Part 23

harundinibus aut fronde, | supra terra obruatur, tum postero (5) die aperiatur, et si in vase stillae sudoresque erunt, is 5 locus habebit aquam. item si vas ex creta factum non coctum in ea fossione eadem ratione opertum positum fuerit, si is locus aquam habuerit, cum apertum fuerit, 5 vas umidum erit et iam dissolvetur | ab umore. vellusque (10) lanae si conlocatum erit in ea fossura, insequenti autem die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere copiam. non minus si lucerna concinnata oleique plena et accensa in eo loco operta fuerit conlocata et postero 10 die non erit exusta, sed habuerit reliquias olei | et enlychnii (15) ipsaque umida invenietur, indicabit eum locum habere aquam, ideo quod omnis tepor ad se ducit umores. item in eo loco ignis factus si fuerit et percalefacta terra et adusta vaporem nebulosum ex se suscitaverit, is locus 15 6 habebit aquam. cum haec ita erunt pertemptata et quae supra | scripta sunt signa inventa, tum deprimendus est (20) puteus in eo loco et si erit caput aquae inventum, plures circa sunt fodiendi et per specus in unum locum omnes conducendi. 20

Haec autem maxime in montibus et regionibus septentrionalibus sunt quaerenda, eo quod in his et suaviora et | salubriora et copiosiora inveniuntur. aversi enim sunt (25) solis cursui, et in his locis primum crebrae sunt arbores et silvosae ipsique montes suas habent umbras obstantes 25 et radii solis non directi perveniunt ad terram nec possunt 7 umores | exurere. intervallaque montium maxime recipiunt =188= imbres et propter silvarum crebritatem nives ab umbris arborum et montium ibi diutius conservantur, deinde liquatae per terrae venas percolantur et ita perveniunt 30

1 sup[e]ra terrā _S^{c}_.

2 vaso _x_. | sudores _GS_: -ris _H_.

3 vas _S_: vasum _HG_.

5 cum apertum fuerit _om. S_ (_itaque del. G^{c}_).

6 erit & iā _S_ (_ut L_): erit &iam (etiā _G_) _HG_. | ab _om. S_.

7 autem _om. S_.

8 eo loc[v/o]m _H^{c}_.

11 inlychni _HS_, ≣lychni _G^{c}_.

13 ducit _HG_: trahit _S_ (_Fav._).

14 percalefacta _S(G^{c})_: percalfacta (_sic hoc uno loco_) _HG_.

19 ꝑ specuus _S_: perspicuus _H_, ꝑ psicuus (_sic_) _G_.

* * * * *

Page 186

ad infimas montium ra|dices, ex quibus profluentes fontium (5) erumpunt ructus. campestribus autem locis contrario non possunt habere copias. nam quaecumque sunt non possunt habere salubritatem, quod solis vehemens impetus propter nullam obstantiam umbrarum eripit exhauriendo fervens 5 ex planitie camporum | umorem, et si quae sunt aquae (10) apparentes, ex his quod est levissimum tenuissimumque et subtili salubritate aer avocans dissipat in impetum caeli quaeque gravissimae duraeque et insuaves sunt partes, II eae in fontibus compestribus relinquuntur. itaque quae 10 ex imbribus aqua colligitur salubriores | habet virtutes, (15) quod eligitur ex omnibus fontibus levissimis subtilibusque tenuitatibus, deinde per aeris exercitationem percolata tempestatibus liquescendo pervenit ad terram. etiamque non crebriter in campis confluunt imbres sed in montibus aut 15 ad ipsos montes, ideo quod umores ex terra matu|tino (20) solis ortu moti cum sunt egressi, in quamcumque partem caeli sunt proclinati, trudunt aera, deinde cum sunt moti propter vacuitatem loci post se recipiunt aeris ruentis 2 undas. aer autem qui ruit trudens quocumque umorem 20 per vim spiritus impetus et undas crescentes facit ventorum. a ventis | autem quocumque feruntur umores conglobati (25) ex fontibus | et fluminibus et paludibus et pelago cum =189= tepore solis colliguntur et exhauriuntur et ita tolluntur in altitudinem nubes, deinde tum aeris unda nitentes, cum 25 perventum ad montes, ab eorum offensa et procellis propter plenitatem et gravita|tem liquescendo disparguntur et ita (5) diffunduntur in terras.

