Part 5

Nu rechts of slinghs gewent; of quellen u de bochten, Die dese wereld laeckt, en d' oude tijden sochten? Leght beider redenen in d' een' en d' ander' schael; Wy hebben veel gelijcks, maer min als altemael. Een' lange ry Voorhouts te samen te sien krimpen En sluyten tot een punt, gelijck des Backers timpen, Verheught des Kijckers oogh, al waer het noch soo dom, En in de red'lickheit gaet alle recht voor krom: Maer 't kromm' heeft oock sijn' deughd, en 't buygen van de stegen, Ontwalght den Wandelaer van al te lange wegen; Of, sijnse wat te kort, de kromte maektse langh, En, soo de plaets gebreeckt, de konst is in 't verlangh Het een is prijsens waerd, het ander niet te laken; Elck een voldoet sijn smaeck, elck een versnipt sijn laken Naer eigen welgeval: eens was 't een spitsche schoen, Nu kan een' platte leest, en anders geen, voldoen. Eens was de broeck soo smal, als mag're menschendyen, Nu zij 't soo goed als 't wil, de mode wil 't niet lyen; En 't zij dan spits, of rond, of langh, of ruym, of smal, Elck weet sijn' verwe voor sijn kostelicke mal[115]. De gril rolt als de Tijd: wil yemand Rechter wesen, Het vonnis, ben ick wijs, en sal men hier niet lesen: 't Zijn smaken, en die staen den vryen mensche vry: Laet niemant oordeelen van 's naesten leckerny: De rechte Dreef is recht, de kromm' heeft oock haer voordeel: Sus doen, soo laten doen, is 't veilighst, in mijn oordeel; En die den minsten haet soeckt in de meeste rust, Vergunn' aen yeder een sijn' onbesproken lust.

In 't praten vind ick ons het hoeckjen om gekropen Die naer 't Langh Achterom het Korte[116] door wil loopen. Is niet verr' van de Merckt: soo gaet het hier in 't groen: Maer die gelijckenis en kan my niet voldoen: De Boomen passen best tot voorbeeld van de Boomen: Denckt, dat wy 't schoon Voorhout ten einde zijn gekomen: Nu volgt de Kneuterdijck, en stracks de Plaets daer aen: Daer heb ick 't, Hagenaer, en treckt het u niet aen; Noch stoff' ick om den prijs: Ghy levert niets als Linden Naer Linden op de ry: hier is wat niews te vinden, In 't niewe Pad niew Blad; Verandering verheught, En al dat sterf'lick is kan walgen aen de vreughd Die evenstadigh is: De vriendelickste toonen Vervelen op den duer: het oor rust op 't verschoonen, En alle lid begeeft, dat niet verpoost en werdt; Veel soets vergalt sich; jae, langh kittelen wordt smert. Noch is ons oogh het viest en keurighst aller leden: 't Wil wisselen, of 't kreunt, ja, van bevallickheden; En die de reden soeckt van sijn' beweeghlickheid, Sal vinden, datse daer, en naulicks elders leît.

