Part 4

Eergisteren nog had ie ’n paar mooie ronde bollemanden gekaapt, ’n stel witgeschuurde klompen en ’n nieuwe overschieter.... Donders, vaa’n arme kerel, dat had ’m even heel erg gespeten, maar ’t stond ’r zoo zalig voor.... Niet lang was de bedenking. Door z’n bars boeren-verstand, wrokkig, eigenzinnig en steenhard-achterlijk was de gedachte gegaan dat ’t maar ’n zuiplap was, hij er toch nies an had. Listig en bijgeloovig, dat was ie, bang en brutaal. En gisteren had ie alles aangedurfd.... Zoo, in de zon had ie staan blinken, de overschieter, en de mandjes ’n eind verder, en bij ’n ander de witte klompies. ’t Was plots in ’m gaan kriebelen, hij had zich voelen bleek worden, gejaagd, kloppingen op z’n borst, in z’n strot, hooger op naar z’n kop.... En opgejaagd in zichzelf gromde ’t: da mo je hewwe Ouë, da mo je hewwe.... Er was licht in z’n oogen geloensd, raar valsch licht, als uit de oogappelspleet van ’n kat die ’n vogeltje met stil lijf en zachte kopwending alleen beloert.—Z’n handen waren gaan woelen in z’n broekzakken en voor ie zelf wist of ’t kon, of niemand ’m zàg, had ie ’t beet, beet, beet, schuurde ie met z’n stille juichstem langs brandende hebzucht, die nou te blakeren lag, wild in z’n strot, had ie ’t ding in knelkramp vast, schroefvast en daverde z’n hart in geweldsbonzen, dat z’n ooren dicht suisden van woest genot. Zoo was ie weggehold, keek ie strak voor zich uit, zwaar, lang genietend, om te voelen hoe ’t afloopen zou.... met ’t heete steel-gevoel in ’m, zoo zàlig zoet-spreidend over z’n harsens, dierlijk genietend van eigen benauwing.... En dwars door vage-angst-van-pakken, lol dat niemand ’m in den weg was getreden, dat ie dadelijk kwam, waar ie wezen wou, dat ’t dadelijk kon geduwd in z’n kelder en daar begulzigd met z’n oogen. Toen, alleen z’n wijf thuis, kon ie ’t raak-zeker wegstoppen waar ie wou. Eén huilgenot was uit ’m gevloeid. En gisterennacht had ie ’t weer gezien. Tranen van ontroering had ie zitten schreien in z’n kelder.

Over z’n spullen gebogen, beaaiend met z’n kijk, had ie ’rbij gezeten in z’n rooie wollen onderbroek en z’n wilden zilveren haarkop, te schreien in z’n kelderhok, met z’n klein lampje, rossig-geel, bewalmd in vunshoek, genoot ie van z’n doorgestane spanning, duizendmaal, zacht-snikkend in stembeving zich zelf zeggend, in huil, dat ’t nou van hem was, van hem.... Dat ’m dat geen sterveling kon afnemen, Dirk niet, Piet niet, Guurtje niet.... En stil als ’n faustig spooksel, kromde z’n verdonkerd rood lijf zich in z’n lage kelder, veegde ie z’n tranen van de handen, snikte ie zachter, luchtte ie op, lag ie om en om z’n gestolen waar, zoet-innig streelend, en bleekte z’n zilveren haardos en kindergezicht, in het wazige kelderschimmige lampschijnsel òp, met gelukslach en zalige verrukkings-koorts.

