Part 69

Bladz. 2, regel 4 en 5 van boven staat: gelegen op ongeveer 57° en 54 WL. van Greenwich, en tusschen 6° en 2 NB. lees: gelegen tusschen ongeveer 57° en 54° WL. van Greenwich, en tusschen 6° en 2° NB. Bladz. 3, regel 17 van onderen staat: en van Jonkheer C. A. van Sypenstein, lees: en van Jonkheer C. A. van Sypesteyn, (de lezer gelieve overal waar de naam van Jonkheer van Sypenstein of Sypensteyn voorkomt te lezen: Jonkheer van Sypesteyn. Bladz. 7, regel 8 van boven staat: hen in hun maatschappelijk en huiselijk leven, lees: deze in haar maatschappelijk en huiselijk leven, Bladz. 7, regel 17 van onderen staat: kolonel Fourgeaud lees: kolonel Fourgeoud en verder dit overal waar deze naam anders geschreven voorkomt. Bladz. 8, regel 1 van onderen staat: tot op den tegenwoordigen tijd 1858, lees: tot op den tegenwoordigen tijd 1861. Bladz. 11, regel 4 en 5 van boven staat: liggende tusschen ongeveer 57° 54 WL. van Greenwich en tusschen 6 2 NB., lees: liggende tusschen ongeveer 57° en 54° WL. van Greenwich en tusschen 6° en 2° NB., Bladz. 13, regel 10 van boven staat: verwantschap hadden van taal en zeden enz. lees: verwantschap hadden door taal en zeden enz. Bladz. 16, regel 8 van boven staat: van deze kralen vlochten lees: van deze kralen-snoeren vlochten Bladz. 20, regel 5 van onderen staat: hij was in het gebruik zoo zeer geoefend, lees: hij was in het gebruik er van zoo zeer geoefend, Bladz. 26, regel 10 van boven staat: op den 25sten April 1594, lees: op den 25sten April 1593, Bladz. 27, regel 7 van boven staat: gelaste Domingo van Vera lees: gelastte Domingo de Vera Bladz. 29, regel 4 van onderen staat: van de heeren van Zeeland, lees: van de heeren Staten van Zeeland, Bladz. 30, regel 15 van boven staat: 22sten Mei 1614 lees: 22sten Mei 1604 Bladz. 41, regel 4 van onderen staat: Hij bevrachte lees: Hij bevrachtte (waar de tijd of wijze van het werkwoord of de naamval abusivelijk is gedrukt, gelieve de lezer dit, zonder nadere aanwijzing, te verbeteren.) Bladz. 53, regel 4 en 5 van boven staat: de zilveren vloot lees: de zilver-vloot Bladz. 57, regel 13 van boven staat: deze drie genoemde zaken, lees; deze drie genoemde zaken: (verdere fouten in de punctuatie, gelieve de lezer, zonder verdere aanwijzing, te verbeteren.) Bladz. 68, regel 16 van boven staat: meer dan veertig uren lees: meer dan tien uren Bladz. 69, regel 7 van onderen staat: deed zich spoedig gevoelen; lees; deden zich spoedig gevoelen; Bladz. 75, regel 2 van boven staat: omtrent het fort, lees: in de nabijheid van het fort, Bladz. 81, regel 5 van onderen staat: deze wilde hiertoe niet overgaan, lees: doch deze wilde hiertoe niet overgaan. Bladz. 84, regel 1 van boven staat: gerust hielden lees: rustig hielden Bladz. 84 regel 6 van boven staat: en zij zonder verderen lees: zoodat zij zonder verderen Bladz. 102, regel 9 en 10 van boven staat: tegen het weggeloopen slaven; lees: tegen weggeloopen slaven; Bladz. 103, regel 13 en 14 van onderen staat: den 26sten Januarij 1735 den tol der natuur betaalde, lees: den 26sten Januarij 1735 overleed. Bladz. 115, regel 9 van onderen staat: met commissie om slaven te handelen, lees: met commissie om slaven te halen, Bladz. 116, regel 7 van boven staat: van den kant lees: van de kust. Bladz. 120, regel 8 van onderen staat: evenzeer als wanneer zulks lees: evenzeer als zulks Bladz. 