Part 27
7. An alle, de to Rom sünd, de Leevsten vun GOtt un de beropenen Hilligen: Gnade si mit jug, un Freden vun GOtt unsen Vader un den HErrn JEsus Christus. _1. Cor. 1, 2._
8. Ton eersten dank ik minen GOtt, dörch JEsum Christum, wegen jug, dat man vun jug’n Gloven in de ganze Welt seggen deiht. _1. Cor. 1, 4. 5. 1. Thess. 1, 8._
9. Denn GOtt is min Tüg’, (den ik deenen doh in minen Geist na dat Evangelium vun Sinen Söhn,) dat ik ahn Unnerlat an jug denken doh. _Phil. 1, 8. Eph. 1, 16._
10. Un alltied in min Gebä flehn doh, ob sik dat mal so schicken wull, dat ik to jug keem dörch GOtt Sinen Willen. _Kap. 15, 23. 32._
11. Denn mi verlangt, jug to sehn, up dat ik jug middeel weke geistliche Gawen, jug to stärken; _Kap. 15, 23. Apost. 28, 31._
12. Dat is, dat ik samt jug tröstet wür dörch jug’n un minen Gloven, den wi mit eenanner hebbt dohn. _2. Pet. 1, 1._
13. Ik will jug awer nich vörentholln, leeve Bröder, dat ik mi oft vörnahmen hef to jug to kamen, (bün awer so lang verhinnert) dat ik ok mank jug Frucht schaffen dä, gliek as mank annere Heiden. _1. Thess. 2, 18._
14. Ik bün en Schuldner vun beide, de Griechen un de Nichgriechen, beide, de Wiesen un de Unwiesen.
15. Darum, so veel an mi is, bün ik willens ok jug to Rom dat Evangelium to predigen. _v. 11._
16. Denn ik scham mi nich vör dat Evangelium vun Christus, denn dat is en Kraft vun GOtt, de dar selig maken deiht alle, de daran gloven, de Juden vornemlich un ok de Griechen. _Ps. 40, 10. 119, 46. 1. Cor. 1, 18. 24. Ebr. 4, 12._
17. Sintemal darin apenbart ward de Gerechtigkeit, de vör GOtt gell’n deiht, weke kummt ut den Gloven in den Gloven, as denn schreben steiht: De Gerechte ward dörch sin Gloven leven. _Kap. 3, 21. 22. Hab. 2, 4. Joh. 3, 36. Gal. 3, 11. Ebr. 10, 38._
18. Denn GOtt Sin Torn vun den Himmel ward apenbart över all dat gottlose Wesen un alle Ungerechtigkeit vun de Minschen, de de Wahrheit upholln in Ungerechtigkeit.
19. Denn dat man dat weet, dat dar en GOtt si, dat is ehr apenbar, denn GOtt hett ehr dat apenbart, _Apost. 14, 15._
20. Darmit, dat GOtt Sin unsichtbares Wesen, dat is Sin ewige Kraft un Gottheit, ward sehn, as man dat an de Warke wahrnehmen deiht, nemlich an de Schöpfung vun de Welt, also dat se keen Entschuldigung hebbt.