Nee, niks kon ’m meer skele.... z’n kinders, z’n waif, z’n pacht, z’n schulden, z’n hypetheek.... Alleen die lamme notaris, die ’m ’r in had met vijfhonderd gulde losgeld en al de rente, ses pissint, zat ’m dwars.... En de dokter.... die z’n rekening hewwe wou.. en veurskot van grondbelasting.... Snotverjenne, dat was nou ruim dertig joar puur, dat notaris ’m losse duiten leent had.... En nou, nou Dirk en Piet bij andere wat wouen knoeien mit grond, nou eischte ie op, in één s’n geld, met dertig jaar rente.... godskristis...... Da was puur ’n slag.... miskien ’n kleine twee duuzend gulden mit de rente van àl ’t deze! En nou weer ’n paar termaine hypetheek achter en pacht en nog drie joare raize achter.... Nou dan moest s’n brokkie moar an de poal.... Hai verrekke.... sullie ook verrekke.... Hai had toch se genot.... Moar dwars, dwars zat ’t ’m; nòg twee koebeeste voorschot waa’s tie ook achter! Nee, dwars zat ’t sàin!.... ’n suinige boel!.... Aa’s s’n heule rommel achtduuzend beskoûde, was tie d’r.... Maar da had ie t’met an volle skuld!.... Tug, ’t brok stong nog onder sain klompe!....

II

Guurt, de mooie blonde dochter van Gerrit Hassel, kwam op ’r fameuze dij, met ’n groote witte schaal grauwe erten aansjokken, en ’n pan uien met aardappelenbrei, die vettig smeulden en geurden in wasem voor d’r uit. Guurt was de mooiste blonde van Wiereland, met zwaar-korpulent, hoog boerinnelijf, rompig-rond en heupmollig, dat droeg, droomerig fijn klein hoofdje, wonder-blauw starende oogen, fijn poppig gezichtje, potsierlijk-lievig, teer en damesachtig in ’t zware zonneblond van haardos, kontrasteerend-pronkend op ’r vetten schommelenden vleesch-groei van flank en boezem.

Vrouw Hassel zat stil-ontdaan, met ’r huilerig gezicht vlak voor ’t raampje op den weg te kijken naar de kale tuinderijen, en de goor-gele hooi-klampen. Haar versmoezelde trekmuts zat scheef-achterover, en de eindkrullen ervan hingen slapvuil langs d’r slapen. Even blies ’n geraas door ’t vertrekje, en hoog-plechtig sopraande de staartklok ’t twaalfuurtje uit, na elken slag meetrillend ’n zangerig geluid als van tooneelklok, die vreemd-bekorend-sonoor, ’n nachtelijk spanningsuur aanluidt, in melodrama.

Achter in den stal, rumoerden de jongens binnen, zich in haast ruw neerschuifelend met stoelen aan tafel, beslijkt van grondwerk, overal langs schurend met hun modderplunje, gulzig laag bukkend in dierlijken vreetstand voor d’r borden.

Ouë Gerrit zat in gemakstoel, tegenover z’n vrouw. Plots zakte stom z’n kop op de borst; kruisten zich z’n handen in krampigen bid-buig. De jongens en vrouw Hassel brabbelden wat meê, gejaagd.

Gulzig-spraakloos begon er geëet, klikklakking van lepels op borden en schaal, die naar alle richtingen getrokken werd. Piet had zich zwaar-vol opgeschept, ruw-weg bij-lepelend, dat het donker klonterde op z’n borst, erwten met vet en kleine ertusschen gesnipperde vleeschbonkjes. Dirk kauwde, kauwde langzaam, zwaarder, met bij-zijduwing van kaken, en schoof na iederen hap z’n vuile lepel in de schaal, langzaam, langzaam, zoekend naar plekjes met vleeschbonkjes. En Piet er haastiger tegen in, opstapelend nieuwe lepelingen, telkens met z’n slijk-bruine vingers, reuzige grauwe klauw, erwteklusjes, druipend bedoopend met vet, wegzuigend, van mondgulzige toppenduw, z’n spreekholte in. Want telkens had ie wàt te zeggen, met barst-vollen, spuug-spattenden mond. Ouë Gerrit smakte zuinigjes z’n bord erwten op. Alleen vrouw Hassel at niets, bleef suffig-beteuterd kijken naar éen plek buiten ’t raam, met oogen flauw-versluierd van tranen.

