Part 3

't Zy goed of quaede sin, ick voel mijn voorspoed bet, Als yemands tegenspoed daer nevens werdt geset. Ick scheppe geen vermaeck in mijnes naesten lijden: Maer, als hy 't lijden moet, soo kan ick my verblijden In dat ick 't niet en lij. Geeft my een blockje land, Een Eiland als een vuyst, bezeet[44] van alle kant, Bezeet op sulcken diep, dat op het minste blasen, Sijn holle baren stouwt gelijck de groote dwasen, Die met bergh over bergh ten Hemel wilden gaen, En grijpen naer de Sonn en treden op de Maen; Geeft my dat Eyland, rijck van Beemden en van Koren. Geeft my een huys daer in om weelde te bekoren, Geeft my Bosch om dat Huys, en langhs mijn steile strand Of opgeworpen Hout, of uyt de konst geplant; Siet my daer wandelen vry van den brand van 't Zuyen, Van Oost en Wester vlaegh en van de Noorder buyen; Siet my daer sorgeloos van d'een in d'ander hoeck Vertreden mijn gepeins, of oock een beter Boeck, Een wijsen mans gepeins, terwijl een' vloot van Zeilen, Die storm en holle Zee den anderen toe keilen, Gedreight werdt[45] gangh voor gangh met 's levens lesten krack Op mijner Stranden klip; denckt, of ick mijn gemack Afsteken sie als wit by 't swart van die elende; Denckt, of ick my rondom, als in mijn roosen, wende, Terwijl dat arme volck de handen, van 't geschrob Van touw en takel zeer, ten duyst'ren hemel op Met kromme knyen streckt: denckt, of 't mijn lust verdobbelt Dat ick soo veiligh sit, en mijns gelijck soo tobbelt, Soo dobbelt om sijn lijf. Soo gaet het allerweeghs: Hoe dichter onlust is by wellust, hoe meer deeghs. En soo doet Vrouw Natuer, in vele van haer wercken, Het wederstrijdighe door 't strijdighe verstercken: Soo werdt de kelder warm als 't ijs in 't water leît, Soo werdt de kelder kout als 't Somer-veld verheidt[46]: Soo sit ick in mijn kluys van Eicken, in mijn kluysje, In mijn gevonden hoeck, mijn ongevonden huysje; Hoe 't buyten banger brandt, hoe koeler en min bangh, Hoe 't buyten wilder waeyt, hoe louwer, in den drangh Van blaêrtjes, die ick hoor rondom my henen ruyschen, Maer als de baren doen die op mijn klippen bruyschen, En doen my minder leed dan of sy 't niet en deên, Om dat ick ongemack verneem, en lijde's geen.

Wat scheelt het of my dit een Bosjen of een Boss doet? Wie leeft van overschot? de weide die den Oss voedt Is voor hem all' de wer'ld, en hondert merghen gras En doet hem niet meer nuts dan of 't 'er niet en was; En duysend roeden houts en sou my niet meer strecken Dan minder, die my hier verlustigen en decken. Kost yeder dat verstaen, wat waer de gierigheit In haer holl kaeckgebeent een schoon gebit geleît!

Noch werdt mijn kleinigheit geboet met ander voordeel: De mensch is altoos mensch; neemt rijp en onrijp oordeel, Neemt sinnen oud of jongh;--soo menigh als wy zijn, Veranderen geeft vreughd, en niet verand'ren pijn.

