Vitruvii De architectura libri decem

Part 26

Chapter 26 2,754 words Public domain Markdown

9 libra _H_ (labra _EGS_). | aque _H_, aquę _EGS_. | dimisit _x_ (demisit _G^{c}_).

10 vasū _HG_, vasum _E_ (vas _S_).

12 mensus est (ē. _EGS_) ut _x_.

14 q. ad certum pondus _x_.

16 (19) vaso _x_ (-se _S_). | demisit _HS_: dimisit _EG_.

17 deesse aquae: ex aquae (-ę _EGS_) _x_. | sed minus: se (sed _S^{c} gr._) minore _x_.

20 demissa _HS_: dimissa _EG_.

21 coronam (-nā _EGS_) _sic x_. | aurea … massa _S^{c}_ (-ā _ante ras. S_), aureā … |massa (_sic_) _G_ (_sed_ massā _G^{c} = HES_).

22 quod fuerit plus aquae _x_.

23 rep̄(_sic HS_, prę _EG_)hendit _x_. | mittionem _H_.

25 tarenti _S_, taremtim (_ante corr._) _E_. | a(e _G^{c}_)ratosthen(m _E_)is _EG_.

* * * * *

Page 214

Cyrenaei cogitata. hi enim multa et grata a mathematicis rebus hominibus invenerunt, itaque cum in ceteris inventionibus fuerint grati, in eius rei cogitationibus maxime | sunt suspecti. alius enim alia ratione explicaverunt =217= quod Delo imperaverat responsis Apollo, uti arae 5 eius quantum haberent pedum quadratorum id duplicaretur et ita fore ut i qui essent in ea insula tunc religione 14 liberarentur. itaque | Archytas hemicylindrorum descriptionibus, (5) Eratosthenes organica mesolabi ratione idem explicaverunt. cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus 10 animadversa et cogamur naturaliter inventionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, multas res attendens admiror etiam Demo|criti de rerum natura (10) volumina et eius commentarium quod inscribitur χειροκμητων, in quo etiam utebatur anulo ut signaret cera molli 15 quae esset expertus.

15 Ergo eorum virorum cogitata non solum ad mores corrigendos sed etiam ad omnium utilitatem perpetuo sunt prae|parata. athletarum autem nobilitates brevi spatio (15) cum suis corporibus senescunt. itaque neque cum maxime 20 sunt florentes neque posteritati hi, quemadmodum sapientium 16 cogitata homimum vitae, prodesse possunt. cum vero neque moribus neque institutis scriptorum praestantibus tribuantur | honores, ipsae per se mentes aeris altiora (20) prospicientes memoriarum gradibus ad caelum elatae, aevi 25 inmortalitate non modo sententias sed etiam figuras eorum

1 hii _H_.

3 fuerint _HS(G^{c})_: fuerunt _EG_. | concitationibus _x_.

4 explicarentur _x_ (-rent _S^{c}_).

5 impet(& _H_)raverat _x_ (_sed_ t _erasit S^{c}_). | arae(ę _S_) _HS_: areę _EG_.

6 duplicarentur _x_ (-rent _S^{c}_).

7 fore ut i: forenti _HS_, forent hi _EG_.

8 archy(i _EGS_)tas cylindrorum _x_.

9 mesolabi (_sic_) _x_ (_Hultsch: Berl. phil. Woch. XVII, 771_).

14 quod (| _H_) scribitur ΧειΡΟΤΟΜΗΤΟΝ _H et_ (_cum_ e _pro_ ε) _EG_, χeιroτomeτon _S_.

15 anulo signaretur amolcie (a molḷı̇cıe _S_) est (ē _GS_) expertus _x_.

20 itaque neque cū maxime sunt _EG_: _om. HS_.

21 hii _H_. | sapientū _S_.

24 autem (aū) _post_ ipsae(e) _add. x_. | aeris _HG_, aerı≣s _E_, ęris _S_.

25 elati _x_. | aeuum imor(euū īmor- _S_)talitati _HS_, ae(ę _E_)uo inmortali _EG_.

