Part 8
1573 Uw ydle dienaers ghy duysenderleye noot, breyt*, [455] Door uw beloften loos* die ghy soo qualijck houdt, Want zy, besietmen 't wel, verkleenen inde grootheyt, Slaven in d'heerschappy, verarmen in het goudt. [456]
1577 Een laegh'en diepe rust my beter mach verquicken Die my te saemen smelt met een lief ander-ick; Ick laet u warrich Hof, en kies voor soo veel stricken, Een al veel strengher*, maer och hoe veel soeter strick!
1581 Bedauwde bloemkens versch, en ghy bloosende [457] róósen Die uwen mantel groen nu effen open doet, Welcoom, en danck dat ghy verquickt mijn amelóósen, En afgepijnden* geest, met uwen aesem soet.
1585 Nu biggelt op het gras, en cruydtjens onbetreden, Mijn laeuwe traentjens die den dauw soo wel ghelijckt; Traentjens niet meer [458] van smart, niet meer van bitterheden, Maer van een teêr ghemoedt, dat schier van vreucht beswijckt.
1589 O boomen schaduw-mildt, ootmoedelijck laet daelen Uw nygend' hooft, als ghy 't eerwaerdich aenschijn siet, Leydstar* en Morgenstar met weerlichtende* straelen, [459] Indien mijn blijschap slaept, waerom weckt ghy hem niet?
1593 Vroliicke Vogeltjens die nu [460] 't begint te daeghen, Met uytghelaeten sangh het stille woudt ontrust*, Ghy Nachtegael voor heen,* vlied [461] uyt de bootschap draeghen, Dat hy sich haest, ick wacht alhier mijn lieve lust.
DAIFILO. GRANIDA.
DAIFILO.
Ach! om mijn vlieghend hart snellijcker [462] te doen spoeyen, Hoeftmen geen Vogeltjens noch nieuwe boôn te moeyen, De liefde port dat staech, en drijft tot sijn Godin Mijn eerwaerdighe Vrouw.
GRANIDA.
Uw dienstmaecht, uw slavin, Die 't nemmermeer * aen u te slaven* [463] sal verdrieten, Die om uw minste dienst haer leven souw vergieten,* Handelt en leeft met my naer uw sin, hoe ghy doet, [464] Vercoopt my, doodt me', ick wil't.
DAIFILO.
Mijn Vrouw, en al mijn goedt. Hoe onlangs noch soud' ick niet hebben derven dencken De vreucht die 't u belieft ghenadelijck te schencken Aen die's onwaerdich was, die niet en had verdient Uw dienst, ik swyghe uw ionst.
GRANIDA.
Ayme, mijn groote vriendt, D'onwaerdeerlijcke [465] prijs, en uytghenomen* crachten Van uwe deuchden deên, dat noyt uyt mijn ghedachten O Daifilo' u ghedaent van siel en lichaem ghingh, T'sint ick door 's hemels ionst daer kennis af ontfing. Het sal voor uw waerdy altyt te luttel vallen, Wat ick u geven can.
DAIFILO.
En ick u niet met allen, Al 't mijn van recht en reên u toegheeygent wart.* Ach mijn Godinne' hoe vol is van u al mijn hart!
GRANIDA.
Mijns hartsen* bloedt.
DAIFILO.
Mijn Son die boven d'ander claer ,,is, Ick houd' u in mijn arm, in twyfel of het waer ,,is. Mijn siel is soo beroert (ayme!)* dat ick daer van [466] De grond(e)loose vreuchd niet [467] vol ghenieten can. Ick en gheloove nauw mijn staet dus hooch gheresen, En denck vast* of ick wel Daifilo niet [468] sou wesen.*
ARTABANUS. GRANIDA. DAIFILO.
ARTABANUS.
Nu toe ghesellen,* maer dat ghy niet dootlijck krenckt, Den valschen Moordenaer, die noch op boelen* denckt; Val aen ghelijck, en crijcht hem levendich in handen, Ghy zijt ghevanghen. Stae. knoopt hem in vaste banden.
GRANIDA.