Jammerlijk druilde stilte op haar grauw-verflenst gezicht dat sufte onder ’t vuil-grijze haar, bijzij steekmutsfloddering los uitkrullend. Om haar heen bleef zuigen stil gesmak van uitgehongerde kerels, die met zweet en vuil nog op rood-grauwe gezichten, stil maar hapten en kauwden, in grimmig kaakbeweeg, rauw en vraatvol, zich vergulzigend als beesten.—Guurt kwam pas zitten, met geschuifel van ’n stoel en wegduwing van Piet’s arm, vluggelijk biddend.

—Mo’k nie sitte?.... jai la nou nooit niks veur ’n ander...., mokte ze bits.

—Jonges, zei Hassel plots bezorgd, morge is ’t houtvailing bai jonker van Ouenaar.... wie goat t’r hain....? Sel ik ’t moar sain, hoho!

—Nou, gromde Dirk, z’n lepel uit z’n mond zuigend en gravend in de weer vol geplompte schaal,.... daa’s net, wà’ hai je meer?....

De Ouë wist wel dat ie moest, al vond ie ’t lam werk. Maar als Dirk en Piet zeien dat ’t gebeuren zou, durfde hij niet nee zeggen, bang dat ze ’r de heele boel op ’n goeien dag bij neersmeten.

—Aa’s t’r t’met wat is.... vier en vaif.... enne nie genog!..

—Mit staive stàp d’r moar op an Ouë .... sal wel wa sàin.... seurderij...., bromde Dirk, met vollen mond, in z’n altijd klanklooze kortsnauwende bitse zinnetjes.

De ouë zei al niets meer, keek sip voor zich, verschuchterd, zat star op z’n met zware duimvegen uitgelikt bord te kijken.

—Godverjenne moeder, barste Piet los, zwaar-boerend voor zich uit, in zangrige stijging van Wierelands spreekgeluid, godverjenne, waa’t is t’r t’met mi je veur.... ik sien je kwalik ’s murregens....

—Wa?.. wa?.. wa sait tie?.... wa sait tie?.... schrikte vrouw Hassel òp uit ’r sufkijk over het kale land.

Piet brokkelde weer onverstaanbaar iets verder, met uitgebuilden mond, stamp-vol van uien en aardappelenbrei, die z’n lippen overdrongen. Telkens greep ie met z’n grauwe vuile modderhanden in de pan, rondwroetend tusschen breiklodders, om direkt weer in te stoppen als ie met beklemming van zacht-roggelende ademhaling, ingeslikt had. Zoo aldoor met vollen mond blijvend, wou ie spreken, iets driftigs uitstooten, dat brabbelend wegsmoorde in z’n uienkauwsel.

Vrouw Hassel zat te wachten, maar hoorde niets meer.... Eindelijk na zware ademhaling, kraste er stemgeluid op, had ie alles doorgeslikt. Guurt, naast ’m, zat te giegelen om z’n gulzig geslobber, lachend, lijf-schuddend achter haar dikke handen.

—Nou moeder, wa’ kaik je aa’s ’n skoap.... f’rjenne!.... je sou main broek làpt hebbe.... d’r sit ’n gat in.... daa’ k’r t’met deurvalle sel.... hai je dà nou weer f’rgete?.... bin je dan t’met fe’gete daa’k ’n broek droag?.... geep.... dwarrel!.... wa skeel je....?

—Sai vergeet puur d’r kop van d’r romp, woedde de Ouë.

—En.... ne.... de bloedworst, hai je ’m kloar moeder, vroeg Dirk er loom midden in.

Vrouw Hassel zat met inspanning naar ’t stemgekruis te luisteren, vol angst-trekken om d’r ingevallen mageren neus en mond, vooruit al voelend, dat ze wat leelijks te hooren kreeg. Maar herinneren van bloedworst en broek deed ze zich. niets meer. Al wat zij haar voorhielden was nieuwtje, hoorde ze nou pas voor ’t eerst, meende ze.