Die vreughd is in mijn macht, die pijne kan ick schouwen, Soo haest mijn keure my wil schijnen te berouwen; Gelijck de siecke man het eene Bedd' verveelt, Tot dat hy 't ander proeft, en dat het niet en scheelt Van 't eerste sijn gemack; soo ruyl ick Berck voor Eicken, En Elst voor Bercken-bosch. Bey kan ick soo bereicken, Dat dit voor onder, dat voor opper-kleed verstreckt, Dat gen' als mantel, dit als Broeck en Wambas deckt. De Bercken staen om my als Toortsen, die in Kercken Niet half soo dienstigh staen en druypen op de Sercken; Blanck-stammigh is de Boom, gelijck 't was van de Bye Sijn maker werdt onthaelt[47]; noch is 't veel dat ick 't sie, Soo duyster is 't in 't groen, soo groen is 't in den duyster; Den duyster, daer ontrent de flickerighste luyster Van Wolle-wevery, die t' huys mijn' mueren deckt[48], Nau voor een schaduwe van somer-groente streckt. Wat magh de sotte konst haer selven onderwinden? Haer uytterste geweld is qualick werck van blinden, By 't minste Bercken-blad, den minsten Elsen-tack, Mijn' muer-tapijten hier, mijn' sold'ring en mijn dack.

In dese wonderen bergh ick de soeticheden Van mijn gesnoepten tijd: hier spreeck ick met de Reden, Met my, met d' eewigheid, met vrienden verr' van my, Met eewen, goed of quaed, te komen of verby. Maer 't is altoos geen ernst: ick hoord' er oock wel spreken, Soo sich een vriend met my in 't groene komt versteken, En op de prate-banck, van zoden daer geplant, Sijn uertjens wagen wil en helpense van kant.

Neemt een gelijckenis tot keers-licht van mijn' reden: De Peerel-visscher duyckt tot dat hy gansch beneden Den bodem van de Cuyp, die 't zilte Zee-nat houdt, Geluckelick betreedt en als sijn acker bouwt: Daer tast en grabbelt hy naer Oesters, die haer' schalen En daer sy groot af gaen, sijns lijfs gevaer betalen; Maer 't is met altoos prijs in sulcken Lotery: De Nieten zijn te veel: noch is de Visscher bly, Als baet by lasten komt, en d' een den ander' dragen. Die in mijn groene Meer met my den brand der dagen Of booser weêr ontsit, is hier als op den grond Van een ontstelde Zee; de baren, boven rond, Gaen als 't den wind behaeght; beneden is 't stil water; Daer soeck ick peerelen, ick en mijn mede-prater; Maer beter peerelen dan daer den Indiaen Sijn adem om verkracht, en hanght' ons Vrouw-volck aen; Die kralen zijn maer kalck: by d'onze niet te tellen, By d'onze maer Ayuyn van schilferende schellen[49], By d' onse maer Schotsch goed. Ons' peerelen zijn puyck Van Deughd of Wetenschap, bey dingen van gebruyck: Die soecken wy in 't stil, in 't groen diep mijner baeren, Mijn' zee van bladeren, die wy wel hooren baren En ruyschen over ons, maer die ons niet en deert. Daer visschen wy somtijds yet dat ons sticht of leert: Daer mischen[50] wy somtijds dat stichten kan of leeren; Gedachten gaen als wind, en buytelen en keeren, En springen Oost uyt West, eer dat hy 't weet die denkt, Eer dat hy met een oogh of met een oogh-scheel wenckt: Soo slipt men lichtelick van goed' in slechter sinnen, Die dan uyt d'eene Webb' een andere verspinnen, En warren in een' knoop van soete voddery, Dat 's dan een misslagh van verloren Visschery, Een Schotsche peerel, of een' Oester-schelp die hol is: Soo komt het dat de mensch stracks zedigh en stracks dol is: Jae, neemt van 't stadighste, 't schijnt levend Vleesch en Bloed, En all' de menschlickheit beweeght by Ebb' en Vloed: Ernst wil getempert zijn, Jock wilder[51] onder wesen: Ick heb het soo gesien, ick heb het soo gelesen; Wy zijn geen' Engelen: De Reden doet haer best, Maer 't wispeltureloos en komt niet als op 't lest.

'k Wil uyt mijn' Bosjens niet; daer is noch wat te hooren: Is 't mogelick voorby, het tuyt noch in mijn Ooren. 'k Spreeck van geen Nachtegael; die heeft er oock sijn nest, En maeckt' er meer geschals dan all' de vlugge rest: 'k Spreeck van gevogelte met kostelicker veêren, Veel aerdiger gebeckt, en in veel langer kleêren.