21. Dewiel dat se wussen, dat dar en GOtt is un hebbt Em nich priest as enen GOtt, noch Em dankt, sonnern sünd in ehr Dichten eitel warn un ehr unverständig Hart is verdüstert. _Eph. 4, 18._
22. Dar se sik för klok holln dä’n, sünd se to Narren warn. _Joh. 10, 14. 1. Cor. 1, 20._
23. Un hebbt den unvergänglichen GOtt Sine Herrlichkeit in en Bild gliek den vergänglichen Minschen un de Vagels un de veerfötigen un krupenden Thiere verwandelt. _5. Mos. 4, 15. Weish. 11, 16. Kap. 12, 24._
24. Darum hett GOtt se ok hengeven in de Gelüste vun ehre Harten in Unreinigkeit ehre egenen Liever an sik sülvst to schänden. _Ps. 81, 13. Apost. 14, 16._
25. De GOtt Sin Wahrheit hebbt verwandelt in Lögen un hebbt ehrt un deent dat Geschöpf mehr as den Schöpfer, de dar is lavt in Ewigkeit. Amen. _Ps. 106, 20. Ezech. 8, 10. Röm. 9, 5._
26. Darum hett GOtt se ok hengeven in schändliche Lüste. Denn ehre Fruens hebbt verwandelt den natürlichen Gebruk in den unnatürlichen. _3. Mos. 18, 23._
27. Desglieken ok de Mannslüd hebbt den natürlichen Gebruk vun de Fruens verlaten un sünd an enanner hitt warn in ehre Lüste un hebbt Mann mit Mann Schand dreven un den Lohn vun ehren Irrdom (as dat denn ok sin schull) an sik sülvst empfangen. _1. Cor. 6, 9._
28. Un gliek as se nich achtet hebbt, dat se GOtt erkennen dä’n, hett se GOtt ok darhen geven in enen verkehrten Sinn, to dohn dat nich gut is. _Weish. 4, 12._
29. Vull vun alle Ungerechtigkeit, Horeri, Schalkheit, Gierigkeit, Bosheit, vull vun Haß, Mord, Hader, List, Giftige, Ohrenblasers,
30. Verleumder, Gottsverachter, Frewlers, Hoffartige, Grotsprekers, Schädliche, de Öllern Ungehorsame,
31. Unverständige, Trulose, Halsstarrige, Unversöhnliche, Unbarmhartige,
32. De GOtt Sin Gerechtigkeit weeten doht, (dat de, de so wat doht, den Dod verdeenen) doht se dat nich alleen, sonnern hebbt ok Gefallen an de, so dat doht. _Hos. 7, 2. 3._
Dat 2. Kapitel.
1. Darum, o Minsch, kannst du di nich entschuldigen, wer du ok büst, de richten deiht, verdammst du di sülvst, sintemal denn worin du en annern in richten deihst, du datsülvige deihst, dat du richtest. _Matth. 7, 2. Mark. 4, 24. Luk. 6, 38. Joh. 8, 7._
2. Denn wi weet, dat GOtt Sin Ordeel recht is över de, de so wat doht.
3. Denkst du awer, o Minsch, de du richtest de, so dat doht, un deihst datsülvige ok, dat du GOtt Sin Ordeel entlopen warst?
4. Oder verachtest du den Rickdom vun Sin Gutheit, Geduld un Langmödigkeit? Weest du nich, dat di GOtt Sin Gutheit to Buße leiten deiht?
5. Du awer na din verstockt un unbußfardig Hart hüpst di sülvst den Torn up den Dag vun den Torn un de Apenbarung vun GOtt Sin gerecht Gericht,
6. Weke geven ward Jedereen na sin Daden: _Jes. 40, 10. Jer. 17, 10. Ps. 62, 13. Matth. 16, 27. 1. Cor. 3, 8. 2. Cor. 5, 10._
7. Nämlich Pries un Ehr un unvergänglich Wesen för de, de mit Geduld in guden Warken tracht na dat ewige Leven;
8. Awer för de, de dar unverdräglich sünd, un de Wahrheit nich gehorcht, awer de Ungerechtigkeit unnerdahn sünd, Ungnad un Torn; _Hos. 4, 4. 2. Thess. 1, 8. Esr. 8, 22._
9. Bedröfnis un Angst över alle Seelen vun de Minschen, de dar Böses doht, besonners vun de Juden un ok vun de Griechen; _Kap. 3, 9._