Ach, ach!
DAIFILO.
Hoe nu toe*? wat wort'er vereyscht op my?
ARTABANUS.
Het leven.
GRANIDA.
1635 'T leven? och! dat het geen onrecht zy. [469] Draecht beter kennis* van uw vyandt, eer gh'u verder [470] Vergrijpt.
ARTABANUS.
Kennis ghenoech, [471] het is de valschen Harder, De moorder van de Prins der Parthen wijt vermaerdt.
DAIFILO.
Verwinner.
GRANIDA.
De Tyran was sulcken straffe waerdt.
DAIFILO.
Wie eyscht mijn leven? dat hy coom alleen en maeck ,,strijdt.
ARTABANUS.
Dats Ostrobas, wiens bloet, en bleecke schim om wraeck ,,krijt. Wy sullen, hem voldoende' u offren aen* sijn graf.
GRANIDA.
Laet hem, hy heeft geen schuit, en keert op my de straf Siet hier Granide', om wien de Prinsse leyt verslaghen, [472] Dees Godt heeft my gheschaeckt, en willich wech ghedraghen*. Verschoont hem, woedt op my den oorspronck van het quaet.
ARTABANUS.
Granida? jae Granidá. O wonderlijck verraet! Wy sullen (wilt haer oock met banden vast belaeden) De Princelijcke siel met beyder bloedt versaeden.
DAIFILO.
Daifilo wat ghy siet, [473] Granida lijdt, zy lijdt, En staet het aen (een) koordt dat ghy haer niet bevrijdt? Dat's stucken. Goden nu, nu crachten, nu cloeckmoedicheyt. Nu arbey* al wat mach*.
GRANIDA.
Och 't is vergeefsche woedicheyt!
ARTABANUS.
Gef* hem maer, gef hem maer, doot beter als ontvloôn.
GRANIDA.
Och laet my voorgaen!
TISIPHERNES. ARTABANUS. GRANIDA. DAIFILO.
TISIPHERNES.
Houdt, houdt op wert u gheboôn, Houdt op, houdt op 't ghekrijs, vechters, en scheydt u drangen*. [474]
ARTABANUS.
Vlienwe, zy zijn ontset, vlienwe. [475]
TISIPHERNES.
Ghy zijt ghevanghen. Artabanus met wien ist dat ghy twistich zijt? Zijdt ghy hier Daifilo? hebdy alleen den strijdt Teghen soo veel? [476]
ARTABANUS.
Verstaet, Prinsse de [477] valsche treken En wilt u onghelijck nevens het onse [478] wreken.
TISIPHERNES.
Hoe dat?
DAIFILO.
Ach ramp op ramp! uyt d'een in d'ander last!
GRANIDA.
Och 't scheen ontset, maer las*!
DAIFILO.
Een meerder vyant wast.
GRANIDA.
Ach hard ghelucx besluyt!
ARTABANUS.
Prinsse ghy [479] zijt bedroghen, Siet hier Granida', en al des Voesters reden loghen. Siet hier den valschen Godt, van wien zy is gheschaeckt, En trouwheyt daer ghy soo veel wercks af hebt ghemaeckt.* Sy kiest een Boer voor u, tot haer en uw verminderen*, Een Boer den Adel hoont, en schaeckt der Prinssen kinderen. Ick quam om Ostrobas te wreken, wreeckt ghy nu, Op beyde, beyder leet van onsen Prins en u.
TISIPHERNES.
Wats dit?
DAIFILO.
Ach wilt u leet op my alleen vergelden!
GRANIDA.
Sijn trouw is onbevleckt, hem canmen niet beschelden*; Maer u op my verhaelt, en koelt uw gramme moedt, Met wraeke, niet van 't quaet dat u Granida doet, Maer van het welck, op dat de doot haer 't ooch souw luycken, Den Goden 't heeft belieft tot oorsaeck haer te bruycken.
TISIPHERNES.
O liefde! O vreemt beloop! Daifilo segt my hoe [480] De dinghen wonderlijck dus zijn ghecomen toe; Mijn geest en can 't beleyt noch het vervolch* niet vaten.