2 ructus _EG_: fructus _H_ (ī aꝉ fructus _G^{c}_), fluctus _S_ (_ut v_).

8 aerauocans _H_: aera vocans _EGS_. | impetum (-ū _G_) _HEG_: -tu _S(G^{c})_.

9 quę(æ _S^{c}_)que _EG(S^{c})_: quaque _HS_. | durę (_om._ que) _S_.

12 quod _HEG_: eo quod _S_. | elegitur _G_. | fontibus _EGS_: frontibus _H_.

13 per aeris _EGS_: per[a/ ̣]eris _H^{c}_.

19 ruentes _x_.

22 feruntur _H^{c}SE^{c}G^{c}_: feruuntur _H_, ferentur _EG_.

23 & fl. _S_: ex fl. _HEG_.

24 tæpore _E_: tempore _HG_, tēpore _S_. | colligunt … exhauriunt (exauriunt _H_) … tollunt _x_.

25 tum: cum (cū) _x_.

27 disparguntur _ante ras. E_: dispargunt _HSE^{c}G_ (dispergunt _G^{c}_).

28 diffunditur _x_.

* * * * *

Page 187

3 Vaporem autem et nebulas et umores ex terra nasci haec videtur efficere ratio, quod ea habet in se et calores fervidos et spiritus inmanes refrigerationesque et aquarum magnam multitudinem. ex eo cum refrigeratum nocte sol | oriens impetu tangit orbem terrae et ventorum flatus 5 (10) oriuntur per tenebras, ab umidis locis egrediuntur in altitudinem nubes. aer autem quod a sole percalefactus conversationibus 4 tollit ex terra umores, licet ex balineis exemplum capere. nullos enim camarae quae sunt caldariorum supra se possunt | habere fontes, sed caelum quod 10 (15) est ibi ex praefurniis ab ignis vapore percalefactum corripit ex pavimentis aquam et aufert secum in camararum curvaturas et sustinet, ideo quod semper vapor calidus in altitudinem se trudit. et primo non remittit propter brevitatem, simul autem plus umoris habet | congestum, 15 (20) non potest sustinere propter gravitatem, sed stillat supra lavantium capita. item eadem ratione caelestis aer cum ab sole percipit calorem, ex omnibus locis hauriendo tollit umores et congregat ad nubes. ita enim terra fervore | tacta eicit umores, ut etiam corpus hominis ex calore =190= 5 emittit sudores. indices autem sunt eius rei venti, ex 21 quibus qui a frigidissimis partibus veniunt procreati septentrio et aquilo extenuatos siccitatibus in aere flatus spirant, auster | vero et reliqui qui a solis cursu impetum faciunt, (5) sunt umidissimi et semper adportant imbres, quod percalefacti 25 ab regionibus fervidis adveniunt et omnibus terris

2 & (cal.) _HS(G^{c})_: _om. EG_.

6 oriundus (_sic_) _E_ (_solus_).

7 nubes _HS_: -bis _EG_. | percalefactus _ES^{c}_ (-fectus _S_): percalcefactus (ꝑ calce‿factus _G_) _HG_. | conversationibus (_cf. p. 219, 27_): cum(cū)rationibus (= c̅u̅sationib.) _x_.

8 balineis (_sic_) _x_ (balneis _G^{c}_).

9 nullae (-ę _EGS_) _x_. | camerae (-rę _S_, -re _E_) _x_.

11 ibi: ubi _x_. | ꝑ calce factū (_ut supra_) _ante corr._ (-le‿f.) _G_.

12 camararum _HEG_: camerarum _S_.

17 item _S_: idem _HEG_.

18 a sole _S_. | percipit _ES(G^{c})_: percepit _HG_.

20 ut _om. S_.

21 emittit _S(G^{c})_: emit ut _HEG_.

23 &(et _G_)tenuatos _x_. | spirant _HS(G^{c})_: spirans _EG_.

25 ad(p _S_)portant _EGS_: adportent _H_.

26 et: ex _x_.

* * * * *

Page 188

lambentes eripiunt umores et ita eos profundunt ad septentrionales regiones.