10. Pries awer un Ehr un Freden an alle, de dar Gutes doht, besonners an de Juden un ok de Griechen.
11. Denn dar is keen Ansehn vun de Person vör GOtt. _Apost. 10, 34._
12. De ahn dat Gesetz sündigt hebbt, de ward ok ahn Gesetz verloren warrn un de an dat Gesetz sündigt hebbt, de ward dörch dat Gesetz verurdeelt warrn:
13. (Sintemal vör GOtt nich de, de dat Gesetz hört, gerecht sünd, sonnern de dat Gesetz doht, ward rechtfardigt sin. _Matth. 7, 21. 1. Joh. 3, 7. Jak. 1, 22. 25._
14. Denn so de Heiden, de dat Gesetz nich hebbt un doch vun Natur rechte Warke doht, desülvigen, wiel se dat Gesetz nich hebbt, sünd se sik sülvst en Gesetz;
15. Darmit, dat se bewies’t, dat Gesetz sin Wark si beschreben in ehre Harten, sintemal ehr Geweten se betügt, darto ok de Gedanken, de sik unner enanner verklagt un entschuldigt,)
16. Up den Dag, wenn GOtt dat Verborgene vun de Minschen dörch JEsus Christus richten ward lut min Evangelium. _Pred. 12, 14. Matth. 25, 31._
17. Süh awer to, du heetst en Jud, un verlettst di up dat Gesetz un büst stolt up din GOtt,
18. Un weetst Sinen Willen; un dewiel du ut dat Gesetz unnerricht büst, probeerst du, wat dat Beste is to dohn;
19. Un vermetest di to sin en Föhrer vun de Blinden, en Licht vör de, de in de Düsternis sünd,
20. En Ertrecker vun de Unverständigen, en Lehrer vun de Eenfoltigen, hest dat Ansehn, wat to weeten un recht is in dat Gesetz.
21. Nu lehrst du annere un lehrst di sülvst nich. Du predigst, man schall nich stehlen un du stehlst sülvst. _Matth. 23, 3. 4._
22. Du sprickst, man schall nich ehebreken un du brickst de Eh. Du verafschu’st de Afgötter un nimmst GOtt weg, wat Sin is.
23. Du rühmst di mit dat Gesetz un makst GOtt Schand dörch Övertredung vun dat Gesetz. _Kap. 9, 4._
24. Denn wegen jug ward GOtt Sin Nam lästert mank de Heiden, as schreben steiht. _Jes. 52, 5. Ezech. 36, 20. 23. 1. Tim. 6, 1._
25. De Beschniedung is wul nütz, wenn du dat Gesetz höllst; höllst du awer dat Gesetz nich, so is din Beschniedung all en Vörhut warn. _Jer. 4, 4. Kap. 9, 25. 26._
26. So nu de Vörhut dat Recht in dat Gesetz höllt, meenst du nich, dat sin Vörhut ward för en Beschniedung rekent warrn.
27. Un so ward, dat vun Natur en Vörhut is un dat Gesetz vullbringt, di richten, de du unner den Bokstaben un Beschniedung büst un dat Gesetz övertreden deihst.
28. Denn dat is nich en Jud, de vun buten en Jud is, ok is dat nich en Beschniedung, de utwendig in dat Fleesch geschehn deiht;
29. Sonnern dat is en Jud, de inwendig verborgen is; un de Beschniedung vun dat Hart is en Beschniedung, de in den GEist un nich in Bokstaben geschüht, düt Lof is nich ut Minschen, sonnern ut GOtt. _5. Mos. 30, 6. Joh. 5, 44._
Dat 3. Kapitel.
1. Wat hebbt denn de Juden vörut? Oder wat is de Beschniedung nütz?
2. In jede Hinsicht veel. To’n eersten: ehr is anvertrut wat GOtt seggt hett. _Ps. 147, 19. 20. Apost. 7, 38._
3. Dat awer etliche nich glovt an datsülvige, wat liggt daran? Schull ehr Unglov GOttes Gloven upheven? _Kap. 9, 6. 11, 29. 4. Mos. 23, 19. 2. Tim. 2, 13._
4. Gewiß nich! Dat blift velmehr also, dat GOtt wahrhaftig is un alle Minschen Lögner, as schreben steiht. Up dat du för gerecht befunnen warst in din Wör un överwinnst, wenn du richtet warst. _Joh. 3, 33. Tit. 1, 2. Ps. 62, 10. 116, 11. 51, 6._
5. Is dat awer so, dat unse Ungerechtigkeit GOtt Sin Gerechtigkeit priesen deiht, wat wüllt wi seggen? Is denn GOtt ok ungerecht, dat He daröver bös is? (Ik red also up Minschen Wies.)
