Part 28

—Moar stommeling! sprong Kees inéén woest op, zien jullie dan nie da die skoelje d’r ’n sloatje van moakt?.... Jullie bin ommers ’n vetje veur sàin, ’n kalfkoetje.... ’t is netuurlik s’n aigeste oapeteek.... hai skraift moar roak.... Morrige komp ie t’rug.... skraift ie weer. Snôf’rjenne.... ik sou sain d’r uuttrappe....

Ouë Gerrit was van ’t raam, op z’n arm-stompen gemakstoel gezakt, starend de lucht in, zonder nog ’n woord te zeggen. Duifje uit hoekje, stil, in glans van veertjes, koerde zacht, vèr, klagelijk.—

—Daa’s net, gromde driftig Dirk, daa’s net.... dá’ wai dâ nie docht hebbe....

Maar Piet was ’t niet ééns.

—Nou daa’s ook ’n mooie.... sel dokter soo moàr gaife aa’s je nie noodig hep?

—Jou skoàpskop, lachte nijdig Kees, dá’ hoor je t’met of’ral eenderlai, dá’-tie altait en altait vaif keer te veul gaift.... en dá’-tie komp, dèur komp, aa’s de minse al lang weer bestig sain....

—En hai gaift moar, hai skraift moar, gromde Dirk mee.

—Netuurlik! viel Kees weer in, tut ’t aêre joar.... kraig je je print aa’s tie tog selfers s’n oapeteek hep... hep tie ommers soo langest aa’s tie wil.... hai is tog nog de eenigste mi oapeteekie.... is tog ofskoft!....

—F’rduufeld g’laik, driftte Dirk opgewondener, t’met van de heule ploas hoor je dá’ de kerel nie van de grond is of te dwaile.... hai plakt aa’s ’n klomp in ’je hai....

Ouë Gerrit hoorde onrustiger toe, staarde door naar de lucht, wel voelend dat Kees gelijk had. Maar dat juist maakte ’m woedender. Want hij kòn, kòn nooit ofte nimmer àf van Troost, zooals ie niet àfkon van z’n zwager, den notaris. Die hadden ’m in d’r klauwen, ijzer, ijzervast... Sàin nie allainig, allegoar!....

—Enne veur wá’ goan je nie nà dokter Zwanke, die hep s’n arme-rotsooi van gemainte pas an dokter Troost of’rdaan.. dá’ komp Zwanke!.. verduufeld ’n jonge dokter.. pas ’n poar joar hier, moar ’n bliksems-rechskoape kerel.... en ook mi’ sonder aige oapeteek.. en nooit komp ie ’n keer teveul.... je kraigt puur nies niemendal drankies van sain... en frindelik.. sien je.... gesmaird.. fain.. netjes.... netjes!.... of goàn d’r noa dokter Moas.... se kukkerint.... nog altaid bestiger aa’s hai....

—Daa’s net, zei Dirk weer, verbaasd kijkend om Kees’ spreekradheid, hij die anders nooit wat zei.

Maar de Ouë was opgesprongen nu, driftig, bleek van gift.

—Wa’ jai?.... wa’ hai jai d’r mee van noodig? wá’ mo’ jai je bek d’r in? Van sàin af?.. ke’k dâ! ke’k dâ?.... Si’k nie an sàin vastspaikert.... netoaris is hèms swager.... die kraigt.... seker paa’s ’n joar sain losgeld?.... nooit nog ’n sint afdoan.... die hep al main pachtaktes, main koopaktes.... nooit hep ie die main wille afstoan.... die hep main hiepeteek! aa’s ’k van Troost noar Zwanke goan.... stuurt ie main rekening tuus.... Die hooge goàste.... sitte t’met allegoar an malkoar vast.... hoho! viere en vaife en nie g’nog!.. daa’s één klus.... sel ’k moar segge.... enne al wa dokter sait komp ’r deur.... woar je komp.... sit ie in.... en s’n swoager is d’r wethouër.... rechterhand van burgemeester.... aa’s je an d’een komp.... bran je d’aêr.... hu! hu! viere en vaife en nie genog.... sullie hewwe main vast.... vàst!.... stikkevàst.... aa’s ik main roer.... stoan ’k op stroat!....