DAIFILO.
Mijn Heer, den laesten nacht, passeerd' ick by der straten Onder de venster [481] van mijn Vrouw, ghelijck ghy weet, Dat ver van haer te zijn my was het meeste leedt, En om haer by zijn, ick ten Hove was ghecomen, En om haer dienst, van u ick hadde dienst ghenomen: Mijn Vrouwe stondt voor 't glas, en soo* sy my sach gaen, Sondt zy haer Voester af, om my te roepen aen. Mijn Vrouw vernederde' haer, en [482] quam* my selve vraeghen, Wat oorsaeck inder nacht my daer ontrent mocht jaeghen; Ghevraeght heb ick ontdeckt [483] van mijn ghemoedt de grondt, Waer op, o mijn Godin, ghy blijcken liet terstondt De jonst die ghy my droecht, door dien ghy van te veuren De róóck van mijne vlam wel hadt cunnen [484] bespeuren. Te laten, boodse my haer Conincklijcke staet, Om met my naer het landt [485] te trecken op ter daet*; Onwaerdich kend' ick's my, en hiel de swaricheden Van sulck bestaen, haer voor: maer haer ghegronde reden Vertoochden* my haer liefd', en dat zy bet met mijn Soo cleenen staet, als met een Prins vernoecht souw zijn. [486] Den Hemel zy ghetuygh van 't gheen dat ick oorkonde*, [487] Dat ick, tot die tijdt toe, Granid' aen niemant jonde, [488] Als u, mijn Heer, want mijn ghedacht dus hóóch niet steegh. Maer, doen ick onderrecht van haer, 't ghevoelen creech Dat dit haer best sou zijn, bestond ick het ten lesten, (De Goden weten 't) meer om haer, als mijnen besten. [489] Maer, ach verblende mensch, hoe luttel kundy sien Of uwe wijste raedt* tot schaed' of voordeel dien!
GRANIDA.
Prinsse dus ist mijn schult, straft my 't wert* u ghebeden.
DAIFILO.
Neen eedel Prins, maer zijdt met my alleen te vreden. [490]
TISIPHERNES.
O wonderlijck beloop! o raedt* der Goden rijck*! [491] O liefde gansch volmaeckt, en sonder zijns ghelijck! [492] Om haer ghetrouwe lief een groote Coninginne Verwisselt haeren staet, en wordt een Harderinne. Een Harder weyghert, om sijn Lief te laten niet, Een Prinsselijcke staet diemen hem annebiedt, 'T geen om elckanders wil ghy zijt t'ontbeeren vaerdich*, Bet met elckander ghy zijt te besitten waerdich.* 'T is recht dat ghy gheniet*, Daifilo, dat ghy wont, [493] En ghy Granid', uw Lief die ghy de waerdste vondt. Den hemel u vereent, den hemel deed bereyden Den wech tot u gheluck. Neen ick en sal niet scheyden Het echste paer dat oyt ter werelt is ghesien. Ghelieven zijt ghetroost*, u sal geen leet gheschien. Prinssesse rijst, en ghy Daifilo van [494] der aerden.
GRANIDA.
Ach eedele ghemoedt!
DAIFILO.
Ach heusheyt hooch van waerden! [495]
GRANIDA.
Ach onverwachte troost! recht Prinslijck, eedel bloedt, Wie sal u dese deucht* loonen, als uw ghemoedt? [496] Dat sal u lof en loon nae deuchts waerdije geven.
TISIPHERNES.
Dits niet ghenoech, dat ick u hier behoude 't leven, Maer ick begeere dat de Coning selfs volvoer U lieden huwelijck, nae dien 't den hemel swoer. En op dat hy daer toe sich lichtelijcker leyde*, [497] Soo schenck ick u noch eens de staet die ghy ontseyde. [498] Ick weet ick sal van hem verwerven ulie vree, En dat hy u verhef tot swagher* in mijn stee. Mijn vollick wilt voor heen* u gangh nae 't Hof versnellen, En aen den Coningh al dit vreemt beloop vertellen. En mijn begeerte mee; want valt het my niet swaer. Ick acht het min voor hem sal zijn een droeve maer; Dat mijn ghemoedt beweecht, sal sijn ghemoedt beweghen. Wy volghen sachtelijck.