6. Gewiß nich! Wo kunn GOtt sünst de Welt richten? _1. Mos. 18, 25._
7. Denn so GOtt Sin Wahrheit dörch min Lögen herrlicher ward to Sin Pries, warum schull ik denn noch as en Sünner richtet warrn?
8. Un nich velmehr also dohn as wi lästert warrn, un as enige spreken, dat wi seggen schulln: Lat uns Övels dohn up dat Gudes darut kamen deiht! Düsse ehr Verdammnis is ganz recht. _Kap. 6, 1. 2._
9. Wat seggt wi denn nu? Hebbt wi wat vörut? Gar nicks. Denn wi hebbt vörhen bewiest, dat beide, Juden un Griechen, alle unner de Sünne sünd. _Kap. 11, 32. Gal. 3, 22._
10. As denn schreben steiht: Dar is nich, de gerecht is, ok nich een; _Ps. 14, 3. 53, 4._
11. Dar is nich, de verständig is; dar is nich, de na GOtt fragen deiht;
12. Se sünd alle afweken un alltosam undüchdig warn; dar is nich, de Gudes deiht, ok nich een;
13. Ehr Kehl is en apen Graf, mit ehr Tungen bedreegt se, Odderngift is unner ehre Lippen; _Ps. 5, 10. 140, 4._
14. Ehr Mund is vull vun Fluchen un Bitterkeit; _Ps. 10, 7._
15. Ehr Föt sünd ilig, Blot to vergeten; _Spr. 1, 16. Jes. 59, 7._
16. Up ehr Weg is nicks as Verdarven un Elend;
17. Un den Weg to den Freden weet se nich;
18. Dar is keen Gottesfurcht vör ehr Ogen; _1. Mos. 20, 11. Ps. 36, 2._
19. Wi weet awer, dat wat dat Gesetz seggt, dat seggt dat to de, de unner dat Gesetz sünd, up dat Jedereen sin Mund tostoppt ward un de ganze Welt vör GOtt schuldig si; _Ps. 107, 42. Ezech. 16, 63. Gal. 3, 22._
20. Darum dat keen Fleesch dörch Gesetzes Warke vör Em gerechtfardigt warrn ward, denn dörch dat Gesetz kummt Erkenntnis vun de Sünnen. _Gal. 2, 16. Ps. 143, 2._
21. Nu is awer ahn Todohn vun dat Gesetz de Gerechtigkeit, de vör GOtt gellt apenbart un betügt dörch dat Gesetz un de Propheten. _Joh. 5, 46. Apost. 10, 43._
22. Ik red awer vun solche Gerechtigkeit vör GOtt, de dar kummt dörch den Gloven an JEsus Christus, to alle un up alle, de dar gloven doht.
23. Denn hier is keen Unnerscheed, se sünd alltomal Sünner un ehr fehlt de Ruhm, den se vör GOtt hebben schulln. _Kap. 10, 12. Gal. 3, 22. 28. 1. Kön. 8, 46._
24. Un warrn ahn Verdeenst gerecht makt ut Sin Gnad dörch de Erlösung, de dörch Christus JEsus geschehn is, _Eph. 2, 8._
25. Weken GOtt hett vörstellt to en Gnadenstohl, dörch den Gloven in Sin Blot, un Sin Gerechtigkeit apenbar makt, dewiel He de vörher geschehenen Sünden nich bestraft, sonnern se mit Sin göttliche Geduld driggt. _3. Mos. 16, 15. Ebr. 4, 16._
26. Up dat He to düsse Tieden anbäden schull de Gerechtigkeit de vör Em gellt, up dat He alleen gerecht sin un gerecht maken dä den, de dar an JEsus gloven deiht.
27. Wo blift nu dat Rühmen? Dat is ut. Dörch wat för en Gesetz? Dörch dat Gesetz vun de Warke? Nich also, sonnern dörch dat Gesetz vun den Gloven. _Kap. 2, 17. 23. 4, 2. 1. Cor. 1, 29. 31._
28. So is dat nu unse Övertügung, dat de Minsch gerecht ward, ahn de Warke vun dat Gesetz alleen dörch den Gloven. _Gal. 2, 16._
29. Oder is GOtt alleen de GOtt vun de Juden? Is He nich ok de GOtt vun de Heiden? Ja, gewiß, ok de GOtt vun de Heiden. _Kap. 10, 12. Mal. 2, 10. 1. Cor. 12, 6._
30. Sintemal dat en enige GOtt is, de dar gerecht maken deiht de Beschniedung ut den Gloven un de Vörhut dörch den Gloven.