Z’n stem sloeg over in gillerige stoot-woorden. Driftig heen en weer ging z’n lijf door de kamer, bochelden z’n schouders meer òp, rukte ie aan z’n baard en lokken.

Driftiger beende ie voorbij vrouw Hassel, die achteruitschoof op ’r stoel, met bang oogenlicht dat opflitste, telkens als Gerrit d’r voorbij donkerde, alsof ze voelde, met woestig angst-instinkt, dat ie haar wel slaan wou.

De kerels slobberden weer stil uit hun koffiekoppen, door Guurt volgeschonken. Ja, ze wisten wel dat Troost heerschte in Wiereland, als ’n god, dat van hem alles afhing bijna. Dat ie met al wat landheer was op besten voet stond, dat één woordje van hem, genoeg was om ze in alles te bemoeilijken. Dat ie ze ook bij die heeren in bescherming kon nemen, en kleine vooruitgangetjes voor hen aftroggelen, als ie wou. Ze wisten ’t wel, maar ze beseften ’t maar heel zelden en dàn nog met angstigheid in ’t hart.

’t Hoorde nou eenmaal, met ontzag naar dokter, notaris, bankman, op te kijken, dat moest zoo maar blijven. En gretig heerschte Troost, met z’n familie-vertakking, over Wiereland en omtrek, ’t sterkst onder arbeiders en pachtersvolkje. Vooral notaris heerschte mee, waar ze nog grooter angst-ontzag voor voelden. Want die baas-speelde nog direkter over hun wel en wee, over hun grond en pacht, hun schuld en rekening, aktes en hypotheekjes. Die kon ze wat voorgoochelen met cijfers, waarbij ’t hun ging duizelen. Die deed in hun koppen angsten ontstaan, van allerlei soorten. Angst voor landheer, angst voor borgstelling, voor pacht, voor koop en verkoop. Die kon ze laten wachten op zaken en afhandeling van akten, dat ze de heele boel bedierf, verliep. Die kon ze bevoorrechten, weer achteruittrappen, sarren en de noodschroeven aanzetten, al naar ie bliefde. Flauw beseften er enkelen, dat notaris, dokter, bankenman hier rijk werden, van hùn arbeid. Want luider ging ’t gemompel, dat dokter arm gekomen was in de streek, voor veertig jaar, en nou rijk pronkte, schatrijk, z’n equipage uitstalde, zoo goed als notaris Breemsma; dat hìj, in z’n praktijk uitgezogen had de pachterskliek en kleine burgertjes; dat hij zwol, vetter wier van hùn sappen. Er ging soms onderdrukt gegrom. Ze wisten wel, maar durfden niet spreken, dùrfden niet. Ze likten liever zoo’n man met macht, ze aaiden, paaiden ’m, bogen, kropen voor ’m, belasterden, bespogen hun makkers om wit voetje bij notaris of dokter. Godsdiensthaat barstte los op kantoor, bij notaris, die er stil van profiteerde. Alle nieuwtjes van elkaar kwamen ze hèm brengen en voor loon, zoog ie ze uit, nog meer. Ootmoedig groetten zij rijkdoorvoede, geurende kinders van notaris, dokter, notabelen-familie. Alleen, in dronkemansbuien, onder het schoremst werkstelletje barstte opgepropte haat los tegen dokter, notaris, burgervader. Bij kermisopstootjes en vechtpartijtjes op feestdag-avonden, schroeide en woelde haat en scheld-woede tegen notabelen rond, jeukten de knuisten om ’r op los te hakken, ging er een stroom van nijd en afgunst, verzet en dierlijk gegrom door het zuipende, lollende volk rond, ’t lagere, verschooierde, werkelooze, dat notaris, dokter en burgervader zèlfs, bangelijk uit den weg ging, toch wel wetend, dat ’t maar bij wat stuiptrekken bleef. En als één tuindertje of kweekertje waagde driftig te worden, wat te schelden op dokter en notaris, werd ’t overgebracht, stond de heele kliek tegen ’m als één man. Waar ie kwam, stootte ie dàn z’n kop.... voelde ze zich verlamd en geknakt in z’n handelsrelaties, tot ie weer kroop, excuus maakte, likte, likte, zich loenschig vernederend als geen ander. Kleine, schuchtere werkstemmetjes van onmondig, stomp stoetje ploeteraars en aardwroeters werden gesmoord. En in den Raad, stedeke-raadje, middeleeuwsch kliekje van boerige, bekrompen verstandjes, waartusschen ’n enkele scherp kijkende en sprekende, die listiglijk ontzien werd, of uitgestooten, troonde burgemeester, burgervader, achterlijk stompzinnige, gekroond en versierd met adellijk naampje, waarvoor gekniebuigd werd, hoedjes en petjes gelicht. Van hèm ging onderdrukking van „welvarend” plaatsje ùit, koel en wettelijk. Enkelen pruttelden wel over barre stommiteiten van burgervader, die met z’n officieel, nooit-glimlachend, strak-leelijk gezicht, door de straatjes en wijken liep, zich voelende als ’n afgezant Gods; enkelen joolden wel om stumperige kleinheid en bekrompen brein-nietigheid van dit mannetje-één, uit de burgerij; enkelen gierden wel in stilte, om z’n malle airtjes van politiehoofd en stedeke-heerschertje, die alles te leeren had van z’n scherpzinnigen gemeente-sekretaris, praktijk en theorie. Maar zóó, in ’t openbaar, boog men voor hem, man van adel, man van dubbelen naam.

