Chapter 7

"Das verrek-me je dànk!", vloekte de vrouw, kwaadaardig de dweil op het water kletsend, dat 't spette tot over de tafel: "Help liever wat mee, wat mee, wat mèe!"--, nasnauwde ze, diep-bukkend, de dweil heen en weer rukkend, het breed achterlijf in den goren broek naar de mannen gekeerd. Jan, 't manke joggie, had kousen en schoenen uitgetrokken, besnoepte de kou van 't water met den grooten teen van zijn misvormden voet, teppend en proevend voorzichtig.

"Kòm!"--,grauwde de vrouw. Het kind doorhinkte het water met verkneuterd gezicht, lange stappen nemend, asof-ie schaatsen reed, schepte mee, een vuilnisblik in de hand.

"Moe-oe mag 'k oòk mee-doen?"--,riep Dirk op den rand van de bedstee, heerlijk vindend 't spelen van Jan. Met de beentjes wiegde-die buiten 't bed, klaar om te springen.

"As je niet lègge gaat, snotaap, sla 'k je voor je smoel!", dreigde de vrouw en in drift toestappend, kletste zij met 'r natte hand het kind om de ooren, duwde het onder het dek, stompte verwoed de bulten van de ruige, vale deken om de lichaampjes der drie: "En às je blert, trap 'k-je doòd!"--Ruw van gebaar,'t bovenlijf mal-dik door den wrong der rokken, den goren broek om de beenen gekleefd door de zuiging van 't opgestuwd water, trapte ze in den plas, 't gelaat vierkant in snauw.

Het was zóo grijs-triestig, van zulk een krijschenden jammer, dat Eleazar het harde, stooterig doen der vrouw natuurlijk, vanzelfsprekend vond. Ze kneep weer de dweil met wringende rukken, telkens bukkend, opmoddrend het water dat bruin werd, valer van stank. Haar rok losgeslierd door 't verbeten werken, viel even neer dat de rand het water indronk. Vloekend, met huiling in stem, scheurde ze 'm op en hooger, staand met 'r papprige beenen gespreid en den broek omklakkend de vleezige heupen. Tip van haar hemd, zwarter dan broek, wipte de spleet uit en de losraakte banden zogen 't water. Jan, ijvrig, lòllig dat-ie mocht helpen, plaste met smaaklijk genoegen. Het vuilnisblik stak-ie in 't water, heevlend het over en met de dunne vingertjes poogde-die de gootjes te stuiten, die kletterend liepen bij elk van de hoeken. Flauw brandde de lamp op de withouten tafel, scherper belichtend een schoen zonder zool, den witten pinrand daarin, een els, een priem, een mes, een hamer en rommel van spijkers, nagels en kerfjes van leer. Ook een halfvolle koffiekom, rond en bedrabd stond bij de lamp. In 't water, rullig gewiegd met dribblende rimpels, kropen goudslangjes van licht, hupplend met dwaze verwijding tot plasjes van glanzerig goud en de voeten der vrouw en van 't kind kwamen killig de gladding doorbleken, die rood werd door weerschijn der tegels. De schoenmaker, geel in den post van de deur, hoofd tanig en leerig van juk, met stoppels van war-bruinig haar, bukte opnieuw, grijpend het hengsel, stortend door 't ruwe aanvatten. En weer in het diep-dikke bruin van de poort, lijf schuinweg geknakt door de zwaarte van emmer, droeg hij het vuil dat de aarde onder het huis opsiepte, naar de gangstraat, waar het schaatrend van plas het duister doorwitte. Terwijl wiesch Jan zich de voeten, geleund tegen den kalkmuur, wrijvend met vuilige vingers over het horrelvoetje, vleeschklomp die zwaar leek te hangen aan 't broos, mager been.

De schoenmaker, weer terug in het geluw gestraal van den deurpost, dat traag zich verwijdde en licht-vlakking gaf op 't bijtend gegroef der oude poortsteenen, gromde mistroostig.

"...Zoo 'n sodejuusche kelder!... Zoo 'n ròt-kelder!... En dat 't nòu mot komme... 't Mot 'r verdik-me altijd weze as 'k werk heb... Nou, kwaje beroerling, lamstraal, maak 'r geen lolletjes van!... Help mee!... Dat staat goddoome te spèle!"