31. Wat, schafft wi denn dat Gesetz af dörch den Gloven? Gewiß nich! Sonnern wi bestätigt dat Gesetz. _Matth. 5, 17-19._
Dat 4. Kapitel.
1. Wat schüllt wi denn seggen, dat unse Vader Abraham funnen hett na dat Fleesch?
2. Dat seggt wi: Is Abraham dörch de Warke gerecht warn, denn hett he wol Ehr, awer nich vör GOtt.
3. Wat seggt denn de Schrift? Abraham hett GOtt glovt un dat is em as Gerechtigkeit torekent. _1. Mos. 15, 6. Gal. 3, 6._
4. Den awer, de mit de Warke umgeiht, ward de Lohn nich ut Gnad torekent, sonnern ut Plicht. _Kap. 11, 6. Matth. 20, 7. 14._
5. Den awer, de nich Warkdeenst drieben deiht, glovt awer an den, de de Gottlosen gerecht maken deiht, den ward sin Glov torekent as Gerechtigkeit. _Kap. 3, 28._
6. So as denn ok David seggt: Dat de Seligkeit alleen si för den Minschen, weken GOtt torekent de Gerechtigkeit ahn Todohn vun de Warke, indem dat he sprickt:
7. Selig sünd de, weke ehr Missedahten vergeven sünd, un weke ehr Sünden todeckt sünd; _Ps. 32, 1. 2._
8. Selig is de Mann, den GOtt keen Sünd toreken deiht.
9. Un düsse Seligpriesung, gelt se för de Beschniedung, oder för de Vörhut? Wi möt ja seggen, dat Abraham si sin Glov to Gerechtigkeit rekent.
10. Woans is he em denn torekent? As he in de Beschniedung oder in de Vörhut weer? Ahn Twiefel nich in de Beschniedung, sonnern in de Vörhut.
11. Dat Teken awer vun de Beschniedung kreg he to en Siegel vun de Gerechtigkeit dörch den Gloven, den he noch in de Vörhut har, up dat he war en Vader to alle de de gloven doht in de Vörhut up dat desülvigen ok torekent ward de Gerechtigkeit. _1. Mos. 17, 10._
12. He war ok en Vader vun de Beschniedung, nich alleen vun de, de vun de Beschniedung sünd, sonnern ok vun de, de dar wandelt in de Fotsporen vun den Gloven, weke weer in unsern Vader Abraham as he in de Vörhut weer. _Matth. 3, 9._
13. Denn de Tosag’, dat he de Arv vun de Welt sin schull, is Abraham un sin Samen nich makt dörch dat Gesetz, sonnern dörch de Gerechtigkeit vun den Gloven. _1. Mos. 17, 2. 6._
14. Denn wenn de vun dat Gesetz Arven sünd, so is de Glov nicks un de Tosag’ is ut. _Gal. 3, 18._
15. Sintemal dat Gesetz blot Arger anrichten deiht, denn wo dat Gesetz nich is, dar is ok keen Övertredung. _Kap. 3, 20. 5, 13. 7, 8. 10._
16. Darum mutt de Gerechtigkeit dörch den Gloven kamen, up dat se ut Gnaden si un de Tosag’ fast blieven deiht för allen Samen; nich alleen för den, de unner dat Gesetz is, sonnern ok för den, de Abraham sin Gloven hett, weke is de Vader vun uns alle. _Gal. 3, 18._
17. As schreven steiht: Ik hef di sett to en Vader vun veele Völker vör GOtt, den du Gloven holn hest, de dar lebendig makt de Doden un röpt dat, wat nich is, dat dat sin schall. _1. Mos. 17, 5._
18. Un he hett glovt up Hoffnung, as nicks to hoffen weer, up dat he wör en Vader vun veele Völker, as denn to em seggt is: Also schall din Samen sin. _1. Mos. 15, 5._
19. Un he war nich swach in den Gloven, seeg ok nich up sin egen Liev, de all afstorben weer, dewiel he binah hunnertjährig weer, ok nich den afstorben Liev vun Sarah. _1. Mos. 17, 17._
20. Denn he twiefel nich dörch Ungloven an GOtt Sin Tosag’, sonnern war stark in den Gloven un gev GOtt de Ehr. _Ebr. 11, 7._
21. Un wuß up dat allergewiste, dat, wat GOtt verheeten deiht, dat kann He ok dohn. _Ps. 115, 3. Jes. 59, 1. Luk. 1, 37._
22. Darum is dat em ok to Gerechtigkeit rekent. _1. Mos. 15, 6._
23. Dat is awer nich schreven alleen sintwegen, dat em dat torekent is. _Kap. 15, 4._
24. Sonnern ok unsetwegen, weke dat schall torekent warrn, wenn wi gloven doht an den, de unsern HErrn JEsus uperweckt hett vun de Doden. _Apost. 2, 24._