GRANIDA.
Ach groote troost! vercreghen Op 't aldertroosteloost! lof Prince die 't [499] dus veucht.
TISIPHERNES.
Het lust my dus te doen.
DAIFILO.
Mijn Heer, u lust de deucht. Maer al verheft ghy my boven uw eyghen [500] saken, Ghy sult my nemmermeer meer als uw dienaer maken.
REY VAN HARDERINNEN.
1759 Groote Goden, niet om raken* Is de grondt van uw besluyt, 'T was uw lust dit [501] huwlijck maken,* Comt en voert de Bruyloft uyt*.
1763 Harder die in lasten druckich*, Van 's ghelucx ghenae bestort, O gheluckich! overluckich! Hemel-hooch verheven wort!
1767 Niet dat u een staf van gouwe* Soeter voorstaet* als een bloem, Maer dat ghy vereent in trouwe*, Met u waerdich hartsen roem.*
1771 Liefd koos, doen ghy wiert ghebooren, U voor eyghen uytghesocht,* [502] En den hemel, al te vooren, Had zijn jonst u toeghedocht.
1775 Alsmen by u wiech quam queelen, Soo bevallijck, loecht gh'er in, Dat u, vaeck, om mee te speelen, Staelen watr'en bosgodin.
1779 Corts daer nae begon te blijcken, (Want de tijdt haest* henen vaert) Dat ghy van uw tijts-ghelijcken Meester, gheen ghelijck en waert.
1783 T'hans* als d'eerste wol u kaeken Vanden baert beschaeuwen dee, Harderinnen en ontstaeken Niet alleen, maer Nymphen mee.
1787 Duysent wenschten om uw paeren Duysent quijnden om uw min, Maer den Hemel wild' u spaeren, Voor een groote Coningin.
1791 Groote Goden, niet om raken Is de grondt van u besluyt, Lusten 't u dit huwlijck maken? Voerdt met jonst de bruyloft uyt.
REY VAN IOFFEREN.
1795 Liefd en Min aen een vertuyt*, Beyde siel en lichaem-menghers, Heylighe' oppervriendtschap strenghers* Salicht Bruydegoom en Bruydt.
1799 Boven de ghemeene maeten Wild' by sien een lievend paer, Des den hemel keurich*, haer [503] Las uyt soo verscheyen staeten*.
1803 Dat ghy twee vereenicht blijft Blijckt de Goden te begeeren,* En de Coningh wil niet keeren 'Tgeen den hemel mercklijck drijft.
1807 Lang, al lang ghenoech gheleden,* Blijcx ghenoech van vaste tróuw; Dat uw overleden* róuw [504] Dien tot meerder vrolijckheden.
1811 O gheluck zijdt eenmael sadt, Van ellenden op ellenden, En ten laesten moe van wenden, Schut* de loop hier van uw radt.*
1815 God en Coning willen* staeken Der ghelieven teghenspoedt, Liefd' en Minne lof u gloedt, Die nu sonder smart sal blaeken.
1819 Liefd' en Min aen een vertuyt Beyde siel en lichaem-menghers, Heylighe' oppervrientschap-strenghers Salicht Bruydegoom en Bruydt.
TISIPHERNES. GRANIDA. DAIFILO. CONINGH. REY VAN IOFFEREN. REY VAN HARDERINNEN.
TISIPHERNES.
Verheucht, met bly ghelaet* comt ons het Hof te moet. Siet daer den Coningh selfs.
GRANIDA.
1825 Dat ick hem val te voet. Ach Vader!
CONINGH.
Wellekoom mijn Dochter, staeckt u vresen; En ghy die my voortaen een waerde Soon sult wesen; Der Goden wille volch ick. [505]
TISIPHERNES.