"Nou-ou--as 't blik lekt.. ken ik 't hèlpe?", zei Jan, bang voor moeder die opkeek: "...'t Loopt 'r alles weer langs."...

"Is 't gedáán!", dreigde de vrouw: "...Toe! Toe! Steek uit je poote!... Allo, neem de pot!"

Het water inslurpte den emmer met klukkende kletsjes--modderig druipsel en dufzoete stank dreef naar de deur.

"Da's tèlkes zoo", klaagde de schoenmaker: "tèlkes, tèlkes... 'k Wou da'k verrekte, verrèkte"... Er was grove beest-wanhoop in zijn stem. Zacht antwoordde Eleazar, niet aanziend den man, stroef-kijkend naar het voetenbeweeg in het opdrabbend water.

"...Ja, 't is wel erg, wèl erg... Zoo hebben we allemaal wat, mot je maar denken--mot je maar denken--al is 't 'n slappe troost.--'k Ben zelf bàng na huis te gaan. 't Is 'n vloek, 'n vloek"...

Gloeiend stompte het bloed naar z'n hoofd. Waar-ie kwam, waar-ie liep, zag-ie de menschen geknecht in kleine ellenden, versleten in zorg. 't Was of je enkel dàt, dat alleen op je weg kreeg, als je oogen na den winterslaap van 'n dooie jeugd waren open gegaan. Bij tante Soor, in den voddenkelder, waar-ie 'n kom koffie had gedronken, bij Suikerpeer, òveral in de sloppen die-die langs was gegaan, nou pas weer, leek 't leven vermuft en verlept, als 'n dorrende bloem op 'n zonlooze vensterbank. Stappend in den avondschemer, de uitstallingen en winkeltjes van de jodenbuurt voorbij, had-ie met valsch geweld, de schijnbaar-zieklijke besluiping-van-altijd-'t-zwarte-en-miserabele te zien van zich af gezet. Hij leed, an de manie van méer wakker-geschrikten, an de èindloos opletten van grauw. De menschen hadden zóó lang geduld dat ze niet beter wisten. 'n Blinde wist niet van licht, als-ie blind was geboren. Als-ie niet zooveel in één passie gelezen, rijp en groen, dingen die-die hálf had begrepen èn klare, lekker wakker-schuddende geschriftjes, zou-ie als 't gros van de stumpers blind-geboren zijn gebléven. Je moest oppassen van ellende 'n kwee-achtig ding te maken. Je moest je vasthouen an 't blijje wèten dat 'r verjonging wàs--kwam 'r zèlfs bij slijpers die 'r vroeger niet an gèdácht hadden geen stàking?--menschlief, je kòn niet meer stadig terneer zijn geslagen. In je verbeelding vlamde overal, zèker de zon door. Zoo zich opmonterend in stemming-van-veerkracht, was-ie de poort ingewandeld--nou stond-ie opnieuw, machtloos, als 'n driftige kijker, met gebalde vuisten. Alle redeneering was lak, nutloos gedroom.

De schoenmaker strompte door den mist van aandampend zwart, naar de straat. De vrouw rustte uit, norsch, lippen bot saamgekwakt. 'r Paars-roode voeten-met-vreetsels-van-vuil steunden op 'n sport van den stoel en onder haar rimpel-ritste het water met gouden geadem. Jan speelde met den pot dien hij liet drijven, zacht-blazend en duwend. Klaàglijker werd het pijnlijk gedrens van Aagje.

"Nou dèn!"--, snauwde de vrouw: "Is 't me uit!"

"'k Mot zoo kàkke," snikte 't vaalbleeke kind, 'r hoofdje in persende duwing op de blauwtijken peluw.

"Je houdt 't maar in!"--, driftig opstoof de vrouw: "'k-Hè genoeg an mezelf!"--Goediger dan, 'r an denkend, dat 't kind in de laatste dagen telkens het bed had bevuild en hoe kwaadaardig de man was as-ie in zoo'n stinkend-nat bed most slapen, plaste ze weer door het drab water, zoekend den pot.

