--6, 4. hac, Ferse.

¶ Nr. 75.

DER REITER UND SCHÖN ELSCHEN.

1 'Wat mag daar wezen, wat mag daar zijn, dat al de bladren verdorret zijn?' 2 'O moeder! ik bender geen maget rein, ik draag bij den ruiter een kind zoo klein.' 3 'Draagt gij bij den ruiter zoo kleinen kind, zoo ziet dat gij daar den vader van vindt.' 4 'Ik zie daar den vader voor mij staan, en ik derf daar niet een oog op slaan.' 5 'Derft gij daar niet een oog op slaan? gij dorst daar wel mede te bedde gaan!' 6 'O moeder! het geschiede bij nacht, het was zoo donker dat niemand zag.' 7 De landsknecht achter de deure stond, hij hoorde des ouden wijfs valsche grond. 8 'Zoete liefje! woudt gij met mij rijden of wilt gij bij uw vrouw moeder blijven?' 9 'Bij mijn vrouw moeder en blijf ik niet, liever met den ruiter in zwaar verdriet.' 10 De landsknecht had ze lief en waard, hij zette mooi Elsje voor hem op 't paard. 11 Doe hij dat smalle pad ten halven kwam, groote arbeid kwam mooi Elsje an. 12 'Zoet lief! wilt gij wat zachter rijden! ik krijg zulke pijn al in mijn zijde.' 13 De ruiter stak zijn paard met sporen of hij mooi Elsje niet en hoorde. 14 Doe hij dat smalle pad ten einde kwam, zwaare arbeid kwam mooi Elsje an. 15 'En is hier niet een huisje dan, daar ik een weinig in rusten kan?' 16 De ruiter ging daar een huisje maken van distelen, doornen en hooge staken. 17 Al in dat huisje was venster noch deur, de ruiter hing daer zijn mantel veur. 18 'Zoet liefje! wilt gij wat van mij treden! maar als ik ween, komt gij dan weder!' 19 Eer dat zij weende was 't meisje dood, doe was de ruiter in grooten nood. 20 De ruiter lei er zijn hoofd op een steen, van rouwe brak er zijn hart aen tween.

Holländisch: Het Speelschuitje met vrolijke Naay-Meisjes, Amst. 1780. (Willems Nr. 231).--Dr. 7, 2. dat oude wijfs.

¶ Nr. 76.

SCHÖN ELSCHEN.

1 'Och Elsje, seide hi, Elsje, wel lieve boele van mijn, och mochtic bi jou slapen al in den arrem van dijn?' 2 'Bi mijn meucht ghi wel slapen, bi mijn meucht ghi wel sijn, maer eerst so moest ic weten wat datter mijn loontje sou sijn.' 3 'Woudt ghi dat gheerne weten wat datter jouw loontje sou sijn, tcasteel van Ripermonde, daer sult ghi vroutje van sijn.' 4 'Sal ic daer vrou van wesen, sal icker daer vroutje van sijn, so treet al van jouw paerde en doeter uw wille met mijn!' 5 De ruiter trat van sijn paerde al in dat groene gras, hi speelde met dat moye meisje so lanc dat si moede was. 6 Dat meisje keerde haer omme en si liet over haer gaen over haer sneewitte wanghen so menighen droeven traen. 7 De traentjes die si weende die deden den ruiter so wee, si vielen hem op sijn hertje veel couder dan haghel of snee. 8 Si vielen hem op sijn hertje veel couder dan het ijs: hi maecte van dat moye meisje sijn echte ghetroude wijf, ja wijf.

Oudt Amst. LB. bl. 81. mit Weglassung von 3 Strophen nach Str. 5. (Hor. belg. 2, 145. Willems Nr. 68). Oudt Haerl. LB. 16. en 27. druk.--Dr. 1, 2. slaepboele.

¶ 1, 4. arrem, eine noch zu Vondel's Zeiten übliche Dehnung, Vondel sagt auch berreg, wollef, hallifure s. Huydec. proeve 2, 83.--7. und 8. finden sich auch in einem andern Liede wieder--8, 4. echte ghetroude wijf, Ehefrau; s. darüber G. van Hasselt's Arnhemsche Oudheden 1, 40-52 unter trouwen.

¶ Nr. 77.

DAS IST DAFÜR!

