Dat Nie Testament vun unsen Herrn un Heiland Jesus Christus na de plattdütsche Oeversettung vun Dr. Johann Bugenhagen

Part 38

Chapter 384,535 wordsPublic domain

13. Mit de bösen un verföhrerischen Minschen awer ward dat je länger je duller, se verföhrt un ward verföhrt. _1. Tim. 4, 1._

14. Du schast awer in dat blieven, wat du lehrt hest un di anvertrut is, tomal du weten deihst, vun wen du dat lehrt hest. _Kap. 2, 2._

15. Un wiel du vun lütt up de hillige Schrift weten deihst, kann desülvige di klok maken to de Seligkeit, dörch de Glov an Christus JEsus.

16. Denn all Schrift, vun GOtt ingeven, döcht wat to de Lehr, to de Straf, to de Beterung, to de Tüchtigung in Gerechtigkeit; _Röm. 15, 4. 2. Pet. 1, 19._

17. Dat en Minsch GOttes vullkamen is, geschickt to alle gude Wark. _1. Tim. 6, 11. 2. Tim. 2, 21._

Dat 4. Kapitel.

1. So betüg ik nu vör GOtt un den HErrn JEsus Christus, de dar kamen ward to richten de Lebendigen un de Doden mit Sin Erschienung un mit Sin Riek. _Matth. 25, 31. Joh. 5, 27. Apost. 10, 42. 2. Cor. 5, 10. 2. Thess. 1, 7. 8. 2, 8. 1. Pet. 4, 5._

2. Predig dat Wort, lat nich na, dat mag to rechte Tied oder to Untied wesen; straf, drau, vermahn mit all Geduld un Lehr. _Jes. 58, 1. Tit. 1, 9. 11. 2. Tim. 2, 24. 2. Tim. 3, 10. 16._

3. Denn dat ward en Tied wesen, wa se de gesunde Lehr nich lieden ward, sonnern na ehr egen Lüst ward se sik Lehrers upladen, na de ehr Ohren jöken doht. _1. Tim. 6, 3._

4. Un ward de Ohren vun de Wahrheit kehrn un sik na de Fabeln hen wenden. _1. Tim. 4, 7. 6, 10. Tit. 1, 10. 14._

5. Du schast awer allerwärts nüchtern wesen, erdräg dat Öwel un doh dat Wark vun en evangelischen Prediger, un richt din Amt redlich ut. _Apost. 21, 8._

6. Denn ik ward all opfert, un de Tied, dar ik afscheeden warr, is up de Neeg. _Phil. 1, 23. 2, 17._

7. Ik hef en guden Kampf kämpft, ik hef den Lop vullbrocht, ik hef den Glov fastholn. _1. Cor. 9, 25. 1. Tim. 6, 12. Ebr. 12, 1. Phil. 3, 14._

8. Vun nu af an is de Gerechtigkeit ehr Kron för mi henleggt, de mi de HErr, de gerechte Richter, an jenen Dag geven ward, nich awer mi alleen, sonnern All, de Sin Erschienung leef hebbt. _Kap. 2, 5. 1. Pet. 5, 4. Jak. 1, 12. Offenb. 2, 10._

9. Süh to, dat du bald na mi her kamen deihst. _v. 21._

10. Denn Demas hett mi verlaten un düsse Welt leef gewunnen un is na Thessalonich trocken, Cresens na Galatien, Titus na Dalmatien. _Kol. 4, 14. 2. Tim. 1, 15._

11. Lukas is alleen bi mi. Markus nimm to di hen un bring em mit, denn he is mi nützlich ton Deenst. _Apost. 15, 37. Kol. 4, 10._

12. Tychikus hef ik na Ephesus hen schickt. _Apost. 20, 4. Eph. 6, 21. Kol. 4, 7._

13. Den Mantel, den ik in Troas bi Carpus leet, bring mit, wenn du kamen deihst, un de Böker, besonners dat Pergament.

14. Alexander, de Smid, hett mi veel Böses dahn, de HErr ward em na sin Wark betalen. _1. Tim. 1, 20. 2. Sam. 3, 39. Ps. 28, 4._