25. De dar is um unse Sünden willen darhen geven, un wegen unse Gerechtigkeit uperweckt.
Dat 5. Kapitel.
1. Dar wi nu denn sünd gerecht warn dörch den Gloven, so hebbt wi Freden mit GOtt dörch unsern HErrn JEsus Christus. _Kap. 14, 17. Jes. 32, 17. 18. Joh. 16, 33._
2. Dörch weken wi ok den Togang kregen hebbt in den Gloven to düsse Gnade, in de wi staht, un rühmt uns mit de Hoffnung vun de tokünftige Herrlichkeit, de GOtt geven ward. _Eph. 2, 18. Kap. 3, 12._
3. Nich alleen awer dat, sonnern wi rühmt uns ok mit de Bedröfnisse, dewiel wi weet, dat Bedröfnis Geduld bringen deiht; _Jak. 1, 2._
4. Geduld awer bringt Erfahrung, Erfahrung awer bringt Hoffnung; _Jak. 1, 3._
5. Hoffnung awer lett nich to Schanden warrn. Denn GOtt Sin Leev is utgahten in unse Hart dörch den heiligen GEist, de uns geven is. _Ebr. 6, 18. 19._
6. Denn, as wi noch swach weern, is Christus to Sin Tied för de Gottlosen storven.
7. Nu starvt kum Jemand för enen Frommen, för enen Guden much villicht Jemand starven. _Joh. 15, 13._
8. Darum priest GOtt Sin Leev gegen uns, dat Christus för uns storven is, as wi noch Sünder weern. _Joh. 3, 16._
9. So ward wi jo veelmehr dörch Em bewahrt warrn vör den Torn, nadem wi dörch Sin Blot gerecht spraken sünd.
10. Denn so wi mit GOtt versöhnt sünd dörch Sin Söhn Sin Dod, as wi noch Fiende weern, woveel mehr ward wi selig warrn dörch Sin Leven, so wi nu versöhnt sünd.
11. Nich alleen vun dat, sonnern wi rühmt uns ok mit GOtt, dörch unsern HErrn JEsus Christus, dörch weken wi nu de Versöhnung kregen hebbt.
12. Darum, gliek wi dörch enen eenzigen Minschen de Sünd in de Welt kamen is, un de Dod dörch de Sünd, also is ok de Dod to alle Minschen dörchdrungen, dewiel se alle sündigt hebbt; _Kap. 6, 23._
13. (Denn de Sünd weer wol in de Welt bet up dat Gesetz, awer wo keen Gesetz is, dar achtet man nich up de Sünd; _Kap. 4, 15._
14. Sonnern de Dod herrschte vun Adam an bet up Moses, ok över de, de nich sündigt hebbt, mit desülvige Övertredung as Adam, weke is en Bild vun den, de tokünftig weer. _1. Cor. 15, 21. 45. 55._
15. Awer dat hett sik nich so mit de Glov as mit de Sünd! Denn so an Een sin Sünd Veele storven sünd, so is veelmehr GOtt Sin Gnad un Gav veelen rieklich wedderfahren, dörch den enigen Minschen, JEsus Christus, Sin Gnad. _1. Cor. 15, 22. Joh. 1, 16._
16. Un dat hett sik nich so mit de Gav, as mit de Sünd, de dörch den Enen begahn is. Denn dat Ordeel is kamen ut een Sünd bet hen to de Verdammnis, de Gav awer helpt ok ut veele Sünd to de Gerechtigkeit.
