Part 15
In den Hauptzügen deckt sich diese Geschichte mit La Fontaines Fabel _Le charlatan_, zu der man Robert, _Fables inédites des XIIe, XIIIe et XIVe siècles_, Paris, 1825, II, S. 54 ff. vergleiche. Um einen Bären handelt es sich bei Lodovico Carbone, _Facezie_, ed. Abd-el-Kader Salza, Livorno, 1900, S. 58 ff., Nr. 83, um einen Affen in der 88. Novelle von Des Periers (zit. Ausg. S. 300 ff.): _D’un singe qu’avoit un abbé, qu’un Italien entreprint de faire parler_‚ und um einen Elephanten in folgenden Fassungen: Guicciardini, _Detti et fatti_, Venetia, 1581, S. 21: _Cosa opportuna, et utile, godere il beneficio del’tempo: Le tombeau de la melancholie_‚ (1. Ausg. 1625), Paris, 1639, S. 214 ff.: _Gentille inuention d’vn Gentilhomme François pour sauver sa vie; Democritus ridens_, S. 42; _Roger Bontemps en Belle humeur_, S. 369: _Bon tour d’Anthoine Martinus; Das kurtzweilige Leben von Clement Marodt_‚ (1. deutsche Ausg. 1660), Gedruckt im Jahre 1663, S. 29 ff.; (Henry Daudiguier) _Histoire des amours de Lysandre et de Calisto_‚ (1. Ausg. Leyden, 1650), Amsterdam, 1670, S. 433. Die Geschichte ist noch heute lebendig, wie Roseggers Bearbeitung zeigt.
Älter scheint die Erzählung von dem ~Esel~ zu sein, der ~lesen lernen soll~: Stricker, _Der Pfaffe Amis_, v. 181 ff. (Lambel, _Erzählungen und Schwänke_, Leipzig, 1872, S. 25 ff., 13 und 16); Poggio, fac. 250: _Facetum hominis dictum asinum erudire promittentis_‚ (Noël, II, S. 257 ff.); Brant, _Esopi appologi_, Basileae, 1501, Bl. B_{7}^a; _Eulenspiegel_, Hist. 29 (Neudruck, S. 44 ff.; Lappenberg, S. 40 ff. und 246); Camerarius, _Fabellae Aesopicae_, Tubingae, Ex. off. Morhardi, 1538, Bl. 86^a: _Rex et subditus_‚: H. Sachs, IV, S. 308; Fr. Delicado, _La Lozana Andaluza_, Paris, 1888, II, S. 277 ff.; Seb. Mey, _Fabulario_, Valencia, 1613, fáb. 47 (Menéndez y Pelayo, _Origenes_, II, S. CX ff.); _Tales and Quicke Answeres_, Nr. 99: _Of hym that vndertoke to teache an asse to rede_‚ (Hazlitt, I, S. 115); Prym-Socin, _Tûr ’Abdín_, II, S. 291 ff. (hier handelt es sich um ein Kamel). Lesen und schreiben soll der Esel lernen bei Abstemius, _Hecatomythium secundum_, fab. 33: _De grammatico docente asinum_‚ (_Aesopi Phrygis et aliorum Fabulae_, Venetiis, 1539, Bl. 61^b) und Waldis, _Esopus_, IV, Nr. 97 (hg. v. Kurz, II, S. 270 ff. und Anm. S. 184). Vgl. weiter Levêque, _Les mythes et les légendes de l’Inde et de la Perse_, Paris, 1880, S. 560 ff., _ZVV_, VII, S. 95 ff. und _Archivio_, XXI, S. 358.
Zu dem Troste, daß in der gestellten Frist der eine oder der andere sterben kann, vgl. Chauvin, VIII, S. 117 ff.
Der Zug, daß _einem Esel oder Pferde das Essen abgewöhnt_‚ werden soll, kehrt auch heute noch oft in Schwänken wieder; er findet sich aber schon im Philogelos, wo die 9. Facetie lautet:
Σχολαστικὸς θέλων τὸν ὄνον αὐτοῦ διδάξαι μὴ τρώγειν, οὐ παρέβαλεν αὐτῷ τροφάς. ἀποθανόντος δὲ τοῦ ὄνου ἀπὸ λιμοῦ, ἔλεγε· μεγάλα ἐζημιώθην· ὅτε γὰρ ἔμαθε μὴ τρώγειν, τότε ἀπέθανε.