De niew' bevallickheit, daer 't hier mê staet te vleyen, Is 't lieve loover-groen van suyver' Esschen Meyen. Daer valt min schaduws af dan m'onder Linden siet: Maer schaduwen zijn wind, of schaduwen zijn niet: Het lichaem maeckt den man, de stammen zijn de Boomen: Als 't op de waer aenkomt, voldoet men met geen droomen: Stae by, taey' Esschen waer! De waerde van uw trouw Verdiende wel wat roems, dat hier staen proncken souw; Maer is de Vred' in 't land, ick wilse niet verstooren; Ter Hellen met den krijgh; 'k magh van geen' Piecken hooren, Die dunne Boomen, met een vinnigh ijsren blad! Als 't aen mijn vonnis stond, hy sat noch op een rad, Die d' eerste Esschen stam tot sulcken grouwel kliefde, En menschen raserny met wapenen geriefde. Blijft Boomen tot der dood, plantsoenen van mijn hand: En, soo u Ouderdom, nae' menigh jaer, ontplant, Leent liever uw gebeent voor Pijlen en voor Bogen, En wordt voor tijd-verdrijf geschoten en getogen, Dan dat ghy menschen-vleesch soudt scheuren met geweld, En trecken uyt het groen in een rood bloedigh veld. 't Is langh genoegh gedolt in tweemael veertigh jaren[117], Om eens den Esschen tack tot Bijl en Ploegh te sparen. Laet noyt de Son op gaen, God Vader, en God Soon, God Geest, dry-eenigh God! die ons den ouden toon, Den on-toon, valsch geluyd van Trommelen en Fluyten, Van niews opheffen sie van binnen of van buyten; Laet Dijn' geterghde wraeck versaedt zijn in 't verderf Van ons geburigh volck[118], daer nu Dijn heiligh erf, Dijn' Kercke light versmoort en in haer bloed versopen, Haer Konincklicke bloed, en buyten hulp en hopen, En buyten trouw en troost voor eewigh schijnt ontdaen, 't En zij ghy met de boos' eens in 't gericht wilt gaen.

Daer was ick over Zee: afgrijsen doet my keeren, Van daer een eenigh Heer gesplist is in veel' Heeren, Van daer een' Kroon, een' Kroon, en noch een' Kroon[119] verrast Op hoofden is geraeckt, daer op sy niet en past.

Hoe soet is 't in mijn Laen te komen uyt die stancken! Wat hebben wy met ernst den Hemel te bedancken, Voor 't sachte spiegelen aen volckeren, diens quaed Het onse schier--niet schier, maer verr' te boven gaet! 'k Heb met den Esch gedaen, Esch-doornen, schooner troncken, Ghy mooght niet ongemelt mijn' Vierhoeck om staen proncken. (Dit 's 't Merckt-veld, of de Plaets, naest aen 't Kort Achterom, Of aen mijn Kneuterdijck) ick heet my wellekom, En, vrienden, u met een, die met mijn' trage treden Tot op dit groene Ruym geduldigh zijt geschreden. Leent noch wat lijdsaemheids eer dat wy verder gaen, 't Is mogelick de pijn wat waerdigh stil te staen. My dunckt het is een Plein: een Pleintje sult ghy 't noemen: Maer, daer de waerheit spreeckt, en schroom ick niet te roemen. Denckt aen het hoogh gebouw van balcken, verr' gebrocht[120], Dat geen vervuyl en kent van Spinnewebs gedrocht: Denckt aen het trots gewelf van Hollands oude Heeren, Daer dusend menschen daeghs en dusend in verkeeren, Daer dack, en muren toe, gekropt zijn met den pracht Van Spaensche Vendelen by Wilhelm t'huys gebracht, By Maurits menighmael, by Frederick om 't beste, By Wilhelm ander mael: (God geve niet voor 't leste: Soo 't oyt gebeurde dat de leste van dien stam Den toom van 's Vaderlands bestier te stade quam) Daer eens het bloedigh jock geschopt en afgesworen, En uyt de slaverny de Vryheit is geboren; Daer laest der pijlen knoop, die op het slippen stond, Van niews versekert is in broederlick verbond, 't En is geen Kamertjen: 't magh wel een' Kamer heeten: 't En magh geen' Kamer zijn: een' Sael is 't, die wy weten Dat by de grootste staet; een vloer, daer menigh voet Den anderen doorwert en geen belet en doet.