1 Daer was lestmael een ruiter, die in het wynhuis zat; hy en deed er niets dan praten van zyn schoon lief dat hy had: 'en ik heb er een lief, een overschoone maegd, 'k zal zien by haer te geraken tot dat zy my liefde draegt.' 2 Het meisjen aen den trap al van de kamer stond; zy hoorde deze woorden uit haer schoon lief zyn mond, en zy riep: 'ach here god van hier boven, geeft er my toch den zin dat ik den ruiter niet en laet in!' 3 Op eenen nacht men zag, al op den middernacht, op zyn schoon lief haer vensterken daer gaf hy eenen slag, en hy riep: 'doet open, myn schoone vriendinne, doet open, myn zoete lief, en laet er my binne!' 4 ''k en doe er voorwaer niet open, 'k en laet er u niet in, ze klinkt my nog in de ooren uw trouwelooze min. en hadt gy gister avond wat beter gezwegen, gy hadt nog dezen nacht in mynen arms gelegen.' 5 'Als ik gisteren avond al in het wynhuis zat, schoon lief, dan was ik dronken, schoon lief, dan was ik zat.' 'En ik ben hier verciert met roode zyde! ruiter, myn wille staet vast, als 't u belieft, dan konde gy ryden!' 6 'Waer wil ik henen ryden, waer wil ik henen gaen? schoon lief, het is zoo donker, alhier en schynt geen maen; ja zoo donker, zoo donker al in den nacht, dat ik schier niet kan vinden waer myn jong hert naer tracht.' 7 'Wel is het dan zoo donker, zoo donker in den nacht, dat gy niet en kont vinden waer dat uw hert naer tracht: sa, neemt er het peerdeken by den toom en laet het hier wat weiden onder den lindeboom!' 8 'Ik stae hier als een keerel en dat zeer hups en fyn, van goude zoo blinkt myn degen, myn zabel aen myn zy, en van zilver zoo blinken myn sporen.' 'Ruiter, myn wille staet vast, al wat gy doet is moeite verloren. 9 Staet gy daer als een keerle en dat zeer hups en fyn, ik ben er hier van binnen frisch maegdeken allein. myn gordyntje is gestrikt met roode zyde: ruiter, het is verloren gestaen, als 't u belieft, dan konde gy ryden!' 10 De ruiter wierd zoo gram en dacht in zyn gemoed, dat hy sprong op zyn peerdeken en stampte 't met zyn voet, en hy riep: 'adieu, schoon lief, tot eere! gy zyt er eens myn lief geweest, maer nu zyt gy 't niet meere!'

Vlämisch: Fliegendes Blatt bei Willems Nr. 73. Der Text ist nicht sonderlich (z. B. 8, 1. Ick sta hier als een peerele (so auch 9, 1) En dat seer hups daer by), aber bei weitem besser als der in den Amsterd. VolksLB. u. der Brüsseler in Büsching und v. d. Hagen Volksl. S. 318-321. Die holländischen haben 3, 1. 2. die volksthümlicheren Verse:

Het was nacht, 't was nacht, 't was midden in de nacht

und 8, 1. 2. die richtige Lesart:

Hier staan ik als een kareltje en dat zeer hups en fijn.

Das entsprechende deutsche Lied ist schon zu Anf. des 16. Jahrh. gedruckt, s. meine Schles. Volkslieder S. 138. u. Mittler, Volksl. Nr. 301., u. hat sich mündlich in vielen Lesarten erhalten, s. meine Nachweisungen in den Schles. Volksl. S. 138. Dazu sind neuerdings noch mehrere gekommen: Wunderhorn, Neue Ausg. 1, 33-35; aus Anhalt-Dessau bei Fiedler S. 170; vom Harze bei Pröhle, Volksl. Nr. 82 und aus Ober- und Niederhessen bei Mittler Nr. 303 und 304.

¶ 1, 3. praten, schwatzen--5, 4. zat, trunken.

¶ Nr. 78.

DES ENTEHRERS STRAFE.

Stemme: Wi vinden claer beschreven.

1 Als al de ekelen ripen, so mest de boer sijn swijn. ic heb een wilt gheschoten, het heeft mi so langhe verdroten, bi de liefste en mach ic niet sijn. 2 Het soud een suiverlike des avonts gaen om wijn, savonts wel also late, den ruiter quam haer te sprake, en hi hietese wellecom sijn. 3 Hi nam de suiverlike bi haer sneewitte hant, hi settese aen sijn side, wat hi dede si moest het liden, haer eerken en duerde niet lanc. 4 Maer doen de stoute ruiter sijn wille hadde ghedaen, hi seide: 'wel schone joncfrouwe! hadt ghi uw eerken behouwen, ghi mocht wel thuiswaert gaen.' 5 'Waer sal ic henen riden? waer sal ic henen gaen? hadt ghi mi maghet ghelaten, een maechdeken van der straten, ghi hadt veel beter ghedaen.' 6 'Had ic u maecht ghelaten, een maecht so ic u vant, ghi soudt fier sijn boven gheschreven, ghi en waert gheen maecht ghebleven, want den somer is noch lanc.' 7 Die maecht die keerde haer omme, enen ganc is si ghegaen, si ghinc haer moeder vraghen, of si over den ruiter wou claghen, want hi had haer groot leit ghedaen. 8 Men nam den stouten ruiter ghevanghen ghelijc een dief al tusschen twee heren cnapen, schoon spreken mocht hem niet baten, ghevanghen so moest hi sijn. 9 Men dede den ruiter legghen al op een pinebanc, de pijnbanc was so cleine, dat dede den ruiter weine, dat hi lach onder sheren bedwanc. 10 Men dede den ruiter cnielen al voor dat blanke swaert. ghesellen, wilt dit onthouwen! dit comt van schone vrouwen, laetse varen diese niet en begheert.