* * * * *

Page 215

posteris cogunt esse notas. itaque qui litterarum iucunditatibus intinctas habent mentes non possunt non in suis pectoribus dedicatum habere | sicuti deorum sic Ennii poetae =218= simulacrum. Accii autem carminibus qui studiose delectantur non modo verborum virtutes sed etiam figuram 5 17 eius videntur secum habere praesentem. item plures post nostram memoriam nascentes cum | Lucretio videbuntur (5) velut coram de rerum natura disputare, de arte vero rhetorica cum Cicerone, multi posterorum cum Varrone conferent sermonem de lingua latina, non minus etiam plures 10 philologi cum Graecorum sapientibus multa deliberantes secretos cum his videbuntur habere sermones, | et ad summam (10) sapientium scriptorum sententiae corporibus absentibus vetustate florentes cum insunt inter consilia et disputationes, maiores habent quam praesentium sunt 15 18 auctoritates omnes. itaque, Caesar, his auctoribus fretus sensibus eorum adhibitis et consiliis ea volumina conscripsi, et prio|ribus septem de aedificiis, octavo de aquis, (15) in hoc de gnomonicis rationibus quemadmodum de radiis solis in mundo sunt per umbras gnomonis inventae quibusque 20 rationibus dilatentur aut contrahantur explicabo.

I Ea autem sunt divina mente comparata habentque ad|mirationem magnam considerantibus, quod umbra gnomonis (20) aequinoctialis alia magnitudine est Athenis alia Alexandriae aliae Romae non eadem Placentiae ceterisque 25 orbis terrarum locis. itaque longe aliter distant descriptiones horologiorum locorum mutationibus. umbrarum enim aequinoctialium mag|nitudinibus designantur analemmatorum (25) formae, e quibus perficiuntur ad rationem locorum

2 instinctas _x_.

3 pectoribus: corporibus _G_ (_sed supra_ ī aꝉ pectoribus _G^{c}_). | dedicatas _x_. | enni _H_.

4 acci (_ante corr._) _E_.

6 prae(prę- _E_, p̄- _GS_)sentem esse (| _H_, . _EGS_) Item _x_.

13 sapientū _S_.

18 septem _HS_: VII. _EG_ (_scil._ dixi).

20 inventa . equibꝰq⁊ _S_ (_unde_ invent[a/ę] . q. _G^{c}_).

25 placentine _S_.

26 descrip(b _H_)tionis _HS_ (-nes _EG_).

28 designantur _EG_: desidesignantur _H_, si designantur _S(G^{c})_.

29 locorum: longorum _x_ (_ubi i. m. S^{2}_ ꝉ horologiorū).

* * * * *

Page 216

et umbrae gnomonum horarum descriptiones. αναλημμα est ratio conquisita solis cursu et umbrae crescentis ad brumam observatione inventa, e qua per rationes architectonicas circinique descriptiones est | inventus effectus =219= 2 in mundo. mundus autem est omnium naturae rerum 5 conceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursibus conformatum. id volvitur continenter circum terram atque mare per axis cardines extremos. namque in | his locis (5) naturalis potestas ita architectata est conlocavitque cardines tamquam centra, unum a terra et mari in summo 10 mundo ac post ipsas stellas septentrionum, alterum trans contra sub terra in meridianis partibus, ibique circum eos cardines orbiculos circum centra uti in torno perfecit, qui | graece πολοι nominantur, per quos pervolitat sempiterno (10) caelum. ita media terra cum mari centri loco naturaliter 15 3 est conlocata. his natura dispositis ita uti septentrionali parte a terra excelsius habeat altitudinem centrum, in meridiana autem parte in inferioribus locis subiectum a terra | obscuretur, tunc etiam per medium transversa et (15) inclinata in meridiem circuli lata zona XII signis est conformata, 20 quorum species stellis dispositis XII partibus peraequatis exprimit depictam ab natura figurationem. itaque lucentia cum mundo reliquisque sideribus ornatu circum terram | mareque pervolantia cursus perficiunt ad (20) 4 caeli rotunditatem. omnia autem visitata et invisitata 25 temporum necessitate sunt constituta. ex quis sex signa numero supra terram cum caelo pervagantur, cetera sub terram subeuntia ab eius umbra obscurantur. sex autem

1 gnomoniū _HS_ (-nū _EG_). | Λ(Α _S_)ΝΑΛΗΜΜΑ _HS_, ΛΝΛΛΗΜΜΑ _G_, ΛΝΛΗΜΜΛ _E_.

