Part 2

Cái bài “ Giáo hiếu ” , nói về sự trục xuất của hai ông Diệp Văn Kỳ và Bùi Thế Mỹ, đăng ở mục này trước kia, chỉ là một bài thuộc về thể văn “phản ngữ” (ironie), [ 3 ] vốn không phải mạt sát gì hai ông ấy. Thế mà vì một vài bạn đồng nghiệp cắt nghĩa sai đi để tố cáo chúng tôi, thành thử trong dư luận cũng có một số người hiểu lầm và trách móc.

Thật ra thì không có gì đáng trách móc cả, nhưng cái bài của Thần báo đã bị dư luận không dung thì bài của Sông Hương cũng bị không dung nốt, có thế mới thấy đụng là sự thường.

May sao gần đây chúng tôi có tiếp được nhiều thơ gửi đến minh oan cho bài “ Giáo hiếu ”. Nhân đó tôi biết rằng đụng vào dư luận cũng còn khá, không nguy hiểm như đụng vào cái gì cứng của chính phủ, không chết cũng bị thương.

BÊ CA

KỸ MÀ CÒN SÓT

Giữa kỳ Hội chợ Huế lần nầy, Bộ Kinh tế của Nam triều có mở một cuộc thi về luận văn Kinh tế. Ba vấn đề do Bộ ấy ra, đã đăng trong Sông Hương số vừa rồi.

Vấn đề thứ nhất hỏi về việc di dân và dinh điền. Ai có đọc qua chắc cũng thấy cái chỗ tư lự của quan Thượng Bộ Kinh tế thật là tới nơi tới chốn.

Hỏi về việc di dân và dinh điền mà ngài cũng không quên việc tài chánh, tôi phải phục ngài là hết sức thông minh.

Quan Thượng biết cái bộ của ngài không có tiền cũng như hết thảy dân Trung Kỳ đều biết vậy. Nếu trong đề ra bắt người ta bàn vông vông những việc lớn lối mà khi mở tủ sắt của Bộ Kinh tế ra, chỉ vỏn vẹn có ba trăm bạc, thì chẳng là một việc làm để giúp cho mấy tờ hài báo một đề mục khôi hài! Quan Thượng nghĩ kỹ lắm, ngài chăm lo sự kiếm tiền.

Rồi cũng trong vấn đề, ngài nói cho chúng ta biết rằng kiếm tiền chỉ có hai cách, là quyên liễm và mở quốc trái. Riêng về sự mở quốc trái, quan Thượng chỉ chưa quyết định phải mấy năm mới trả vốn xong và trả tiền lời bao nhiêu, bèn đem hỏi thí sanh.

Nhơn việc di dân mà nghĩ đến cách kiếm tiền, nhơn việc quốc trái mà nghĩ đến sự trả vốn và trả lãi, thật quan Thượng nghĩ kỹ lắm, tâm tư của ngài thật là chu đáo.

Nhưng theo tôi thì kỹ mà cũng còn sót.

Ngài chưa nghĩ đến chỗ mở quốc trái thì ai đứng mở, ai đứng ký tên trong trái phiếu.

Ở các nước giàu mạnh, thì người chủ trương việc mở quốc trái là quan Thượng Bộ Tài chánh. Nhưng Bộ Tài chánh của Nam triều thì có thể đảm nhận việc ấy được không?

Năm trước có một lần quan Thượng Bộ Tài chánh ra lệnh định giá đồng bạc là bảy quan, không ai được mua bán trồi hay sụt; nhưng mà rồi cái lệnh ấy không ai tuân cả, đồng bạc cứ theo giá chợ lên xuống đến bây giờ.

Vậy thì, định giá đồng bạc còn chẳng được thay, huống chi mở quốc trái! Quan Thượng Kinh tế chắc không mong quan Thượng Tài chánh chủ trương việc ấy được rồi, thế thì còn mong ở ai?

Ai, ai là người đủ tín nhiệm để đứng ký tên trong trái phiếu hầu có vay tiền mà làm công việc di dân? Ai, ai là người sẽ đứng ra chủ trương việc ấy, tưởng quan Thượng phải nghĩ đến trước khi nghĩ đến sự trả vốn và trả lời.

Thế mà trong vấn đề không thấy nói tới, cho nên tôi bảo quan Thượng nghĩ kỹ mà còn sót.

BÊ CA

   

Chú thích

- ▲ bảy đáp: chưa rõ nghĩa; các từ điển từ Việt cổ không có từ này; nhưng trong ngữ cảnh, ta có thể hiểu “bảy đáp” là tên gọi người làm nghề giết mổ súc vật. Phan Khôi đã từng dùng từ “bảy đáp” này khi dịch “ Thích khách liệt truyện ” của Tư Mã Thiên và chú thích là: “bảy đáp là nghề làm thịt và bán”.

- ▲ Joseph Jules Brévié, giữ chức Toàn quyền Đông Dương từ tháng 9/1936 đến 23/8/1939.

- ▲ ironie (chữ Pháp): mỉa mai, phản ngữ.