Part 5

PĒNSUM. A. Scrībe Partēs Prīncipālēs verbōrum dēpōnentium. B. Quem cāsum haec verba regunt? careō, ūtor, miseret, oblīvīscor, invideō, licet, oportet. C. Respondē: (i) Unde Mārcus prīmā hōrā cottīdiē proficīscēbātur? (ii) Quandō ē cubīlī surgēbat? (iii) Quōmodo differunt inter sē servus et verna? (iv) Quō cōnsiliō verna Mārcum sequēbātur? (v) Quō cōnsiliō servus senex eum comitābātur? (vi) Quō cōnsiliō Mārcus saepe morābātur? (vii) Cūr magister īrātus est? (viii) Uter puerōrum verbera meritus erat? (ix) Uter verbera passus est? (x) Quō īnstrūmentō ūteris ad scrībendum in tabulā? (xi) Quibus membrīs ūtimur ad natandum? Quibus ad saliendum? (xii) Quis tē ad lūdum comitātur? (xiii) Sī sērō in lūdum vēneris, quid magister loquētur? (xiv) Quandō tū ē cubīlī surgis? (xv) Quandō domō proficīsceris? D. Dēclīnā tempora praesēns et futūrum: moror, mereor, patior.

QUĀRTA ET QUĪNQUĀGĒNSIMA LĒCTIŌ. Verbum Dēpōnēns. Reditus Mārcī.

Sextā hōrā, dum Mārcus domum redit, parentēs eum in hortō exspectābant. Postquam mātrem amplexus est et patrem salūtāvit, illa eum rogāvit: 'Cūr toga tibi tam sordida est?' Cuī Mārcus 'Quia in līmō,' inquit, 'dēlāpsus sum, dum avem persequor'. Tum māter īrāta, quod puer tam imprūdēns erat, 'Nōn cēnābis igitur,' inquit, 'statim ad cubiculum abī.' Mārcus autem lacrimāre incēpit—nam persuādēre lacrimīs mātrī sciēbat— et 'Īgnōsce mihi', inquit, 'māter mea; nōlī īrāscī; iam satis poenārum dedī; paene enim ante mortuus sum, quam servus mē ē fossa extrāxit'. Tum māter fīlium iterum amplexa alteram togam induendī causā dīmīsit. Ille mox ad cēnam regreditur rīdēns et pūrā togā vestītus.

PĒNSUM. A. Dēclīnā tempus perfectum verbōrum: amplector, morior. B. Scrībe Partēs Prīncipālēs: redeō, amplector, dēlābor, persequor, īrāscor, persuādeō, sciō, īgnōscō, nōlō, morior, extrahō, induō, regredior, rīdeō. C. Respondē: (i) Quōmodo vocantur pater et māter? (ii) Utrum parentem Mārcus amplectēbātur? (iii) Utrum parentem salūtāvit? (iv) Cūr sordida facta erat toga Mārcī? (v) Quandō toga Mārcī sordida facta est? (vi) Cūr Semprōnia īrāta est? (vii) Quōmodo Mārcus mātrī suae persuādēbat? (viii) Cūr mātrēs fīliīs suīs semper īgnōscunt? (ix) Oportetne mātrēs fīliīs suīs semper īgnōscere? (x) Quō cōnsiliō Semprōnia Mārcum dīmīsit? (xi) Meritusne est Mārcus cēnam? (xii) Ā quō Mārcus ē fossā extrāctus est? (xiii) Quālis Mārcus ad cubiculum dīmissus est? (xiv) Quālis Mārcus ad cēnam regressus est? D. Coniunge in ūnam sententiam: (i) Mārcus mātrem amplexus est; Mārcus patrem salūtāvit. (ii) Mārcus regressus est; Mārcus cēnāvit. (iii) Puer in līmō dēlāpsus est; Puer sordidam togam habet. (iv) Mārcus domō profectus est; Mārcus in itinere morābātur. (v) Discipulī stilōrum oblītī sunt; Discipulī poenās dabunt. (vi) Casar in senātum ingressus est; Coniūrātī Caesarem occīdērunt. (vii) Mārcus ā lūdō regressus est; Māter Mārcum amplectitur. (viii) Mārcus verbera meritus est; Māter Mārcō īgnōvit. (ix) Avus mortuus est; Puerī puellaeque lacrimant. (x) Mārcus animālia persecūtus est; Mārcus sērō ad lūdum advēnit.