Voor allen noem ick een UTRICIA[52] voor all, Ons' Swaen, of ons' Swaenin, of hoemens' heeten sal. Die heb ick hier gehoort, die dunckt my noch te hooren, Die heb ick hier gesien de Nachtegalen stooren, Gelijck de morgenstond de fierste Sterren stoort, En houdt alleen het Veld, en vleit sich met die moord, En pronckt met dat gesagh. Aensienlickste der Vrouwen, Aenhoorlickste daer toe! ick hebb' 't soo wel onthouwen, Wat dat ghy schoon geschals gemaeckt hebt in dit groen, In dit stil-wilde louw, dat ick 't u noch hoor doen, Noch voor de waerheit houw, dat van mijn' beste boomen De beste naer uw' keel mijn Bosch in zijn gekomen, Noch voor mirakel houw, hoe 't mog'lick is geweest, Dat daer gelegert hebb' soo veelerhande Beest Als ghy der hebt gelockt; waer d' Olyfanten stonden, Waer Dromedarisen en Kemels ruymte vonden, Waer d'Esel en de Bock, het Vercken en den Uyl; Want, liegh ick van haer' komst soo valt d'history vuyl, Die haer' komst van eertijds op 't spel der Griecksche veêlen De wereld heeft verthoont met min gewelds van keelen.

Maer ick verdien geloof van 't Vercken en den Bock, Van d'Esel en den Uyl, die uw gesangh betrock; Daer heb ick menighmael getuigh af moeten wesen, En schrick' er nu noch voor, en voel mijn haer geresen, Als 't my te voren komt, 't onlijdelick gehoor Van Beesten Mensch-gelijck, dat 's Menschen sonder oor. Sy staen my in den wegh, sy wegen my op 't herte, En, zijn sy onvernoeght, dry vierendeel der smerte Gevoel ick ruym en suer: sy wenschen sich 't gat uyt, Ick wensch haer daer geen tangh gekent werdt uyt een Luyt: Men wenscht haer in de Hell', maer ick en ben soo fel niet; Daer is een ander Hell', of die wat naer de Hell' siet, De boven aerdsche Hell', de Hell' van misverstand, Van Kercken-scheuringen, van twist in Stadt en Land, Van onmin tusschen Bloed en Swagerschap om erf-quaed, Dat heden erf-goed heet; en al dat op den kerf staet Van tweespalts vuyl bedrijf: daer voegense wel by, En 't scheel is wel gedeelt: sy vrolick, en ick bly: Nu is 't geselschap goed, wy sonder haer gebleven, Sy sonder ons gegaen in 't soetste van haer leven, In 't eewigh mis-geluyd van tweeklancks wreede snaer. 't Is onbezeffelick, 't is grouwelick, maer waer, Daer zijns' aen 't hooghste lot van haer' bevallickheden: En, als men 't overslaet, het heeft de selve reden, Goed mengelmoes van smaeck, van reuck, van verw, van toon. Dat is het uyterste van menschen-mog'lick schoon Te schouwen met een' haet die niet en is om soenen[53].