15. Vör den nimm du di ok in Acht, denn he hett unse Wör’ stark wedderspraken.

16. In min eerste Verantwordung hett Nüms mi bistahn, sonnern se leeten mi All in Stich. Dat schall se awer nich torekent warrn. _Joh. 16, 32. 2. Tim. 1, 15._

17. De HErr awer hett mi bistahn un mi stark makt, up dat dörch mi de Predigt bestätigt war un alle Heiden dat hörn dän. Un ik bün erlöst ut den Löwen sin Rachen. _Apost. 23, 11. 27, 23. 12, 11._

18. De HErr awer ward mi erlösen vun all Öwel un uthelpen to Sin himmlische Riek; den wes’ Ehr vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _Röm. 9, 5. 16, 27. Gal. 1, 5. 1. Tim. 6, 16._

19. Gröt’ Prisca un Aquilas, un Onesiphorus sin Hus. _Apost. 18, 2. Röm. 16, 3. 2. Tim. 1, 16._

20. Erastus bleev in Corinth, Trophimus awer leet ik krank in Miletus. _Apost. 19, 22. 20, 4. 21, 29._

21. Süh to, dat du vör den Winter kamen deihst. Eubulus, Pudens, Linus, Claudia un all de Bröder gröt’ di.

22. De HErr JEsus wes’ mit din Geist! De Gnad wes’ mit ju! Amen. _Tit. 3, 15._

Schreven vun Rom, de annner Epistel an Timotheus, as Paulus ton annern Mal vör den Kaiser Nero stellt weer.

De Epistel St. Pauli an Titus.

Dat 1. Kapitel.

1. Paulus, GOtt Sin Knecht, un een vun JEsus Christus Sin Apostel, to GOtt Sin Utwählten ehrn Glov un de Erkenntnis vun de Wahrheit to de Gottesfurcht, _1. Tim. 3, 16. 6, 3._

2. In de Hoffnung up dat ewige Leven, wat toseggt hett, GOtt, de nich leegen deiht, vör de Welt ehr Tied, _Röm. 1, 2._

3. Awer apenbart hett to Sin Tied Sin Wort dörch de Predigt, de mi anvertrut is, na GOtt, unsen HEiland Sin Befehl: _Eph. 1, 9. 10. Apost. 9, 6. 15. 20, 24. Gal. 1, 1. 1. Thess. 2, 4._

4. An Titus, min rechtschaffen Söhn na unse beide Glov, Gnad, Barmhartigkeit, Freden vun GOtt, den Vader un den HErrn JEsus Christus, unsen HEiland! _1. Tim. 1, 2. Eph. 1, 2. Kol. 1, 2._

5. Darum leet ik di up Kreta, dat du schast to End bringen, wa ik dat laten harr un besetten de Städ umher mit Öllsten, as ik di befahlen harr;

6. Wo Een is unsträflich, Een Fru ehr Mann, de glövige Kinner hett, nich berüchtigt, dat se liederlich un ungehorsam sünd. _3. Mos. 21, 17. 1. Tim. 3, 2. 1. Pet. 5, 3._

7. Denn en Bischof schall unsträflich wesen, as een vun GOtt Sin Husholers, nich eegensinnig, tornig, keen Wiensüper, nich puchen, keen unehrlich Geschäft drieven; _3. Mos. 10, 9. Ezech. 44, 21._

8. Sonnern gastfrie, dat Gude leef hebben, züchtig, gerecht, hillig, keusch,

9. Un sik an dat Wort holen, dat gewiß is un lehrn kann, up dat he mächtig is, to vermahnen dörch de gesunde Lehr, un to strafen den, de weddersprickt. _2. Thess. 2, 15._

10. Denn dar sünd veele freche un unnütze Snackers un Verföhrers, besonders de ut de Besniedung;

11. Weke man dat Mul stoppen mutt, de dar ganze Hüs’ afwend un lehrt, wat Nicks döcht, för schändlichen Gewinn. _Matth. 22, 34. 2. Tim. 3, 6._

12. Een vun se hett seggt, ehr eegen Prophet: De Kreters sünd ümmer Lögners, leege Deerder, un fule Bük.

13. Düt Tügnis is wahr. Wegen de Sak schast du se scharp strafen, up dat se gesund in de Glov sünd. _2. Tim. 4, 2._

14. Un nich achten doht up de jüdischen Fabeln un Minschengebote, de sik vun de Wahrheit afwenden doht. _1. Tim. 4, 7._

15. För de Reinen is Allns rein, för de Unreinen awer un Unglövigen is Nicks rein, sonnern unrein is beides, ehr Sinn un Geweten. _Matth. 15, 11. Röm. 14, 20._

16. Se seggt, se erkennt GOtt, awer mit ehr Warke straft se dat Lögen, denn se sünd en Gruel vör GOtt, un gehorcht nich un sünd to all gude Wark undüchtig. _2. Tim. 3, 5._

Dat 2. Kapitel.