17. Denn so um den Enigen sin Sünd willen de Dod herrscht hett dörch den Eenen, veelmehr ward de, de dar kriegt de Füll vun de Gnad un vun de Gav to de Gerechtigkeit, herrschen in’t Leven dörch den Enen, JEsus Christus.)
18. Gliek as nu dörch Enen sin Sünd de Verdammnis över alle Minschen kamen is, also is ok dörch Een Sin Gerechtigkeit de Rechtfardigung vun dat Leven över alle Minschen kamen. _1. Cor. 15, 22._
19. Denn gliek as dörch Een Minsch sin Ungehorsam veele Sünder warn sünd, so ward dörch Een Sin Gehorsam veele Gerechte.
20. Dat Gesetz awer is nebenbi inkamen, up dat de Sünd mächtiger war. Wo awer de Sünd mächtig warn is, dar is de Gnad noch veel mächtiger warn. _Kap. 4, 15. 7, 8. Gal. 3, 19._
21. Up dat, gliek as de Sünd herrscht hett dörch den Dod, so schall de Gnad ok herrschen dörch de Gerechtigkeit to dat ewige Leven dörch JEsus Christus, unsern HErrn. _Kap. 6, 23._
Dat 6. Kapitel.
1. Wat schüllt wi hierto seggen? Schüllt wi denn in de Sünd blieven, up dat de Gnad desto mächtiger ward? _Gal. 2, 17._
2. Gewiß nich! Wo schüllt wi in de Sünd leven, de wi jo afstorven sünd? _Gal. 6, 14._
3. Weet ji nich, dat so veele as in JEsus Christus döfft sünd, de sünd in Sinen Dod döfft? _Gal. 3, 27. Kol. 2, 12._
4. So sünd wi jo mit Em begraven dörch de Döp in den Dod, up dat, ebenso as Christus is uperweckt vun de Doden, dörch den Vader Sin Herrlichkeit, so schüllt ok wi in en nie Leven wandeln. _Kap. 8, 10. Eph. 4, 23. Kol. 3, 8. 1. Pet. 2, 1. 4, 1. 2. Ebr. 12, 1._
5. So wi awer mit Em tosamen wussen sünd to glieken Dod, so ward wi Em ok in de Uperstahung gliek sin. _2. Tim. 2, 11._
6. Dewiel dat wi weet, dat unse ole Minsch mit Em krüzigt is, up dat de sündliche Liev uphörn deiht, dat wi vun nu af an nich mehr de Sünd deenen doht. _Gal. 5, 24._
7. Denn wer storven is, de is rechtfardigt vun de Sünd.
8. Sünd wi awer mit Christus storven, so glovt wi, dat wi ok mit Em leven ward;
9. Un weet, dat Christus, nadem He vun de Doden uperweckt is, nu nich mehr starven deiht. De Dod ward vun nu af an nich mehr över Em herrschen. _Offenb. 1, 18._
10. Denn dat He storven is, dat is He de Sünd afstorven, een för alle Mal, dat He awer leven deiht, dat levt He GOtt. _Ebr. 9, 28. Jes. 53, 10._
11. Also ok ji, hollt jug darvör, dat ji de Sünd afstorven sünd un levt GOtt in Christus JEsus, unsern HErrn.
12. So lat nu de Sünd nich herrschen in jug starvlichen Liev, ehr to gehorchen in sin Lüsten. _1. Mos. 4, 7. Ps. 119, 133._
13. Noch gevt jug Lidmaten de Sünd hen to Waffen vun de Ungerechtigkeit, sonnern stellt jug sülvst GOtt dar, as son Lüd, de vun de Doden lebendig makt sünd, un jug Lidmaten GOtt to Waffen vun de Gerechtigkeit.