3 ad brumam: abrumae _H_, a,brumę _S_, abrume _E_, abruinę (_sic_) _G_.

6 et stellarum cursibus _EG_: _om. HS_.

7 conformatus (-tꝰ _S_) _x_ (-tū _G^{c}_).

9 architecta _HS_ (-tata _EG_).

10 et mari: in(m _EG^{c}_)mani _x_.

12 circa _S_.

14 πολοι: paſde _x_ (_i. m._ pali _S^{2}_).

17 altitudinē _HS(G^{c})_: -ne _EG_.

20 lata: delata _x_.

21 quorum: quae eorum _x_.

23 ornatū (_HSG_, -tum _E_) _x_.

24 circa _S_.

26 ex quis (q^{ı}ſ _S_) sex (_sic_) _x_.

28 eius _EG_ (eiꝰ) _S_: eis _H_ (eiụ̇s _G^{c}_).

* * * * *

Page 217

ex his semper supra terram nitun|tur. quanta pars enim (25) novissimi signi depressione coacta versatione subiens sub terram occultatur, tantundem eius contrarii conversationis necessitate supergressum rotatione | circumacta trans locis =220= patentibus ex obscuris egreditur ad lucem. namque vis 5 una et necessitas utrimque simul orientem et occidentem 5 perficit. ea autem signa cum sint numero XII partesque duodecumas singula possideant mundi versentur|que ab (5) oriente ad occidentem continenter, tunc per ea signa contrario cursu luna stella Mercurii Veneris ipse sol itemque 10 Martis et Iovis et Saturni ut per graduum ascensionem percurrentes alius alia circumitionis magnitudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantur. luna die octavo et vi|censimo et amplius circiter hora caeli circumitionem (10) percurrens ex quo signo coeperit ire ad id signum revertendo 15 6 perficit lunarem mensem. sol autem signi spatium quod est duodecuma pars mundi mense vertente vadens transit. ita XII mensibus XII signorum intervalla pervagando cum redit | ad id signum unde coeperit, perficit (15) spatium vertentis anni. ex eo quem circulum luna terdecies 20 in XII mensibus percurrit, eum sol eisdem mensibus semel permetitur. Mercurii autem et Veneris stellae circa solis radios utique centrum eum itineribus coronantes regressus retrorsus et retardationes | faciunt, et ita stationibus (20) propter eam circinationem morantur in spatiis signorum. 25 7 id autem ita esse maxime cognoscitur ex Veneris

2 subiens _EG_: subic(t _S_)iens _HS_.

3 contrariae con(c̄ _S_)versationis n. sup(b _G_)pre(ae _H_)ssa notatione _x_.

4 trans: _sic x_ (_ut_ trans contra _219, 7_).

5 ex: & _x_. | vis una & n. _H_: vis una n. _E_, vis et n. _G_.

8 duodecumas _H_: -cimas _EGS_.

9 continenter _HS(G^{c})_: -tes _EG_.

10 (_et_ 22) mercuri _H_.

11 ascensione _H_.

14 vicesimo _HSE_, vicessimo _G_. | hora _HS(G^{c})_: horā (-am _E_) _EG_. | circuitionem (_hic, non v._ 12) _x_.

15 coeperit _HE(G^{c})_: cęperit _H_, ceperit _S_.

17 duodecuma _H_: -cima _EGS_.

19 coeperit _H(G^{c})_, ceperit _S_: coepit _E_, cępit _G_.

21 eū sol eisdem _EGS_: cum sole isdem _H_.

23 uti ꝑ centrum (|| _H_ -ū _GS_) cum (cū) iti(e⃓ _S^{c}_)neribus _x_.

24 retardationes _EG_: -ne _H_, -nē _S_. | et ita _Oehmichen_: etiam (&ıā) _x_.