1. Du awer schast reden, as sik dat hört na de gesunde Lehr. _1. Tim. 6, 3. 2. Tim. 1, 13._

2. De Olen schüllt nüchtern wesen, ehrbar, züchtig, gesund in den Glov, in de Leev, in de Geduld;

3. De olen Fruens gliekerwies, dat se sik upföhrt, as dat de Hilligen tokummt, keen Lästermüler wesen, keen Wiensüpers, gude Lehrerinnen; _1. Tim. 2, 9. 3, 11. 1. Pet. 3, 1-5._

4. Se schüllt de jungen Fruens lehrn, ehrbar to wesen, ehr Manns un ehr Kinner leef to hebben,

5. Se schüllt sittsam wesen, keusch, hüslich, gut, ehr Mannslüd unnerdahn, up dat GOtt Sin Wort nich verlästert ward. _Eph. 5, 23._

6. Gliekerwies schast du de jungen Mannslüd vermahnen, dat se ehrbar sünd.

7. Allerwärts awer stell di sülvst to en Vörbild vun gude Warke, mit unverfälschte Lehr, mit Ehrbarkeit, _1. Tim. 4, 12. 1. Pet. 5, 3._

8. Mit en gesund, unanfechtbar Wort, up dat de Wedderstrevende sik scham un keen Orsak hef, Leeges vun uns to seggen.

9. De Knechte, dat se ehr Herrschaft unnerdahn sünd, in all Ding to Gefalln levt un nich gegenan blefft, _Eph. 6, 5. Kol. 3, 22. 1. Tim. 6, 1. 1. Pet. 2, 18._

10. Nicks veruntrut, sonnern ümmer rechte True bewiest, up dat se GOtt, unsen HEiland Sin Lehr in all Stück zieren doht. _1. Tim. 1, 1. Tit. 1, 3. Neh. 5, 9._

11. Denn GOtt Sin heilsame Gnad is för alle Minschen upgahn; _Kap. 3, 4. 1. Joh. 4, 9._

12. Un tüchtigt uns, dat wi schüllt nalaten dat ungöttliche Wesen un de weltliche Lust, un züchtig, gerecht un gottselig leven in de Welt, _Eph. 1, 4._

13. Un töven up de selige Hoffnung un dat Erschienen vun den groten GOtt un unsen HEiland, JEsus Christus Sin Herrlichkeit,

14. De Sik Sülvst vör uns geven hett, up dat He uns erlösen dä vun all Ungerechtigkeit un Sik Sülvst rein mak en Volk to Sin Eegendom, dat ivrig weer to gude Warke. _Gal. 1, 4. 2, 20. 1. Tim. 2, 6. Ebr. 13, 21._

15. So wat schast du reden un vermahnen un mit ganzen Ernst strafen. Lat di vun keen verachten. _1. Tim. 4, 12._

Dat 3. Kapitel.

1. Du schast se erinnern, dat se de Fürsten un de Obrigkeit unnerdahn un gehorsam to all gude Warke bereit sünd, _1. Pet. 2, 13. Eph. 2, 10. 2. Tim. 3, 17._

2. Nüms slecht makt, keen Stried anfangt, Sachtmödigkeit bewiest gegen alle Minschen. _Gal. 6, 1. Eph. 4, 2. Phil. 4, 5._

3. Denn wi weern fröher ok unklok, ungehorsam, verbiestert, de Lust un allerhand Wollust deenend, un wandelten in Bosheit un Nied un haßten uns enanner. _1. Cor. 6, 11. Eph. 2, 2. 4, 17. 18. 5, 8._