6 | Haec autem sic fieri testimonio possunt esse capita (10) fluminum, quae orbe terrarum chorographiis picta itemque scripta plurima maximaque inveniuntur egressa ab septentrione. 5 primumque in India Ganges et Indus ab Caucaso monte oriuntur, Syria Tigris et Euphrates, Asiae item Ponto Bory|sthenes Hypanis Tanais, Colchis Phasis, Gallia (15) Rhodanus, Celtica Rhenus, citra Alpes Timavus et Padus, Italia Tiberis, Maurusia quam nostri Mauretaniam appellant 10 ex monte Atlante Dyris, qui ortus ex septentrionali regione progreditur per occidentem ad lacum Eptagonum et mutato nomine dici|tur Agger, deinde ex lacu Eptabolo sub montes (20) desertos sub|terfluens per meridiana loca manat et influit =191= in paludem quae appellatur circumcingit Meroen, 15 quod est Aethiopum meridianorum regnum, ab hisque paludibus se circumagens per flumina Astasobam et Astoboam et alia plura pervenit | per montes ad cataractam ab eoque (5) se praecipitans per septentrionem pervenit inter Elephantida et Syenen Thebaicosque in Aegyptum campos et ibi 20 7 Nilus appellatur. ex Mauretania autem caput Nili profluere ex eo maxime cognoscitur quod ex altera parte

1 labentes _x_.

5 ad septentrionem (-ē) _x_.

6 ab (cauc.) _HEG_: a _S_.

7 asiae _sic_ (asiæ _E_, asię _S_, ası[a/ẹ] = asiae _G^{c}_) _x_. | item _S(G^{c})_: idem _HEG_.

8 colchys _EG_: conchis _H_, ch[ⱶ/o]nchis _S_ (ꝉ c̄ _supra G^{c} i. e._ vel conchys).

9 alpes _ES_: alpis _HG_. | timauos _x_.

10 maurusia _HS_: maurussia _E_, marusṣia _G^{c}_. | mauretaniam _HEG_: mauritaniam _S_.

11 atlante _HS_: anthlante _EG_. | dryis (drys _E_) _x_. | 12 eptagonum _et_ (13) eptabolo (_sic._) _x_ (eptalobo _L_).

13 agger (_sic codd. omnes nisi quod in fine versus omiserat G, suppl. G^{c}_) = ger, niger, nigris (_Plin. cf. H. Kiepert, Alte Geogr. 224_).

15 appellatur circumcingit _HG_ (_post_ app. _punctum add. H^{c}SE_, ⁜ _supra punctum add. E^{c}, album reliquit S_). Coloe _suppl. Iocundus_.

17 hastansobam (-ā _S_) _HS_, astansoban _EG_. | adstoboam _x_ (_sed_ aḍ̇stoboam _G^{c}_).

19 septentrionalem(ē) _x_ (_cf. p. 144, 27. 25, 1_).

20 suenen _x_. | ęgypti _S_.

21 mauritania _S_.

22 ex _om. S_.

* * * * *

Page 189

montis Atlantis ＜sunt＞ alia capita item | profluentia ad (10) occidentem in Oceanum, ibique nascuntur ichneumones crocodili aliae similes bestiarum pisciumque naturae praeter hippopotamos.

8 Ergo cum omnia flumina ＜amplis＞ magnitudinibus in 5 orbis terrarum descriptionibus a septentrione videantur profluere Afri|que campi, qui sunt in meridianis partibus subiecti (15) solis cursui, latentes penitus habeant umores nec fontes crebros amnesque raros, relinquitur uti multo meliora inveniantur capita fontium quae ad septentrionem 10 aut aquilonem spectant, nisi si inciderint in sulphurosum locum aut aluminosum seu | bituminosum. tunc enim permutantur =192= et aut calidae aquae aut frigidae odore malo 9 et sapore profundunt fontes. neque enim calidae aquae est ulla proprietas, sed frigida aqua cum incidit percurrens 15 in ardentem locum effervescit et percale|facta egreditur (5) per venas extra terram. ideo diutius non potest permanere, sed brevi spatio fit frigida. namque si naturaliter esset calida, non refrigeraretur calor eius. sapor autem et odor et color eius non restituitur, quod intinctus et 20 commixtus est propter naturae raritatem.

III | Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus (10) profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. haec autem ab natura perficiuntur his rationibus. 25 cum in imo per alumen aut bitumen seu sulphur ignis excitatur, | ardore percandefacit terram quae est supra, a (15)

11 atlantis _HS(G^{c})_: antlantis _EG_. | sunt _om. x_.

