Part 2

Spéculer, muốn dịch ra thì dịch là đầu cơ. Cơ là cơ hội, đầu cơ nghĩa là gieo cho trúng vào cơ hội. Tức như năm trước, khi cuộc Âu chiến phát ra, có người liệu rằng thứ phẩm tím bán chạy lắm, nó xuất sản ở nước Đức, mà dạo nầy Đức bị tuyệt giao trong đường kinh tế, chắc không còn đem phẩm tím bán cho ta nữa đâu. Rồi họ đổ tiền ra mua sỉ hết cả phẩm tím ở các hãng và trữ lại để bán, sau quả nhiên họ được lợi không biết mấy. Lại như trong khi giá bạc đồng của ta và giá franc của Pháp trồi sụt không thường, thì cũng có người liệu trước được sự trồi sụt ấy mà đem tiền gởi nhà băng, khi gởi vào bằng tiền nầy, khi lấy ra bằng tiền kia, cũng có bội lợi như vậy. Những sự như vậy, trong tiếng Pháp kêu là spéculer thì ta kêu bằng đầu cơ, chớ nói kinh thương sao đặng?

15 - Yêu cầu không cần làm dữ

Hai chữ yêu cầu và thỉnh cầu đã có giải trong một số trước, cũng ở mục Vai ngự sử trên đàn văn. Vậy mà hôm nay thấy trong tạp chí kia nói cũng sai nữa.

Họ giải chỉ một chữ yêu cầu mà giải là xin mà ra điều làm dữ. Như vậy cũng cho trúng, nhưng còn chưa trúng cả.

Theo chúng tôi thì yêu cầu chỉ là đòi cho được điều gì mà có lấy điều kiện (condition) để ép kẻ mình đòi mà thôi, chớ không phải là làm dữ cả đâu.

(Bị bỏ một đoạn)

Vậy chúng tôi xin giải lại theo như chúng tôi đã giải trước: yêu cầu là đòi cho được điều gì mà có đem điều kiện ra để bắt buộc người mình đòi.

C. D.

   

Chú thích

- ▲ Ở kỳ thứ hai Vai ngự sử trên đàn văn , tác giả đánh số tiếp từ mục số 6, quên rằng kỳ trước cũng đã chấm dứt ở mục số 6.

- ▲ Nội các ta hồi xưa - bây giờ ở Huế vẫn còn - là như cái phòng giấy riêng (secrétariat particulier) của vua, chớ không như nội các của các nước lập hiến ngày nay, là gồm cả các quan tổng trưởng các bộ (nguyên chú của Phan Khôi).

- ▲ Hư hàm 虛 銜 là hàm trống, cũng như titre honoraire.

- ▲ Kỳ thứ năm Vai ngự sử trên đàn văn tác giả không đánh số mục; ở đây đánh số tiếp.