4. Dar awer keem GOtt unsen HEiland Sin Fründlichkeit un Minschenfründlichkeit: _Kap. 2, 11. 1. Joh. 4, 9._

5. Nich wegen de Gerechtigkeit ehr Wark, de wi dahn harrn, sonnern na Sin Barmhartigkeit mak He uns selig dörch dat Bad vun de Weddergeburt un dat Vernien dörch den hilligen GEist, _Eph. 2, 8. 9. 2. Tim. 1, 9._

6. Den He utgaten hett öwer uns in Hüll un Füll dörch JEsus Christus, unsen HEiland; _Ezech. 36, 25. Joel. 3, 1. Joh. 7, 39._

7. Up dat wi dörch den Sin Gnad gerecht un Arven vun dat ewige Leven sünd na de Hoffnung; _Röm. 5, 1. 8, 17._

8. Dat is ganz gewiß wahr. Dat schast du fast lehrn, up dat de an GOtt glövig warn sünd, in en Stand vun gude Warke funnen ward. All düt is de Minschen gut un nützlich.

9. Du schast Nicks to dohn hebben mit döricht Fragen, Geslechtsregister, Kiev un Striederien in dat Gesetz, denn se sünd unnütz un dögt Nicks. _1. Tim. 4, 7._

10. Gev di nich mit en ketzerisch Minsch af, wenn he een oder twee Mal vermahnt is, _Matth. 7, 15. 1. Cor. 5, 9. 11. Matth. 18, 15._

11. Du schast weten, dat so Een verkehrt is un sündigen deiht, as een de sik sülvst verordeelt hett. _1. Tim. 6, 4. 5._

12. Wenn ik Artemas oder Tychicus to di hen schicken warr, so mak dat du na Nikopolis to mi kummst, denn ik hef beslaten, den Winter öwer dar to blieven. _Apost. 20, 4._

13. Zenas, den Schriftgelehrten, un Apollos, schick bald af un sorg, dat se Nicks fehln deiht. _Apost. 18, 24. 1. Cor. 1, 12._

14. Lat awer de Unsen lehrn, dat se in den Stand vun gude Warke sik finnen lat, wa se nödig sünd, up dat se nich unfruchtbar funnen ward. _Eph. 4, 28. 1. Tim. 6, 18. Matth. 7, 19. Phil. 4, 17._

15. All, de bi mi sünd, gröt’ di. Gröt All, de uns in de Glov leef hebbt. De Gnad wes’ mit ju all! Amen. _Gal. 5, 6._

Schreven vun Nikopolis in Macedonien.

De Epistel St. Pauli an Philemon.

1. Paulus, Christus JEsus Sin Gefangene, un Timotheus, de Broder an den leeven Philemon, unsen Helper, _Eph. 3, 1. 4. 4, 1. 6, 20._

2. Un an de leeve Appia un Archippus, unsen Mitstrieder, un an de Gemeen in din Hus. _Kol. 4, 17. Röm. 16, 5. 1. Cor. 16, 19._

3. Gnade wes’ mit ju un Freden vun GOtt, unsen Vader, un den HErrn JEsus Christus! _Kol. 1, 2._

4. Ik dank min GOtt un denk an ju ahn Unnerlat in min Gebet. _Röm. 1, 8. Eph. 1, 16._

5. Na dat, wat ik hörn doh vun de Leev un de Glov, de du hest an den HErrn JEsus un an alle Hilligen, _Eph. 1, 15. Kol. 1, 4._

6. Dat din Glov, den wi tosamen hebbt, in di kräftig ward dörch Erkenntnis vun all dat Gude, dat ji hebbt in Christus JEsus. _Tit. 3, 14. Ebr. 10, 24._

7. Wi hebbt awer grote Freud un Trost an din Leev, denn de Hilligen ehr Harten sünd erquickt dörch di, leeve Broder. _2. Cor. 7, 4. 2. Tim. 1, 16._

8. Darum, obgliek ik grote Freudigkeit in Christus hef, di to befehln, wat sik schickt; _1. Thess. 2, 7._

9. So will ik doch wegen de Leev blot vermahnen, obgliek ik so Een bün as ik bün, ik meen en ole Paulus, nu awer ok noch JEsus Christus Sin Gefangene.