553.
Interessant ist ein ~_griechisches_~‚ »Märchen« in den schon zitierten 52 Παραμύθια; es ist das 23. (S. 54 ff.): Ἡ γυναῖκα τοῦ Ναστραδὶν Χότζα, dessen wesentlicher Inhalt in einer breitern Fassung in den Νεοελληνικὰ Ἀνάλεκτα, II, Athen, 1874, S. 103 ff. als 33. der Λημώδη παραμύθια Νάξου wiederkehrt: Die Frau Nasreddins ist in den Arzt des Dorfes verliebt. Da er auf ihre Blicke und sonstigen stummen Liebeswerbungen nicht achtet, schickt sie ihm endlich durch ihre Magd eine Torte, worein sie einen Zettel gesteckt hat. Der Hodscha begegnet der Magd, nimmt ihr die Torte ab, ißt diese mit einem Freunde auf, liest den Zettel, übergibt der Magd einen andern, des Inhalts, daß er in der Dunkelheit kommen werde, und befiehlt ihr, der Frau zu sagen, sie habe ihren Auftrag ausgerichtet und der Arzt sende ihr diese Antwort. Ganz glückselig richtet die Frau alles her zum Empfange des Geliebten. Inzwischen geht der Hodscha zu dem Arzte und läßt sich von ihm ein stark wirkendes Abführmittel geben; in der Dunkelheit geht er dann in sein Haus. Seine Frau, die ihn erwartet hat, hält ihn, weil beide gleich dick sind, für den Arzt, und sie begeben sich sofort ins Bett. Nun beginnt auch schon das Abführmittel zu wirken: der angebliche Arzt besudelt nicht nur Bett und Zimmer, sondern auch die liebeshungrige Frau und macht sich endlich unter ihren Verwünschungen davon. Nach einigen Tagen kommt der Hodscha zurück, und sein erstes ist, daß er den Arzt zum Essen einlädt. Seinem der Magd erteilten Auftrage gemäß, fehlt auf dem Tische bald ein Löffel, bald eine Gabel, bald ein Glas, so daß er mehrmals Gelegenheit hat, das Zimmer zu verlassen und die Zornesausbrüche seiner Frau gegen den Arzt zu belauschen, dem sie schließlich einen Löffel Reis ins Gesicht wirft. Der Arzt entfernt sich, indem er dem Hodscha sein Bedauern ausspricht, daß sein Weib nicht recht bei Sinnen sei. Sie ist aber von ihrer Leidenschaft geheilt und liebt fortan ihren Hodscha so wie früher den Arzt.
Mit geringfügigen Abweichungen wird diese Geschichte in einer Novelle Bandellos erzählt, nämlich der 35. des I. Teiles: _Nuovo modo di castigar la moglie ritrovato da un Gentiluomo veneziano_‚; die Novelle Bandellos ist die Quelle der 1. Histoire in den _Amans trompez_, Amsterdam, 1696, S. 3 ff.: _De Camille, et du Docteur du_‚ _Cil_, die wieder nach Tittmanns Einleitung zum II. Bande der _Simplicianischen Schriften_‚ Grimmelshausens, Leipzig, 1877, S. XIX ff. die Quelle der Erzählung im 5. bis 8. Kapitel des II. Teiles des _Vogelnests_, S. 174 ff. ist.
554.