"Hier is die moe," haastig zei Jan, drogend den rand an z'n kiel.

Op de deken in de bedstee tilde de vrouw het huilend kind, dat met de magere beentjes gehurkt kwam te zitten. Met ruwige wreef wegveegde ze 't vuil van 't gezicht.

Als een kreun spette het in den pot. Dirk, blij dat-ie wat mòcht, hield 't zusje vast, terwijl de vrouw, hooger schurkend den rokkenwrong, optrekkend den broek die nat-plooierig zakte, weder het water te dweilen begon. Jan kudderde mee. Niemand sprak 'n woord--de mannen wrokten--de dweil perste water in den bek van den emmer, de voeten der vrouw trapten gaten van drift. Dirkje, die den pot bij 't oor hield en 't pijnlijk-drukkend meissie bij 'r buikje steunde, praatte 't eerst. De spichtige billetjes had-ie met 'n tip van de nachtpon geveegd. Nou, in den pot kijkend en smerig van lip-trek, riep-ie hard:

"Moeder!.. Moeder ze heit weer blóéd gekakt!"

De vrouw, neersmijtend de dweil, schuurde door 't water, droogde de handen lomp-weg an 'r broek, nam 't kind van het dek, lei 't met sussend beweeg naast Dirkje en Truus, keek in den pot, bij de lamp. Bij de deur zagen de mannen, flauw-rood tegen het wit der pot-ronding, 'n grillig lijntje uitgelekt bloed, aarzelend spoor van een bloedtraan. De vrouw, schuddend 'r hoofd, met jammertrek van wel-willen-snikken, liep naar hen toe, toonde suffig het meerdere rood dat takjes en aartjes had in 't waterig bruin. Dan zonder gespreek, dik-snottrend, hoofd zwaarlijk gebogen, omspoelde zij den pot in den emmer, die grijs-lauwig bleef van opgedweild water, niet dieper van kleur werd. Ze spreidde den vadoek opnieuw, wrong 'm met knarsig gewring, snikte dofingehouden, harder van neus-haal als het water in den emmer kletterde. Haar broek zachtjes afzakte door 't veelmalig bukken en een stuk bleek-fletsig vleesch van de bil overbarstte den snijdenden band. Jan, rustig, plezierig van mors, lepelde het water in den schuingehouden pot. Z'n horrelvoet stond als een vleezige knoest met een schaduw-wond onder den enkel.

"Kan 'k je hèlpen? Wil 'k 'n emmer halen?"--, vroeg Eleazar.

"Nee," knikte de schoenmaker en plomper: "'t Helpt geen verdomnis. 't Is monnikewerk. We houen 't de heele nacht, de heele nacht. En morrege zakt 't van zellef"....

Het was geheel duister geworden. Voorzichtig schuiflend liep-ie de plaats op. Bij tante Reggie was nog geen licht. Goddank. Alles naar bed. Geen teleurstelling. Geen belabberde uitlegging. Maar uit het licht-doezlend raam van Suikerpeer werd een hoofd gestoken en de groentenjood vroeg:

"...Eli--bin jij 't?"

"Ja," schrikte hij,

"Kom-ie nie bòven?... Reggie is hièr... Mod-je geen kommetje?"

De nauwe trap kraakte alsof spaanders werden betrapt. Boven werd een deur open gezet. Schemerschijn belichtte de uitgeloopen, grijze treden, de muren van zwart cement.

"Is dat uitblijve!"--, klaagde tante Reggie.

Hij glimlachte lichtschuw, pogend te zien wie er waren, struikelde haast over 'n matras, waarop vier kinderen sliepen. Bij de tafel zaten Suikerpeer, Essie z'n vrouw, tante Reggie, Dovid, Mijntje, de oudste dochter van Suikerpeer en twee vreemden, 'n magere man met 'n langen baard en 'n jong meisje met loskrullig zwart haar. In de bedstee, waar ze met moeder en vader saam-sliepen, lagen nog twee kinderen. Stank was in de kamer, stank van te veel menschen, stank van den emmer in 't hokje. Het raam stond open. De lampen in den ijzeren hanger brandden laag met spitsing van zuigende vlammen.