10. Ik vermahn di also wegen min Söhn Onesimus, den ik tügt hef in min Band’n, _Kol. 4, 9. 1. Cor. 4, 15. Gal. 4, 19._

11. Weke insmal di unnütz, nu awer di un mi wat nütz is, den hef ik wedder henschickt.

12. Nimm em up as weer he min egen Hart.

13. Denn ik wull em bi mi beholn, dat he mi an din Stell deenen dä in de Band’n vun dat Evangelium; _1. Cor. 16, 17. Phil. 2, 30._

14. Awer ahn din Willn wull ik Nicks dohn, up dat din Woldaht nich dwungen, sonnern friewillig bi mi bliev. _2. Cor. 9, 7._

15. Vellicht is he awer darum en Tied lang vun di af kamen, dat du em ewig wedder krigst, _1. Mos. 45, 5._

16. Nu nich mehr as en Knecht, sonnern mehr as en Knecht, en leeve Broder, besonners för mi, wa veel mehr awer för di, sowol na dat Fleesch, as in den HErrn! _Matth. 23, 8._

17. Wenn du mi för din Gesellen holn deihst, so kannst du em as mi sülvst annehmen.

18. Hett he di awer Schaden dahn, oder is he di wat schuldig, dat kannst du mi anreken.

19. Ik, Paulus, hef dat schreven mit min Hand, ik will dat betalen. Ik bruk wol nich to seggen, dat du di sülvst mi schuldig büst.

20. Ja, leeve Broder, günn mi, dat ik an di min Vergnögen hef in den HErrn, erquick min Hart in den HErrn!

21. Ik hef mi up din Glov verlaten, wenn ik düt schrieven doh, denn ik weet, du warrst mehr dohn, as ik segg. _2. Cor. 7, 15. 16._

22. Mak mi denn ok de Harbarg torecht, denn ik höp, dat ik dörch ju Gebet ju schenkt warr. _Phil. 1, 25. 2, 24._

23. Epaphras, min Mitgefangen in Christus JEsus, _Kol. 1, 7. 4, 12._

24. Markus, Aristarchus, Demas, Lucas, min Helpmaten, gröt’ di. _Apost. 12, 12. 25. 15, 37. 19, 29. 20, 4. 27, 2. Kol. 4, 10. 14._

25. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju Geist! Amen.

Schreven vun Rom dörch Onesimus.

De eerste Epistel St. Petri.

Dat 1. Kapitel.

1. Petrus, een vun JEsus Christus Sin Apostels, an de erwählten Fremden hen un her in Pontus, Galatien, Cappadocien, Asien un Bithynien, _Joh. 7, 35._

2. Na GOtt den Vader Sin Vörsehung, dörch de Hilligung vun den GEist, to den Gehorsam un de Besprengung vun JEsus Christus Sin Blod. GOtt gev ju veel Gnad un Freden! _Röm. 8, 29._

3. Lavt wes’ GOtt un uns’ HErrn JEsus Christus Sin Vader, de uns na Sin grot Barmhartigkeit weddergebarn hett to en lebendige Hoffnung, dörch JEsus Christus Sin Uperstahung vun de Doden, _2. Cor. 1, 3. Eph. 1, 3._

4. To en Arvdeel, dat niemals vergeiht, nich besmutzt is, un nich verwelken deiht, dat in den Himmel upbewahrt ward för uns, _Kap. 5, 4._

5. Ju, de ji ut GOtt Sin Macht dörch de Glov bewahrt ward för de Seligkeit, de torecht makt is, dat se apenbar ward in de letzte Tied, _Joh. 10, 28. 17, 11._

6. In weke ji ju freun ward, dat ji em en lütte Tied (wo dat sien schall) trurig sünd in allerhand Anfechtung, _Röm. 5, 3. 2. Cor. 4, 17._

7. Up dat ju Glov rechtschaffen un veel köstlicher funnen ward, as dat vergänglich Gold, dat dörch dat Füer as echt funnen ward, to Lof, Pries un Ehr, wenn nu apenbart ward JEsus Christus, _Spr. 17, 3. Sir. 2, 5. Offenb. 3, 18._

8. Den ji nich sehn un doch leef hebbt un nu an Em gloven doht, ahn Em to sehn, so ward ji vergnögt wesen mit unutspreklich un herrliche Freud, _Joh. 20, 29. 2. Cor. 5, 7._