Maer, brenght de Maet-ry voort, 'k sal 't tot een vloertje maken, Een Vloertje tot mijn Plein: nu schijnen 't stijve kaken; Stracks sullen 't slappe zijn; wat zijn thien roeden vlacks Op vier of vijf in 't kruys? veel, seght ghy, onder dacks: 't Is seker en bekent: maer dobbelt doet veel schelen, En dobbel is de[121] vloer, en tweemael hier de deelen Van gins het breed en 't lang; Siet vry mijn Pleintjen aen: Daer ghy staet, souden pas twee Hoofsche Saelen staen; Maer 't schijnt niet. Dat 's soo waer, dat ick, die 't hoor te weten, Mijn selven menighmael de mis-maet heb verweten, Mijn' oogen menighmael in 't ongelijck gestelt; Tot dat ick 't wiss' en 't waer van niews had overtelt, En 't vonnis tegens mijn steegh onverstand gestreken. Doe 't waer was en waer bleef, bestond ick, de gebreken Van 's menschen oordeel ('k meen sijn oogh-deel) aen te gaen, En, dool ick nu noch niet, soo hebb ick 't doe[122] verstaen.

Dit Plein is, als ick sey, twee Saelen; maer twee Saelen Met ééne kapp' bedeckt; en die kapp' doet ons dwalen: Die kapp' is 't halve rond des Hemels, dat wy sien; En tegens sulcken kapp' wat is dit Plein? misschien Een punt, in duysenden van punten doorgesneden. Doe pleitt' ick tegens my, doe vraeghden ick mijn Reden: Is 't wonder, dat het krimpt en klein wordt in ons oogh? Is 't wel een stuckjen van een pees tot sulcken boogh? Langhs die leêr klom ick op tot boven all' de buyen, Die 't Zuyden tegens 't Noord,'t Oost tegens 't Westen ruyen By dagelicks krackeel: van daer tot by de Maen, Van daer verby de Son, tot daer de Sterren staen, Van daer tot daer Gods man[123] sijn' heilige gedachten, Sijn Lichaam, of sijn' Geest (hy kon 't niet seggen) brachten Ten derden Hemel in; en 'k was mijn Pleintje quijt, Als of 't 'er niet en waer. Doe viel ick aen 't verwijt Van 's werelds ydelheit, en, seîd ick, sotte menschen, Besteedt men daer beneên dat sorgen en dat wenschen, Dat eewigh tommelen aen sulcken niet met al? Is heel de werelds kloot niet meer als sulcken bal? Is 't sulcken balletje? en, als wy 't al besaten, Met al den Mieren-nest van Kroonen en van Staten, Waer 't wel een Datje by het onuytspreeckbaer Dit, Waer 't wel besittens waerd by wat men hier besit? Mijn' ziel was soo vernoeght in 't geestigh ommeroeren Van al haer binnenste, en 't heilige vervoeren Verwerdden haer soo soet in 't dencken wat sy docht, Dat ickse pijnelick van boven neder brocht: My dacht sy futselden, en hare lusten spraken Van Tabernakelen omhoogh te mogen maken: Soo wel was 't daerse was, en daerse gingh soo slecht.

Nochtans hier is sy weêr. Hoe raken wy te recht? Eschdoornen, leeft ghy noch? u liet ick hier beneden; U komt het einde toe van mijn' gebroken reden. Zijt ghy het wild geboomt daer 't mannetjen[124] in sat Om God in 't vleesch te sien? Daer leeft wat in uw blad Dat Sycomorich lijckt; en 't heeft de soete luyden, Die, langh in d' aerd verrot, noch leven in haer' kruyden, Doen seggen: ja en neen; en 't hanght noch in den strijd, Dien ick niet scheiden sal: ick neem u soo ghy zijt, Of als m' u hebben wil, of als ick u kan vinden: Half Moerbey en half Vijgh, half Wijnranck en half Linden, Al soo m' u doopen wil, mits ghy voor slaven streckt, En mijn hoofd met het uw, als Parasollen, deckt.

't Is aengenamen dienst, soo langh uw' kruynen duren; Maer dat 's half-jarigh werck: Dat weten uw' geburen, Mijn' bruyne Mannetjens, die tusschen beiden op By el voor el in 't jaer haer' nemmer grijsen kop Ten Hemel spoedigen, om Somer-Sonn' te blinden, En 't plein te decken voor de schrale winter-winden. 'k Verpraet my: 't is oud Hout, en hondert jaer in staet[125] Van breede schaduwen, en die van verre staet Verneemt van Nootdorp af het vierkant Bosch van Masten; En die 't van bijds[126] geniet (u meen ick, lieve Gasten, Die Coets en Peerden hier òf voor de koude berght, Of voor de spitse Mugg', die warme Henghsten terght) Prijst de voorsichtigheid van Hofwijcks dooden stichter Die 't ongemack bevroedd' en maeckten 't Beesten lichter, En menschen aengenaem, gelijck is alle pijn, Die onsen naesten smert, en daer wy vry af zijn.