Wat seght ghy ----, die van 't hoofd tot de schoenen Verstant en reden zijt, die ick soo veel betrouw, Dat ick, wat u mishaeght, voor onbevallick houw; Dat ick toon toonsgenoot, en snaer op snaer gespannen Mijn oor betrecken laet om datse 't uw vermannen Wat seght ghy van den aerd van menschen die noch snaer, Noch keel-werck meer en smaeckt dan of het houts-kool waer; Wat seght ghy van uw Luyt, uw Boogh, en uw Clauwieren, Die uw thien vingeren soo weten te bestieren, Dat, waer ick meester van thien sinnen tot[54] de vijf, Sy roerden in my om het mergh van Ziel en Lijf; Is 't walgelick gerecht, is 't voedsel om vermuylen[55]? Ghy schrickt van eighen lof met eighen lof te vuylen: Ghy weet het, maer uw' deughd waer ondeughd en wat meer, Soo sy maer scheen den prijs te weten van haer eer. Weet ghy 't dan ongeseght, ick weet het en wil 't seggen: De reden moet hun selfs dwars in den weghe leggen, Die d' evenredenheit van toonen, uw of mijn', Of schuppen met vermaeck, of herbergen met pijn. Want (tusschen ons alleen) wat schroom ick goed te vinden Dat u bevallen kan? ick ben niet van de blinden, Die 't niet en zijn als t' huys: maer, nu ghy 't seght, is 't waer, Daer is, ten minsten, wat verdraeg'licks in mijn' snaer; En d'een nakomelingh of d'ander sal 't gestanden[56]; Somwijlen heb ick yets gebaert uyt hoofd of handen, Dat tegens d' opspraeck moght: en daer weet Sion van[57], En dien ick 't heiligh lied heb na gebootst, Gods man, De man na 's Heeren hert; en, die wat nau kan keuren, Sal mog'lick oordeelen, dat sulcken slagh van neuren Op sulcke woorden past; En, als ick 't seggen moght, Dat geen bevallicker geweld en is bedocht Om 't sterck en 't lieffelick van 's Coninghs diep bewegen Ten naesten by te gaen en billick nae te plegen.

Nu wil ick uyt het Bosch; het stinckt' er naer mijn mond, En die naer eigen roem, die noyt mond wel en stond. Maer seggen blijft geseght; of 't Waerheit is, of Logen, Of 't Wit is, of geen Doel, die pijl is afgevlogen.

Heyl daer ick pijlen noem, en magh ick noch niet wegh: k Heb noch meer wederwercks ten Noorden van den wegh. Geburen in 't Zuyd-west, beleefde Mann en Vrouwen, Leen-volger van den naem die niet en sal verouwen, Soo langh daer Hoonaerts zijn van ondeughd, die den lof Uws Vaders maghtich zijn te scheiden uyt sijn stof; Gebuer en soet gesin, weest doenders en weest tuygen; Brenght Pijl en Koker toe, laet Spaensche Bogen buygen, En beter' Engelsche dan daer men heden siet, Dat Vader meê naer Soon en Soon naer Vader schiet: Ons lust geen menschen-vleesch te priemen of te scheuren: Ick wacht u voor een Doel, dien 't beter kan gebeuren Dan Heiligh Bastiaen[58] te lijden sonder pijn, Als wijse liên, gequetst en niet geraeckt te zijn, Veel' scheuten uyt te staen, en willense niet voelen: Mijn doel is als een Bergh, mijn Bergh is als dry Doelen, Of een' de hand versaeckt[59] of mogelick de Boogh, Of een' een tamme Pijl gelijck een' Wild' ontvloogh, Daer 's borge voor de schand: 't is hier meer konst te missen, Dan elders op 't vierkant van ses voet doels te gissen; 't Is altoos, Penn' of Lap, of Wit, of emmers, Bergh. Denckt dat men u wat gelds in blinde lotingh vergh': Al treckt ghy veeltijds mis, 't is troostelick om hooren, Dat die het sijne mist niet al en heeft verloren; Een doosjen is een Niet, een Spiegeltjen, een' Spel, Maer als 't maer Wat en is, al is 't geen Wat, 't is wel. God selver neemt het soo: wy micken op Sijn' Wetten, En treffen nu en dan: maer met het minst versetten, Wild zijn de schoten, wild, en wy vau 't Heiligh wit: Maer Hy, die vol Gerechts en vol Medoogens sit, Hooft-richter van sijn mensch, sijn schepsel, duydt den mis-schoot. Van een welmeenend hert, als of het wel en wis schoot.