"Og!"--, verweet Dovid, schreeuwrig, vies-kregel: "nòg, dalles-man blièft boven water te komme! Dat schnort de heele dag langs de weg! Ha-je thuis gewees ha-je werk gehad! Og, wad-è schlemiel!"...

"Werk?"--, vroeg Eleazar verwonderd.

"Is dat uitblijve!" klaagde de blinde weer, bekijkend de klanklijn van z'n stem: "waarom bin-je nie kome ete?... Dan was je Berlijn nie misgeloope... En zoo'n onrust..."

"Berlijn?... Berlijn", herhaalde Eleazar in toon van ontrusting.

Dovid, zich opwindend, driftig van trek om neus en om lippen, handen trillend door 't wriemlen der vingers, overschreeuwde hem:

"Ja, Berlijn! Berlijn! Berlijn! Wat sta je as 'n pilaar! Weet je nìe wie Berlijn is! Had thuis geweest ha-je werk! Loop 'm nou achter z'n togus, as-die àndere angenome heit!"...

"Nou! Nou!", suste de blinde: "Heit-ie nie gezeid dad-ie 'n plaas voor 'm open zou houe?... Wat maak jij je drùk, Dovid... As-die nog nie-eens gegète heit!"...

"Laat-ie wel vrete!", schreeuwde Dovid: "Laat-ie niè vrete! Ook 'n zorg!"

Het was tusschen hem en Eleazar al lang 't geharrewar van twee die mekaar in geen jaren hebben gezien, mekander niet meer verstaan.

"Berlijn?", informeerde Eleazar rustig: "is-die van de fabriek van Laboen?"--en zich 't geheugen scherpend, zich den naam herinnerend, zei-ie met zekerheid: "Ja, dat-'s die van Laboen. Voor die werk 'k niet. Dank je. En 'k werk nou voor niémand. De staking komt 'r door."

Dat gaf gejoel, zig-zag en kolking van stemmen, angstig besust door Essie, bang voor de slapende kindren.

"De schtaking? De schtaking!", riep Suikerpeer, dik-lodderend, met 't raspig geluid van z'n ontstoken keel.

"De schtaking!", schreeuwde de man met den langen baard, dien Eleazar niet kende.

"De schtàking! De schtàking!", tierde Dovid slaand met de vuist op de tafel, dat de kopjes rinkeltetterden, eén slijkrig koffiedik stortte: "De pescht! De pèscht! 'k Zel nòg langer schwieje-nieje lijje! 'n Golle! 'n Golle! Wie geeft me te poojen as 'k 't nie heb?... Hei-'k nie wèke zehaam gezete zonder 'n cent 'n makke te verdiene? 'k Bin dijmantschleiper en geen stráátschleiper! Betale zìj de huur?--Betale zìj 't brood?--Betale zij Witjas?--Betale zij 't vleesch!--Oggenebbiesch vléésch! Ich muss fressen! Ich muss fressen!--Voor mijn part leit Dekker zich ziek! 'n Miessemisschinne! 'k Hei 'n partij kappies angenome en knappe jongen die ze me afneemt! Nòg! Hij vertelt wat overnieuws van de schtaking! De schtaking! Narrigkat! Die laat zich mesjogge make! Hei jij in maande 'n cent gezien! Hei ik in maande 'n cent gezien? Geen brood krijg-ie geborgd! Gasserponum! Schwans! Stomme schwans! De schtaking! De schtaking! Nòg!"...

Speeksel ontspetterde z'n mond en 't gladgeschoren beenig hoofd zenuwbeefde van woede. Met driftig gebaar nam-ie de kom van de tafel, dronk, zich verslikkend bij 't wilde geslurp.

Koel keken de grijze oogen van Eleazar en 'n trekking van trots kwam om z'n dunne bloedlooze lippen. Nog vóor Dovid was begonnen te razen, had-ie gevoeld wàt 'r zou komen, had-ie door de gewilde, 'r dik-opgelegde drift begrepen dat de zwager, die al den eersten avond van z'n thuiskomst over de meeting in 't Paleis met Suikerpeer had zitten ruzieën--in kwaadaardigheidjes en geschetter z'n onrust verborg. Zònder angst had-ie z'n woede niet kláár gehad.