9. Un dat End vun ju Glov kriegen, nämlich de Seelen ehr Seligkeit. _Röm. 6, 22._

10. Na weke Seligkeit söcht hebbt de Propheten, de vun de tokünftig Gnad up ju propheziet hebbt, _Dan. 9, 23. 24. Luk. 10, 24._

11. Un hebbt grüvelt, up wek un wat för en Tied hendüdt Christus Sin GEist, de in ehr weer un vörut betügt hett de Lieden, de in Christus sünd un de Herrlichkeit naher, _Ps. 22, 7. Jes. 53, 3._

12. Weke dat apenbart is. Denn se hebbt dat nich för sik sülvst, sonnern för uns apenbart, wat ju nu verkündigt is vun de, de ju dat Evangelium verkündigt hebbt, dörch den hilligen GEist vun den Himmel schickt, wona ok de Engel begierig sünd, rin to sehn.

13. Darum schört’ up ju Gemöth sin Lenden, west nüchtern un sett ju Hoffnung ganz up de Gnad, de ju anbaden ward dörch de Apenbarung vun JEsus Christus, _Jer. 1, 17. Luk. 12, 35._

14. As gehorsame Kinner, un stellt ju nich so as fröher, as ji in Unwetenheit na de Lust leven dä’t; _Röm. 12, 2._

15. Sonnern na den, de ju beropen hett un hillig is, west ok ji hillig in ju ganzen Wandel. _Luk. 1, 75._

16. Denn dar steiht schreven: Ji schüllt hillig wesen, denn ik bün hillig. _3. Mos. 11, 44. 19, 2. Ps. 71, 22._

17. Un tomal ji den as Vader anropen doht, de ahn Ansehn vun de Person richten deiht, na Jedereen sin Wark, so föhrt ju Wandel so lang ji hier wallen doht, mit Furcht; _Apost. 17, 31._

18. Un ji schüllt weten, dat ji nich mit vergänglich Sülver oder Gold erlöst sünd vun ju nicksnutzigen Wandel na de Vaders ehr Wies; _1. Cor. 6, 20. 7, 23. 1. Pet. 4, 3._

19. Sonnern mit dat düre Blod vun Christus, as en unschüllig Lamm, dat keen Smutzplacken hett;

20. De twar vörher utsehn is, ehr noch de Grund vun de Welt leggt weer, awer apenbart in de letzte Tied wegen ju, _Röm. 16, 25._

21. De ji dörch Em an GOtt gloven doht, de Em uperweckt hett vun de Doden, un Em de Herrlichkeit geven, up dat ji Glov un Hoffnung up GOtt hebben doht. _Joh. 14, 6. Apost. 3, 15._

22. So reinigt nu ju Seelen in den Gehorsam vör de Wahrheit dörch den GEist, to Broderleev ahn Falsch, un hebbt enanner brünstig leef ut reinen Harten,

23. As de vun nien gebarn sünd, nich ut vergänglich, sonnern ut unvergänglich Samen, ik meen ut dat lebendig Wort vun GOtt, dat ewiglich blieven deiht.

24. Denn all Fleesch is as Gras un all de Minschen ehr Herrlichkeit as dat Gras sin Blom. Dat Gras is verdrögt un de Blom is affulln. _Ps. 102, 12. 103, 15. Jes. 40, 6. 7. Sir. 14, 19. Jak. 1, 10. 11._

25. Awer den HErrn Sin Wort blift in Ewigkeit. Dat is awer dat Wort, dat mank ju verkündigt is.

Dat 2. Kapitel.

1. So leggt nu af all Bosheit un allen Bedrug, un Heuchelie, un Nied, un all böse Nareden; _Röm. 6, 4. 12, 9. 1. Cor. 14, 20._

2. Un west recht begierig na de vernünftige, unverfälschte Melk, as de niegebaren Kinner, up dat ji dörch düsse wassen doht; _Ebr. 5, 13. Matth. 18, 3._

3. Wenn ji nu doch smeckt hebbt, dat de HErr fründlich is, _Ps. 34, 9._

4. To den ji henkamen sünd, as na den lebendigen Steen, de vun de Minschen wegsmeten, awer bi GOtt utwählt un köstlich is. _Ps. 118, 22. Dan. 2, 34. 44. 45._