Mijn Wandelaer is moê: ick kan 't hem niet verwijten: Wie soud' sijn lijdsaemheit in 't einde niet verslijten Op soo veel wild geklaps? maer 't sal haest beter zijn: Tot noch toe voed ick hem met Peper en Asijn, Tot allerley Salaet van smaeckeloose bladen: Hier neffens light een Bosch dat beter is geladen; Een dat de keel toe lacht; een' Keucken-wildernis, Daer 't fruyt geschotelt staet en maer te grijpen is. Komt binnen, Heer en Vrouw; maer, Meid en Knecht, staet uyt, en Lackeyen, weest gegroet, en, Pages, wandelt buyten: Voor sulcke Kijckers zijn de sporten van dit Heck, Voor sulcke most mijn' Bors aen 't kostelick besteck, Dat desen Boomgaert sloot in vijverlicke Grachten.

Eén woord voor duysenden: al die maer met gedachten Mijn' sinlickheden rooft, is hier soo willekom Als hamer-slagen op een' Porceleine kom.

Nochtans is 't open Hof in dese vier Saletten; Maer moet ick Heer en Knecht gelijck aen tafel setten? Plant ick voor groot en klein? Ey, jongh volck, neempt mijn geld, En snoept den Merckt-korf uyt, en doet hier geen geweld. Geweld is, achterbacx den Landheer af te halen, Dat weinigh stuyvertjens met niemands leed betalen, Daer 't naer den kooper wacht: Hier kan mijn soet verwacht Van menigh jaer gequeecks, onwetend, ongeacht, 't Gestolen beetjen zijn van die maer lust te snoeyen: Hier kan de dertelheit den teêren tack in 't bloeyen Soo ternen[127] dat hy bloed', en niet en bloey van 't jaer.

Maer 'k wenschte, dat soo sterft noch ongeboren waer, Eer dat ick om een leur[128] van Appelen of Peeren Het vriendelick onthael van vreemden most ontbeeren, En sien suer eer ick 't wist. Neen, vrienden, wie ghy zijt, Die my een deel vergunt van uw' verloren tijd, En komt van uyt Den Haegh tot binnen dese hagen, Gevolght of ongevolght; ick stel 't aen uw behagen, De sleutel van mijn hert is die van desen thuyn; Daer is een' vrye Jacht oock in 't verpachte Duyn: Magh de gebroodde knecht sijns Meesters plaets bewaren, Ick gun u met de vreughd de vrucht der volle jaeren; Pluckt en doet plucken, schudt en laet u schudden, raept En laet u raepen: denckt, de Land-heer sit en slaept; 't Is buyt al wat u lust: spaert maer de teêre telgen; 't Ooft is ten besten, 't hout en kan men niet verswelgen; Die 't Capitael behoudt, sorght voor den Interest: Die blijft u op mijn gunst voor 't naeste jaer gevest.

Doctoren van den Haegh, 't zij t' uwer baet gesproken: Send ick u Siecken t'huys, ick houw my niet gewroken; My is geen leed geschiet, dat wrekens waerdigh zij: Is 't mergen moghelick, Rhabarbertje, stae by, En Sene, windigh blad, en Mann' en Tamarinden, En Aloë, die 't al kont drijven en ontbinden, De schuld is buyten my; ick ben maer Waerd geweest, Dien 't minst van allen past: _dit schaedt_ of _dat geneest_. 'k Heb vry gelagh gegunt, 'k heb mildelick gegeven, En laeten nemen: maer van giften, die vergeven, En draecht mijn acker geen: het schielick witte-brood Dat naer den Duyvel heet[129], en altemet eens doodt, En altijdt geckt en lockt, en wijse luy doet duchten, Schaff ick geen vyanden indien uw' siecken suchten, Sy wijten 't niemand als haer' ongebonden keel, En 't lieve misverstand, dat Kostelick Te Veel, Dat gulde letteren tot uwent mosten eeren; Raeckt dat ter wereld uyt, seght goeden nacht, mijn' Heeren, Aen Boeck, en Apotheeck, aen Croes, en Recipé.