QUĪNTA ET QUĪNQUĀGĒNSIMA LĒCTIŌ. Participia Praesēns et Futūrum. Hortus.

Diē quōdam prīmō vēre Titus, quī iam pedibus īre poterat, cum nūtrīce in hortum ingressus flōrēs spectābat. Ubīque stant arborēs, quae aestāte, dum sōl fulget, dulcem umbram praebēbunt et autumnō pōma ferent. Hīc sata sunt sēmina, ex quibus mox flōrēs variīs colōribus, līlia, violae, rosae, nāscentur; illīc iam flōrent hyacinthī, crocī, narcissī. Omnēs Titus amābat et praecipuē hyacinthum; quem ad flōrem currit et carptūrus eum manū tangit. Subitō autem nōn verba tantum nūtrīcis, sed verbera etiam meminit; illa enim flōrēs carpere saepe eum vetuerat. Tum 'Quōmodo', inquit, 'hic flōs vocātur?' Postquam hoc didicit, iterum rogāvit: 'Cūr hyacinthus vocātur?' Illa 'Tibi hoc dīcam', inquit. 'Hyacinthus puer erat pulcherrimus et tam grandis quam Mārcus. Eum et Phoebus Apollō et Zephyrus amābant; libentius tamen cum Apolline puer lūdēbat. Ōlim Zephyrus eōs inter sē discum iacientēs cōnspexit, et īrātus discum ā deō coniectum in cor puerī dēvertit. Ille gravī vulnere īctus humī cecidit; neque ars Phoebī neque lacrimae Zephyrī, quem iam factī paenitet, ad vītam eum revocāre possunt. Ē sanguine ēius exortus est flōs semper nōmen servātūrus.'

PĒNSUM. A. Scrībe participia praesēns et futūrum āctīvae vōcis et perfectum passīvae vōcis verbōrum: spectō, ferō, serō, vocō, carpō, servō, tangō, dīcō, lūdō, doceō, iaciō, audiō. B. Scrībe participia praesēns et futūrum et perfectum verbōrum dēpōnentium: moror, comitor, mereor, sequor, loquor, ingredior, patior, īrāscor, oblīvīscor, amplector, morior, exorior. C. Respondē: (i) Quid sīgnificat Verbum Dēpōnēns? (ii) Quō tempore annī Titus flōrēs spectābat? (iii) Quō tempore annī arborēs umbram praebent? Quandō pōma ferunt? (iv) Explicā vocābula: sēmen, cor, sanguis. (v) Quō colōre sunt flōrēs? (vi) Quī flōrēs vēre nāscuntur? Quī aestāte? (vii) Quō cōnsiliō Titus hyacinthum tangit? (viii) Cūr cōnsilium vertit? (ix) Comparā Hyacinthum cum Mārcō. (x) Quī ventus ex occidente flat? Quī ex oriente? Quī ē merīdiē? Qui ā septentriōnibus? (xi) Quōcum puer libentius lūdēbat? (xii) Quis illīs invidēbat? (xiii) Paenitetne tē, sī malum fēcistī? (xiv) Cūius reī tum tē paenitet? (xv) Unde flōs exortus est? D. Coniunge in ūnam sententiam: (i) Puer rīdēbat; Puer ad cēnam regressus est. (ii) Phoebus Apollō et Mārcus discum iaciēbant; Illī sermōnem inter sē cōnferēbant. (iii) Zephyrus lacrimābat; Zephyrus corpus Hyacinthī spectāvit. (iv) Gladiātōrēs moritūrī sunt; Gladiātōrēs cōnsulem salūtant. (v) Mīles profectūrus est; Mīles uxōrem suam amplectitur. (vi) Coniūrātī Caesarem occīsūrī erant; Coniūrātī eum undique premēbant. E. Clausulam temporālem verte in participium: (i) Horātius, dum in aquam dēsilit, exclāmāvit: Rōmam servāvī.' (ii) Senex, dum moritur, 'Valēte,' inquit, 'līberī meī!' (iii) Dum sōl oritur, Gallus cantat. (iv) Caesar, dum iter facit, lītterās ā senātū accēpit. (v) Postquam Caesar Rōmam regressus est, Brūtus Cassiusque eum occīdērunt. (vi) Postquam geminī prope Tiberim relictī sunt, lupa eōs invēnit. (vii) Lupa, dum aquam bibit, vāgītūs puerōrum audit. (viii) Pāstor, postquam puerōs invēnit, eōs uxōrī suae dedit.