Die griechische Ausgabe der Schwänke Nasreddins schließt mit einer Geschichte, in der Nasreddin gar nicht vorkommt; denselben Inhalt hat aber Buadem, Nr. 161 und überdies hat sie Renato La Valle 1910 im _Giornale d’Italia_, dessen Vertreter er in Konstantinopel ist, von Nasreddin mitgeteilt: Einmal erschien Nasreddin vor dem Sultan und klagte ihm sein Leid; »Ich habe nicht zu leben,« sagte er, »könnte aber mein Leben sehr gut fristen, wenn du mir durch ein Handschreiben die Erlaubnis gäbest, von jedem Muselman, der vor seiner Frau Furcht hat, fünf Para einzuheben.« Da die Zahl der Muselmanen, die ihre Weiber fürchten, sehr groß ist, wird der Hodscha bald ein reicher Mann. Da sagt der Sultan zu ihm: »Da du durch meine Gnade reich geworden bist, hoffe ich, daß du dich mir durch ein Geschenk erkenntlich zeigen wirst.« »Sicherlich, Großherr; ich habe dir auch schon eine wunderschöne Sklavin aus Cypern mitgebracht.« »Sprich doch leiser,« sagte der Sultan, indem er sich scheu umblickte; »im Nebenzimmer ist meine Frau.« Sofort nahm der Hodscha den Erlaß aus der Tasche und sagte: »Fünf Para her, Großherr!«
Vgl. Krauss, _Zigeunerhumor_, S. 208 ff.: _Wer sich da vor seinem Weibe fürchtet_‚.
555.
Zum Schlusse folge eine Dschohageschichte, die Reinisch in der _Nubasprache_, im Idiome von Fadidscha, aufgezeichnet, deren Übertragung ins Deutsche er aber aus naheliegenden Gründen unterlassen hat (_Nuba-Sprache_, I, S. 236 ff.):
Dschauha quondam gregem prae se agebat ac dum vadit magna voce clamavit: »Gregem meum totum is, sive vir erit sive femina, accipiet, qui me edocuerit, quo modo coitus instituatur.«
Quam conditionem captiosam audivit homo quidam, qui in loco superiore occupatus erat opere in agro. Oculis igitur modo in meridiem, modo in septentrionem conversis non conspexit ullum testem molestum.
Tum is homo secum: »Age, inquit, id quod vult edocebo istum ac gregem eius accipiam.« Itaque Dschauham is acclamavit verbis: »Heus tu, huc veni! nam te edocebo.«
Venit Dschauha et rusticus braccis detractis se obtulit illi apto ad eam rem usus corporis statu. Qui mox penem intulit in anum rustici semenque emisit.
Iam cum penem eduxisset Dschauha quaesivit ex rustico, quid esset album illud, quod de natura ipsius destillaret. Rusticus: »Inde, inquit, nascuntur pueri.«
Tum Dschauha rusticum manibus apprehendit et clamavit: »Redde mihi liberos meos!« Is autem cum, ne clamore Dschauhae res proderetur, metueret, miti ac clara voce dixit: »Ego vero nullo pacto postulo gregem tuum; quam ob rem tacitus quaeso abeas.«
Unde profectus cum grege Dschauha cum ad villam venisset, ante aedium ianuam mulierem vidit cum puella sedentem. Cum igitur ibi eadem quae ante clamando pronuntiasset, mulier ad puellam haec locuta est: »Cum non sint nobis armenta, hunc quae vult edocendo faciam, ut gregem eius accipiam.«
Advocatus Dschauha, postquam mulier vestibus depositis accubuit, eam subagitavit. Coitu perfecto ex muliere quaesivit, quid esset album illud, quod de natura ipsius destillaret.
Respondit mulier: »Necdum id tu cognovisti?« »Minime,« ait Dschauha. Et mulier: »Inde, inquit, nascuntur pueri.«
Tum Dschauha mulierem manibus apprehendit ac minis usus petiit ab ea, ut sibi liberos redderet. Perterrita mulier: »Iam abeas, inquit, cum grege.« Itaque profectus est Dschauha.
Cum autem sol ad occasum vergeret, rusticus domum venit ex agro ac cum matre, uxore filiaque consedit ad cenandum.
Sedentibus iis, vir cum grave interdiu fecisset opus podice, crepitum emisit.
Tum is: »Quid, inquit, id est?« Et uxor: »Id podex tuus fecit.«
Quae cum dixisset mox ipsa crepuit. Ex qua cum quaesivisset vir, cur creparet, respondit: »Praeteriit villam nostram homo quidam cum aliquot boum capitibus et clamavit: ›Qui me coitum facere didicerit, sive vir erit sive femina, gregem meum mercedem accipiet.‹ Ut rem familiarem tuam augerem, me ab illo subagitari passa sum, qua re defatigata crepitum emisi.«
Tum vir: »Ergone, inquit, iste huc etiam venit? ut ego quoque creparem, is effecit.«
Quae cum locuti essent, rem integram reliquerunt.
