Chapter 4

De reis ging verder per boot, het meer en den Rijn af naar Schaffhausen. Dat was eene hoogst aangename vaart. Na een tijd op het open meer gestoomd te hebben en het aardige dorp Ermatingen voorbij gevaren te zijn, kregen we rechts het heerlijke eiland Reichenau en links, bijna in het groen verscholen, het kasteel Arenenberg, waar Napoleon III in zijne jeugd verblijf hield, en dat thans door keizerin Eugenie voor een liefdadig doel is afgestaan. We zien de oevers allengs elkander naderen en de vernauwing van het meer wordt ten laatste een rivier; we bevaren nu vader Rijn, hier een krasse oude heer, die zijne wateren met volle mannenkracht voortstuwt. Tal van hoogst schilderachtige dorpen, daaronder vooral Berlingen en het stadje Stein am Rhein, en verderop Dieszenhofen, tooiden het landschap weergaloos fraai. Een paar houten bruggen in overouden vorm schenen hier en daar de verdere vaart te versperren. Het water was zeer hoog; de kapitein deelde mij mede, dat er ongeveer twee meter meer water stond dan gewoonlijk. Vandaar dat op vele plaatsen de boomen met hunne takken in het water hingen, die het uitzicht steeds bekoorlijker maakten. Hier en daar gaven scherpe bochten nog fraaier uitkijk. Stroomversnellingen, om angstigen zeer angstig te maken; de boot ging soms met een zetje van den eenen oever naar den anderen over, om dan, met tegenslag der raderen, toch nog met snelle vaart vooruit te schieten. En bij al dat fraais trof ik allervermakelijkst reisgezelschap; een aantal heeren en dames, opzichtig uitgedost en zeer spraakzaam, in hun gesprek aanhoudend van een duitsch dialekt in leelijk amerikaansch-engelsch overspringend. Zij bootsten met hunne talen de boot na bij het verwisselen van het vaarwater.

Dichter bij Dieszenhofen komend, raakte het engelsch op den achtergrond, en kreeg het duitsche dialekt den boventoon. Ik hoorde zeggen: "Wij worden stellig afgehaald!" Waarop eene andere partij liet volgen: "En wij worden afgehaald met rijtuig en paard!" De derde partij riep toen: "En wij worden afgehaald met rijtuig en twee paarden!" Toppunt van glorie, toen er drie rijtuigen elk met twee paarden te Dieszenhofen op de kade stonden te wachten.

Ze was hun gegund die glorierijke aankomst in hun land; het waren alle gezinnen die voor vele, jaren hun vaderland hadden verlaten en naar Amerika waren verhuisd, om daar eenig fortuin te maken. Zij waren geslaagd, al waren zij blijkbaar niet tot de hoogste millioenen-sport opgeklommen, en kwamen nu op bezoek bij hunne bloedverwanten in het oude land.

Men komt te Schaffhausen aan, aan den voet van het oude kasteel Munot. Den waterval had ik reeds herhaaldelijk bezocht, en ik besteedde nu den volgenden morgen de uren voor mijn vertrek, om de schilderachtige stad nog eens op mijn gemak te bekijken. Die oudere huizen met hunne fraaie erkers, waarop de wapens der stichters en vroegere bewoners sierlijk uitgebeiteld waren, of bij ontstentenis van heraldiek, aardige voorstellingen met bloemfestoenen of zinnebeelden van handel, landbouw of nijverheid, deden het goed in die kronkelende straten. Schaffhausen is bovendien eene zeer welvarende plaats met flinke nieuwe wijken naast hare oude monumenten.

Van Schaffhausen spoorde ik naar Singen, toen over de Schwarzwaldlijn en over Frankfort en Keulen naar Amsterdam terug.