133, regel 18 en 19 van boven staat: (dit laatste vermelt ook Teenstra, negerslaven in de kolonie Suriname, bladz. 145) lees: (dit laatste vermeldt ook Teenstra, zie: negerslaven in de kolonie Suriname, bladz, 145). Bladz. 135, regel 8 van onderen staat: ordinantiën lees: ordonnantiën Bladz. 143. regel 1 van boven staat: den weg te vinden, en de vlugtelingen kenden lees: den weg te vinden; de vlugtelingen kenden echter Bladz. 148, regel 6 van boven staat: te trots om van lees: te trotsch om van Bladz. 152, regel 1 en 2 van boven staat: hun minder zwaar valt, en met meer lust en opgewektheid dan elders wordt verrigt. lees: hun minder zwaar viel en met meer lust en opgewektheid dan elders werd verrigt. Bladz. 154, regel 10 van boven staat: in het jaar 1758; lees: in het jaar 1759. Bladz. 159, regel 8 van boven staat; komt op nagenoeg dezelfde bepaling neder en bestaat lees: kwam op nagenoeg dezelfde bepaling neder en bestond Bladz. 165, regel 15 van onderen staat: in 1639 ingesteld; lees: in 1689 ingesteld; Bladz. 171, regel 5 van boven staat: soms weinig eervolle redenen, lees: soms weinig eervolle, redenen Bladz. 175, regel 16 van boven staat: van echtstukken lees: van echte stukken Bladz. 191, regel 12 van boven staat: Nadat deze gewigtige berigten afgeloopen lees: Nadat deze gewigtige bezigheden afgeloopen Bladz. 193, regel 3 van boven staat: waardoor de lees: waardoor in de Bladz. 201, regel 10 van onderen staat: en waar die heerscht; lees: en waar deze heerscht. Bladz. 205, regel 9 van boven staat: in het bosch verwijderd hadden, lees: in het bosch verwijderd had, Bladz. 206, regel 1 van onderen staat: de Raden en politie lees: de Raden van Policie. Bladz. 207, regel 10 van boven staat: van een overval vreesde, lees: voor een inval vreesde, Bladz. 207, regel 11 van onderen staat: Deze zaak gaf oorzaak lees: Deze zaak gaf aanleiding Bladz. 208, regel 11 van onderen: Een nieuw reglement van de burgermilitie, lees: een nieuw reglement voor de burgermilitie, Bladz. 211, regel 10 van onderen staat: de vrouw van Pichot en Brouwer lees: de vrouwen van Pichot en Brouwer Bladz. 217, regel 10 van onderen staat: in een kwaad licht te brengen; lees: in een kwaad licht te stellen; Bladz. 224, regel 1 van boven staat: Den 11sten 1751 lees: Den 13den April 1755. Bladz. 224, regel 19 van boven staat: en scheepte zich lees: en vertrok den Bladz. 224, regel 20 van boven staat: 31sten Mei lees, den 15den Mei. Bladz. 226, regel 1 van onderen staat: en dien zelfden da gafg lees: en dien zelfden dag gaf Bladz. 237, regel 13 van onderen staat: Den volgenden dag den was lees: Den volgenden dag was Bladz. 241, regel 8 van onderen staat: tegen het interims-bestuur van Crommelin had geprotesteerd lees: tegen het interims-bestuur van Verschuer had geprotesteerd Bladz. 247, regel 1 van boven staat: den 13den Mei 1755, lees: den 13den Mei 1753, Bladz. 250, regel 13 van onderen staat: zou oprengen lees: zou opbrengen Bladz. 252, noot, regel 8 van onderen staat: Om de gedurige moeiten lees: om de gedurige moeijelijkheden Bladz. 260, noot, regel 1 van onderen staat: Notulen G. en R., 15 Sept. 1857. lees: Notulen van G. en R., 15 Sept. 1757. Bladz. 261, noot, regel 5 van onderen staat: 25 Julij 1458. lees: 25 Julij 1758. Bladz. 267, noot, regel 2 van onderen staat: 26 Julij 1860. lees: 26 Julij 1760. Bladz. 271, regel 12 van onderen staat: Ds. Sügnens werd 11 Aug. 1668 lees: Ds. Sügnens werd den 11den Aug. 1768 Bladz. 