* * * * *

Page 218

stella, quod ea cum solem sequatur, post occasum eius apparens in caelo clarissimeque lucens vesperugo vocitatur, aliis autem temporibus eum antecurrens et | oriens ante (25) lucem lucifer appellatur. ex eoque nonnumquam plures dies in uno signo commorantur, alias celerius ingrediuntur 5 in alterum signum. itaque quod non aeque peragunt numerum dierum in singulis signis, quantum sunt moratae | prius transiliendo celerioribus itineribus perficiunt iustum =221= cursum. ita efficitur uti quod demorentur in nonnullis signis, nihilo minus cum eripiant se ab necessitate morae, 10 8 celeriter consequantur iustam circumitionem. iter autem in | mundo Mercurii stella ita pervolitat uti trecentesimo (5) et sexagensimo die per signorum spatia currens perveniat ad id signum ex quo priore circumlatione coepit facere cursum, et ita peraequatur eius iter ut circiter tricenos 15 9 dies in singulis signis habeat numeri rationem. Veneris autem cum est libe|rata ab inpeditione radiorum solis, (10) XXX diebus percurrit signi spatium. quo minus quadragenos dies in singulis signis patitur, cum stationem fecerit restituit eam summam numeri in uno signo morata. ergo 20 totam circinationem in caelo quadringentesimo et octogensimo et quinto die permensa iterum | init signum ex (15) 10 quo signo prius iter facere coepit. Martis vero circiter sexcentesimo octogensimo tertio siderum spatia pervagando pervenit eo ex quo initium faciendo cursum fecerat ante, 25 et in quibus signis celerius percurrit, cum stationem fecit explet dierum numeri rationem. Iovis autem | placidioribus (20) gradibus scandens contra mundi versationem, circiter

2 vesperugo _litt. unc. scr. S_.

5 uno _om. x_.

8 iustum cursum. Ita efficitur _EG_: _om. HS_.

11 circuitionem _x_. | Iter (It̄ _S_) _HSG_: Item _E_.

12 mercuri _H_. | trecentissimo _G_ (_non E_).

13 sexagensimo _H_: -gesimo _ES_, -gessimo _G_.

14 circulatione _x_.

15 trecenos _S_.

18 quo _HSG_: qm̄ _E_.

20 Ergo totam (ā) _EGS_: ergotam _H_.

21 circitionem (-nē _G_) _HG_, circionē _S_, circuitionem _E_.

22 (24) octogensimo _HG_: -gesimo _ES_ (24 _etiam G^{c}_). | permensa _EGS_: permansa _H_. | inid (_H_, in id _EGS_) _x_.

24 sescentesimo _H(G^{c})_, sexc. _EGS_.

* * * * *

Page 219

CCCLX diebus singula signa permetitur, et consistit post annum XI et dies CCCXIII et redit in id signum in quo ante XII anno fuerat. Saturni vero, mensibus undetriginta et amplius paucis diebus pervadens per signi spatium, anno | nono et vicensimo et circiter diebus CLX in quo 5 (25) ante | tricensimo fuerat anno in id restituitur, ex eoque =222= quo minus ab extremo distat mundo, tanto maiorem circinationem 11 rotae percurrendo tardior videtur esse. ei autem qui supra solis iter circinationes peragunt, maxime cum in trigono fuerint | quod is inierit, tum non progrediuntur 10 (5) sed regressus facientes morantur, doneque cum idem sol de eo trigono in aliud signum transitionem fecerit. id autem nonnullis sic fieri placet quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non lucidis itineribus errantia per eam sidera obscuritatis | morationibus inpedire. 15 (10) nobis vero id non videtur. solis enim splendor perspicibilis et patens sine ullis obscurationibus est per omnem mundum, ut etiam nobis appareant cum faciant eae stellae 12 regressus et morationes. ergo si tantis intervallis nostra species potest id animadvertere, quid ita | divinitatibus 20 (15) splendoribusque astrorum iudicamus obscuritates obici posse? ergo potius ea ratio nobis constabit quod fervor quemadmodum omnes res evocat et ad se ducit, ut etiam fructus e terra surgentes in altitudinem per calorem videmus, non minus aquae vapores a fontibus ad 25 nubes per ortus ex|citari, eadem ratione solis impetus (20)

1 CCC.LX _HS_: CCCXL _EG_. | singula _G^{c}_: in singula _HSEG_.

2 annū XI (_i. e._ undecimum) _HS_: annos .XI. _EG_. | CC.XXIII _x_.

3 (duodecimo) anno: annos _HS_, annis _EG_. | unde . XXX _EG_.

4 ꝑ̇ſıgnı _G^{c}_.

5 vicensimo _H_: -cesimo _EGS_.

6 tricensimo _HG_: tricesimo _ES_.

10 is _E et_ (_in ras._) _S(G^{c})_: his _HG_.