"As jij wil onderkruipen", zei hij met de kalmte van iemand die de onechte opwinding van 'n ander neemt voor wat ze is: "as jij kameraden die werk hàdden en 't voor jou, voor mijn, voor honderd anderen hebben neergelegd--wil bestelen--mot je dat zèlf weten. Je kameraden..."

"...Me kammerade!".., schreeuwde Dovid zangrig-schel: "Adenoj elleheine, me kamme..."

"...'k Wou oòk uitpraten", viel Eleazar hem bits en zóo domineerend in de rede, dat Dovid met nog nà-mummende lippen ophield: "...As jij wil onderkruipen mot jìj dat weten... Ik doe 't niet--al krepeerden we zóo as we hier zitten van honger"...

"Gelijk heit-ie", zei de man met den langen baard.

Eleazar zag 'm aan. Hij had den harden kop van 'n Poolschen jood, 'n gebogen neus in velscheur-striemen, rood-omrande oogen en 'n baard van ruwe bruine slieren, waarin zilverdraden metaal-schampjes sloegen. Aan den linker-mondhoek, vurig-builend naast het daar korter pluizend haar, spande een gezwel als een knikker. Dàt zag Eleazar het eerst.

"Gelijk! Gelijk!", schreeuwde Dovid in meerdre opwinding: "zoo'n maugverdraaier! Me kammerade kenne de pescht krijge! As ìk nie onderkrope was in de tijd van me oogziekte, zatte we niet in de dikkedesch! Zal ik nòu mesjogge zijn? Was hab'n we vemiddag gefresse?--Schappie-hindelemindel!--Vreet jij je daar 'n barsting an!--Waas hebbe we gister gefresse? Zogererwte! 'n Brok zuur an de kar! Staat nie me bovenbed in de lommerd? Staat nie me talles in de lommerd? Voor mijn part krijgt de heele mischpooge de chòllera, vuile addermekakstraal!... 'k Zal nog langer de ouwe vrouw en me kindere late verrekke! Eer ìk de partij kappies uit me poote geef zalle juillie allemaal sjankes krijge!--En jij--jij 'n darme-reising!"...

Nu in natuurlijke woede, geelbleek, stond-ie op, smeet z'n stoel tegen 't raamkozijn, verzette de koffiekom met 'n smak op de tafel.

"Og, wad-è frotter haurik!", smaalde Essie, de vrouw van Suikerpeer, na een stilte van onthutsing, en krènkender smaalde ze: "benche ken-die niet--zal die vlòèke!"...

"Enne tòch heit-ie rech," lodderde Suikerpeer oòk opgewondener: "Wat heit hij met 'n schtaking te make! Heit-ie niet ogge-nebbiesch làng genoeg geschtaakt! Ken jij je kindere wegpattere? Ik zweer je bij mijn gezond, bij mijn kinders-lang-leve: 'k hei vemiddag enne gister, enne weisz-ich-viel hóé lang aardappele gevrete met vèt! As 'k 'n schleiper was en werk kon krijge, schleep 'k de heele nach en mòrrege nach en overmòrregenach tot Sjabbes toe!"...

"Wat zal hij néé zegge?", meende zachtzinnig de blinde, starend naar de peer van de lamp: "Wat zal jìj nee zegge, Eli!.... Hebbe we nie pech gehad van dad-jij van Ammerika bin weromgekomme? Sta 'k nie voor de vierde sjabbes in de schuld bij Witjas? Krijgt nie de fruitman? Krijgt nie Kalf van de nasscherei! Ogge-nebbiesch me Saartje heit geen hèmpie an 'r lijfie!... Berlijn is 'n toffe jongen--Schnij jij je 'n bezze bittere krieje voor àndere! Schnijje zìj zich 'n krieje over jou? Een 'n makke!--Jij mot nie stake! Dat zijne rissches. Zoo zal God me nog eenmaal 't licht in me ooge gunne: Dovid heit rècht"...