En Kees heelemaal vergroeid en verwoest, kon niks zeggen. Hij schooier.... wat wou hij?.... hij die te hongeren lag om ’n cent.

Maar diep, diep in ’m brulde, gierde wild-woest verzet, tegen ’t stelletje dat ie verdoemde, in z’n wraak-borst, zonder dat ie ’n letter zeggen, spreken kon. Als ie aan Wimpie’s gezicht dacht, dien stumper daar neergesmakt, begon ’t al erger in ’m te gieren, voelde ie ’n onrecht, hem, hèm alleen aangedaan; dacht ie, dat de rijken nooit dàt, die ellende hadden. Nooit nog had Guurt es gezegd: „laat ik Wimpie ereis zien”, of een ander uit ’t vuile nest. Hij wist, dat Ant ze verboden had er te gaan, bij die ketters, en dat zij Ant verafschuwde om ’r vuilen, valschen nijd. Maar ’t griefde ’m, griefde ’m diep, dat niet één van zijn bloed, naar z’n Wimpie ooit vroeg. ’t Griefde ’m, hij kon ’r om uitbarsten, zwaar vloek-hameren van nijd.

In stikwoede was ie mee opgeloopen met de kerels, naar ’t land. Door z’n werk zou ie zich koelen aan den grond.

Tot ’t late licht ze verschemeren kwam, wroetten ze weer in de zandaarde, met gezichten in één donkeren buk naar den grond, in haastenden arbeid en werkjacht, als krom-gegroeide beesten, voortschuivend tusschen het rondom wijd-weg-drijvend, diepe goudlicht van lenteavond, pracht van glanzen en lichtspel.

ELFDE HOOFDSTUK.

Met wilden schrik in z’n oogen kwam ouë Gerrit ’n paar dagen later op ’t land, achter z’n huis uit, op Dirk en Piet àf die tusschen de boonen schoffelden. Kees hurkte op ’t paadje, met z’n groote handen snel tusschen het sierfijn uitgeknipt wortelenloof, wiedend.

—Nou maa’ne, klonk ontsteld Gerrit’s stem, daa’s ’n bakkie! Hoho.... hoho!.... ’t raip in de heule keet oarebaiê.... op ’t Duin bai de oarepels!....

Z’n stem beefde. Meer kon ie niet uitbrengen van ontroering, keek ie pal in verbaasde oogen van Dirk.

—De heule keet!?.... tien aggele?.... donderejenne.... komp gain duut van t’regt....