272, regel 6 van boven staat: eener Lutersche school lees: eener Luthersche school, (lees steeds waar "Lutersch", staat "Luthersch"), Bladz. 272, regel 15 en 16 van boven staat: en ook over den den Mulatten onderwijzen wel te vreden. lees: en ook over den Mulatten-onderwijzer wel te vreden. Bladz. 280, noot, regel 7 van onderen staat: toch noch niet lees: toch nog niet Bladz. 282, regel 4 van boven staat: de tegenwoordige heeren lees: den tegenwoordigen heeren Bladz. 288, noot, regel 5 van onderen staat: 12 September 1747. lees: 12 September 1757. Bladz. 298, regel 11 van boven staat: Vooral bemoeijelijkte Mevrouw Crommelin Nepveu. lees: Vooral werd Nepveu door Mevrouw Crommelin bemoeijelijkt. Bladz. 298, noot, regel 2 van onderen staat: den 11den Mei 1800 lees: den 11den Mei 1770 Bladz. 301, regel 1 van onderen staat: tot bloedige wraakzinnig op te zetten, lees: tot bloedige wraakneming op te zetten, Bladz. 303, noot, regel 2 van onderen staat: Westerinck proeve, lees: Historische proeve, Bladz. 317, noot, regel 11 van onderen staat: uije blanke vrouwen lees: vrije blanke vrouwen Bladz. 320, regel 4 van boven staat: met 25 man vermeerd, lees: ieder corps met 25 man vermeerderd, Bladz. 325, regel 6 van boven staat: wegoopen der slaven: lees: wegloopen der slaven. Bladz. 325, regel 7 van onderen staat: 24 soldaten-negers, lees: 24 schutter-negers Bladz. 327, regel 18 van onderen staat: Hoezeer was de vorige jongeling teleurgesteld. lees: Hoezeer was de vurige jongeling teleurgesteld. Bladz. 333, regel 9 van onderen staat: hans, lees: thans, Bladz. 330, regel 4 van boven staat: in dierlijken staat lees: in deerlijken staat. Bladz. 336, regel 1 van boven staat: schotschriften der regering, honende lees: schotschriften, de regering honende. Bladz. 339, regel 14 van onderen staat: Om een corps van zestig mannen, lees: om een corps van zestig man, Bladz. 349, noot, regel 1 van onderen staat: 288 Oct. 1776, enz. lees: 28 Oct. 1776, enz. Bladz. 355, regel 8 van boven staat: moest afgetrokken: lees: moest worden afgetrokken: Bladz. 359, regel 7 van boven staat: Fredirici lees: Friderici Bladz. 363, regel 16 van boven staat: en maakte dan ook velen lees: en maakten dan ook vele Bladz. 367, regel 12 van onderen staat: Bij trommelslag werd bekend, lees: Bij trommelslag werd bekend gemaakt, Bladz. 381, regel 13 van boven staat: het ophoudend en zending lees: het ophouden der zending Bladz. 383, regel 8 van onderen staat: Den 6den December 1788 lees: Den 6den December 1778 Bladz. 384, regel 15 van onderen staat: Hij bereikte den ouderdom van 31 jaren, 1 maand en 7 dagen, lees: Hij bereikte den ouderdom van 57 jaren, 1 maand en 7 dagen. Bladz. 394, regel 6 van onderen staat: en mogelijk vredebreuk lees: en mogelijke vredebreuk Bladz. 402, noot, regel 1 van onderen staat: ukken lees: stukken Bladz. 430, noot, regel 4 van onderen staat: 3 Maart 1758 lees: 3 Maart 1788. Bladz. 432, regel 5 van boven staat: telde zich lees: stelde zich Bladz. 436, regel 2 van boven staat: nar Paramaribo, lees: naar Paramaribo Bladz. 447, regel 12 van boven staat: vindt men gewag gemaakt); lees: vindt men geen gewag gemaakt); Bladz. 448, regel 12 van boven staat: Roomsch Cathlieke lees: Roomsch Catholieke Bladz. 450, regel 16 van onderen staat: die na het vroeger met Suriname gesloten cartel lees: die nu het vroeger met Suriname gesloten cartel Bladz. 