—Ja, ja, stamelde ze in verwarring terug.... ik wee nie wâ main skeelt.... ik bin d’r puur f’rskote van kinders!.... En zwaar te huilen begon ze.

—Seg waif, bler nie.... valt rege sat.... snauwde hard de Ouë en allen nu snauwden mee, van lamme kemedie, gesanik van dit-en-van-dat, scholden eruit voor luiwammes, die gluipertjes wou maken. En stil snikte ze door, zonder dat ze zich met ’n woord meer verdedigen kon. Uitgesuft zat ze weer. Niemand die voelde wat ze had, wat ze leed. O! leed?.. leed?.. Nee, pijn had ze niet. Alleen zoo raar, zoo doovig, zoo rare banden kruislings over d’r hoofd, gespannen! en zoo knellend, zoo stevig.... En niks, niks meer kon ze onthoue.. Ze huilde weer harder.... Guurt keek ’r àn, met d’r glimlacherige blauwe oogen, of ze zeggen wou: hou je je aige moar stiekem van de domme, je bin immers zoo sterk aas ’n paard....

Dirk grabbelde ’n pijp vol, met kop in de tabaksdoos geduwd, en Piet diepte mee in. ’n Paar minuten bleef er stilte-gepaf van alle lijven. Alleen Gerrit en de vrouwen vouwden de handen, prevelden plechtig-mechanisch dankgebed.

—Seg Ouë.... kristus! wa he’k ’n pain in main polse.... kristus!.... main klauwe!.... saa’k verbrande aa’s ’k weet hoe ’k sitte mot.... jesis wa pain.... main stuit....

Afbrekend eigen zin bleef Dirk op z’n doorbarste spithanden staren....

—Nou Ouë, murge goant beertje d’r an—Met ’n schonkigen draai van z’n zwaar lijf keerde ie zich naar Gerrit, ’m drie maal zwaar boerend vlak in ’t gezicht. Vader Hassel keek bedrukt.

—Tjonge, daa’s te vroeg, f’rdomd, daa’s te vroe-eg, zàng-zeurde z’n stem.

—Nou maor, hai goant, daa’s main werk.... ikke hep ’r lol in.... Ikke hou van da werkie.... Aas ’t poar weke verduufle gong he’k g’n fait meer.... nee.... nou mot tie.... jesis! me sai laikt of ’k spersie-bedjes maok hep.... da verrekte diepspitte..

Dirk was rood van stille woede dat de ouë tegensprak, woede die aan kwam stuiven in bloedvlekken op z’n woest-kakigen wreeden kop. Z’n vlassige brauwen gramden in dreiging naar elkaar, en z’n kaken beefden. Dàt was z’n grootste hartstocht, slàchten; zelf ’t mes in ’t plooiige nek-vette van ’t varken te vlijmen, ’m bij z’n strot te smakken, dat ie spartelde, dan ’m te zien rochelen en hooren gillen, met bloed op z’n handen, warm-lauw, stankig en rood. Dan genoot ie met ’n bedaarde lol, niemand mocht er an komme thuis. As ie ’t niet zelf kon doen, vrat ie ’t niet; most ’t vleesch verkocht. Al de kippen, die niet meer legden, draaide ie even gemoedereerd den kop om. Guurt joeg ze op, greep ze, en hij alleen wrong ze den hals af. En Guurt zàg ’t ook dol-graag, al griende ze ’r soms bij van rillerigheid. Zij, zij met ’r meidehanden dee ’t altemet eerder dan Kees, de erge strooper, waar ieder in de plaats bang voor was; Kees de Strooper, oudste zoon van Hassel.

Piet had zich languit met z’n modderlaarzen en slijkgoed op den grond neergesmakt, vlak bij de rookige kachel, om wat te tukken. Dirk zat te smoken, slaperig weggedoezeld in blauwe rookkrullen, stomp, naar den straatweg kijkend. Ouë Gerrit voelde slaaploomte en rilling.