Ze zweeg, napreevlend met 'r droge lippen, vrindlijk-rustig knikkend naar de zij van Eleazar. Maar de donkre stem van den Poolschen jood, sprak hortend, stem langzaam ver-heeschend in drift:

"Rècht!--Wàt is recht?--Recht is as je grijp wat je ken grijpe!--Recht as 'k gàp, as 'k honger lei!--Recht as 'k ze spuug in d'r gezicht die me beschwindele!--Recht as 'k ze trap op d'r hart!--Recht dat-ze d'r longe, d'r lever verzieke die me kindere te kort doen!--Recht as d'r ingewande van krampe krepeere!--Wàt is recht? Recht is as juillie 't verdòmt langer honger te lijje!--Recht as je strijdt vóór je maag! Wat ken één man, Dovid? Og! Juillie mot as 'n klit an mekaar kleve! Geve ze niet goeischiks dan neem-ie kwaaischiks. Kwaaischiks is dan je rècht!--Alléenig doe je niks, niks, niks--alleenig krijg-ie geen speldeknop, geen korrel suiker, geen spùg water, geen korrel zand! As juillie klève an mekaar, klève, dan kenne juillie dwinge, dwinge dat ze de schwerenaut uitbreekt!"...

Hij zweeg, de handen bevend op 't vlak van de tafel. Op 't hooge voorhoofd waren de aren gezwollen en wit-schuimend speeksel drabde over z'n lip naast het roòder-geworden gezwel.

Opnieuw was stilte in de kamer, aandroesde gepraat van de plaats, waar de schoenmaker liep met z'n emmer.

Essie van Suikerpeer, verschrompeld bandeau-vrouwtje, sprak 'r aanloopje zoekend, slijmrig-bedeesd "...Nou ja, ù heit goed prate, u weet niet wat 'r komp-kijke: Dovid ken 'n goed stuk brood verdiene... hij werkt met víér tange"...

Dovid, die bij 't raam stond, wond zich lawaairiger op. Rauw krijschte 't geluid uit zijn keel:

"En nou zal 'k godverdomme 'n onderkruiper weze!... Kenne ze me allemaal de maarsch lekke!... Voor mijn part schtàke ze, schtàke ze tot ze de krenk krijge!... En 'n rotkoorts op de koop toe!... Zal ìk me schikke na Dekker!... Zoo zalle z'n achterste kiezen na vòre!... En jij je geschwollen legge! Nou zàl 'k onderkruipe--nou zàl 'k--Legge juillie je allemaal ziek!"...

Mager van woede, de oogen uitpuilend, spuwde hij naar den grond, liep de kinderen op 't matras voorbij, smeet de deur met bonzend geweld achter zich toe.

"Wat 'n mamsertòmme!"--, zangerig zei Essie, 't bandeau-hoofdje in de handen wieglend.

Verlegen stilte bleef tot Dovid's voetstappen niet meer op de trap werden gehoord. Dan kwam gepraat van alle kanten. Suikerpeer, Essie, tante Reggie namen z'n partij, sprekend gelijk, elkander met spuugrig lawaai in de rede vallend, zich opwindend, druk van gebaar.

Rond de tafel smoezelden ze, Reggie over 't raam, bij Essie en Suikerpeer. Om den hoek Rebecca, de dochter van den Poolschen jood, luister-zwijgend als Mijntje, de oudste van Suikerpeer. Podnowsky, naast Eleazar, schoof naar het venster nu er meer ruimte was gekomen, ging te-keer tegen de drie, soms overschreeuwd, soms overschreeuwend, grimmig verwenschend die 'm hadden vervolgd van af z'n kinderjaren toen-ie met vader en moeder uit Rusland was gesteenigd.

Koffie-lebberend, moe, leeg door 't gevast, luisterde Eleazar. Soms keken z'n grijze oogen in de groot-zwarte van Rebecca, verwonderde hij zich over de frischheid van 't ravenzwart meisje dat hier niet scheen te behooren,--dacht-ie aan de rijpheid van 'n pioen. Sterker, in grooter jeugd, was 't ongewoon wangenrood als-ie naar Mijntje keek, ook zoo van zestien, zeventien, kamer-sip, bleek, met korsten in de haren en over de ooren, wat al de kindren van Suikerpeer schenen te hebben. Even door de warmte der kamer perrelde zweet op z'n voorhoofd, maar de tochting van 't raam, wit-slaand tegen z'n vel-heetheid luchtigde 'm op.