463, regel 8 van onderen staat: zou niets slechts agitatie lees: zou niet slechts agitatie Bladz. 467, regel 5 van boven staat: met alle vigeur lees: met alle rigeur Bladz. 470, regel 13 van boven staat: gewigtige te schetsen lees: gunstige te schetsen Bladz. 498 (moet zijn 496) regel 7 van onderen staat: Den 4den December 1804, lees: Den 4den December 1802 Bladz. 518 (moet zijn 514) regel 16 van onderen staat: op den 13den Mei 1504 lees: op den 13den Mei 1804, Bladz. 519; (moet zijn 515) noot, regel 9 van onderen staat: Marowyne lees: Oranjekreek Bladz. 525 (moet zijn 521), regel 11 van boven staat: 22 October 1704 lees: 22 October 1804. Bladz. 542 (moet zijn 538), regel 5 van boven staat: kandelaars, lees: kaarsen, Bladz. 542 (moet zijn 538), regel 15 van boven staat: De traan en spermacetie-olie was benoodigd lees: De traan was benoodigd Bladz. 542 (moet zijn 538), regel 17 van boven staat: de raapolie voor voor de lampen en kandelaars lees: de raap- en spermacetie-olie voor de lampen Bladz. 542 (moet zijn 538), regel 1 van onderen staat: kandelaars en zeep, lees: kaarsen en zeep, Bladz. 548 (moet zijn 543) regel 24 van onderen staat: aan wat lees: aan wal Bladz. 553 (moet zijn 549), regel 9 van onderen staat: afschaffingen lees: afstraffingen Bladz. 555 (moet zijn 551); regel 5 van onderen staat: om redenen van hezondheid lees: om redenen van gezondheid Bladz. 557 (moet zijn 553), noot, regel 1 van onderen staat: 28 Sept. 1850. lees: 28 September 1805. Bladz. 563 (moet zijn 559), regel 12 van onderen staat: Na deze gunstige toezeggen lees: Na deze gunstige toezeggingen Bladz. 563 (moet zijn 559), noot, regel 5 van onderen staat: 1 Junij 1860; lees: 1 Junij 1810. Bladz. 564 (moet zijn 560), regel 5 van onderen staat: Person Bonham lees: Pinson Bonham Bladz. 564 regel 17 van boven staat: tui de tweede f 5000; lees: uit de tweede f 500; Bladz. 566, regel 16 van onderen staat: (3 November 1813); lees: (3 November 1810) Bladz. 581, regel 9 van onderen staat: naar de geheele kolonie lees: maar de geheele kolonie Bladz. 587, noot, regel 1 van onderen staat: 8 Junij 1314. lees 8 Junij 1814. Bladz. 599, regel 11 van boven staat: Den 27sten Februarij 1861 lees: Den 27sten Februarij 1816. Bladz. 609, regel 8 van boven staat: 1801 lees: 1818 Bladz. 656, regel 17 van onderen staat: In het begin van 1831 adresseerde lees: In het begin van 1831 adverteerde Bladz. 677, regel 17 en 16 van boven staat: met het fregat de Maas, gecommandeerd door de Luitenant ter zee Ferguson, lees: met het fregat de Maas en Z. M. brik de Snelheid, gecommandeerd door den kapitein luitenant ter zee Ferguson, Bladz. 709, regel 12 van onderen staat: van Raders die reeds met ijver getracht had lees: van Raders die reeds op Curaçao met ijver getracht had Bladz. 714, regel 4 van boven staat: aan welks voet lees: aan welks boord Bladz. 714, regel 11 van boven staat: 27 December 1846 lees: 25 December 1846 Bladz. 727, regel 5 van boven staat: inventarissen, lees: inventariseren, Bladz. 727, regel 7 van boven staat: binnen zes weken lees: binnen vier weken Bladz. 727, regel 9 van boven staat: Vóór zij hiertoe overging lees: Vóór dit collegie hiertoe overging Bladz. 769, regel 2 en 1 van onderen staat: Mr. J. C. Palthe van Wesenhage, lees: Mr. J. C. Palthe Wesenhagen, Bladz. 775, regel 12 van onderen staat: meer dan 2/3 bedraagt, lees: meer dan 3/4 bedraagt. Bladz. 819, regel 9 van boven staat: stoomboot lees: transportschip.