5. Un ok ji, as de lebendigen Steen, bu’t ju to en geistlich Hus un to en hillig Presterdom, to opfern geistlich Opfer, de GOtt angenehm sünd, dörch JEsus Christus. _Jes. 61, 6. 66, 21. Hos. 14, 3. Mal. 1, 11. Röm. 12, 1._

6. Darum steiht in de Schrift: Süh dar, Ik legg en utwählten, köstlichen Ecksteen in Zion, un un wokeen an Em glovt, de schall nich to Schann warrn. _Jes. 28, 16._

7. För ju, de ji gloven doht, is he köstlich, för de Unglövigen awer is de Steen, den de Bulüd wegsmeten hebbt, un ton Ecksteen warn is, _Matth. 21, 42._

8. En Steen, an den se sik stöt un en Fels, an den se Argernis nehmt, de sik an dat Wort stöten doht, un nich daran glovt, warup se gründt sünd. _Jes. 8, 14. Luk. 2, 34. Röm. 9, 33._

9. Ji awer sünd dat uterwählte Geslecht, dat königlich Presterdom, dat hillige Volk, dat Volk vun dat Egendom, up dat ji verkündigen schüllt den sin Tugenden, de ju beropen hett vun de Düsternis to Sin wunnerbar Licht. _Jes. 43, 20. 21. 2. Mos. 19, 6._

10. De ji vörher nich en Volk weert, nu awer GOtt Sin Volk sünd un vörher nich in Gnaden weert, nu awer in Gnaden sünd. _Hos. 2, 23. Röm. 9, 25._

11. Leeve Bröder, ik vermahn ju, as de Pilgrims in de Fremde, holt ju vun fleeschliche Lüste, de gegen de Seel striedt, af; _Ps. 39, 13. Röm. 13, 13. Spr. 1, 32._

12. Un föhrt ju gut up mank de Heiden, up dat de, de ju slecht maken doht, as weert ji Öveldoers, ju gude Warke seht un GOtt priest, wenn dat an den Dag kamen ward. _Matth. 5, 16._

13. West unnerdahn all minschliche Ordnung, den HErrn Sin wegen, mag dat den König, as den Böwersten wesen, _Röm. 13, 1. 5. Tit. 3, 1._

14. Oder de Stattholer, as de schickt sünd vun Em to Rach öwer de, de Övel doht un to Lof för de Frommen.

15. Denn dat is GOtt Sin Will, dat ji mit Woldohn de dörichten Minschen ehr Unwetenheit tostoppt. _Kap. 3, 9._

16. As de Frien, un nich as harrn ji de Frieheit as en Dek för de Bosheit, sonnern as GOttes Knecht. _1. Cor. 7, 23. 8, 9._

17. Doht Jedereen Ehr an. Hebbt de Bröder leef. Fürcht GOtt. Ehrt den König. _Röm. 12, 10. Spr. 24, 21. Matth. 22, 21._

18. Ji Knechte, west ju Herrn unnerdahn mit alle Furcht, nich blot de guden un gelinden, sonnern ok de wunnerlichen. _Eph. 6, 5. Tit. 2, 9._

19. Denn dat is Gnad, wenn Jemand wegen dat Geweten vör GOtt dat Unrecht litt un dat Övel utsteiht. _Matth. 5, 10._

20. Denn wat is dat för en Ehr, wenn ji wegen Missedaht Släg kriegen doht? Awer wenn ji wegen Woldaht wat utstaht un utholt, dat is Gnad bi GOtt. _Kap. 3, 14. 17. 4, 14. Matth. 5, 10._

21. Denn darto sünd ji beropen, wiel ok Christus för uns leden hett un uns en Vörbild laten hett, dat ji schüllt nafolgen Sin Fotsporen; _Joh. 13, 15._

22. De keen Sünd dahn hett, is ok keen Bedrug in Sin Mund funnen; _Jes. 53, 9. Joh. 8, 46. 2. Cor. 5, 21._

23. De nich wedder schelln dä, wenn He schulln war, nich drauen dä, as He lieden muß, sonnern öwerleet dat Em, de recht richten deiht; _Jes. 53, 7._

24. De sülvst uns Sünden opfert hett an Sin Lief up dat Holt, up dat wi, afstorven vun de Sünd, för de Gerechtigkeit levt; dörch den Sin Wunden wi heel warn sünd. _1. Joh. 3, 5. Röm. 6, 11._

25. Denn ji weert as verbisterte Schap, awer ji sünd nu bekehrt to den Harr un Bischof vun ju Seelen. _Ps. 119, 176. Jes. 53, 6. Ezech. 34, 5. Joh. 10, 12._

Dat 3. Kapitel.