FUSSNOTEN:
[1] Abdallah ibn Abbas, der Vetter Mohammeds, von dem angeblich ein Korankommentar herrühren soll.
[2] Ist der 103. Vers der 23. Sure des Korans, die vom jüngsten Gerichte handelt.
[3] Vers 1 und 2 der 95. Sure »Die Feige«; eigentlich sollten sie lauten: »Bei der Feige und dem Ölbaume und dem Berge Sinai.«
[4] Ein mit Hammelfett und Weizenmehl hergestellter Brei.
[5] Die folgende Episode ist in der deutschen Übertragung der _Tunisischen Märchen_‚ nicht enthalten; Herr Prof. Dr. Stumme war so liebenswürdig, meiner Bitte um eine Übersetzung nachzukommen, wofür ihm auch an dieser Stelle herzlichst gedankt sei.
[6] Die Aissawa sind nach Basset eine in ganz Nordafrika weit verbreitete religiöse Bruderschaft nach Art der Fakire, die sich ebenso wie diese durch Tänze und wilde Bewegungen eine gewisse körperliche Unempfindlichkeit aneignen; sie essen Glas und Skorpione, lassen sich von giftigen Schlangen beißen, lecken glühendes Eisen, verschlucken Kiesel usw.
[7] Das heißt, daß der Verräter keinen Anspruch auf den Lohn hat.
[8] Die Übersetzung der Nrn. 419 und 420 ist wortwörtlich; leider bringt das Original nur diese Inhaltsangaben.
[9] Gemeint ist der jetzige Corso Vittorio Emanuele in Palermo, der im Volksmunde Via Cassaru oder Cassero heißt, und zwar nach dem arabischen _al kassar_, d. i. die Burg.
[10] Mustafa.
[11] Im Originale πεστιμάλι.
[12] χαβλί.
[13] Das Pistazienharz, das im Orient zur Zahnpflege und zur Zahnreinigung dient.
[14] Etwa Polizeileutnant.
[15] Über Masudi vgl. Brockelmann, I, S. 143 ff.; er ist 956 gestorben.
[16] Der Verweis Bassets in der _RTP_, XVII, S. 93 auf Hammer, _Rosenöl_, II, S. 308 ist irrtümlich.
[17] Gastius nennt seine Quelle nur kurz _Cam._, Melander aber ausführlich _D. Joachimus Camerarius in Rhetoricis suis_, d. s. die der Ἀριθμολογία ἠθική, Lipsiae, 1552 angehängten _Exempla diversa exercitii rhetorici_‚.
[18] Nur ein einseitiger Zusammenhang besteht mit der Nr. 22 der _Hundred Mery Talys_‚ (ed. by Oesterley, London 1866, S. 42 ff. und bei Hazlitt, _Shakespeare Jest-Books_‚ I, S. 40 ff.).
[19] Die Schlußverse lauten:
Will nicht zum Mahomet der träge Hügel kommen, So geht jetzt Mahomet zum trägen Hügel hin.
[20] Vgl. meine Ausführungen darüber bei Arlotto, II, S. 328 ff.
[21] Vgl. Wesselski, _Arlotto_, II, S. 308 ff.
[22] Wohl für Scharsach: s. Grimm, VIII, S. 2220 ff.
[23] Kaswin (südlich vom kaspischen Meere) ist eines der vielen Schilda des Orients.
[24] 813-833.
[25] Zur Erklärung dieser Schnurre fährt Galland fort: Les Mahometans ont cette coutume dans tout le Levant de branler la tête en devant et en arrière lors qu’ils lisent: et comme les enfans qui lisoient sous ce Maitre d’Ecole branloient la tête, le Maitre d’Ecole branloit aussi sa sienne, quoi qu’il eut pu s’en abstenir, mais c’etoit sa coutume. Les Juifs branlent aussi la tête dans leur Synagogues en priant Dieu, mais d’une épaule à l’autre, et non pas en devant et en arrière comme les Mahometans. Les uns et les autres prétendent que cette agitation les rend plus attentifs à leurs Prières.