Maer 't ambacht lijdt geen' last; de Duyvel lacht' er mê: Van Adams Boomgaerd af tot die wy heden pooten, Zijn onse keelen maer bedrieghelicke gooten, Verraders van ons Lijf en onse Zielen toe. Och! of[130] sy lachen kost, die weelderige koe, Die ginder in 't vol-op van Hollands beste weiden Genoegh en overdaed soo wijs'lick weet te scheiden; Wat maeckte sy geschals, wat sprack sy met genucht, Dat, die haer Meester is, sijn selven niet en tucht, Dat die de wetten maeckt en roemt alleen op Reden, Geen' eigen wet en weet voor 't minste sijner leden, Geen' buyck-, geen' mondjes-maet, dat Beesten Menschen zijn En menschen meestendeel maer redelick in schijn!

Wat light my aen de moeyt' van 't pleiten voor de Beesten? 't Stuck valt my wat te swaer; ick schenck het sterker' geesten; Want, wat de keel belanght, en 't leckere verdriet, 't Zij roemeloos geseght, de Sond' en raeckt my niet. Danck hebbe Die my gaf mijn selven te vermannen, En tegens 't sot geweld van Mond-lust in te spannen: Ick ben niet smaeckeloos, noch mijn gehemelt steen: Maer 't is mijn Hemel niet: mijn' tongh en is geen been; Sy voelt; en ick voel oock, hoe langh sy dient te voelen, Hoe veel, en hoe veel niet: verdrincken is geen spoelen; Daer hoort maer drincken toe; dat weet ick, en wat meer; Gelijck het spoelen koelt, soo doet verdrincken seer: Al dat ick draghen kan, en schroom ick niet te laden: Maer dat ick niet en kan, het minste Meer, kan schaden: Als 't vat maer vol en is, soo drijft het, of het stond; Soo haest als 't overloopt, soo moet het naer den grond: Dat doet de letste drop: wat doen dan duysend droppen Naer 't vat aen 't sincken is? let, sponsiën, let, soppen, Let, drinckers, die te bedd', gelijck te gronde, gaet; En, daer ick wesen wouw, let, Snoepers sonder maet, Wat dat uw' Maegh gewelds van Tongh en Keel moet lijden, Van overswelgens meer als Beestelick verblijden.

Een gierige Portier magh aen de deure staen, De deur van 't Kamer-spel, en laeten binnen gaen Al wat 'er wesen wil: in 't ende moet hy hooren Dat over-val benauwt; dan moet het òf van voren, Of weêr van achter uyt, dat meer is dan de Sael Kan swelgen met gemack. Ick spreeck geen' duyster' tael; De saecke self spreeckt Duytsch: wie ooren heeft, kan hooren; Wy sien wat ons gebeurt van achteren, van voren, (Daer moet geen doeckjen om) van ond'ren, met verlof, Van boven rauw en rot, en geel, en groen, en grof, En al om eens Portiers verraderlick onthaelen Van al dat binnen wil, en eindelick de Saelen Van Maegh en Buyck en Darm doet bersten van Colijck, En, voor het beste loon, maeckt van een Lijf een lijck.