2 occidentem oceanum _x_. | crocodili (-doli _ante corr._) _H_, -dilli _EG_, -drilli _S_.

4 hippopotamos _HS_: hippotamos _E_, inpropotamos _G_.

5 flumina magnitudinibus (-nib;) _sic x_ (_inserendum_ amplis).

6 a septentrionē _H_ (_non EGS_).

8 habent _x_.

9 amnesque _HS(G^{c})_: amnosque _EG_.

12 aluminatosum _E et ante corr. GH_ (_non S_).

13 et _om. x_.

14 pro(ꝓ _G_)fundunt _HG_, per(ꝑ)fundunt _S_, produnt _E_.

18 sed _HS(G^{c})_: sub _EG_.

19 calor eius _EGS_: calcoleius _H_.

20 color _E_: calor _HSG_.

22 etiam _om. S_.

23 est suavis _H_: suavis est _EGS_.

24 abcamenis _HEG_: de camenis _S_.

27 supra se autem _HEG_, supra . se autem _S(G^{c})_.

* * * * *

Page 190

se autem fervidum emittit in superiora loca vaporem, et ita si qui in is locis quae sunt supra, fontes dulcis aquae nascuntur, offensi eo vapore effervescunt inter venas et 2 ita profluunt incorrupto sapore. sunt etiam odore et sapore non bono frigidi fontes, | qui ab inferioribus locis 5 (20) penitus orti per loca ardentia transeunt et ab eo per longum spatium terrae percurrentes refrigerati perveniunt supra terram sapore odore coloreque corrupto, uti in Tiburtina via flumen Albula et in Ardeatino fontes frigidi eodem odore qui sulphurati dicuntur et reliquis | locis 10 (25) similibus. hi autem cum sunt frigidi, ideo videntur aspectu fervere quod cum in ardentem locum alte penitus inciderunt, umore et igni inter se congruentibus, offensa vehementi fragore validos recipiunt in se spiritus, et ita in|flati vi venti coacti bullientes crebre per fontes =193= egrediuntur. ex his autem qui non sunt aperti sed ab saxis 16 continentur, per angustas venas vehementia spiritus extruduntur 3 ad summos grumorum tumulos. itaque qui putant ea se altitu|dine qua sunt grumi capita fontium (5) fossa habere, cum aperiunt fossuras latius decipiuntur. 20 namque uti aeneum vas non in summis labris plenum sed aquae mensurae suae capacitatis habens e tribus duas partes operculumque in eo conlocatum, cum ignis vehementi fervore tangatur percale|fieri cogit aquam, ea autem (10) propter naturalem raritatem in se recipiens fervoris validam 25 inflationem non modo implet vas sed spiritibus extollens operculum et crescens abundat, sublato autem operculo emissis inflationibus in aere patenti rursus ad suum locum residit, ad eundem modum ea capita | fontium (15) cum sunt angustiis compressa, ruunt in summo spiritus 30 aquae bullitus, simul autem sunt latius aperti, exanimati

2 his _x_. | quae: qui _x_.

8 supra _HS_: super _EG_.

11 Hii _H_.

13 offensa _HEG_: -si _S_.

14 et: ut _x_.

15 crebrae (_H_, crebrę _EGS_) _x_.

16 ab: aut _x_.

18 qui putant ea (_Oehmichen_) se: quutant se _HG_ (qui tanta se _SG^{c}_, qui putant se _L_).

20 fosse (_H_, -sę _GS_) _x_.

22 e _om. x_.

23 opertumque _x_.

29 resedit _x_.

30 cōpressa ruunt _G_: conpraesserunt _H_, cōpresserunt _S_.

* * * * *

Page 191

per raritates liquidae potestatis residunt et restituuntur in libramenti proprietatem.