11 denique (deinque _G^{c}_) cū _x_ (_ut in Scribon. 47_ donec cum _Ruellius ex cod. unico, ubi Marcellus Scribonii compilator omisit_ cum _p. 108, 14 Helmr._).

15 ea _x_. | in(m _SG^{c}_)pediri _x_.

16 perspicibilis _HS_: -cabilis _EG_.

18 facient _x_. | eae _HS_: hae _EG_.

20 divinitatibus _EG_ (_sed supra G^{c}_ ī aꝉ divinationib;): divinationibus _HS_ (_sed in m. ipse add. S_ ꝉ divinitatibꝰ)

21 obscuritatis _x_.

22 ratio nobis (noƀ _S_) _HS_: rationibus (-nib; _G_) _EG_.

26 ortus: arcus _x_ (_sed_ artus _ante ras. S_).

* * * * *

Page 220

vehemens radiis trigoni forma porrectis insequentes stellas ad se perducit et ante currentes veluti refrenando retinendoque non patitur progredi sed ad se <cogit> regredi <dum> in alterius trigoni signum exeat.

13 Fortasse desiderabitur quid ita sol quinto a se signo 5 | potius quam secundo aut tertio quae sunt propiora facit (25) in his fervoribus retentiones? ergo quemadmodum id fieri vi|deatur exponam. eius radii in mundo uti trigoni paribus =223= lateribus forma lineationibus extenduntur. id autem nec plus nec minus est ad quintum ab eo signum. igitur 10 si radii per omnem mundum fusi circinationibus vagarentur neque exten|tionibus porrecti ad trigoni formam linearentur, (5) propiora flagrarent. id autem etiam Euripides Graecorum poeta animadvertisse videtur. ait enim quae longius a sole essent haec vehementius ardere, propiora vero 15 eum temperata habere. itaque scribit in fabula Phaethonte 14 sic καιει τα πορρω, | ταγγυθεν δ’ ευκρατ’ εχει. si ergo (10) res et ratio et testimonium poetae veteris id ostendit, non puto aliter oportere iudicari nisi quemadmodum de ea re supra scriptum habemus. 20

Iovis autem inter Martis et Saturni circinationem cur|rens (15) maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. item reliquae stellae quo maiore absunt spatio ab extremo caelo proxumamque habent terrae

1 vehemensadiis tr. _H_, v. adiis tr. _EG_, v. a distrigoni _S_ (_corr. L_).

2 p. et ante: p. tantae (-ę _EG_) _HEG_, p. ante _S_.

3 sed--(4) exeat: sed ad se (sed se _S_, _ubi in m. ipse suppl._ ȧ) regredi in alterius tr. s. esse (e̅e̅ _S_) _x_.

6 propiora _S_: propriora _HEG_.

9 lateribus _EG_: lateribusque _HS(G^{c})_. | formae (-ę _GS_, -e _E_) _x_. | liniationibus _x_.

10 ad quintā ab eo signo _x_.

12 liniarentur _x_.

13 propiora _H^{c}S_: propriora _HEG_.

15 ardere _om. G_ (_non E_). | propiora _SE^{c}_: propriora _HEG_.

16 phaetonte _H_, phetonte _EGS_.

17 ΚaΙeΙτaτΓΟΡΡωτaΝΓyΓΝaΙeΙeyΧΡaτaeΧeΙ _EGH nisi quod_ Λ _pro_ a _semper habet E semel G_ ΚaΙeΙΤΛ …, _et quod dimidias litt._ Π _partes, quae postea factae sunt_ ΤΓ (_in S_ ΤΤ, _qui mox et_ τ _pro_ Γ _bis_), _clarius monstrat H sic_: ꞀΓ.

21 circinationem _EGS_: circitionem _H_.

24 proxumam _H_: proximam _EGS_.