Nu, Snoeyers, 't staet u vry; ghy mooght wel binnen komen; Maer, weest' er op bedacht, de dood is in de Boomen; Dan 't leven isser oock. Siet ghy die peersche Pruym, Die ongefoolde[131] Maeghd van vinger en van duym, Dien Appel, goud op groen, die wonderlicke Bessen, Die Kerssen, uyterlick als roode wijn in flessen, Noch beter in haer lijf; die Peer, met haer geslacht, Door menigh overspel tot soo veel keurs gebracht? Het lacht al, dat men 't siet (men schijnt het schier te hooren, En soo waer 't Spreeck-woord valsch: de Buyck en heeft geen' ooren) Maer 't lacht vol Aloës[132], voor die sich selfs verraedt, En niet en onderscheidt versot zijn, van versaedt.

Ghy zijt versaedt, en meer, van dit langhwijligh prêken; Maer, hoort het tot de lijst van kribbige gebreken, Uyt dingetjens van niet, uyt ongeachte stoff', Te suygen 's schepsels nut, te tuygen 's Scheppers lof; Ick ken[133] de volle schuld, en wilse niet verbloemen: 'k Maeck geeren yet van niet, en distelen tot Bloemen.

Al wien het lust met my, de Bloemen gae te slaen, Begeve sich op zy, daer al des' Mannen staen ('k Segh niet meer Mannetjens; dat voeghd' haer' jonge jaren), Mast-boomen, dick en steil, die met haer' bruyne paren De cingels van mijn' Thuyn omcingelen met pracht, En maeckender by naest van Middagh Midder-nacht; D' Atheensche Galery, daer Roomen selfs gingh halen De wandelende less' van wetenschap en talen, Moet swichten voor dit pad, voor deser paden groen.

Komt, wijse Wandelaers, hier heb ick u van doen: Laet Vrouw en Kinderen de voose vreughd der vruchten Genieten voor haer deel, en naderhand besuchten; Wy sullen Mond en Tongh besteden aen wat meer, Aen vrucht, daer van den beet tot beter voedsel keer'.

Het gemelick[134] verhael van Staetsche vodderyen, Van Werelds werringen en meen ick niet te lyen (Die wetten schrijv' ick voor), ick bann den heelen Haegh, Met al sijn achter-klapp, ick bann de vuyle plaegh Van loose pleitery, ick bann d' onstuymigheden Van overheerigh[135] volck in ongeruste Steden, Den nieuwen overgangh. Ick bann het bits vermaen Van Kercken-spertelingh: Staet uyt, Arminiaen, Die op den Gomarist uw' tanden meent te slijpen; En staet uyt, Gomarist, die desen meent te grijpen En krabben d' oude roov' van 't seer van Achtien[136] op: All' die u sulcken gal voelt steken in den krop, Ick bid u, staet van verr, en laet de vuyle luchten Van sulcke poelen hier d' onnoosele geruchten Van beter onderhout niet smetten met verdriet: Vergalt ons' eenigheit met sulcken Alssem niet. In 't drucke van den Haegh verdragen wy 't by tijden, En dragen met geduld al dat men daer moet lijden, En staen ons' poos te roer, en vinden in 't krackeel, Wel tegens heugh en meugh, ons ongesochte deel; En sien ons niewen haet voor ouden dienst bestellen, En met gerockten vloeck voor vrome meeningh quellen: Hier zijn w' op Hofwijck, schouw[137] van al dat Hooft en Haeght, En al dien onvrê lust, en dien de vrê mishaeght, Mishaeght ons broederschap, die sonder Eeck en Alssem Naer Waerheit en niet meer, der Zielen eigen Balsem, Door soete wegen spoort, en houdt geen ondersoeck Haer moeyte waerder dan Gods een en ander Boeck.

In 't een en 't ander Boeck zijn een' en ander' Bladen Voor onser oogen mist met duysterheit geladen: De Waerheit isser in, dat 's klaerheit sonder vleck; D' onklaerheit is alleen der Leseren gebreck; Die dat den Schrijver wijt, doet even als de blinden, Die midden op den dagh den middagh niet en vinden, En keuren hem voor nacht, omdat haer alles swert In haer onkunde dunckt, en 't witt' onthouden werdt. Al 't noodige nochtans is klaer, voor alle Vromen, Als middagh: uytgeseght[138], de moedwil onser droomen; Den Leser, die sich minst in sulcke droomen voedt, Gedijdt ontwijffelick het noodige tot goed.