[26] Die Quellen Herbelots bespricht Meißner in den _Neuarabischen Geschichten aus dem Iraq_, S. v; über Bahlul überhaupt s. die bei Chauvin, VII, S. 127 angegebene Literatur und Prym-Socin, _Tûr ’Abdin_, II, S. 387.
[27] S. die Fußnote 1 auf S. 241.
[28] Eine Variante habe ich im _Euphorion_, XV, S. 10 ff. behandelt.
_Index._‚
ibn Abdirabbihi, _Kitab al ikd al farid_‚ I, 206 254 258; II, 201 202 230 238 240.
al Abschihi, _Mustatraf_‚ I, 255 257 273 279; II, 202 203 230 236 238.
Abstemius, _Hecatomythia_‚ II, 249.
Agricola, _Sprichwörter_‚ I, 239.
Alexander ab Alexandro, _Dies geniales_‚ II, 185.
_Amans (Les) trompez_‚ II, 250.
Andrews, _Contes ligures_‚ II, 183 195.
_Anthropophyteia_‚ I, 207 216 217 224 228 237 273 278 279; II, 232 243.
ibn Arabschah, _Fakihat al hulafa_‚ I, 217 255; II, 186.
_Archie Armstrong’s Banquet of Jests_‚ I, 231 237 249 250; II 219.
Arguijo (Juan de), _Cuentos_‚ II, 226 233.
Arienti, _Porretane_‚ I, 220 239 254.
Arlottos _Schwänke_‚ I, 205 207 227 240 246 256 259 260 275 278; II, 203.
Armeno-Wetzel, _Die Reise der Söhne Giaffers_‚ II, 198.
Artin Pascha (Yakoub), _Contes populaires de la vallée du Nil_‚ I 224; II, 229 234.
Asbjörnsen, _Fairy Tales from the Far North_‚ I, 274.
Aesop I, 218 259; II, 206.
Augier et Sandeau, _Le gendre de M. Poirier_‚ I, 208.
Aurbacher, _Volksbüchlein_‚ I, 211 220 232 272.
_Aventures (Les joyeuses)_, 1556 I, 223 233 271; II, 187.
_Aventures (Les joyeuses)_, 1577 I, 233 271.
_Baitál Pachisi_‚ II, 185.
Bandello, _Novelle_‚ I, 222 242; II, 250.
_Banquet (A choice) of Witty Jests_‚ II, 219.
Baraton, _Poesies_‚ I, 225 280.
Bar-Hebraeus, _The Laughable Stories_‚ I, 212 219 231 243 260 267 276 282; II, 181 183 188 191 224 230 241 242.
Basile (Giamb.), _Lo cunto de li cunti_‚ II, 205 211 214.
Basset, _Contes d’Afrique_‚ I, 216 233 236; II, 204 205.
—— _Contes berbères_‚ I, 280; II, 201 243.
—— _Lôqman berbère_‚ I, 226 273; II, 204.
—— _Zenatia_‚ I, 239 263; II, 201.
Bebel, _Schwänke_‚ I, 210 231 240 252 275 280; II, 212 214 216 233.
Behrnauer, _Die vierzig Veziere_‚ I, 250 279.
Beroalde de Verville, _Le Moyen de parvenir_‚ I, 277.
Bezemer, _Volksdichtung aus Indonesien_‚ II, 197.
_Bharataka Dvâlrinçikâ_‚ I, 217.
Birlinger, _Volksthümliches aus Schwaben_‚ I, 268.
Bladé, _Contes populaires de la Gascogne_‚ I, 208 217 236 241 252 269; II, 205 245.
Boccaccio, _Decameron_‚ I, 216 229; II, 186.
Böhm, _Lettische Schwänke_‚ I, 249 252 268 274 276; II, 182 184 197 205 209 212 214.
Boner, _Der Edelstein_‚ I, 220 237; II, 194 244.
Bouchet, _Les Serées_‚ I, 277; II, 224.