—Wà hoek, vroeg Piet suffig na, die al broeide in de warme zon, en kreukeltjes trok in z’n gezicht, als om beter te verstaan.

—Nou de heule hoek in ’t Duin.... hoho! heule blad f’rvrete!.... aa’s kittels stonge de vruchies.

—Main kristus, riep Dirk, nu pas angstig bewust wordend de schade, daa’s ’n bakkie, dá’ mo’k sien!!.... da’ mo’k hoàring of kuit van hebbe!....

—Sien?.... sien?.... huhu! d’r is niks te sien.... en wait òp sitte de slakke hier duimdik in de kole.... Rooit noà niks! noa niks!

—Moar, komp ’r t’met rege, schreeuwde Piet, bestig veur ’t raip!

Bezorgde klank zat ’r in ’t gepraat. Dàt was oogstverlies! Ouë Gerrit voelde dubbele benauwing. Voor zich uitstarend suffig, stond ie te berekenen hoeveel ’m dat schelen kon.... Most ’n meroakel-slechte oogst worde.—En midden in z’n gepeins en onrustig gereken, schoot knaging, dat ie zich dat zelf gelapt had.... Hai was ommirs ’n dief.... ’n gannef!..

Star stond ie, met rooien kop van angstigen bloed-aandrang te rukken aan z’n baard. Stil, met iets van bang ontzag, bleven de jongens, de schoffels in de hand, ’m bekijken. Dat maakte Gerrit onrustiger nog. Hij voelde, dat ze wisten wat ie dee.. aêrs souë se sain nie soo ankaike.... godskristus.... Wà’ stonge die kerels dà’ f’rsloàge noa sain te loere.... noa sàin..

Nou saie sullie niks, om Kees.... moar ’t sou komme.... Jesis! da’ skeulde sain t’met ’n poar honderd pop!.... dà was nie bai te rooie!.... nooit nie.... nooit nie!.... Hoho! die kerels.... dà kaike noar sàin.... Ja nou, da’ voelde ie.... sullie hadde dokter ook sproke.... die hep ook sien.... en sain waif.... en Guurt.... en alderlai volk!..........

Angst, zware angst, klauterde weer naar z’n strot. Van de heele vrije lucht om ’m, kon ie nog maar heel kleine teugjes inademen. Rond z’n keel, schroefde benauwing; lichter luchthaaltjes gingen er nog net even door, met moeite, als of ie stikken moest.—De manschappen waren langzaam weer aan ’t werk gegaan. Met groote passen liep ouë Gerrit tusschen de regels en bedden in. Bij de put op ’t erf, zag ie vrouw Hassel staan, met kousen in ’r handen. Haar grauw-suf gezicht maakte ’m woedend.... Dat waif was z’n armoe.... en dá’ die vervloekte Kees op ’t land werkte; ongeluk lai op ’t huis!.... Dá’ waif kostte sain geld.... En sai.... sai.... sai hep sien s’n spulle.... dà’ loeder!.... da’ loeder.... nou sou die ’r de kop kenne splaite.... aa’s tie moar mocht!.... mi’ de skoffel op ’r pins hakke.... want sai hep loert.... sai hep f’rteld....

Razende drift kwam in ’m opduizelen.... Tien aggele honderde guldens kwait, mit de koole.... puur kwait!.... En niks om te betoale!.... nou most ie poere en teekene veur s’n dokter-skuld,—veur ’t waif.... veur Piet’s been.... veur drankies!.... ho! ho!.... daa’s Kees op ’t huis, dá’ komp ’t al uut!.... dá’ komp ’t al uut!

Dirk en Piet keken naar de driftstappen van den Ouë. Nooit hadden ze ’m zoo bleek en woest-vertrokken van gezicht gezien, bij ’n oogst-tegenvaller.

—Nou Ouë.... wá’ hai je? Je sien puur ’n laik! hou je kalm! aa’s ’t eene teuge loopt, loopt miskien vaif mee, goeiigde Dirk.