* * * * *

Page 221

circinationem, celerius <pervagari> videntur, quod quaecumque earum minorem circinationem peragens saepius subiens 15 praeterit su|periorem. quemadmodum si in rota qua figuli (20) utuntur inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum imo adcrescentes 5 ad extremum, in quibus hae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra rotae versa|tionem nihilominus adversus itinera perficere (25) et quae proxi|mum centrum habuerit celerius pervagari =224= quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque 10 celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum. similiter astra nitentia contra mundi cursum suis itineribus | perficiunt circumitum, sed (5) caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione. 15

16 Esse autem alias stellas temperatas alias ferventes etiamque frigidas haec esse causa videtur quod omnis ignis in superiora loca habet scandentem flammam. ergo sol aethera | qui est supra se radiis exurens efficit candentem, (10) in quibus locis habet cursum Martis stella, itaque 20 fervens ab ardore solis efficitur. Saturni autem quod est proxima extremo mundo et tangit congelatas caeli regiones, vehementer est frigida. ex eo Iovis cum inter utriusque circumitiones ha|beat cursum, a refrigeratione caloreque (15) earum medio convenientes temperatissimosque habere videtur 25 effectus.

De zona XII signorum et septem astrorum contrario opere ac cursu, quibus rationibus et numeris transeant e signis in signa et circumitum eorum uti a praeceptoribus ac|cepi exposui. nunc de crescenti lumine lunae deminutioneque 30 (20) uti traditum est nobis a maioribus dicam.

1 pervagari _om. x_.

2 eorum _x_.

4 formicae: μύρμηκεϲ (_Posidonii_) _apud Cleomedem_ (_Schneider ad h. l._).

5 imo: inimo _x_.

8 nihilo minus _EG_: nihil minus _HS_.

13 circuitum _x_ (_praeter E_ circumitū).

19 effecit _H_.

22 et _om. x_.

24 circuitiones _x_. | hab& _x_.

25 eorum _x_.

28 transeunte signis _HS_, transeunt esignis _EGS^{c}_.

29 circuitum _x_.

* * * * *

Page 222

II Berosus qui ab Chaldaeorum civitate sive natione progressus in Asia etiam disciplinam Chaldaicam patefecit, ita est professus pilam esse ex dimidia parte candentem, reliqua | habere caeruleo colore. cum autem cursum itineris (25) sui peragens subierit sub orbem solis, tunc eam 5 radiis et impetu caloris corripi convertique candentem propter eius proprietatem luminis ad lumen. cum autem evocata ab solis orbi superiora spectet, tunc inferiorem partem eius quod candens | non sit propter aeris similitudinem =225= obscuram videri. cum ad perpendiculum ea sit 10 ad eius radios, totum lumen ad superiorem speciem retineri 2 et tunc eam vocari primam. cum praeteriens vadat ad orientis caeli partes, relaxari ab im|petu solis extremamque (5) eius partem candentiae oppido quam tenui linea ad terram mittere splendorem et ita ex eo eam secundam 15 vocari. cotidiana autem versationis remissione tertiam quartam in dies numerari. septimo die <cum> sol sit ad occidentem, luna autem inter orientem et occidentem me|dias (10) caeli teneat regiones, quod dimidiam partem caeli spatio distet a sole, item dimidiam candentiae conversam 20 habere ad terram. inter solem vero et lunam cum distet totum mundi spatium et lunae orienti sol trans contra sit ad occidentem, eam quo longius absit a radiis remissam, XIIII die | plena rota totius orbis mittere splendorem, (15) reliquosque dies decrescentia cotidiana ad perfectionem 25 lunaris mensis versationibus et cursu a sole revocationibus subire sub rotam radiosque eius, et ita menstruas dierum efficere rationes.

2 asia _H_: asiam (_sic_) _EGS_. | chaldaicā _S_: chaldaeicam _H_, caldeicam (-ā _G_) _EG_.

5 subiret _x_.

7 cū aū (aut̄ _G_) ea vocata ad solis orbis superiora spectent _x_.

10 ea sit: esset (e̅e̅t _GS_) _x_.

14 oppido quāquam (_H_, quamquā _S_, quāquā _EG_) _x_. | linia _H_.

17 cum _om. x_.

18 luna--occidentem _EG_: _om. HS_.

19 dimidia parte _x_.

20 distaret (-r& _HS_) _x_. | dimidia _x_ (-am _E_).

22 orienti _E_: -tis _HSG_. | sol trans cū (cum _S_) transit _HS_: sol cū transit (_sed_ cū _in ras._) _G_, sol transit _E_.

23 absit _EG_: arsit _HS_.

27 et ita: &iā (_HS_, &ıam _E_, etiam _G_) _x_ (_corr. Oehmichen_) _cf. p. 226, 20_.

* * * * *

Page 223