1. Gliekerwies schüllt de Fruens ehr Mannslüd unnerdahn wesen, up dat ok de, de nich an dat Wort gloven doht, dörch de Fruens ehr Wandel ahn Wort wunnen ward, _Eph. 5, 22._

2. Wenn se anseht ehrn keuschen Wandel in de Furcht.

3. De Fruens ehr Staat schall nich butenup wesen mit Haarflechten, mit Goldbehang oder mit schöne Klederdracht, _Jes. 3, 18. 1. Tim. 2, 9._

4. Sonnern ehr Staat schall wesen dat Hart sin verborgene Minsch mit sanften un stillen Geist, denn so wat mag GOtt geern lieden. _Ps. 45, 14._

5. Denn so hebbt sik in fröhern Tieden de hilligen Fruens smückt, de ehr Hoffnung up GOtt setten dän un ehr Mannslüd unnerdahn weern.

6. So as Sarah Abraham unnerdahn weer un em Herr heeten dä, weke ehr Döchter ji warn sünd, wenn ji wol doht un nich so blöd sünd. _1. Mos. 18, 12._

7. Ebenso ok ji Mannslüd, wahnt bi se mit Vernunft un gevt dat Wief, as dat swachste Warktüg, sin Ehr, as se ok de Gnad vun dat Leven mitarven doht, up dat ju Gebete nich upholn ward. _Eph. 5, 25. Kol. 3, 19._

8. Toletzt awer west alltosamen vun glieken Sinn, mitliedig, bröderlich, barmhartig, fründlich. _Phil. 3, 16._

9. Vergellt nich Leeg’s mit Leeg’s, oder Schelln mit Schelln, sonnern segent leever, denn ji schüllt weten, dat ji darto beropen sünd, den Segen to arven. _1. Thess. 5, 15._

10. Denn wokeen leven will un gude Dag’ sehn, de hol sin Mund, dat he nich wat Leeges reden deiht un lat nicks Bedregliches öwer sin Lippen kamen. _Ps. 34, 13. Jak. 1, 26._

11. He wend sik vun dat Leege af un doh Gudes, he sök Freden un strev em na. _Jes. 1, 16. 17. Ebr. 12, 14._

12. Denn den HErrn Sin Ogen markt de Gerechten, un Sin Ohren hört up ehr Gebet, awer den HErrn Sin Angesicht is gegen de, de wat Leeges doht. _Ps. 33, 18. 34, 16. 17._

13. Un wokeen kann ju Schaden dohn, wenn ji ju an dat Gude holt?

14. Un wenn ji ok wegen de Gerechtigkeit wat uttostahn hebbt, so sünd ji doch selig. West awer nich bang vör ehr Trutzen un verfehrt ju nich. _Kap. 2, 20. Matth. 5, 10._

15. Ji schüllt awer GOtt den HErrn in ju Harten hilligen. West awer to alle Tieden bereit, Jedereen to antworden, de dar Grund förrert vun de Hoffnung, de in ju is. _Jes. 8, 13._

16. Un dat mit Sachtmodigkeit un Furcht un hebbt en gud Geweeten, up dat de, de ju slecht maken doht, as weert ji Öveldoers, to Schann ward, dat se schimpt hebbt up ju guden Wandel in Christus. _Phil. 2, 12._

17. Denn dat is beter, wenn GOtt dat so will, dat wi wegen Gudes dohn wat utholn doht, as wegen Öwel dohn. _Kap. 2, 19. 20._

18. Denn ok Christus hett eenmal för uns’ Sünden leden, de Gerechte för de Ungerechten, up dat He uns to GOtt henbringen dä, un is dod makt warn na dat Fleesch, awer lebendig makt na den Geist. _Röm. 5, 6. Ebr. 9, 28. 10, 12._