—En de sinte!.... de sinte!.... de dokter hep weer ’n hypeteekie nome op main grond.... veur skuld van moeder en Piet.... en de sinte.... aa’s d’r strak-en-an de landheer komp!.... bai màin hoale sullie de sinte.... jullie suip moar.. suip moar.. hep lol in Amsterdam.... ho! ho!.... ho! ho! jullie gokt d’r op los.... moar ikke.... ikke stoan d’r veur.... aa’s de boel veur de wereld lait!....

Woest staarde z’n vergramd kindergezicht de kerels áán. Nijdig, ingekrampt, met grauw-bleeken kop, liep ie ’t erf op achter-end in, om wat te drinken.

Guurt met ’r rokken de hoogte ingesjord, in knoopsel achter haar schortbanden, klomp-kloste drentelig en druk op ’t beklinkerde erfstraatje, sjouwde met kommen en waterbakken heen en weer, bukte telkens,—met één been stevig neergeplant op den grond, het andere, wijd opgelicht in kuitstrekking,—over put heen, in rammelige bonken wateremmertjes òpbeurend en leegspattend in klettering over ’t straatje. Om ’r heen klaterde en bruiste ’t water. Ze schrobde in zwaren boen, forsch, met d’r dik-bloote armen in heftige stooten vóór- en achteruit, dat harige bezemborstel griste, siste en schuurde, ’r zwaar lijf te waggelen stond van drukke doenigheid. Den Ouë had ze net zien aanhollen, bleek en haastig.—

—Wa’ is dur? zong met Wierelandsche intonatie ’r stem.

Gerrit was doorgeloopen, zonder antwoord, recht op ’t achterend af, met verblufte achterlating van stomp-neuzige klompen tegen drempeltje.—’t Maalde en draaide in z’n kop, of ie zoo ’n beroerte zou krijgen. Vast en seker gong ie noar de grond. Nou mòst ie dood.... dood!.... Daar had ie nou juist angst voor, schrikkelijke, klemmende angst, die vastschroefde iets in z’n keel, dat ie geen lucht kon krijgen; die zwaar plette op z’n handen, z’n armen, z’n beenen.—En tusschen z’n angst, zalig verlangen toch naar z’n spullen.... Nou ie zooveul had kon ie s’n aige nog betere.... Kort maar bleef ’t gevoel voor z’n goed. Gauw overrompelde ’m weer wilde angst, nauw keel-toepersend gedreig om ’m heen, van allemaal dingen waar ie vroeger nooit ’n minuut aan gedacht had.... Waar z’n spullen zouën blijven, als ie dood was? of onze lieve Heer ’m zou ranselen, dat ie ’r bij neerviel?.... of Dirk, of Piet ’t eerst z’n spullen zouen zien?.... En of slechte aardbeien met rijp nog wat konden opbrengen.... En of ie met z’n baard voor onze lieve Heer verscheen?.... Zoo, dolle gedachten duizelden door z’n kop, en benauwings-toeschroeving van z’n strot, erger, stikkender. En overal holde dreig-angst met ’m mee, wààr ie ’n stap deed. Angsten, als ’n altijd omringende macht van zorg-schimmen, waar ie naar greep, die ie wou wegduwen, maar vervloeiden in z’n handen, door z’n vingers; toch strak-zwijgend weer om hem heenstonden, als ie keek. Of ie z’n oogen sloot of open deed, dat hielp niets. Altijd bleef ie ze zien, met oogen dicht, nog duidelijker en zwarter. ’t Bangst maakte ’m de angst-beklemming op z’n maag, dat ’r noodzweet op z’n gezicht klamde. Dat was doodskramp, benauwde ’t in ’m, druk van den duivel. Z’n hoofd voelde ie woelen in iets lauws, vochtigs, dat àl sterker verhitte, tot ’t ging gloeien, koortsen, branden op z’n huid, wangen en hals, en dan plots afkoelde om nà ’n paar minuten weer áán te gloeien.

