Part 2

Mâna jâlan pegi (pergi) ka Waar is de weg, die naar de kampong kampung ânu? die en die gaat? Ini lah dia. Deze is ’t. Betul kah jâlan ini pegi ka Is dit de goede weg naar de kampong kampung ânu? die en die? Tidaq, tuan silap jâlan (sâlah Neen, u heeft zich in den weg jâlan). vergist. Mâna jâlan yang betul? Welke is de goede weg? Pulang bâlik jâlan tâdi kedăr Ga den weg van daareven zoowat een sâtu bâtu (sâtu pal), kemudian mijl ver terug, dan slaat u rechts ikut kânan (kîri) (simpang ka af. kânan, kîri). Berâpa jâuh deri sini? Hoe ver is ’t van hier? Lebih-kûrang tiga bâtu (pal), Ongeveer drie Eng. mijl, misschien bârang-kâli sâtu jam bôleh kan u er in een uur komen, als u sampay, kâlaw jâlan derăs; kâlaw hard loopt, als u onderweg draalt, lêngah di jâlan, tengah dua jam komt u er eerst in anderhalf uur. bâru sampay. Kâlaw bagitu, sâya jâlanlah. Als ’t zoo is, ga ik op weg. Jâlan ini pegi ke mâna? Waar gaat deze weg heen? Ka Bukit-Timah. Naar Bukit-Timah (lett. tinberg). Jâlan-ña bâik kah? Is de weg goed? Bâik juga. Jawel. (Goed wel, toch). Sedang lah. Middelmatig, zoo, zoo. Tidaq, tuan, ta bôleh pegi Neen, mijnheer, u kan dien weg niet mengikut jâlan itu. volgen. Âpa fasal (of: âpa sebab, of: Waarom (niet)? mengâpa)? Jâlan-ña ta bâik sekâli, bâñaq De weg is volstrekt niet goed, er selut (lumpur), lâgi lôbang is veel modder, en bovendien zijn bâñaq. er veel kuilen (gaten). Bôleh kah krêta lâlu di situ? Kan er een rijtuig langs? Ta bôleh, tuan. Dat kan niet, mijnheer. Bagi-mâna kita jâlan, kâlaw Hoe gaan we dan, als ’t zoo gesteld bagitu? is? Âda lâin jâlan, mâu bâlik sedikit Er is een andere weg, dan moet u dulu, kemudian ikut jâlan kânan. eerst wat teruggaan, daarna den rechtschen weg inslaan (volgen). Bôleh kah engkaw tuñjuqkăn jâlan Kan je dien weg aanwijzen? itu? Minta maäf, sâya âda kerjâ Ik vraag excuus, ik heb wat werk sedikit, tetapi budaq ini bôleh maar deze jongen kan hem u wijzen. menuñjuqkăn sama tuan. Terima kâsih. Dank je (u). Mâri, kita jâlan. Kom, laat ons op weg gaan. Ini kah jâlan betul, tidaq kah? Is dit de juiste weg, of niet? Bukan, jâlan itu pegi ka Selitar. Neen, die weg gaat naar Selitar. Tuan ’naq (endaq) pegi ke mâna? Waar wil u heen? Ka Bukit Timah. Bukan kah ini Naar Bukit-Timah. Is dit de weg jâlan-ña? niet? Bukan. Jâuh lâgi deri ini. Neen. Nog ver van hier. Kâtâ-ña ôrang itu ini lah dia. Die lui zeiden, dat dit de weg was. Tidaq, tuan, tuan sâlah faham. Neen, mijnheer, u heeft ’t verkeerd (sâlah arti). begrepen. Tidaq, sâya arti bâik-bâik Neen, ik heb heel goed zijn woorden perkâtâän-ña. verstaan. Ah! ini lah bâru jâlan betul. O, dit is pas de juiste weg. Mâna jâlan pegi ke rumah tuan Waar is de weg, die naar ’t huis Ânu? van den heer N. N. gaat? Tuan mâna? siâpa? Welke heer? Mijnheer wie? Sâya tidaq kenal tuan itu. Ik ken dien heer niet. Âda kah kaw tâu rumah tuan Ânu? Weet je (soms) ’t huis van den heer N. N.? Rumah-ña di âtas bukit tinggi Zijn huis staat boven op een hoogen (bukit rendah). heuvel (lagen heuvel). Bârang-kâli kuda tuan itu ta Misschien kan uw paard dien heuvel bôleh nâik bukit itu, kârena niet beklimmen, want hij is zeer cûram sangăt. steil. Kâlaw kuda ta bôleh nâik, sâya Als ’t paard er niet tegen op kan, bôleh jâlan-kaki. kan ik te voet gaan. Âda lûrung kecil, tetapi semaq Er is een pad (kleine weg), maar sedikit. die is nogal vuil (begroeid). Sâya ta feduli. Daar geef ik niet om. Deri sini nampaq ujung-ña, dekăt Van hier is ’t begin (van den weg) pokoq-pinang itu. te zien, dicht bij dien pinang-boom. Âda kah kaw liat tuan lâlu Heb je (soms) een heer langs dezen mengikut jâlan ini? weg zien voorbijgaan? Datăng deri mâna? Van waar kwam hij? Jâlan deri sini (deri sâna). Hij ging hier vandaan (daarvandaan). Dia jâlan-kaki kah, nâik kuda kah Ging hij te voet, zat hij te paard, (berkuda kah), ataw dalăm krêta of was hij in een rijtuig? (bekrêta)? Jâlan-kaki, memikul senâpang. Te voet, en hij droeg een geweer over schouder. Âda sâya liat. Ja, ik heb ’m gezien. Dia lâlu sabelah sâna, âda dua Hij is dien kant voorbij gegaan, jam sudah. twee uur geleden. Kâlaw bâlik tuan itu, kâbarkăn Als die heer terugkomt, zeg hem pâda dia sâya sudah jâlan dulu dan, dat ik al langzaam vooruit ben pelâhan-pelâhan. gegaan. Bôleh kah buat itu? Kan je dat doen? Bôleh, tuan. Jawel, mijnheer (kan, m.) Ke mâna dia pegi? Waar is hij heen gegaan? Sâya tidaq tâu nâma tempat itu. Ik weet den naam van die plaats niet. Ini kah jâlan pegi ka Is dit de weg naar de tuinen kebon-bunga? (bloementuinen)? Jâlan t’âda bersimpang kah? Zijn er geen zijwegen aan den weg? Tâda. Neen. Âda dua simpang ña, yang pertâma Hij heeft twee zijwegen, de eerste ke kânan, yang kedua ke kîri. Ta naar rechts, de tweede naar links. bôleh silap jâlan. U kan zich niet vergissen in den weg. Jâlan bâñaq lumpur-ña; terlâlu Er is veel modder op den weg; ’t is lêcaq. erg modderig. Jâlan-ña kering. De weg is droog. Âda juga lêcaq di jâlan-ña, De weg is wel wat modderig, maar tetapi tidaq bâñaq. niet erg. Bâñaq debu (âbu) di jâlan. Er is veel stof op den weg. Musim pânas selâlu bagitu. In de droge moeson is ’t altijd zoo. Kâlaw angin, susah sekâli, jâdi Als ’t waait, is ’t erg mâta dan mulut penuh dăngăn debu onaangenaam, want dan raken oogen (âbu). en mond vol stof (’t gevolg is, dat....) Debu (âbu) Singapûra itu celâka ’t Stof te Singapoer is heel naar sekâli, sebab mêrah: sa kâli (ongelukkig), omdat het rood is: lekăt, ta bôleh dikeluarkăn lâgi. als ’t eens zich vasthecht, kan men ’t niet meer eraf krijgen. Jâlan-jâlan di Singapûra semua De wegen te Singapoer zijn alle bâik. goed. Betul, tuan, tetapi bukit-ña Jawel, mijnheer, maar er zijn veel bâñaq, jâdi susah sekâli pâda heuvels, zoodat het erg lastig is kuda, selâlu nâik-tûrun. voor de paarden, ’t gaat steeds op en af. Di tânah Melâyu jârang sekâli In de Maleische landen ontmoet men berjumpa jâlan besar, jâlan-utan zeer zelden een grooten weg, ’t semua. zijn alle boschpaden. Di Lârut âda jâlan-krêta-api. Di Te Lârut is een spoorweg. Op Java Tânah Jâwa pun sudah bâñaq zijn al veel spoorwegen. jâlan-krêta-api. Jâlan-krêta-api terus sekâli, Een spoorweg gaat regelrecht, deze jâlan ini béngkoq. weg is krom. Jâlan dulu; jâlan di belâkang. Loop vooruit; loop achteraan. Pusing bâlik. Draai je om, en keer terug. Bâlik lah kita (Mâri lah, kita Laat ons teruggaan. Kom laat ons bâlik). terugkeeren. Kâlaw dapăt jâlan, kita pegi, Als we ’n weg vinden, dan gaan wij, kâlaw tidaq, kita bâlik. anders (zoo niet), dan keeren wij terug. Mâri sini. Kom hier. Pegi kâta ’kăn dia sâya menanti Ga hem (hun) zeggen, dat ik hier di sini, kemudian engkaw bâlik wacht, daarna kom je gauw terug. kemâri dăngăn sigra. Sudah. ’t Is goed (ik heb niets meer te zeggen).

4. GESPREK MET EEN KOK.

Ésoq pâgi-pâgi sediakăn makânan Morgenochtend vroeg moet je wat eten sedikit (siapkăn m. s.) klaarmaken. Tuan mâu makan âpa? Wat wenscht u te eten? Berâpa ôrang mâu makan? Hoeveel menschen willen er eten? Kita yang âda di rumah sekârang Wij, die hier nu in huis zijn en dan lâgi dua ôrang tuan. bovendien twee heeren. Bôleh sediakăn âir-tèh [2] Je kunt thee klaarzetten, koffie, kahwa, roti panggang, telor, geroosterd brood, eieren, met dăngăn buah-buah. vruchten. Buah macăm âpa tuan suka? Wat voor vruchten gelieft u te hebben? (Welke soort). Buah-manggis, durian, rambutan, Manggis, durian, rambutan, pulasam, pulasam, nânas, limaw, pisang, ananas, sinasappelen, bananen, al mâna-mâna yang bôleh dapăt. wat er te krijgen is. Kahwa sudah âbis. De koffie is al op. Bâik, bôleh beli lâgi. Goed, je kunt meer koopen. Kahwa arga berâpa sa kati Hoeveel kost de koffie tegenwoordig sekârang? per kati? Empat-puluh sèn, tuan. Veertig cent, mijnheer. Bâik, bôleh beli lima kati. Goed, koop vijf kati. Sâya tidaq sempat pegi ke pasar, Ik heb geen tijd, om naar de markt tuan (ñôñah). te gaan, mijnheer (mevrouw). Tidaq mengâpa, suruh koki kecil. Dat doet er niet toe, stuur dan den bijkok (kleine kok, kokin). Sakit, tuan (ñôñah). Die is ziek, Mijnheer (Mevrouw). Kalaw bagitu, suruh lâin ôrang, Stuur dan een ander, wie ’t ook zij, bârang-siâpa âda. die er is (al wie er is). Tidaq âda lâin ôrang. Er is niemand anders. Câri ôrang, ta bôleh tidaq sâtu Zoek een ander, er moet in ieder ôrang perlu pegi mengambil geval iemand die boodschap gaan doen bârang itu. (die zaak gaan halen). Ésoq ta bôleh? Kan ’t morgen niet? Tidaq, âri ini juga perlu pegi. Neen, vandaag moet men bepaald gaan (noodzakelijk te gaan). Kâlaw bagitu, sâya mâu pegi Dan wil ik zelf gaan. sendïri. Suka-ati engkaw lah. Dat moet jij weten (je eigen goedvinden). Malăm sekârang endaq memberi Wat wil je ons van avond te eten kita makan âpa? geven? Sop, ikan gorèng, udang, kambing Soep, gebakken visch, garnalen, panggang, âyam rebus, nasi, geroosterd geitevleesch kâri, kêju dan puding. (schapevleesch), gekookte kip, rijst, kerrie, kaas en pudding. Kâri macăm âpa? Wat voor soort kerrie? Kâri Melâyu, kâri kering, kâri Maleische kerrie, droge kerrie, Benggâla, kâri-terung. Benggaalsche kerrie, terung-kerrie. Aku mâu makan pukul tujuh betul, Ik wil precies om zeven uur eten, bôleh kah sedia makanan pâda kan je ’t eten om dien tijd klaar waktu itu? hebben? Bôleh, tuan (ñôñah). Jawel, Mijnheer (Mevrouw). Tiga ôrang endaq makan di sini. Drie menschen zullen hier eten. Âpa, tiga semua? Wat, drie in ’t geheel? (drie allen?) Tidaq, tiga ôrang lâin deri Neen, die menschen behalve ons, dus kâmi, jâdi tujuh semua. zeven bij elkaar (allen). Sâya minta belañja sedikit lâgi, Ik vraag nog wat meer geld, om tuan (ñôñah). inkoopen te doen, Mijnheer (Mevrouw). Bagimâna, wang sudah âbis kah? Hoe zoo, is ’t geld al op? Ini âda sa-puluh ringgit, bôleh Hier heb je tien dollar buat belañja. (rijksdaalders), dat kan je als huishoudgeld gebruiken. Ta cukup. Dat is niet genoeg. Âpa fasal? Waarom niet? (Waarom?) Bânaq sudah belañja membeli Ik heb al veel geld uitgegeven om bârang-bârang makan, lâgi miñaq, eetwaren te koopen, bovendien olie, lilin (dian), âpa semua. kaarsen, en wat niet al. Aku râsa kaw boros benăr, pâtut Ik geloof, dat je erg verkwistend belañja kûrang deri itu, nanti bent, je moet met minder ’ku beri lima ringgit lâgi, jâdi huishoudgeld toekomen (’t is cukup, bôleh pakay tiga âri behoorlijk, dat het h. h. geld lâmâ-ña. minder zij dan dat). Ik zal nog vijf dollars geven; dan is ’t genoeg, daar kan je drie dagen mee doen (kan je drie dagen lang gebruiken). Ta cukup. Dat is niet genoeg. Bôleh côba. Je kunt ’t probeeren. Deri mâna kaw datang? Waar ben je geweest? (Waar kom je vandaan?) Pegi pasar (pekăn), tuan. Naar de pasar, mijnheer. Lambat benăr engkaw bâlik. Âda Je bent erg lang uitgebleven (je kah dapăt ketam itu? komt erg laat terug.) Heb je die krabben kunnen krijgen? T’âda, tuan, jâdi sâya beli Neen, mijnheer, ik heb dus maar tîrăm. oesters gekocht. Bâik kah tîrăm itu? Zijn die oesters goed? Bâik, tuan, bâru bâwa. Ja, mijnheer, ze waren pas aangebracht. Tuan mâu makan mentah kah? Wil u ze rauw eten? Bôleh dibakar. Ze kunnen gebakken worden. Âda kah susu? Is er melk? Bañaq, ñôñah. Veel, mevrouw. Beri sama aku (beri kăn aku). Geef ze mij. Breng ze hier. Bâwa kemâri. Bâwang di mâna? Waar zijn de uien? Âda dalăm bakul di dapur. Ze zijn in een mand in de keuken. Pegi ambil. Ga ze halen. Âda kah engkaw tâu membuat ès? Kan je ijs maken? Tidaq, ñôñah, sâya ta tâu. Neen, mevrouw, ik kan ’t niet (ik weet ’t niet). Tâu juga s’ikit-s’ikit. Ik kan ’t wel zoowat (een beetje, een beetje). Jangan terlampaw masaq-ña. Je moet ’t niet te gaar maken. Kûrang masaq. ’t Is niet goed gaar. Nasi ini angit. Deze rijst is aangebrand. Berâpa ékor itiq kaw beli tâdi? Hoeveel eenden heb je zooeven gekocht? Tiga ékor. Drie stuks. Cukup kah? Is dat genoeg? Kâlaw ta cukup, bôleh beli lâgi. Als ’t niet genoeg is, kan je nog meer koopen. Pegi lah tangkăp âyam sa ékor. Ga ’n kip vangen. Tiga ékor sudah potong (semlèh). Drie stuks zijn al geslacht. Bâwa kemari, aku endaq merâsa. Breng ’t hier, ik wil ’t proeven. Ta sedăp râsâ-ña. ’t Is niet lekker van smaak. Sedăp sekâli râsâ-ña. ’t Smaakt heel lekker. Sagenăp bârang kaw beri kâmi Alles wat je ons gisteren(avond) te makan semalăm itu t’âda betul eten hebt gegeven was niet masaq-ña. Kâlaw ta bôleh kaw behoorlijk klaar gemaakt (gekookt). buat lebih bâik deri itu, nanti Als je ’t niet beter dan zoo (dan aku meñcâri lâin koki. dat) kunt maken, dan zoek ik een anderen kok. Endaq lah kaw membuat sop yang Je moet de soep beter maken, anders bâik. Kâlaw tidaq, nanti aku kort ik je op je loon (kîra-kîra = potong kîra-kîra-mu (gâji-mu). rekening). Jangan bâwa âyam tua. Lâgi Je moet geen oude kippen brengen. câbutkăn bulu-ña dăngăn pâtut; Bovendien moet je ze behoorlijk jangan celur âyam itu. plukken (veeren uittrekken); je moet ze niet in heet water dompelen, (d. w. z. om de veeren eraf te krijgen).

5. GESPREK MET EEN BEDIENDE.

Di mâna aku ’pu-ña jongos? (in de Waar is mijn huisjongen? Straits: boy). Âda di sini, tuan. Hij is hier, Mijnheer. Panggil dia. Roep hem. Pakâyan sudah sedia? Malăm Zijn m’n kleêren al klaar? Van sekârang aku endaq makan di luar, avond wil ik uit eten gaan (buiten di rumah tuan Ânu, târoh pakâyan eten), bij den Heer N. N., leg mijn pakay malăm dalăm peti. avondkleeren in de kist. Tuan mâu pakay ităm kah ataw Wil u zwart of wit dragen? putih? Bâju dan seluar putih, rompi Witte jas en broek, zwart vest. ităm. (Voor rompi in de Straits: wiskăt, ’t Eng. waistcoat). Târoh pakâyan cukup bôleh pakay Leg genoeg kleeren neer om drie tiga âri. dagen te dragen. Tuan mâu bâwa pakâyan ini ataw Wil u deze kleeren brengen of zal sâya? ik ’t doen? Engkaw bâwa. Jij brengt ze. Pukul berâpa sâya jâlan? Hoe laat moet ik weg gaan? Engkaw endaq lah sampay di rumah Je moet bij mijnheer N. aankomen om tuan Ânu pukul enăm betul. Lepas precies zes uur. Na ’t eten mag je makan kaw bôleh pulang. naar huis gaan. Seluar ini ta bôleh pakay, sudah Deze broek kan ik niet dragen. Hij kôyaq. Beri sama tukang-meñjâit, is gescheurd. Geef hem aan de sûruh betulkăn. naaister, laat haar hem repareeren. Mâna sepâtu aku pakay semalăm? Waar zijn de schoenen, die ik gisteren gedragen heb? Sudah kotor, belom sâya cuci Ze zijn al vuil, ik heb ze nog niet (gosoq). schoongemaakt (gepoetst.) Beresihkăn bâik-bâik. Maak ze goed schoon. Tuan mâu makan di kantor (di ufis Wil U op ’t kantoor eten? (Eng.))? Ia, saâri-âri bâwa makânan ka Ja, iederen dag moet je om twaalf kantor pukul dua-belas, aku ’naq uur eten naar ’t kantoor brengen, makan pukul satengah sâtu betul. ik wil precies om half een eten. Engkaw mâu kerjâ sama aku? Wil je bij mij in dienst komen (bij mij werken)? Kâlaw tuan suka. Als ’t u belieft (als u lust heeft). Jâdi jongos kah? (boy kah?) Om huisjongen te worden? Di mâna kaw kerjâ dulu? Waar ben je vroeger in dienst geweest? Âda kah sûrat (sûrat-pertandâän)? Heb je een getuigschrift? Sudah lepas kerjâ dăngăn tuan Wat heb je gedaan, toen je al van Ânu, kaw buat âpa? Mijnheer N. N. weg was? Berâpa gâji kaw terima selâma Hoeveel loon heb je tot nu toe ini? ontvangen? Aku ta bôleh beri gâji lebih deri Ik kan je niet meer loon geven dan tujuh ringgit sa bulan. zeven dollars (rijksdaalders) in de maand. Makan âtas tuan kah? Is ’t eten dan voor uw rekening (op u)? Makânan masuq. ’t Eten erin begrepen. Engkaw meñcâri makan sendîri. Je zorgt zelf voor je eten. (Je zoekt zelf eten.) Panday kah cakăp Ôlanda? Kan je Hollandsch (Engelsch) (Inggris). spreken? Âda kah krêta dekăt sini? Is hier een rijtuig in de buurt? Kâlaw tuan sûruh, bôleh sâya câri Als u ’t mij beveelt, kan ik er een sâtu. zoeken. Sekârang ta mâu, tetapi pukul Nu wil ik er geen hebben, maar van delâpan malăm sekârang aku mâu avond om acht uur wil ik een krêta di rumah ini. rijtuig hier hebben.

6. OP EEN RIVIER.