4 Omnis autem aqua calida ideo quidem est medicamen|tosa (20) quod in pravis rebus percocta aliam virtutem recipit ad usum. namque sulphurosi fontes nervorum labores 5 reficiunt percalefaciendo exurendoque caloribus e corporibus umores vitiosos. aluminosi autem, cum dissoluta membra corporum paralysi aut tali qua vi morbi receperunt, fovendo | per patentes venas refrigerationem contraria caloris vi (25) reficiunt, et hoc continenter restituunt antiquam membro|rum 10 conversationem. bituminosi autem interioris corporis =194= 5 vitia potionibus purgando solent mederi. est autem aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis, aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per alvumque trans|eundo etiam strumarum minuit tumores. 15 (5) ubi vero auram argentum ferrum aes plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, sed hi maxime sunt vitiosi. habent enim, uti aquae calidae sulphur alumen bitumen eademque per potiones cum in corpus iniit et per | venas permanando nervos 20 (10) attingit et artus, eos durat inflando. igitur nervi inflatione turgentes e longitudine contrahuntur et ita aut nervicos aut podagricos efficiunt homines, ideo quod ex durissimis et spissioribus frigidissimisque rebus intinctas 6 habent venarum raritates. aquae autem species est, | quae 25 (15) cum habeat non satis perluciditatis, ex ipsa uti flos natat

2 proprietate _x_.

3 quidem: quod _x_.

4 pravis (_sic_) _x_ (ἀτόποιϲ _Gal._).

8 aut aliqua _x_ (aut tali aliqua _Detlefsen coll. Plin. 31, 59_ simili modo).

9 refrigeratione _x_. | calores ui _G_, calore sui _HSE_.

10 recipiunt _S_. | restituuntur (-t᷑) in ant. _x_.

11 curationem _x_ (_i. e._ c̅u̅sationem _cf. p. 189, 12_).

13 _cf. de_ (_aquis_) Albensibus _et_ Vestinis Pinnensibus _Rhet. ad Her. II, 28_.

18 uti aquae: vitia aquae _x_.

19 _sine albo x, scil._ bitumen . eaedemque (Eędemque _S_) _HS_, bitumen. | Ea denique _G_ (Eæ demque _G^{c}_), bitumen . hædenique _E. cf. Hipp. I, 534 Lips., Oribas. I, 330 Par._

20 iniit _HSEG_, _sed_ init _E^{c}_.

22 turgentes e _EG_: turgente se _HS_.

24 & (et _EG_)spissionibus (_sic_) _x_. | 26 perlucidas _x_ (_corr. Ussing_). | ex: & _x_.

* * * * *

Page 192

in summo, colore similis vitri purpurei. haec maxime consideratur Athenis. ibi enim ex eiusmodi locis et fontibus in asty et ad portum Piraeeum ductae sunt salientes, e quibus bibit nemo propter eam causam sed lavationibus et reliquis | rebus utuntur, bibunt autem ex puteis et ita 5 (20) vitant earum vitia. Troezeni non potest id vitari, quod omnino aliud genus aquae non reperitur nisi quod Cibdeli habent, itaque in ea civitate aut omnes aut maxima parte sunt pedibus vitiosi. Cilicia vero civitate Tarso flumen est nomine Cyd|nos, in quo podagrici crura macerantes 10 (25) levantur dolore.

7 | Sunt autem et alia multa genera quae habent suas =195= proprietates, ut in Sicilia flumen est Himeras, quod a fonte cum est progressum dividitur in duas partes. quae pars profluit contra Etruriam, quod per terrae dulcem 15 sucum per|currit, est infinita dulcedine, quae altera pars (5) per eam terram currit unde sal foditur, salsum habet saporem. item Paraetonio et quod est iter ad Ammonem et Casio ad Aegyptum lacus sunt palustres, qui ita sunt salsi ut habeant insuper se salem congelatum. sunt autem 20 et aliis pluribus | locis et fontes et flumina et lacus, qui (10) per salifodinas percurrentes necessario salsi perficiuntur. 8 alii autem per pingues terrae venas profluentes uncti oleo fontes erumpunt, uti Solis, quod oppidum est Ciliciae, flumen nomine Liparis, in quo natantes aut lavantes ab 25 ipsa aqua unguntur. simi|liter Aethiopia lacus est qui (15) unctos homines efficit qui in eo nataverint, et India qui

2 considerantur _x_ (-ratur _G^{c}_, _non S_).

3 inasty(i _E_) _x_. | piraeum (-ū _G_) _HG_, pireū _S(G^{c})_, pureum _E_. | ducti _x_.

4 eam: hanc _S_.

6 eorum _x_. | quod: quia _S_.

7 cibdeli _HSE_: cibi | deli _G_.

8 habeant _x_.