Maar hij zou wel bedaren, suste ie zichzelf weer, rillend in kakebeving. Nooit had ie ’r toch om gegeven.... Veur wá’ noù wel?.... aa’s sullie moar niks wiste.... aa’s tie sullie moar beet had.... aa’s tie sullie allegoar moar ’n loertje kon droaie.... God ook’n loertje.... want gekkighaid.... die kon nie overal te g’laik saine.... Dá’ was puur malligheid om je bang van te moàke... aa’s hai ’s nachts in de kelder was gonge.. had ie puur pal ’t luikie veur ’t roampie set.... hep onse lieve Heer vast nie sien kenne.... moar aa’s God.... aa’s God nou erais sàin die sorge had toebedeeld?.... Kon die moar skraive.. en lese!.... hoho! kon die moar.... Dan sou ie sien.... of dá’ in de baibel stong .... enne of d’r vroeger ook sulleke minse weust binne aa’s hai!.. Nee.... tug nie lese.... miskien stong dur, dat ie nog meer, nog meer onhail kraige most!.... Bai s’n broer stong alles goed.... tien voet van sain of.... Dá’ was woarskuw van God.... Moar.... moar.... huhu! aa’s tie nou es,.. bai Grim keek.... da’ stong alles in ’t raip.. sou die.... sou die ook soo gannefe aa’s hai?.... Sou die?.. Moar die had wel de duufel in, moar.... tug nie bang aa’s hai!.... Nie bang.... sel ie moar segge.. en niks niemedal gain angst in s’n strot.... soo klam.... soo in doôssweet, aa’s hai. Enne bai Reeker.... hewwe muise.... twee bed bolle affrete!.... En.... kaike?.... hoe stong die d’rbai?.. Joa.... woedend aa’s die was.... netuurlik.... Enne bai de Grouw.... oarepelestruike doodvrore.... Hoho! Neenet!.... hai was ’t puur nie allainig. Nou had ie nie allain.... nie koorakter!.... Nou.... hai sou moar bedoàre.... ’t was puur niks! kaik.... nou was ie weer kalm!.... Enne nie bleek ook... Nee.. moar aa’s tie dá’ gevoel had.. dá’ bai s’n moag.. hu! wà benauwd!.... aa’s tie nou erais dood most.... En was d’r nou ’n hel?.... Godskristus, dá’ ’n mins op die deele heulegoar gain vastighaid hep.... ’s Nachs.... ’s nachs wist ie ’t altaid vàst, dat ie d’r was.... Moar op dag, gong ’t weg!.. Kaik da’ ha je se weer.... Nou stonge se weer om sain.... ’n heule bende swarte kerels!.... En nou stonge se weer an s’n strot te trekke.... kaik!.... soo weer aldegoar sterretjes veur s’n ooge.... huhu!.... pal d’r veur.... Enn.... nou.. kaik!.... wá’ donker ’t word.... hoho!.... enne.... enne.. tùg dag.... was ’t strak-en-an!.. Sou die in de hel komme?.. enne.... Spulle waa’s nooit van sain.... nooit had ie wá’ f’rkocht.... nooit sou ie s’n spulle weer anroàke!.... Enne.... hai sou weggaife.... teruggaife.... alles.... alles! Aa’s ie nou moar nie dood hoefte!.... Jesis wá’ wàrm om s’n hoofd.. begon ’t weer te gloeie, om s’n kop.—kaik!.... nog donkerder.... veur s’n ooge.... Jesis waa’n benauwing!....

Zitten, doodstil, bleef ie ’n poos, verkneed in hijgenden lucht-snakkenden angst, met z’n handen woest-grabbelend aan z’n kiel, of ie iets wou loswringen dáár. Langzaam eindelijk zakte weer gloeiing van z’n kop, begon ie weer te peinzen, stil.. Nou sat ie nie meer in donker.... Moar kaik!.... de kerels.... die swarte kerels van sain, woare weg! Moar tug most ’r ies skrikkeliks beure mit sain. Da’ was vast woar!.. vast woar.. hoho!.... Net of d’r swoare onweer in de lucht sat.... soo bangelik, beverig en angstig, gejoagd, en keliekig voelde ie s’n aige!.... Hai wou wel loope.... loope.... Want al die swoare wolke.... satte op sàin kop.... dá’ voelde ie puur. En nou kwam ’r weer donkerte veur sain ooge.... donker wier ’t.... heul donker....