Maer deser redens toom en zijn wy niet soo machtigh, Of hy ontslipt ons wel: soo dat ons klaer, klaerachtigg, En waer, waerachtigh werdt: en dan volght meer en min, Naer meer en min verlaets op 't soet van eigen sin: Soo komen wy somtijds van sinnen wat te schillen[139], Soo dat' er twee Zuyd-west, twee and're West aen willen; Maer 't scheel en maeckt geen' twist: ick haet mijn' broeder niet, Om dat ick liever groen, hy liever purper siet: 't En is geen Menschen werck; 't zijn stege beest'lickheden. Eens anders met geweld te binden aen mijn reden, En maken plotselick een vyand van een' vrind, Om dat hy sijn Geloof in 't mijne niet en vindt, Om dat hy met en voelt dat ick meen wel te voelen. Laegh dat vuyl over boord, wat waerder min te woelen, Wat waerder min gespoocks, wat waerder min gedruys, Wat waerd' er koele kalmt' in Kerck, in Huys en kluys!

Om alles in een woord van kort beslagh te knoopen: Vind ick mijn' even-mensch het toe-pad mis te loopen, Den Bywegh in te slaen; of sien ick hem verlockt Van spijse, daer de dood een' tand heeft in gebrockt; Wat maeck ick voor gebaer? ontstel ick my van buyten, Ontsteeck ick mijn gemoed, werp ick dien Man met kluyten, Schend ick hem met verwijt, wensch ick hem erger quaed Dan 't geen hy eten wil, dan daer hy henen gaet; Haet ick hem om sijn doen, vloeck ick hem om sijn dwaelen? Dat lij den Hemel niet! Ick tracht hem af te haelen, Ick toon hem sijn gevaer; ick wijs' hem 't beter pad Met all' mijn' Redens macht: soo hy se niet en vat, Ick sucht hem droevigh naer, ick wensch hem beter oogen, Ick straff hem met niet meer als broederlick mêdoogen, Ick doe hem wat ick wouw, dat my gebeuren kond', Wanneer een Broeder my een stal-licht[140] volgen vond; God roep ick tot sijn' hulp; God, die my heeft bevolen, Mijn' vyand wel te doen: want selver soud' ick dolen En in den doncker gaen, gund' ick mijn' naesten quaed, En sultte zijn ellend met Christeloosen haet.

Wie deert Gods erfdeel niet, wie treurt niet om de Joden, Het heilige geslacht, dat haeren Heiland doodden? Wie deert de blindheit niet van 's werelds grootste deel, Dat Hel en Duyvels macht noch hebben by de keel? Wie kan de Christenen besien en niet beschreyen, Die door Roomsch misverstand van Sion zijn gescheyen, En willen scheppers zijn des Scheppers die haer schiep, En willen noch voldoen 't geen hy van 't Kruys af riep, By Hem te zijn voldaen, en doen Hem stadigh sterven, Die ons door ééne dood het leven heeft doen erven; 't Zijn blinde grouwelen, onnoosel mis-verstand: God weer'se meer en meer van u, mijn Vaderland, God kome noch eens af, en geessel' hier beneden Noch eens die koopers uyt Sijn' huysen der gebeden: Het schijnt geen Menschen werck, wy zijn der moeyte moê, Der vruchteloose moeyt'; daer hoort mirakel toe. Maer eer 't mirakel kom' (Hy weet sijn' goede tijden) Wat zijn ons' plichten meer als treurigh medelijden? Wat zijn ons' wapenen, als bidden om dien dagh, Die eens de heele Kudd' in één koy brengen magh? Dat bidden is mijn haet, mijn vloeck, beminde blinden, Dat sult ghy in mijn' wraeck, in plaets van mutsaerd, vinden, Dat Christelicke yver, in plaets van rad en galgh, Daer van ick even soo als van uw' misdaed walgh.