Hoe komt de mensch soo wijs, of liever, hoe soo geck, Hoe spant hy sulcken oogh, soo vinnigh, in 't gebreck Van sijns gelijcken vat: wil die geen' misslagh dulden, Die dag'licks seggen moet: vergeeft ons onse schulden? 't Is wonder, een blind man, die stadigh valt of dwaelt, Is d'eerste die sijn Broêr, sijn blinden Broêr, behaelt! Is 't speeltjen op sijn hooghst, en zijn wy moê geschoten? O neen, 't is op syn laeghst: mijn' lieve Schut-genoten, Siet steiler in de locht; wy hebben schooner werck: Daer staet' er een, in spijt van 't haentje van de Kerck, Ten einde van een steng en drilt[60] als of hy leefde, En sijn gevaer verstond, en voor ons pijlen beefde: Hy schreewde, waer hy niet een Papegaey van hout, En waer veel liever in een warme koy gekrouwt, Dan dus van onderen gepeutert in sijn veêren: Hem moeten wy te lijf: die 't niet en kan, magh 't leeren; De Kempen konnen 't wel en all' de Meyery[61]; Ten minsten is het geen' verboden weyery[62]: De Wet seght, veêr met veêr; wy nemen 't niet soo teêrtjens: Het komt ten naesten by: 't is hout met hout, en veêrtjens.

Daer light hy: wat een' vreugd! wat kan daer tegen op? Daer 's een onnosel beest geresen tot den top, En uyt den top gelicht: Zijn 't niet ons' oude perten? 't Hoogh doet ons seer in 't oogh: stracks trecken wy 't ter herten, En wenschen 't naer om laegh: rijst yemant in geluck Van eeren? halsen werck[63]; 't is yeder een sijn stuck, Ten minsten met fenijn van nijdighe gedachten Te schieten naer sijn vlagg', en op sijn val te wachten; Als of 't ons beter ging in yemands minder wel: En, als men 't seggen magh, daer springt' er[64] uyt haer vel Van vreughden, als een valt die haer, wat hoogh verheven, Een nijd-blein[65] in haer oogh onschuldigh hebb' gegeven: En laet ons op den wegh sien struyck'len by geval Die 't niet verdient en heeft, wy lachen om den val. Hoe d' ongerechtigheit haer selfs weet te bekeuren: Wy grimmen om dien lach, als 't ons komt te gebeuren!

Bekeur ick dan 't gelach van onse wilde vreughd; Van ons getuymelt beest? o neen, ick prijs de deughd Des Schutters, dien sijn pijl, sijn pees, sijn boogh, sijn oogen, Sijn taaye zenuwen voor die reis niet bedrogen. Meer sal ick 't prijsen, meer, als 't noch en noch een mael. En noch een mael geschiet: nu hangh ick 't in de schael, Of 't heele konst of half, of 't half geluck of heel is. Ick tast aen dese stropp', om dat 't mijn eigen keel is, Die ick er mê benauw; wie ghy my kent of niet, Mistrouwt het weinige, dat m'aen my hoort of siet; 't Heb wel een Papegaey een' vleugel afgeschoren Met een bevallick woord: (of sulcken slagh van ooren Vernam het dien 't beviel.); och armen! maer 't is mis, Soo 't my te voller eer oyt toegerekent is: 't Geval heeft mê gedaen; En die 't my noch eens verghde, En noch eens, en noch eens, souw sien hoe ick my berghde, En in mijn selven doock, daer 't hol is, als een vat Dat van een klopjen bomt, en laedt noch droogh noch nat. 't En is geen achterklap; ick segh 't voor Son en Sterren; Wanneer ick in 't gedoen der menschen kom te werren, 'k Sie menigh averechts voor-oordeel op het pad: 'k Sie groot geluck betracht, en even op gevat Of 't groote wijsheit waer; 'k sie nytkomste van saken, Of s' uyt den Hemel viel en stortte door de daken: 'k Sie de gelukkige, daer 't soo op solder leeckt, Voor d'allerkloeckste gaen, daer niet en aen gebreeckt: En God weet hoe 't 'er staet, en of sy niet en dachten, Sy waren aen de Caep, als sy 't voor Java brachten!

Wel toch! tot Java toe? ey siet, hoe vlieght de wind Van menschen-mijmeringh, hoe vind ick my versint! Ick maeck den wijsen man, den Doctor, en den Leeraer, Oud Schoolkint, maer och Heer, in 't voorste van mijn leerjaer! Ick sie suer buytens tijds: 't is aengenaem en fraey: 'k Stoof soute saucen tot[66] een houte Papegaey.