1830 Heer, [506] houdt dese voor De schoonste tempels, die de liefde sich verkoor, Om eens voor al ten toon sijn [507] heerlijckheyt te stellen. Gunt, Heer, dat eewelijck elckander sy versellen, En dat den hemel bindt, mijn Coningh, niet en scheydt. Dit loon eysch ick alleen van uw grootachtbaerheydt*, Voor al de diensten die mijn leven haer oyt dede.
DAIFILO.
Ach eedel Prinsse! [508]
CONINGH.
Nu stelt u ghemoedt in [509] vrede, Ach twijfelt langher niet, mijn kindren! niet soo blindt En ben ick. of ick sie, dat sonderlingh* bewindt* Der Goden besich is met u te samen hechten.
GRANIDA.
Ach onverdiende troost!
CONINGH.
Dochter, u op wilt rechten, [510] En ghy Daifilo rijst. [511]
DAIFILO.
1845 Laet, Goden, het gheluck, In teghendeel van dit,* met den voorgaenden druck Vernoeghen*, oft, en ist daermee niet te betaelen, Laet het de rest op my, niet op mijn Lief verhaelen; Soo 't zijn can dat ick smaeck* het geen sy niet en smaeckt. Ach Coningh!
CONINGH.
Daifilo, mijn Dochter is gheschaeckt Van wijsheyt en versocht* verstandt, die haer bereyden Den alderhoochsten wech, en tot de Liefde leyden. Sy liet om uwent wil het overladend* rijck, Besit het nu met haer voortaen min commerlijck*; Dits mijne, dits de wil der Goden wijs van rade.
DAIFILO.
Cleen souw de danckbaerheyt, en lof van u ghenade O Coningh by my zijn, indien dat ick verstondt* Datse verclaerbaer* waei met menschelijcke mondt. Des ick het minste niet bestaen* mach uyt te spreken.
CONINGH.
Een soon van Persen* can 't aen genen staet* ghebreken, Des, Tisiphernes, niet u heerschappij verlaet. Wy dancken u, dat ghy u selven, noch uw staet Verschoont en hebt, om dees ghelieven 't saem te veughen: Ghy hiellept int verdriet, nu hellept int verheughen. En ghy ghelieven comt, verquickt u van u moeyt*.
TISIPHERNES.
Ick sie mijn wensch. Den Parth ghevanghen, en gheboeyt Vergeeve' ick sijn misdaet, wil [512] 't Daifilo vergeven.
DAIFILO.
Sijn voorghenomen moordt ons diende tot het leven, Iae trouwen*, ick vergeeft; en Prinsse doet u sin. [513]
GRANIDA.
Lof Goden wonderwijs!
DAIFILO.
Lof groote Liefd en Min!
REY VAN IOFFBREN.
1873 Godt en Coningh willen staeken Der ghelieven teghenspoet, Liefd en Minne lof u gloedt Die zy sonder smarte smaeken!
REY VAN HARDERINNEN.
1877 Groote Goden, niet om raeken Is de grondt van uw besluyt, 'T was uw lust dit huwlijck maken, Voert met jonst de bruyloft uyt.
REY VAN IOFFEREN.
1881 Liefd en Min aen een vertuyt, Beyde siel en lichaem-menghers, Heylighe' opper-vriendtschap-strenghers Salicht Bruydegoom, en Bruydt.
EYNDE.
BIJLAGE.
In het door LEENDERTZ uitgegeven handschrift van Granida (Gedichten van T.C. Hooft, Eerste volledige uitgave II, 1875) vindt men nog het volgend bericht, [514]
DE DRUCKER GROET DEN LESER.