Laag nedervlakte de zoldring-van-balken met schuwlijk dobbren van lampelicht-kringen. Op de tafel was morsig gewar van kommen, koppen en schotels, glanzerig wit, door klodders en sopjes bruin overstort. Het zeil, geel, met bloemen-gefleur en weg-krabde gaten, lei met bultende vouwen en glimmige plasjes.

Behang was er op zij van de deur--, de rest in flarden gekruld, hing los aan de wanden van spikklige kalk. De muur was 'n vervellend dier, dat de oud-doode huid van zich afschudt. 't Netst blankte de kast met deuren van klein-glazen ruitjes--er achter planken met puntige tanden vergelend krantepapier, tanden groot en gelijk, knipsel van Mijntje. Daarop borden en glaswerk, roodkoperen dingen in dofrood gevlam. Den rand van den schoorsteen, terzij van de bedstee, had Mijntje belegd met repen behangsel en ook daarin roofdier-tanden geknipt, lauw nu ombollend door de warmte der kamer. Op den grond, bij de koperen kachel, lagen de kindren, Meijer vooraan, die wakker nog was. De drie andre, hoofden verzakt in de peluw van zeegras, sliepen met opene monden, leelijke kinderen, ouwelijk-joodsch. Esther, meisje van twaalf, had witte plekken op 't hoofd, waar 't haar school onder zalf; Jaantje, kindje van tien, had 'n groen-zwerend oortje; Flippie, 'n jongske van zes, snurkte door 't mondje, bekrabde in slaaprig beweeg 't hoofdje van korsten dat 't waterig bloed bekleefde de haren. De jongste lagen in de bedstee, waar ze sliepen met vader en moeder. Mijntje lag meê op den grond. Bram, 't jòngste kind, onrustig van slaap, bewoog soms met stokkende kreetjes in stuip, stil-zieklijk kindje, dat langzaam uitteerde. Bekkie het eenig gezonde, lei stil achterin.

Om de tafel zaten de menschen, bonkige lijven zwartend bij 't schemerig schijnen der lampen, glimglans op de handen in 't licht, vleesch-rood op de gelaten, wit-sterke schamp langs de kommen en spullen. Schaduw van Mijntje's rug strekte stug-strak van 'r stoel over de hoofden der kindren op den grond, waduw van weifelend zwart. En de deken aan 't voeteind, rood-met-bloemen-van-geel en lostornde pluizen daartusschen, wolde in spreidender licht. Achter het hoofdeind was de deur van de kast waar de strontemmer stond. Er hing daar een plaat met woelige zee en een man staand in een dobberend hulkje. Ze was haast verbruind, met bellen van vocht en er onder stond vaagjes-gedrukt met bleekende letters: _Wilhelm Tell befreit sich durch einen Sprung aus Geszler's Gefangenschaft._

De menschen an tafel redeneerden nog druk. Mijntje, Rebecca zaten gieglend te fluistren. Podnowsky, de Pool,--ze noemden 'm Poddy--twistte met Essie en Suikerpeer. Eleazar, vermoeid van het slentren, knikte in slaap. In de bedstee huilde een kind. Afleiding gaf dat, daar Essie ging sussen en Eleazar, òpschrikkend, luisterde mee-knikkend naar het nieuwe gepraat.

"Dad's Bekkie", zei Suikerpeer en loddrig van lach, zei hij een grap van 't kind: "Die is zoo góógem, zoo uitgeslape voor 'n kind van drie jare... Wàs ze niet drie?... Wi-je geloove dad-ze de trappe afloopt en dan zoek 'k 'r en waar denk-ie dad-ze dan zit?... Bij de geneiwekoopman!--Maar nou zal 'k je 'n gijntje vertelle... Van morrege wor 'k wakker en daar zeit de gebenchte memme: "vader wad-heit-u van-nacht weer met moeder gewipt--U begrijp me: gewipt!--Gijn van zoo'n kind!..."

Blinde tante Reggie lachte èn Essie èn Mijntje èn Rebecca--de meisjes met proestend na-giglen en schuw-driestig kijken. Essie die 't kind had gesust, vertelde dan verder: