Chapter 30

[59] Danitza is de morgenster. De Servische barden beginnen vaak hun gedichten met de vermelding van den ochtendstond en de verschijning van "Danitza". Verscheidene algemeen bekende balladen beginnen aldus: De maan beknort de ster Danitza: "Waar zijt gij geweest? Waarmee hebt gij uw tijd verspild?" En Danitza deelt dan ter verontschuldiging van haar lang wegblijven onveranderlijk aan de Maan mede, hetgeen zij in den nacht, gedurende haar afwezigheid heeft gezien, meestal een slechte daad van een Turk of een bewijs van karakterloosheid van een jongen man tegenover zijn broer of een ander bloedverwant, een oneerlijkheid bij de verdeeling van het vaderlijk erfdeel, of iets dergelijks.

[60] Een sidjadé is een divan.

[61] Een hodja is een Mohammedaansch priester.

[62] De kadi is een Ottomaansch rechter.

[63] De djelat is de beul.

[64] Een Vladika is in Servië een "bisschop". In Montenegro waren de leden van het huis Petrovitch-Niegosh zoowel wereldlijke als geestelijke heerschers. Het was Vladika Danilo Petrovitch, oom van den tegenwoordigen koning van Montenego, die het allereerst den titel aannam van erfelijk prins.

[65] Koning Voukashin, de vader van prins Marko, was een leenman van keizer Doushan, den Machtigen.

[66] Boyana is de rivier, aan welker oever Scoetari is gebouwd.

[67] De Servische barden van de veertiende eeuw gebruikten onveranderlijk het woord "boek" als zij een brief bedoelen.

[68] Of volgens enkele barden Piritor. Men beweert, dat de muren van het kasteel in Herzegovina nog aangewezen kunnen worden.

[69] Tchile verkleinwoord van Yaboutchilo, den vollen naam van het paard.

[70] Men dient in het oog te houden, dat zulke balladen door de barden voorgedragen worden voor groote bijeenkomsten van allerlei leeftijd en beiderlei geslacht; waarbij zij zich soms rechtstreeks tot hun hoorders wenden.

[71] Dit is weer een voorbeeld van de innigheid der zusterlijke liefde, waarvan wij reeds vroeger hebben gesproken.

[72] Deze ballade is naar alle waarschijnlijkheid een in mythologisch gewaad gestoken herinnering aan een geweldige voorhistorische catastrophe; zij toont duidelijker dan eenige andere oude herinnering van het dichterlijke Servische volk de opvallende overeenstemming tusschen de overleveringen der verschillende volkeren.

[73] Dit begin zou menigen lezer in verwarring kunnen brengen, als niet werd meegedeeld, dat de beroering niet wordt teweeg gebracht door de heiligen, maar, wat een Servisch auditorium heel goed weet, deze inleiding enkel haar ontstaan dankt aan de behoefte, die de bard voelt om zijn verhaal met een effectvollen aanhef te beginnen, teneinde zich daardoor van de volle aandacht zijner toehoorders te verzekeren.

[74] Divan beteekent in het Servisch een vergadering van een regeeringslichaam. In dezen zin beteekent het 't Laatste Oordeel.

[75] Skadar of Skadra afgeleid van de Italiaansche benaming Scodra of ook Scoetari, de tegenwoordige hoofdstad van Albanië. Scoetari heeft sinds onheugelijke tijden aan de Serviërs behoord.

[76] Kraly beteekent Koning.

[77] Boyana is de naam van de rivier, die de muren van Skadar bespoelt

[78] Neimar beteekent architect.

[79] Sir John Bowring, die in 1827 hierover schreef, verhaalt, dat een kleine stroom van vloeibare koolzure kalk op de muren van Scoetari wordt aangemerkt als een blijk van de waarheid dezer geschiedenis. Vouk St. Karadgitch zegt, dat het Servische volk zelfs nu nog gelooft, dat geen groot gebouw met succes opgericht kan worden, zonder dat er een levend wezen ingemetseld wordt. Daarom vermijden zij de nabijheid van zulke gebouwen, als men bezig is ze op te trekken, want er wordt gezegd, dat het reeds voldoende is, wanneer slechts de geest van zulk een ongelukkige wordt ingemetseld, waarop echter een spoedige dood volgt. Srpske Narodne Pyesme, Weenen 1875, deel II p. 124 noot 20.

[80] Een vervallen vesting aan de oevers van de rivier Morava. Den zelfden naam draagt een stad in Midden-Servië, niet ver verwijderd van het kasteel van Theodorus.

[81] Deze legende werd opgeteekend, en aan Vouk St. Karadgitch medegedeeld door vorst Michaël Obrenovitch III, die ze in zijn jeugd van zijn kindermeid had gehoord.

[82] De christenen van de Balkanstaten maken gewoonlijk een kruis voor en na hun maaltijd.

[83] Een gouden muntstuk van ongeveer 12 gulden.

[84] De appel is een symbolisch geschenk, dat hij, die naar haar hand dingt, het meisje zijner keuze aanbiedt.

[85] Het is de gewoonte bij de Serviërs, dat een van de broers het meisje aan den toekomstigen bruigom geeft.

[86] Baardeloosheid is het kenmerk van de listige en verraderlijke naturen.

[87] Dit en de volgende verhalen in dit hoofdstuk zijn met vriendelijke toestemming van M. Chede Miyatovitch ontleend aan de Servische Folklore van mevrouw C. Miyatovitch.

[88] Tziganen of Zigeuners in Servië en eigenlijk in het geheele Balkanschiereiland zijn voornamelijk paardenhandelaars. Het stelen en verkoopen van paarden is hun hoofdbedrijf.

[89] Era is een naam, die aan de boeren van het district Ouzitze (Westelijk Servië) wordt gegeven. Zij hebben den naam heel geestig en sluw te zijn en zouden de Ieren van Servië genoemd kunnen worden.

[90] Als Serviërs zeer verbaasd over iets zijn, maken zij onwillekeurig het teeken des kruises.