Brant (Sebastian), _Esopi appologi_‚ I, 257 268; II, 249.
Bromyard, _Summa praedicantium_‚ II, 189 213.
Bronner, _Bayerisches Schelmen-Büchlein_‚ I, 207 220 242 246 249 273; II, 209.
Bullinger, _Contra Cochlaeum_‚ II, 219.
Busch, _Ut ôler Welt_‚ I, 252 276 280; II, 197 207 212.
Bütner (Wolfgang), _Von Claus Narren_‚ I, 213 223 238 241; II, 196 209 226.
Büttner, _Suaheli-Litteratur_‚ I, 213 225; II, 212.
Camerarius (Joachim), _Arithmologia_‚ II, 187.
—— _Fabulae_‚ I, 259; II, 249.
Campbell, _Popular Tales of the West-Highlands_‚ I, 208 261 268 269 272 274.
C. A. M. v. W., _Zeitvertreiber_‚ I, 221 222; II, 221.
Carbone (Lodovico), _Facezie_‚ I, 225 250; II, 248.
Cardonne, _Mélanges de littérature Orientale_‚ I, 256 259; II, 241.
Carnoy, _Littérature orale de la Picardie_‚ I, 252 272; II, 183 205.
Casalicchio, _L’utile col dolce_‚ I, 225 250 262; II, 232.
Castiglione, _Il cortegiano_‚ I, 225; II, 227 239.
Catull I, 211.
Celtes, _Epigramme_‚ II, 214.
_Cent nouvelles nouvelles_‚ I, 271; II, 187 204.
Cervantes, _Don Quixote_‚ I, 268.
Chappuis, _Les facétieuses Journées_‚ I, 247.
Chevreau, _Histoire du monde_‚ II, 191.
Cicero, _De oratore_‚ I, 225; II, 239.
Cieco da Ferrara, _Mambriano_‚ I, 265.
_Conceites (The Pleasant) of Old Hobson_‚ I, 225 234.
Conceits, _Clinches, Flashes, and Whimzies_‚ II, 219.
_Conceyts (Certayne) and Jests_‚ I, 231; II, 226.
Cortesius, _Volantillae_‚ II, 221.
Cosquin, _Contes populaires de Lorraine_‚ I, 272; II, 182 183 184 195 203 204 205 209 211 213 214 245.
Costo, _Il Fuggilozio_‚ I, 228 235 278; II, 190 210 229.
Cowell, _The Jâtaka_‚ I, 272.
Crane, _Italian Popular Tales_‚ I, 265; II, 195 211.
_Cukasaptati_‚ II, 187.
Dähnhardt, _Natursagen_‚ I, 265.
Daudiguier (Henry), _Lysandre et Calisto_‚ II, 249.
Delicado, _La Lozana andaluza_‚ II, 249.
_Delight and Pastime_‚ I, 215.
_Democritus ridens_‚ I, 213 215 266 280.
_Descriptio Norfolcensium_‚ II, 230.
Des Periers, _Nouvelles récréations_, I, 223 233 235; II, 248.
Domenichi, _Facetie_‚ I, 215 221 231 232 250 266; II, 187 204 220 226 234.
Doni, _I Marmi_‚ I, 231.
—— _Rime del Burchiello_‚ I, 233.
—— _La Zucca_‚ II, 221.
Dschami, _Bäharistan_‚ I, 259 282; II, 189 202 239 240 241.
al Dschausi, _Kitab al askija_‚ II, 189.
Dschelaleddin Rumi, _Mesnewi_‚ I, 248 272; II, 185 243.
Dunbar (William) I, 256.
_Echa rabbathi_‚ II, 202.
_England’s Jests_‚ I, 229; II, 218.
Eyering, _Proverbiorum copia_‚ I, 220 237 247 250 280.
_Fables turques_‚ I, 267; II, 227.
_Fabliaux (Deutsche)_‚ s. Hagen, Keller (Ad. v.) und Lambel.
_Fabliaux (Französische)_‚ s. Legrand und Montaiglon-Raynaud.
_Facecies, et motz subtilz_‚ II, 220 229.
_Facetie (Les piacevoli et ridiculose) di M. Poncino della Torre_‚ I, 220.