Dit spel Leser geschaepen om maer over een toonneel getrocken te werden en was niet vroom genoech stal te houden onder d'ooghen des werelds. Die 't gedicht heeft had' er dat niet mede voor. Maer men heeft bujten sijn weten bestaen Achilles en Ariadne voor den dach te haelen met scheuren en breecken, gelijck men sejdt, soo verkrepelt dat het eene niet soo veel als eenen regel tot sijn wil heeft, en 't ander oock van sijn voornaemste leden verlooren: sulx dat hijse niet en ken voor de sijne, al geven haer de druckers sijnen naem recht oft dat genoech waer om haer afcoomst te bewijsen. Stonden sij onder hem sij voeren voor al niet beter als de misdrachten onder Lycurgus. D'ellende dien hij aen haer siet scheen het teghenwoordighe [515] ook te naecken. Dese deernisse [516] heeft hem gedwongen om te gedooghen dat men 't liever wtgaeve soo slecht als 't was, dan heel bedorven; hoe seer het hem oock tegens de borst stiet, maer dat eens aen rollen wtgegeven wordt heeft men echter in sijn geweldt niet. Soo ver ist 'er af dat hij 't verdaedighen wil als oft het wat besonders waere. Jae hij geeft het der betweterije ten besten, sij spring' er mede om naer haer goedtduncken. En op dat 'er die met ruimer gewisse eigendom aen rekene soo wil hij niet dat het eenich kenteecken draeghe van hem toe te behooren ende heeft het sijnen naem verboden. Verwacht geen ordre vanden ouwden tijdt: sij is willens naegelaeten den volcke deses tijds te geval. De gesangen hier in gebracht gaen op haer wijsen oft sulcken maet datmen 'er lichtlijck wijsen op stellen kan. De maet der doorgaende regelen is die van d'Italiaenen ende Franchoijsen, voornaemste tongen der Christenen in sprekens gebrujck: dewelcke de lanckheit der silben naer de bijclanck nemen: ende sijn tot een voorbeeldt wt de voornaemste Poëten hier bij gestelt etlijcke stucken van regelen, sulx als genoech is; want de rest gaet op gelijcken voet. De lange silben zijn dus geteeckent -- de corte dus \_/.
MAET DER DICHTEN.
Gemeene maet.
-- \_/ -- \_/ -- PETRARCHA. Al mond' e breve sogno TASSO. Col senn' et con la mano ARIOSTO. Finir quant' ho promesso BERTAS. Mais tout cela n'est rien RONSARD. Mortellement blessé.
Eerste verandering.
-- \_/\_/ -- \_/ -- PETRARCHA. Favola fuj gran tempo TASSO. Et l'angelo gl'appari ARIOSTO. Imperator Romano BERTAS. Porte de son ovrier RONSARD. Une jeunesse promte.
Tweede verandering.
\_/ -- -- \_/\_/ -- PETRARCHA. Et non me ne guardaj TASSO. Che fa l'arme cessar ARIOSTO. Di quel giovan' infido BERTAS. Tout beau Muse tout beau RONSARD. De cent graces nouvelles.
Derde verandering.
--\_/ -- \_/ \_/-- PETRARCHA. Sotto biondi capei TASSO. Canto l'arme pietose ARIOSTO. Senza spad' ad oprar BERTAS. Tire l'ir' a l'iré RONSARD. Une belle prison.
Wat buiten dese maeten is lujdt quaelyck, gelijck
-- \_/ -- \_/ -- -- Que le clair soleil darde.
AANTEEKENINGEN. [517]
A. is = Aanteekening.
I. 9. de selve: n.l. die genegenheid; "gehulpen van soo wel te passe dienst" is een bepaling van de Princesse: blijkbaar heeft Hooft bij "de selve" eerst aan de Prinses gedacht en een constructie bedoeld, waarin de genegenheid voorwerp was.
I. 17. dat; na "dat" leze men een komma: de zin "die als--het huwelijck van Granida" staat, als een zoogen. absolute constructie, op zich-zelve: op hope dat hij door dat middel aan haren dienst mocht geraken, wanneer T. met Gr. kwam te trouwen.
I. 32. de welcke: slaat op venster; "passeren" hangt af van "siende" als "versuchten" van "hoorende". Zonderlinge relatieve constr.: gewoon XVIIde-eeuwsch is: sy (door 't glas siende hem passeren en hoorende versuchten) neemt het selve op etc.; de bepaling bij "passeren" nl. "onder het venster" zouden wij b.v. achter "hem" verwachten; Hooft echter tracht door een relatief den zin nauw aan den voorafgaanden te verbinden en veroorlooft zich daartoe deze bepaling ("onder de welcke") vòòr het subject van den geheelen zin te plaatsen.