14. Denn de Sünd ward nich herrschen können över jug, sintemal ji nich unner dat Gesetz sünd, sonnern unner de Gnad. _1. Mos. 4, 7._
15. Wa denn? Schüllt wi sündigen, dewiel wi nich unner dat Gesetz, sonnern unner de Gnad sünd? Dat fehl ok noch! _Joh. 1, 16._
16. Weet ji nich, weken ji jug begevt to Knechts in Gehorsam, den sin Knecht sünd ji, den ji gehorsam sünd, dat si de Sünd to den Dod, oder den Gehorsam to de Gerechtigkeit. _Joh. 8, 34._
17. GOtt awer si Dank, dat ji Knechts vun de Sünd west sünd, awer nu gehorsam warn vun Harten för dat Vörbild vun de Lehr, de ji övergeven sünd.
18. Denn nadem ji frie warn sünd vun de Sünd, sünd ji Knechts warn vun de Gerechtigkeit. _Joh. 8, 32._
19. Ik mutt minschlich darvun reden, wegen de Swachheit vun jug Fleesch. Gliek as ji jug Lidmaten stellt hebbt in den Deenst vun de Unreinlichkeit, un vun een Ungerechtigkeit to de anner, also stellt nu ok jug Lidmaten to den Deenst vun de Gerechtigkeit, dat se hillig warrn. _Kap. 3, 5. 6, 13._
20. Denn as ji de Sünd ehr Knechts weert, dar weert ji vun de Gerechtigkeit fri. _Joh. 8, 34._
21. Wat harrn wi nu to de Tied vör Frucht? Weke ji jug nu schamen doht, denn dat End vun desülvige is de Dod. _Ezech. 16, 61. 63. Röm. 8, 6._
22. Nu ji awer vun de Sünd fri un GOtt Sin Knechts warn sünd, hebbt ji jug Frucht, dat ji hillig warn, de Lohn awer dat ewige Leven. _1. Pet. 1, 9._
23. Denn de Sünd ehr Löhnung is de Dod, awer GOtts Gav is dat ewige Leven in Christus JEsus, unsern HErrn. _Kap. 5, 12._
Dat 7. Kapitel.
1. Weet ji nich, leeven Bröder, (denn ik rede mit de, de dat Gesetz weet,) dat dat Gesetz över den Minschen herrschen deiht, so lang as he levt? _Kap. 6, 14._
2. Denn en Fru, de den Mann tohört, is, so lang as de Mann leven deiht, an dat Gesetz bunnen; wenn awer de Mann starvt, so is se los vun dat Gesetz, dat den Mann angeiht.
3. Wenn se nu bi en annern Mann is, so lang de Mann leven deiht, ward se en Ehebrekerin nennt, wenn awer de Mann starvt, is se fri vun dat Gesetz, dat se nich en Ehebrekerin is, wenn se bi en annern Mann is. _Matth. 5, 32._
4. Also ok, mine Bröder, sünd ji dod makt för dat Gesetz dörch Christus Sin Liev, up dat ji en annern tohört, nämlich den, de vun de Doden uperweckt is, up dat wi GOtt Frucht bringt.
5. Denn as wi in dat Fleesch weern, do weern de sündlichen Lüste, de dörch dat Gesetz lebendig warn, kräftig in unse Lidmaten, den Dod Frucht to bringen. _Kap. 6, 21._
6. Nu awer sünd wi vun dat Gesetz los un dat afstorven, dat uns gefangen heel, also dat wi deenen schüllt in dat nie Wesen vun den GEist un nich in dat ole Wesen vun de Bokstaven. _Kap. 6, 2._
7. Wat schüllt wi denn nu seggen? Is dat Gesetz Sünd? Dat fehl ok noch! Awer de Sünd war ik nich kund, ahn dörch dat Gesetz. Denn ik muß nicks vun de Lust, wenn dat Gesetz nich seggt harr: Lat di nich gelüsten! _2. Mos. 20, 17._
8. Dar neem awer de Sünd Anstot an dat Gebot un weck in mi allerlei Lüste up. Denn ahn dat Gesetz weer de Sünd dod. _Joh. 15, 22._