_Facetie, motti, buffonerie et burle del Piovano Arlotto_‚ I, 247.
_Facezie e motti dei secoli XV e XVI_‚ II, 217.
al Farazdak I, 215.
_Farce des deux savetiers_‚ I, 220.
_Fincken-Ritter (Der edle)_‚ I, 244; II, 239 245.
Firenzuola, _La Trinuzia_‚ I, 275.
Fleury, _Littérature orale de la Basse-Normandie_‚ I, 210; II, 182.
Frey, _Gartengesellschaft_‚ I, 244 249 252 257 275; II, 192 204 212 237.
Galland, _Les paroles remarquables des Orientaux_‚ I, 207 232 247 258 259 261 262 263 282; II, 202 225 239 240 241.
Garibay, _Cuentos_‚ I, 229 247.
Garzoni, _La piazza universale_‚ I, 247.
—— _La sinagoga de gl’ignoranti_‚ I, 265.
Gastius, _Convivales sermones_‚ I, 231; II, 187 225.
Georgeakis et Pineau, _Le Folk-lore de Lesbos_‚ I, 221 251 269.
Gerlach, _Eutrapeliae_‚ I, 247.
_German Rogue_‚ I, 271.
_Gesta Romanorum_‚ I, 264; II, 185 194 206.
Giuliano, _Dialogo d’un medico con un secretario et un palafreniere_‚ II, 190.
Gladwin, _The Persian Moonshee_‚ I, 222 243 254 258 259; II, 203 239 243.
Gonzenbach, _Sicilianische Märchen_‚ II, 213 215.
_Gotham (The Mad Men of)_‚ s. _Tales_‚.
_Grillenvertreiber_‚ I, 217.
Grimm, _Kinder- und Hausmärchen_‚ I, 222 264 272; II, 201 206 210 215 220.
Grimmelshausen, _Vogelnest_‚ II, 251.
Guicciardini, _Detti et fatti_‚ I, 225; II, 248.
_Guru Paramártan_‚ I, 217 225 268.
Hagedorn II, 190.
Hagen, _Gesammtabenteuer_‚ II, 188 214 245.
Haltrich, _Deutsche Volksmärchen aus Siebenbürgen_‚ I, 217 270; II, 205 206 215.
Hammer, _Rosenöl_‚ I, 248 261; II, 196 203 240 242 243.
Harrington (John) I, 257.
Harsdörfer, _Ars apophtegmatica_‚ I, 222 229 231 247 250 280; II, 221 233.
Hebel, _Schatzkästlein_‚ I, 215; II, 190 226.
Heine, _Reisebilder_‚ I, 208.
Herbelot, _Orientalische Bibliothek_‚ I, 245; II, 241.
Hermotimus, _Additamenta_‚ II, 220 229.
Herrant v. Wildonie II, 188.
ibn Hidschdscha, _Thamarat al aurak_‚ I, 247.
Hierokles s. _Philogelos_‚.
_Hundred Mery Talys_‚ I, 239; II, 189 219.
Ilg, _Maltesische Märchen_‚ I, 221 262 276 278; II, 183 205 209 210 213.
Ispirescu, _Snóve_‚ I, 205 207 234 241 268 276; II, 185 229.
_Jacke of Dovers Quest of Inquirie_‚ I, 248 249 266.
Jacob, _Türkische Volkslitteratur_‚ II, 213.
Jacobs, _Celtic Fairy Tales_‚ I, 269.
—— _English Fairy Tales_‚ I, 241 252 268 272 274; II, 182 183 195 206.
Jacques de Vitry, _Exempla_‚ I, 245; II, 243.
Jahn, _Schwänke und Schnurren_‚ I, 269; II, 195 206 229.
_Jâtaka_‚ s. Cowell.
_Jests of Scogin_‚ I, 221 225 237.
_Joe Miller’s Jests_‚ I, 231 248; II, 219 229.
Johannes Junior, _Scala coeli_‚ II, 202.
Juvenal I, 211.
al Kaljubi, _Nawadir_‚ II, 183.
_Kathá Sarit Ságara_‚ s. Somadeva.