I. 73. "de welcke den eersten--gevangen worden, om opgheoffert te zijn": dooreenloopen van twee constructies; vgl. de variant.
25. Dorilea's eerste en voornaamste gedachte is het mingenot: Gesteld al dat Daifilo eens onstandvastig bleek, van wat zoete minne zou dit boschje later kunnen klappen: zij heeft het er voor over. "Kon" en "melde" zien beide op de toekomst. De "hoofdzin" bii 25 en 26 ontbreekt. 27-28 is echter zoo min de "strikt logische" als de "grammatische" voortzetting van 25-26. Immers in 25 is "oft" onderstellend, in 26 voorwaardelijk ("en zoo het dan maar niet uitlekte"), alzoo een dichterlijke samentrekking van twee ongelijksoortige zinnen: de "logische" voortzetting ware b.v. "dan was het nog niet zoo héél erg, want wat een genot zou ik er voor gehad hebben--van wat genot zou dit boschje dan kùnnen vertèllen".
28. boelage: vgl. 4-6, en 380 in de Rey van Iofferen. Vergelijking dezer plaatsen voert ons tot dit resultaat: het onderscheid tusschen "vryage" en "boelage" in Granida is niet = geoorloofde en ongeoorloofde liefde: vrijage kan wel te ver gaan, boelage kan wel binnen de perken blijven: Maar vrijage rust op een overeenkomst waarbij men zich tot standvastige trouw verplicht houdt: boelage is "vryage sonder meenen". Boelage echter gaat licht te ver en daarom zoekt D. geestig in 4-6 haar minnespel als vrijage te definieeren: zij is minder lichtvaardig. Het algemeene begrip van het zinnelijke in de liefde ligt in "minne", terwijl "liefde" in Granida op het ideëele in den omgang der geslachten ziet: een volkomen liefde bestaat er in 't ineenvloeien van minne en liefde. Vrijage en boelage nu zijn beide "minne"; vrijage is ernstiger gemeend, boelage is spel, schuldig of onschuldig; boelage heeft haar doel in zich zelve; vrijage sluit een "trachten naar iets" in, naar inniger genegenheid, langduriger trouw of een vaste verbintenis. Dit trachten treedt in vrijage soms meer op den voorgrond, zooals 379; uw kouten is plagen en schertsen om minne te verkrijgen; vgl. 56. Soms is vrijen = minnen; wij kennen het nog in beide beteekenissen.--Vgl. 398 en Aant. 1629. Zie Bilderdijk. Vgl. Tijdschrift XI, 263.--Met varianten vindt men dit liedje in het Tweede Nieuw Amoureus Liedtboeck 1605, bladz. 134. (Op de Voyse, De mey die ons de groente etc.)
30. bruyn: in de XVIIde eeuw veelal "donker", zelfs "bij zwart af". Kil: fuscus, aquilus, subniger, nigricans. Zie Verdam, Mnl. Wdb., op "bruun" en "brunet". Huygens, Korenbl., II, 41 (Ed. 1672), Sneldicht op een inktpot: Veel' bruyne Kindertjens zijn uyt myn' Buyck geboren. Vergilius, Ecloga X, 39-40: quid tum, si fuscus Amyntas? Et nigrae violae sunt, et vaccinia nigra--is in H. Bruno's Harderskouten weergegeven met: Sijn bruyn zy niet mis-presen, Kraeck-bezien zijn bruyn, vioolen mede. Bato (in Hoofts treurspel) spreekt (Leendertz II, 389) de lijkbaar aan met: o baer bekleedt met bruine doecken. Ook bij R. Garnier: Juifves, 1536 brunissantes soirees; 1788 Vous verrez un orage Nous embrunir le jour. Nog heden: à la brune = au déclin du jour.--Vgl. de variant, 819, 1234. Vgl. Bilderdijk.
32b. maar zoo hij mij dan eens niet vond.