Nu, Buervolck, voor de moey van d' onlust, weest te vreden Een treedjen min of meer mijn Bergh-werck op te treden: Ghy zijt in 't vlack voldaen, de niewigheid van 't hoogh Sal uw' vermoeyden voet ontmoeyen door uw oogh. Mijn noem ick 't sonder roem, of met roem, een van beiden; Sijn afkomst is bekent en van my niet te scheiden (Sijn' opkomst seîd' ick best); ten kortsten uyt geseît: 't En is geen Bergh van weeld', maer van Barmhertigheid: Erbarmt u van 't verhael: Ick most barmhertigh wesen, En komense te hulp, die met haer quynend wesen Met éénen voet in 't graf (soo staen sy trouwens noch, Mijn Eicken) riepen «moord», van 't schadelick bedrogh, Dat haer, op hoop van winst, uyt Eykenswaerde gronden In 't sand bracht, daerse nu soo stierven als sy stonden; In 't Rood Sand, soo ick meen, de Turf-asch van de Hell', Die noch brand nae haer dood, en is als kool, soo fel. Soo stonden Boom voor Boom, als ick, op heete kolen; En aen haer' kruynen bleeck het roosten van haer' solen, 't Fenijn diend' onder uyt: 't en diende niet, het most: Wie kond'er tegenstaen? de Reden zei 't, en Post[67]; Post, die de Reden heeft veel meer roems doen bereicken, In 't stellen van soo veel Pilaren schier als Eicken, Dan hem van Hofwijck komt, sijn vormsel niettemin, Gevroêvrouwt door sijn' Pen, met dat het uyt den sin, Den redenrijcken sin van Campen[68] wierdt geboren, Van Campen, dien die eer voor eewigh toe sal hooren, Van 't blinde Nederlands mis-bouwende gesicht De vuyle Gotsche schel te hebben afgelicht[69]. Sijn' Reden seîd' het mê: 't vergift most uyt der aerden; De mijne seî 't er by: flucks wagens en flucks paerden By dusenden, niet min, die my van dat geweld Ontlasten voor mijn' rust, mijn lust, en oock[70] mijn' geld.

Nu was de Hell' berooft en all' de boosheit boven: Waer henen met het vuyl? het had ons overstoven En weêr op niews verraên, 't en waer ick 't meester was. Mijn' bueren vraeghden wel naer Sand, maer naer geen' Ass'. Soo keerde Nood in Deughd: 'k most bergen wat ick roeyde[71]; Dat bergen wierd een Bergh, die tot des' hooghde groeyde; Wild most hy daer niet zijn: eerst wierd hy onder tam, Met dat ick hem besnoeyde, en hier gaf en daer nam; Flucks wierd hy klocke-rond, gelijck 't spoor van een passer. Bewaren is meer konst dan krijgen is; hy was er. Hy most behouden zijn. Ick vongh hem in dit net, In dese groene Muts; die wierd hem opgeset, Als gaende nu te bedd' om slapers-wijs te dienen, Met gras en bloemekens. Nu geef ick het in tienen, Dit raedsel, wie het zy, die 't van my niet en weet: Hoe 't innerst ingewand van desen Schoon-schijn heet. Van buyten staet hy groen en soeckt my te believen Met kruydjens velerhand, gespeckt met Matelieven; Van binnen is hy ros, verraderlick: of rood Van schaemte; let daer op, ghy, die een' swacke boot Door 's Werelds baren voert: daer moeten[72] sich, niet Bergen, Maer menschen als mijn Bergh, die binnen alles bergen Wat boos en onrecht heet, van buyten in een schijn, Die haer meer Engelen dan Menschen maeckt te zijn.