De lezer gelieve de verdere drukfeilen en de hier en daar foutieve paginering te verschoonen.

Ook in de voorrede zijn nog een paar feilen bij de correctie over het hoofd gezien, als:

Bladz. V, regel 13 van onderen staat: de Hervormde Gemeente lees: van de predikanten der Hervormde Gemeente. Bladz. VI, regel 3 van boven staat: Jonkheer C. A. Sypesteyn lees: Jonkheer. C. A. van Sypesteyn Bladz. VI, regel 5 van boven, staat: in kleurendruk, deze woorden moeten wegvallen. Bladz. V, regel 13 van onderen staat: de Hervormde Gemeente lees: van de predikanten der Hervormde Gemeente.

AANTEEKENINGEN

[1] Door eene gunstige beschikking van den Minister van Koloniën is mij later nog inzage verleend van belangrijke bescheiden, betreffende het bestuur van E. L. Baron van Heeckeren (1831-1838), die op 's Rijks-Archief gedeponeerd waren. In een naschrift zijn de voornaamste resultaten daarvan medegedeeld.

[2] De uitvoerigste kaarten, mij bekend, zijn die, welke behooren tot het werk van Teenstra: "De Landbouw in de kolonie Suriname," en de afzonderlijke, bij het werk van jonkh. C. A. van Sypesteyn: "Beschrijving van Suriname enz." uitgegevene groote kaart, onder toezigt van genoemden heer vervaardigd. Uit deze werken zijn ook in deze geschiedenis de opgaven wegens den natuurlijken toestand van Suriname grootendeels geput.

[3] O. a. J. v. d. Bosch, "Nederlandsche bezittingen in Azië, Amerika en Afrika." 2e. deel, bladz. 173.

[4] G. B. Bosch. Reizen naar Suriname, enz., bladz 113 enz.

[5] Hartsinck, Beschrijving van de wilde kust of Guiana enz. 1e deel, bladz. 9 enz.

C. Quandt, Nachricht von Suriname und seinen Einwohnern, sonderlich den Arawachen, Warauen und Karaïben, u. s. w.

[6] Hartsinck, bl. 125.

[7] Bij Hartsinck, aan wien ook zeer veel bouwstoffen voor onze geschiedenis ontleend zijn, vindt men de beschrijvingen dier onderscheidene togten vrij uitvoerig.

[8] Hartsinck, blz. 161.

[9] J. de Laat, Beschrijving van W. I. 15de boek, 21 Cap. blad 509, Gumella, Histoire de l'Oronoque. Tom. 1. pag. 128.

[10] Resolutiën Holl. 10, 14 Junij, 7 en 22 Julij 1581.

[11] Hartsinck, bl. 207.

[12] Hartsinck, bl. 208.

[13] Hartsinck, bl. 143 enz.

[14] Nog wordt in Suriname eene zekere kreek de Marechals kreek geheeten.

[15] Sypesteyn, blz. 7.

[16] Hartsinck, 2e deel, blz. 583. Sypesteyn, blz. 8.