’n Paar uur maar had ie vannacht geslapen. Alleen Guurt lachte luid en brutaal, joligde tegen Dirk, die stom aanluisterde zonder zich te verroeren, wat ze snapte van Annie en Geert Slooter, dochters van ’n tuinder, bij hen in de buurt.

—Nou Dirk.... enne.... nou mo je wete.... nou sait se Annie.... se binne veur sain in ’n f’rseeekering... aas sain... sie je.... d’r vader.... aas sain nou wa beurt.... dan.... danne kraige sai ’n prais.... ’n prais sa’k moar segge.... van ’t Nuuwsblad.... En nou sait Geert.... hohà!.... nou sait Geert.... gom.... ikke wou moar da die ouë suiplap soo dood bleef aa’s ’n pier.... in se werk.... he?.... dan heppe wai vaifhonderd poppies.... Is da nou woar Dirk....? kraige sullie dan soveul?.... puur vaifhonderd.... tog jokkes hee?

—Nou seker, bromde Dirk, wrevelig dat ie spreken moest, aa’s t’r stoat, sal wel ’t uitkomme t’met....

—Nou, en nou sait Annie, sait se main.... f’r wa’ sai nooit niks meer van je sien, s’avens....

—La se stikke.... mestvarke.... hep màin noodig.... dwarrel! kabbeloebelaap!....

—Nou hait s’nie g’laik.... sa’k stikke aa’s se ’n sint los kraigt van den ouë.... nou is tie weewnoar.... en hokke mi Jan en alleman dat ie doe.... ’n wijd skandoal.... Nou lest, mi Sint Jan mosse Annie en Geert.... mosse ze ’n poar nuwe laarse.... hai gaift g’n sint.... strak-en-an komp ie thuis.... stroal!.... En hài an ’t danse.... de guldes rolde sain broek uit.... sóó, langs se paipe op de vloer.... Dà’ ware sullie bai aa’s kippe hee?.... Se heppe grabbeld en vochte.... Hai was smoor.. en niks het ie sien.... ha! ha!.... ha! ha! ha!....

Wat ’n beeste, wat ’n maide.... nou binne sullie skoene goan koope.... Ho-je-wi! wa ’n pinkebul!—

Gieren deed Guurt, met ’n bord in ’r hand, wild op ’r dijen patsend, dat ze schommelde.

—Hep jai Kees nie sien maid, vroeg dwars-vreemd en stroef Dirk er tegen in.

—Kees? Kees? sien ik t’met nooit.

—Wâ? en Grint dan, sain buurman? Kom je’r nie meer? Skarrel je doar nie?.... en se seun?.... is da doàn? verdomme.... Die jonge was puur mal op je....

—Wa? die staive hark? die .. kikker.. àn main blouze seg!.... gierde Guurtje, wild naar achter stormend, met vingergetrommel op borden.

—Houw doar smoele.... kaa’n g’n tuk pakke.... schorde Piet slaperig-stemlui van den grond, zich wild in protest, met lijf-lawaai, omdraaiend.

—V’rek, kom bai je, goedigde Dirk, zich aan den anderen kant van den kachel neersmakkend.

—Guurt, denk ’r an, één uur!

—Ja, stem-gilde ze uit ’t achterend, ja sel d’r sain!

Om één uur moesten ze weer op, spitten, spitten tot oneindige troosteloosheid van winterdonkering over avondvelden kwam droeven.