Schuifelend was ie in den leegen koel-beschaduwden stal, in ’n duister hoekje op ’n steen neergezakt, met z’n hoofd tegen ’t rem. En z’n handen, slap en trillerig, hingen langs z’n lijf.

Nou mostie moar bedoàre.... stilletjes.... sain gangetje goan.... dà konne.... de wolleke soo op s’n kop drukke.... en.... aa’s d’r bliksem kwam.... kon die nie bai sàin.... nie sien.... want veur sain ooge was ’t donker.... stikke donker.... heulegoar puur nacht.... nou most ie bedoare.... puur nacht.... stikke benauwd.... puur nacht!....

II.

Hooge zang van werkers galmde uit, achter stekjes en rijzen, den Juni-ochtend in. Prachtige zangklanken, die zeilden in sonore trilling door diep luchtenblauw, uit de overal dichtgegroeide en omzonde groente-tuinen.—In kleur-klatering goudde de aarde, en overal uit de gaarden, van singelgroen en hagen ingesloten, dampte ochtendgoud van jongen zomer, nevelvroege dauw, die vonkvuur schoot en paarlen spatte tusschen grashalmen en bladeren. Achter de hagen, als groene sierwanden tusschen elken akker òpgegroeid, schemerden blauwkielen door, werkers die hurkten òver het lichtverstuivend prachtgroen van aardbeibedden.

Jonge, zoete geuren-hitte trilde uit de gouden aarde en lichtelijk schroeide de zon Wiereland. Tegen den middag alleen, beefde zwaarder hitte boven het groengoud van velden, flonkerde diep ’t licht tusschen de bladeren, stond stil de zanglust van werkers, wèg in zwaren zwoeg.

Dirk en Kees werkten in ’t paarse schaduwlommer, bij Gerrits aardappelengrond. Aan één zij achteruit, lag hun akker begrensd door woest, reusachtig tuinbrok van rijken, stillevenden kweeker Waarmer. Tot vlak achter de meidoornhaag van beukenlaan naar ’t duin, liep diens tuin, groot en wild. ’n Lompe, nijdige heereboer, stil-levend en kwaadaardig, was Waarmer. Z’n huis in ’t tuinbrok, lag er stil dicht-gegroeid en belommerd in groene schemerkoelte, tusschen reuzige olmen, eiken, beuken en diep gepoort van pracht-wilde lanen. Voorstuk met ijzerdraad afgepiekt keken de werkers in, schemerwoeste diep van den tuin, die nu in den Juniochtend te wonderen groeide, in sproke-atmosfeer van groengoude scheemring en kleurrankende bloeipracht. Glans-statige kippetjes liepen los, rond te kokkelen en te kukelen druk en jolig door het gras, doken glans-schuchter, met punt-wiegelende staartjes wèg in ’t hooge, blanke waterster, dat er neergesneeuwd wemelde in vonkschitter bedauwdrupt, broos en wiegelend op teeren, slanken stengel; hooge boeketten van blank licht, tusschen diep scheemrend goudgroen. Jonge abeeltjes stonden in wilden stammekronkel te sneeuwen met hun witte donsblad, te zilver-wuiven tegen luchtglanzen. En weeke luwte-schuifel zong om ze, als koelende zingende zomerregen in ruisch-tuin.—

En laag in ’t wilde boomgroen, stond, in oud-goud rood baksteen, teer-tonig, verzakt en ingeslonken, ’t stalhuis achter sierdans van gouden regen, slanke stammetjes, met hun gouden trossen, trossen in prachthang, als lanen waartusschen zonnewebben te verglanzen ragden, in trillend waas. Midden in tuinbrok kringde open, schemering van groen grasvlaktetje, goud-zonnig uitduikend onder woeste beuken. Blanke ganzen waggelden ’r rond, teer ’t oranje van hun bekken, en om hen dribbelden jonge blonde, kale kuikentjes, veerloos en druk, wegzakkend in de grashalmen, in eeuwig eetgepik, kopjes-golvend door ’t pluimgras, achter elkaar, in waggelend rijtje.—