Keller (Ad. v.), _Erzählungen aus altdeutschen Handschriften_‚ I, 265; II, 188.
Keller (Albr.), _Die Schwaben_‚ I, 208 220 226 249 269; II, 209.
Kirchhof, _Wendunmuth_‚ I, 218 225 233; II, 206.
Knoop, _Volkssagen_‚ I, 269.
Knowles, _Folk-Tales of Kashmir_‚ I, 252 268.
Kopisch I, 268.
Krauss, _Sagen und Märchen der Südslaven_‚ I, 222 226 276 280; II, 205 206.
—— _Zigeunerhumor_‚ I, 207 210 222 253 254 268; II, 215 219 221 228 251.
Kuka, _The Wit and Humour of the Persians_‚ I, 207 209 211 212 219 227 231 243 245 248 255 260 276 277 282; II, 185 186 187 202 203 223 226 231 236 237 238 240.
La Fontaine II, 245 248.
_Lalenbuch_‚ I, 235 269; II, 192 209.
Lambel, _Erzählungen und Schwänke_‚ II, 188.
Lamii, _Latifeh nameh_‚ I, 256.
Landes, _Contes annamites_‚ I, 226 265; II, 221.
_Leben (Das kurtzweilige) von Clement Marott_‚ I, 268; II, 249.
Léger, _Recueil de contes populaires slaves_‚ I, 252.
Legrand, _Fabliaux_‚ II, 245.
Lehmann, _Exilium melancholiae_‚ I, 229 231 238 247 250 262 268 277; II, 219 229 237.
—— _Florilegium politicum_‚ I, 208 237.
Lidzbarski, _Geschichten aus neu-aramäischen Handschriften_‚ I, 242 255 265; II, 187 197 211 212 235 237.
Lindener, _Katzipori_‚ I, 268.
Lucas, _Diálogos_‚ I, 225.
Lundorf, _Wißbadisch Wisenbrünlein_‚ I, 277.
Luscinius, _Joci ac sales_‚ II, 225.
Luzel, _Contes populaires de Basse-Bretagne_‚ II, 182 183 209.
Mackenzie, _Tyll Owlglass_‚ I, 240.
Abu Madjan, _Madschmu az zarf_‚ I, 264 277.
al Maidani, _Madschma al amthal_‚ I, 214; II, 183 188 231.
Marguerite de Navarre, _L’Heptaméron_‚ I, 278; II, 190.
Marianus (Christophorus), _Convivium evangelicum_‚ I, 277.
al Masudi, _Les Prairies d’or_, II, 181 245.
Meder, _Quadragesimale_‚ II, 214.
Meier, _Deutsche Sagen aus Schwaben_‚ I, 241.
Meißner, _Neuarabische Erzählungen aus dem Iraq_‚ I, 227; II, 212 219 241 242 244.
Melander, _Jocoseria_‚ I, 222 247 269; II, 187 219.
Memel, _Anmuthige lustige Gesellschaft_‚ I, 221 222; II, 218.
Ménage, _Origini della lingua italiana_‚ I, 218 228.
Mendoza, _Lazarillo de Tormes_‚ I, 262.
_Mensa philosophica_‚ I, 274; II, 233.
Merkens, _Was sich das Volk erzählt_‚ I, 210 217 226 229 241 249 250 252 268 269 274; II, 182 215 229 237.
_Meschreb, der weise Narr_‚ I, 230.
Mey, _Fábulario_‚ I, 247 249.
Minaef, _Indeiskija skasky_‚ II, 184.
Monnier, _Les contes populaires en Italie_‚ I, 207 280; II, 183 206.
Monosini, _Flores italicae linguae_‚ I, 219.
Montaiglon-Raynaud, _Fabliaux_‚ II, 188 245.
Montanus, _Schwankbücher_‚ I, 229 249 252 254 260 265 268 272; II, 197 206 245.
Morlini, _Novellen_‚ I, 240 250 263 271 272; II, 184 212 213 228 237.
Motylinski, _Dialogue en dialecte de Djerba_‚ I, 236.
Müllenhoff, _Märchen und Lieder_‚ I, 241 268.
Musculus, _Enarrationes_‚ I, 269.