En Guurt bleef met ingehouen, geluid-dempende bewegingen vaatwerk-rommel beploeteren. Haar princessekopje roezemoesde. Zij was de mooiste meid van Wiereland. Iedereen had ’t gezeid.... en ze wist ’t zelf ook wel. Ze had wel nooit wat geleerd, maar de jongens keken d’r an, of ze ’r t’met allegaar teg’lijk wouen. Maar mooie Guurt wist wat ze waard was. ’n Meneer wou ze hebben, ’n meneer mit mooie mesjette, in nette kleere, en ringe om se hande.... ’n faine hoed.... en faine jas. En dan niks g’n konkelefoesies om den meneer, maar blij om den stand, om ’t hooger-opkomme. Dat was brandendste eerzucht in ’r. En aa’s tie, onfesoenlijk wou, voor d’r trouwe, sou se’m meppe.... O! se hield ’r wel van soms, maar so als die meide van Wiereland, soo dol.... nee, dà’ had se nooit niks soo erg naar verlangd. Die gooie zich te grabbel. Die moste wel, die hadde niks anders. Maar zij, de mooiste meid van Wiereland! De apetheker haalde d’r stiekem àn.... dacht moar.... stom boerinnetje.... En de dokter wou er soene.. t’met de heule ploats.... Lest mit d’r seere vinger wou die vent d’r nie helpe.... of eerst ’n lekkere soen.... so’n vuilpoes!.... dà’ hep ’n waif.... acht kooters....! En dà kreeg se, en dî kreeg se; allegoar van meneere.... En mee ging se.... met kennissies en skarrelaars, die wà’ graag de meneere van de plaots ànhaakte.... Nou, da had ze t’met puur sien.. maar bai haar, niks g’n kansies.... Zij wou nooit, nooit gemeen sain.... Alleen moar lolle en lache.... en pronke.... en t’met alle kemedies sien. En dan moar al die manne opwinde, en net doen of se wou.... of se soo moar te neme was.... En aa’s se dan woue toehappe.... pats, dan d’r van langs, mit d’r stevige knuiste, dan seie se niks meer.... dan was ’t glad f’rbai.

Zoo was mooie twintigjarige Guurtje, met haar dames-hoofdje, haar prachtig goudhaar, haar lichten lach, haar fijne trekjes en blauwe oogen-vreugd, met ’r hoog-zwaar, frisch boerinne-lijf, haar schommelend-onderstel, de begeerlijkste meid van ’t dorps-stadje, waarvan geen tuinder, geen meneer zich op beroemen kon dat ie ’r gepakt had. Maar allen had ze dol gemaakt en opgejaagd, van hartstocht. Midden in ’t paringsgedrang van beest-menschjes, koketteerde zij grof en stoeide met allen zoo goed en zoo kwaad als haar sluwe meisjesnatuur met berekening dat klaar kon spelen. Zij, vrij koud voor lijfgenot, zocht naar zwakkelingen met geld, die op ’r verkikkerd werden, ambtenaartjes eerste klas.—Op één had ze al lang ’t oog, ’n heel piek-fijn heertje, ’n rijk, wellustig slap-blond mannetje, maar chiek, ruikend naar odeur, met lokkende snor en streelend baardje, en zooveel geld as tie maar wou.... Die most se anhake, hebbe, al kwam de onderste steen boven, hem met z’n duiten, z’n chiek, z’n geurtjes en odeurtjes. En hij wou haar ook, maar d’r lijf alleen. Alles sloeg ze àf, en toch maakte ze ’m vuriger door ’r verleidelijke gekunstelde boerinne-onschuld. Hij, ouderloos mannetje, zwak dobberend, afgezwabberd, wou iets om handen, was ambtenaartje geworden.... later burgemester.... misschien! ....zoekend naar rijke heere-boerdochter, die z’n afgezwabberd lijf wel hebbe wou.... Toen, in één verkikkerd op ’t frisch-wellustige lijf van Guurt, ’r blonde haaraureool, ’r fijn snoetje.... Maar veel gegeven, weinig meegenomen, nooit iets kon ie bij ’r gedaan krijgen; niet eens mocht ie d’r met ’n zoen besmakkeren. Ze had ’m gezeid dat als ie ’r hebben wou, ie maar met ’r trouwen most. Hij stond wel op zich-zelf, en dertig jaar, kon ie doen wat ie wou.... Maar van die platte familie gruwde ie, die ruwe broers, die vuile moeder.... Daarom draalde ie.... En zij voelde z’n dralen. Sluw, hitste z’m met ’r lijf-mooi erger op, zich nog minder gevend dan eerst. Zoo was ze ’m gaan beheerschen.... En nou most ze zich bekennen, dat ze hem toch ook wel aardig vond, met z’n manchette, en z’n blondkrullend snorretje vooral, met dat gleufie in ’t midden, en z’n zachte kijkers, z’n goeie netuur.... o ja alles vond ze mooi an ’m. Maar ’t meest was ’t ’r te doen om z’n duiten, z’n lekkere duiten....