9 civitas tharso (_HG_, thirso _E_, tarso _S_) _x_ (civitate _Joc._, _cf. p. 195, 13_).

16 quae (aū _add. S_) altera parte _x_.

18 paret(& _H_, e | c _S_)onio _x_. | ammonem (-ē) (_sic_) _x_.

19 casio _EG_: cassio _HS_.

21 flumina lacus (_om._ et) _x_.

26 unguntur _HEG_: unguuntur _S_. | aethiopiae (_HE_, -ę _S_, -e _G_) _x_.

27 nataverit _H_ (-rint _GS_). | india _HEG_: in india _S_. | qui _HS_: quę _EG_.

* * * * *

Page 193

sereno caelo emittit olei magnam multitudinem, item Carthagini fons in quo natat insuper oleum, odore uti scobis citrea, quo oleo etiam pecora solent ungui. Zacyntho et circa Dyrrachium et Apolloniam fontes | sunt (20) qui picis magnam multitudinem cum aqua evomunt. 5 Babylone lacus amplissima magnitudine qui λιμνη αϲφαλτιτιϲ appellatur, habet supra natans liquidum bitumen, quo bitu|mine et latere testaceo structum murum Samiramis =196= circumdedit Babyloni. item Iope in Syria Arabiaque Nomadum lacus sunt inmani magnitudine qui 10 emittunt bituminis maximas moles, quas diripiunt qui 9 habitant circa. id autem non | est mirandum. nam (5) crebrae sunt ibi lapidicinae bituminis duri. cum ergo per bituminosam terram vis erumpit aquae, secum extrahit, et cum sit egressa extra terram secernitur et ita 15 reicit ab se bitumen. etiamque est in Cappadocia in itinere quod est inter Mazaca et Tyana lacus amplus, in quem | lacum pars sive harundinis sive alii generis si (10) demissa fuerit et postero die exempta, ea pars quae fuerit exempta invenietur lapidea, quae autem pars extra aquam 20 10 manserit permanet in sua proprietate. ad eundem modum Hierapoli Phrygiae effervet aquae calidae multitudo, e qua circum hor|tos et vineas fossis ductis inmittitur, haec (15) autem efficitur post annum crusta lapidea. itaque quotannis dextra ac sinistra margines ex terra faciundo inducunt 25 eam et efficiunt his crustis in agris saepta. hoc autem ita videtur naturaliter fieri, quod in is locis et ea terra

2 fons in quo _HEG_: fons ē in quo _S_. | uti scobe citreo _x_ (s. citrea = cedrea _Mir. Arist. 113_: κέδροϲ _lat._ citrus).

3 ungui _S_: ungeri _H_, ungueri _EG_ (_cf. Theod. Prisc. ind. p. 547_). | zachinto _x_.

4 dirrachium _x_.

5 aquae vomunt _H_ (_non EGS_).

6 babilone _x_. | limnea spartacis _x_.

8 quo _SE^{c}G^{c}_: quod _HEG_. | sameram(n _S_)is _x_.

9 baby(i _HE_)lonē (-em _E_) _x_. | tope _x_.

10 Nomadum: numidarum _x_.

16 a se _S_. | capodocia _EG_.

17 & tuana (et^{.t}ụana _G_) _x_. | inquā lacū (quo lacu _G^{c}_) _G_ (_non E_).

19 dimissa _x_ (demissa _G^{c}_). | postera _G_ (_non E_).

22 e qua: equibus _x_.

24 ita q. _x_.

26 his: in his _x_. | septa _x_.

27 is: his _x_.

* * * * *

Page 194

quibus nascitur, sucus | subest coaguli naturae similis, (20) deinde cum commixta vis egreditur per fontes extra terram, a solis et aeris calore cogitur congelari, ut etiam in 11 areis salinarum videtur. item sunt ex amaro suco terrae fontes exeuntes vehementer amari, ut in Ponto est flumen 5 Hypanis. is a capite profluit circi|ter milia XL sapore (25) dulcissimo, deinde cum pervenit ad locum | qui est ab =197= ostio ad milia CLX, admiscetur ei fonticulus oppido quam parvulus. is cum in eum influit, tunc tantam magnitudinem fluminis facit amaram, ideo quod per id genus 10 terrae et venas unde sandaracam fodiunt ea aqua manando perfici|tur amara. (5)