[17] Hartsinck, 2e deel, blz. 584. Ik veronderstel, dat onder dit groote getal van 4000 ook de uit Cayenne en Engeland gekomen Joden en de door Engelschen en Joden bereids bezeten slaven moeten gerekend worden.

[18] Historische proeve, 1e deel, blz. 49-50.

[19] Bij Hartsinck vindt men dezen geheel 2e deel, blz. 522 tot 558.

[20] Da Costa. Israël en de volken; H. J. Koenen. Geschiedenis der Joden in Nederland; Historische proeve enz.

[21] Swalue. Neerlands vlag.

[22] Groen van Prinsterer, Handboek der vaderlandsche geschiedenis, blz. 554; par. 362.

[23] Hartsinck, 2e. deel, bl. 585.

[24] Hartsinck, 2e. deel, bl. 585.

[25] Historische proeve, 1e. deel, blz. 52.

[26] Hartsinck, 2e deel, pag. 586.

[27] Hartsinck zegt 1e. deel, blz. 164, den 22sten October 1667, doch deze datum strookt niet met den verderen loop der geschiedenis, en is alzoo kennelijk een abuis.

[28] Hartsinck, 2e. deel, blz. 588.

[29] Hartsinck, 2e. deel, blz. 599.

[30] Hartsinck, 2e deel, blz. 599.

[31] Van Sypesteyn, bladz. 13.

[32] Sypesteyn, blz. 13.

[33] Sypesteyn, blz. 13.

[34] G. B. Bosch, Reizen naar Suriname, blz. 113.

[35] Historische proeve, 1e deel, bladz. 59.

[36] Hartsinck, 2de deel, blz. 606-607. Historische proeve, 1e. deel, blz. 59. Sypesteyn, blz. 6-14.

[37] Sypesteyn, blz. 14.

[38] Sypesteyn, blz. 5, 6. Teenstra, blz. 14-18.

[39] Om de belangrijkheid van dit origineele stuk zullen wij dit in zijn geheel in de bijlagen opnemen.

[40] Het vroegere wapen een koggeschip, werd door drie vervangen, als dat van Amsterdam, dat van het huis van Sommelsdijk en dat der kolonie.

[41] Hartsinck, 2de deel, blz. 621-646. Sypesteyn, blz. 14. Teenstra, de landbouw, blz. 27-28.

[42] De Kok, Vaderlandsch Woordenboek, 2de deel, bl. 96 enz.

[43] Pistorius--zie: de Kok, Vaderlandsch Woordenboek, 2de deel, blz. 100-101.

[44] Van Schaick, Geschiedenis der Herv. kerk in Suriname en West-Indië, eerste jaarg. bladz. 82.

[45] Van Sypesteyn spreekt dit voorval in zijne bijlage blz. 234 tegen, met te vermelden, dat zijne echtgenoote Margaretha du Puij de St. André Montraz eerst in het jaar 1693, dus vijf jaren na zijnen dood, overleed; maar daar de andere schrijvers dit mede niet ontkennen, zoo denk ik, dat hier geene sprake is van eene wettige vrouw, maar van een bijwijf, gelijk ik ook als zoodanig vermeld heb.

[46] Hartsinck, 2de deel, blz 650.

[47] Hartsinck, 2de deel, bladz. 648 en Sypesteyn, Historische proeve.

[48] Zie nader: de Kok, Vaderlandsch woordenboek, 2de deel, bladz. 90 enz.

[49] Zij was Marguerite du Puys de St. André Montbrun, oudste dochter van Alexandre, Marquis de St. André Montbrun, luitenant-generaal, de beroemde verdediger van Candia, en van Louise Madelaine de la Nocle. Zij kwam nimmer in Suriname en overleed te 's Gravenhage 1695.