Dat ze zich prachtig kon maken, dat ze baas over ’t ventje was.... zij met ’r dijen, waarachter ie zich verschuilen kon, zonder dat z’n neuspunt te zien kwam. Maar hij wou, durfde maar niet. En zij, doorkoketteerend, met andere jongens van de plaats en van Duinkijk en van de sekretarie, dat ie dol werd van heetige jaloersigheid. En de anderen gebruikte zij om ’m op te winden, metéén te laten zien, dat ze maling aan hem had, en dat kerels als boomen om ’r heendrongen, naar ’n gunstje bedelden. Zoo, als ’n plompe, maar stomp-sluwe dorps-Carmen had ze Jan Grint den tuinderszoon, dien ze al van ’r schooljaren kende, mal gemaakt, maar toen ie met liefde en vuiligheid kwam had ze ’m de deur uitgesmeten. Ze kreeg smeekbrieven van ’m; dat hij d’r vroegste minnaar was en dat ie zich z’n handen van de romp zou afsnijen, aa’s sai ’t puur hebbe wou.... Maar ze dàcht niet aan ’m. Ze wou met ’m lachen en uitgaan of dubbelzinnig kijken, als hij, de rijke, in de buurt was, maar Grint most van d’r afblijve met z’n lompe pooten. En niet, omdat ze Grint geen heel-knappe jonge vond, pik-zwart haar, met ooge!.... glimmend, puur roet.... maar omdat ze nou eenmaal in ’r boerenhoofd de idee had vastgespijkerd, dat z’n dame most worde.... En dan raik! raik! Main Kristis! Nou zou ze met ruwe hebzucht wegduwen, wat ’r in den weg stond.... Om ’r familie gaf ze geen zier. Gehechtheid had ’r nooit ingezeten, bij niet één. Dirk was ’n stille zuiper en Piet ook.

Verdierlijkt en geteisterd in zwoeg, werkbeestig-stomp, zagen ze alleen in elkaar, wat hun rauwe begeerten wilden. Guurt zag ze alleen als zuiplappen, meidenlollers en spelers, en hun zwoeg-naturen begreep ze niet. Voor den Ouë voelde ze niks. Die had ’r in d’r leven nooit ’n zacht woord gezegd. Wat die docht dat wist se nie. D’r moeder vond ze raar, kniezerig en grieniger, niet-wetend wàt ze eigenlijk wou. Alleen Kees de Strooper, waar ze allemaal ’t land an hadde, die mocht ze wel lijen, omdat ie ’r vroeger, in huis, nooit geranseld had als Piet en Dirk.—Nee, aa’s se wat van d’r eige make wou, mos se hem, ’t heertje, hebbe.... En aa’s ze getrouwd was, dan naar g’n sterveling omzien.... dan was se ’n dame.—Dan naar ’n stad.... en hem onder d’r duim. En dan Guurt.... maide in je dienst.... zei ze zich ieder keer weer.... Paa’s op.... nie aa’s de andere vraisters.... nie in de donkere loantjes aa’stie wil, en nie op de grond, en nie achter de struikies....

Want aa’s je je aige geef, bi je’m puur kwait.... Sai wàs f’soenlik, se most ’t blaiwe.

DERDE HOOFDSTUK.