Schrickt oock wat voor rood sand, ghy Groene-wambas-kalven, Die u heel Meesters houdt, en niet[73] en weet ten halven; De Berghjens die ghy vleidt zijn blanck en groen om 't seerst, En 't lachter u al toe, dewijl ghy op uw teêrst Tot op den Bodem toe gras-boter meent te vinden: Maer 't is' er sorgelick te treden voor de blinden: Gesuyckert is de korst, de Taerte menighmael Van Gall' of Aloë, en 't vriendelick onthael Van 't Meisje werdt rood sand; Als de beloften uyt zijn, En 't Bruylofts Bed verkroockt: dan moet ghy haer te buyt zijn, En klagen sonder help, dat u een vriend'lick vel Gevoert heeft (ick en weet niet heeters) in de Hell'.

Doet oock u self bescheit, Moêr Eva's echte kind'ren, Stal-lichtjens[74] voor de Mans, ick wil u niet verhind'ren Uw weêr-woord uyt te slaen: het deckt oock wel rood sand, Dat ghy tot onsent licht soudt nemen voor goed Land: Die lieffelicke korst van buygen en van strijcken, Van sterven lit voor lit, uer voor uer te beswijcken, Berght veeltijds (let: veeltijds) soo wonderlicken aerd, Dat ghy het beter wist gescheiden, als gepaert.

Dus ben ick Heer in 't groen van Roodenbergh gewerden. Dat was te trotschen Van[75], om soo slecht uyt te herden: Daer most wat aensiens op, soo dat mijn niew besit Ten minsten wierd vereert met kijckers: «Wat is dit?» Dat luckte wis en wel; 'k vermoeyde Land en Luyden, Met vragen: kijck, kijck, kijck, wat heeft dit te beduyden? Wat werpt de Zee al op? wat of dit werden sal? En 't vragen werde meest voldaen met Niet-met-al: Maer met een Niet-met-al, dat Antwoord mocht verstrecken, Daer een 's[76] neuswijsigheid tot vragens toe mocht recken, Wat 's Menschen Neus beduydt in 't schoonste van sijn hoofd, En wat mans tepelen, en Vrouwen kin geklooft, Wat putjens in haer' wangh, wat kuyten aen ons' beenen, En, als men 't nauwer nam, wat nagelen aen teenen? Men antwoordt: «Niet-met-al»; en 't is niet mis geseît; Maer sien wy scherper toe, 't en is maer half bescheid. Daer is een Niet-met-al, dat noodigh werdt gepresen Om dat het noodigh is, en noodigh moet het wesen Om dat het God beval te wesen dat het is; Dat noodigh is 't cieraet van 't schepsel, en, gewis Gods hand-meid[77] voeght alom het Goed en 't Cierlick 't samen. Nature past daer op, wy weten 't als ons' namen, En daerom voeght het ons een voeghlick Niet-met-al Te dulden, hoe het zij, by konst of by geval.

By konst of by geval, naer 't yemand lust te doopen, Daer is wat cierlickheids mijn Berghjen op gekropen, Wat tuytighs sonder dienst, wat aensiens sonder nut: De groene Muts was yet voor 't hoofd en sijn beschut, Maer 't pluysken moster op, of 't was geen' Muts by Mutsen Van aensien aen te sien. Soo raeckten ick aen 't klutsen, Aen 't klampen stijl aen stijl, en deel[78] aen wederdeel, Die ick eendrachtigh bond aen een verborgen steel; Gelijck een rugge-been met ribben of met graten Vleesch of visch t' samen houdt, en niet en kan verlaten, Dan als sy bey vergaen: dat maeksel scheen geplant; Maer 't hongh aen 't rugge been, en woegh niet op het sand: Daer most ick in voorsien; men had my sunst[79] verwesen, Als die noyt Heyligh blad in Griecksch en hadd' gelesen.

Doe 't uyt den koker quam van steigerings besleur, Verscheen daer, wat? een Spel, een Naeld, of sulcken leur, En stack, als naeld of spel, in d'ooren en in d'oogen: In d' oogen, daer men 't sagh, in d' ooren daer het logen Of waerheit over droegh, soo 't was of niet en was. Wat raed? 't was aen den wegh; daer 't altoos vol gebas Van stoute keffers is: die dat niet kan verdouwen, Moet naer Egypten toe, en in de Sand-Zee bouwen.