Oudt Amst. LB. bl. 13. Oudt Haerl. LB. 16. druk (Willems Nr. 85. ohne Str. 1.); 27. druk.--Dr. 4, 5. meught.

¶ 2, 1. suiverlijc, rein, unbefleckt, dann von hübschem Äußern, s. Weigand Synonymen 2. Ausg. 2, 569.--6, 3. du würdest hoch angeschrieben sein; Snellaert erklärt boven gheschreven: "boven geschrift, niet om te beschryven"--8, 4. baten, nützen--9, 4. wein, ween, Schmerz, s. de Vries Lekenspieghel 4, 682.--9, 5. bedwanc, Botmäßigkeit--10, 1. cnielen, knieen--10, 3. onthouwen für onthouden, behalten.

¶ Nr. 79.

DIE STRAFE BLEIBT NICHT AUS.

1 'Wat benne wij slegte minnaars dom, die zomtijds langs de weg gaan dwalen! hoe lieflijk plakken wij een blom, 't welk ons doet nederdalen! 2 Nu heb ik eens edelmans dogter bemind: dat is nu alzoo groot hertzeere. ik heb haar mijn trouwtje menigmaal aangediend, maar zij wou nimmermeere. 3 Ik heb er gezworen doe eene eed, zoo ik haar kreeg onder mijn handen, al waar 't haar lief dan ofte leed, ik zou haar brengen in schanden. 4 Nu heb ik haar buiten in dat veld alleenig na mijnen zin gevonden, waar ik haar met zulke groot geweld haar eertjen heb geschonden. 5 Dat meisken viel op beî haar knien zugten en weenen en droevig kermen. ik hadde een herte als een steen, ik wist van geen ontfermen. 6 Nu heb ik mijn booze wille volbragt, dat valt mij, eilaas! indagtig. ik en heb te voren niet wel gedagt, helaas! nu valt zij klagtig. 7 's Morgens vroeg, het wierd schoon dag, mijn kapitein kwam na mijn vragen, toen ik der nog vaste in mijn ruste lag, de deur wierd op geslagen. 8 Nu moet ik een gevangen man zijn, zitten op een zoo hoogen toren, in boeijen gesloten, het doet er mijn pijn, ik geef de moed niet verloren.' 9 's Morgens vroeg zonder respijt men hoorde de revelje slagen, den Zwitzer wierd buiten de poorte geleid een uurtje voor den dagen. 10 Zij bragten hem aldaar voor 't geregt, alwaar veel france heeren waren. 'mijn liefje, die mijn der ook te minnen plegt, komt mij ter dood bezwaren. 11 't Is er mijn vader en moeder groot schand, dat ik zoo ver hier kom verzeilen, ik geboren uit Zwitserland van driehonderd mijlen!' 12 Hij trok zijn beste kleederen uit en zei: 'daar mijne vrome zoldaaten, dat schenk ik u alle voor mijn laatste buit, mijn trouwe kameraaten!' 13 De Zwitzer moest knielen voor het graf, men zag het bloedig slagzwaard blinken. zij houden hem straks zijn hoofje af, zijn jonk leven zag men krinken. 14 'Oorlof, gezellen, wie gij zijt, en wilt dit lied dog wel onthouden! ik sterf voor geen schelm of dief, ach wat een spijt! maar om 't gerijf van de jonkvrouwen.'

Holländisch: De opregte Zandvoorder Speelwagen, VolksLB.--Stammt aus dem vorigen Jahrhundert, als noch die Schweizer überall in fremde Kriegsdienste gingen, wie jetzt nur noch beim Papste und König von Neapel. Das Lied, so sehr es an die Kunstdichtung streift, hat doch ganz die Färbung des Volksliedes: vernachlässigten Versbau, schlechte Reime, veraltete Wörter u. dgl. Auffallend, dass der unglückliche Schweizer nicht nach Soldatenbrauch erschossen, sondern mit dem Schwerte hingerichtet wird.

¶ 1, 2. dwalen, irren--1, 4. nederdalen, sinken, zu Grunde gehen--2, 3. trouw, eheliches Versprechen--aandienen, ankündigen --5, 2. kermen, jammern--5, 4. ontfermen, erbarmen--6, 4. klagtig vallen, klagbar werden--8, 3. boei, Fessel--9, 1. respijt, Aufschub--10, 4. bezwaren, beschuldigen--11, 2. verzeilen, versegeln, stranden--13, 1. knielen, knieen--13, 4. krinken, krenken, dahin schwinden, vergehen--14, 4. d. h. weil ich mich mit den Jungfrauen eingelassen habe. gerijf, gerief, Nutzen, Gebrauch, Dienst.

¶ Nr. 80.

WIE DIE THAT SO DER LOHN.