[50] Een en ander van dit berigt wegens de Refugiés is ontleend aan een opstel in het Tijdschrift, West-Indië, 13de jaargang, blz. 109 enz. Van den hier genoemden predikaat Dalbas wordt in Surinaamsche berigten niets aangetroffen. Als eerste Waalsche predikant in Suriname wordt volgens Sypesteyn, Mauricius, enz. genoemd Jean Briffault, gekomen in 1690, overl. in 1696; Pierre Terson, gek. 1696, overl. 1697; Pierre Saurin 1697-1707 enz. Wij veronderstellen, dat Dalbas met de uitgewekenen is mede gekomen, maar niet geregeld als predikant aangesteld of erkend is geworden.

[51] Deze bezending had eene moeijelijke reis gehad; door een zeeschuimer aan boord geklampt, waren zij door hem op hunne bede wel in het leven gespaard, maar toch van geld, gereedschappen en al wat waarde had, beroofd, op zijn oud vaartuig, (hij nam dat, waarop zij zich bevonden voor zich) met een weinig spijs, aan zee en winden prijs gegeven, hoewel zij toch gelukkiglijk in Suriname aankwamen; doch men begrijpt ligtelijk in welken toestand.

[52] Het voornaamste aangaande het hier omtrent de Labadisten in Suriname medegedeelde, is ontleend aan het belangrijke werk van H. van Berkum. Sneek, 1851, 2de deel, blz. 132 enz.

[53] Pistorius, blz. 102.

[54] Sypesteyn, blz. 16.

[55] Historische proeve, 1e. deel, blz. 42, 43.

[56] Historische proeve, 2de deel, blz. 42 enz.

[57] H. J. Koenen. Geschiedenis der Joden in Nederland, bladz. 293 enz.

[58] Hartsinck, 2de deel, blz. 647, 648.

[59] Deze publicatie vindt men in zijn geheel bij Sypesteyn, Geschiedenis van Suriname, blz. 240.

[60] Men vergat hierbij zeker Ds. Baselius, die in 1668 als zoodanig was aangesteld en eerst in 1689 overleed.

[61] Teenstra. De landbouw in de kolonie Suriname, 1e. deel, blz. 31.

[62] Hartsinck, 2de deel, blz. 648. Teenstra, 1e. deel, blz. 33.

[63] Teenstra. De landbouw in de kolonie Suriname, 2de deel, blz. 33.

[64] Hartsinck, 2de deel, blz. 648.

[65] Teenstra. De landbouw, 2de deel, blz. 32.

[66] Teenstra. De landbouw, 2de deel, blz. 32.

[67] Teenstra. De landbouw, 2de deel, blz. 32.

[68] Teenstra. De landbouw, 2de deel, blz. 34.

[69] N. G. Kampen. Bezittingen der Nederlanders buiten Europa, 2de deel, blz. 288.

[70] Pistorius, blz. 102.

[71] Hartsinck, 2de deel, blz. 631.

[72] Hartsinck, 2de deel, blz. 651.

[73] Hartsinck, 2de deel, blz. 672.

[74] Hartsinck, 2de deel, blz. 672.

[75] Sypesteyn, blz. 21.

[76] Sypesteyn, blz. 21 en 22.

[77] Zie H. J. Koenen, Geschiedenis der Joden in Nederland. Mr. Is. da Costa, Israël en de Volken. Historische proeve, Hartsinck.

[78] Hartsinck, 2de deel, blz. 674.

[79] Hartsinck, 2de deel, blz. 673, 674.

[80] Hartsinck, 2de deel, blz. 675.

[81] Hartsinck, 2de deel, blz. 674-679. Teenstra, De landbouw, blz. 37. Sypesteyn blz. 23.

[82] Historische proeve.

[83] Hartsinck, 2de deel, blz. 680.

[84] Sypesteyn, blz. 24.

[85] Hartsinck, 2de deel, blz. 706, 894. Teenstra, De landbouw, 1e. deel, blz. 38. Historische proeve blz. 82. Sypesteyn, blz. 24, 25.

[86] Zie Historische proeve, 1e. deel, blz. 82.

[87] Hartsinck, 2de deel, blz. 682.

[88] Sypesteyn, blz. 25.

[89] De geheele uitvoerige beschrijving van den inval van Cassard vindt men bij Hartsinck van blz. 700-722.