SEXTA ET QUĪNQUĀGĒNSIMA LĒCTIŌ. Mēnsa.

Hōra cēnae adest, et omnēs propter labōrem ēsurientēs et sitientēs domum redeunt. Nōnne famēs optimum cibi condīmentum est? Cibō igitur parātō servīsque circumstantibus, tōta familia in trīclīniō accumbit: Cornēlius ipse in summa locō, uxor in proximō, deinde fīliī fīliaeque. Servī cibum ante eōs pōnunt et ex amphorā vīnum aut aquam in pōcula fundunt; prīmō ōva aut piscēs edunt, deinde carnem aut ovium aut boum aut avium, postrēmō pōma. Pānem digitīs frangunt; dextrā omnēs cibōs ad ōs ferunt; pōcula vīnō plēna ad labra tollunt. Nōnnunquam Semprōnia Titum culpat, quod nimis est et rapidius quam oportet. 'Nōlī tanta frusta sorbēre, sed parvam partem dentibus mordē!' Tum pater 'Neque edācēs', inquit, 'nōs oportet esse neque ēbriōsōs, sed sobriōs; satis este et satis bibite, meī līberī; deinde, famē sitīque dēpulsīs, dēsistite! mentem sānam ita servābitis in corpore sānō. Hominibus vērō edendum est vīvendī causā; sīc renovātus sanguis ex corde per omnia membra fluit; itaque corpora nōbīs validiōra fīunt et sāniōra.'

PĒNSUM A. Scrībe Partēs Prīncipālēs: accumbō, fundō, mordeō, edō, bibō, dēsistō, ēsuriō, sitiō, sorbeō, fluō, frangō. B. Respondē: (i) Quandō tōta familia in trīclīniō accumbit? (ii) Cūr Semprōnia Titum culpat? (iii) Quid Titum nōn oportet facere? (iv) Quālēs nōs nōn oportet esse? (v) Quandō nōbīs dēsistendum est? (vi) Quō cōnsiliō hominibus edendum est? (vii) Quid Titō nōn sorbendum est? (viii) Quid eī mordendum est? (ix) Quantum nōbīs edendum et bibendum est? (x) Cūr omnēs domum redeunt? (xi) Quō cōnsiliō omnēs domum redeunt? (xii) Cūr omnēs ēsuriunt et sitiunt? (xiii) Quālēs nōs oportet esse? (xiv) Quōmodo corpora nōbīs validiōra fīunt? (xv) Unde servus vīnum effundit? C. Dēclīnā: famēs, sitis, dēns, cor, ōs, sanguis, bōs, carō. D. Tū Mārcus es; dēscrībe cēnam.

ARS GRAMMATICA PRĪMA PARS: ACCIDENTIA

NŌMINA.

§1. Flexibus nōminum Numerus et Cāsus dēclārantur.

Numerī sunt duo, Singulāris et Plūrālis.

Cāsūs sunt sex, Nōminātīvus, Vocātīvus, Accūsātīvus, Genetīvus, Datīvus, Ablatīvus.

Genera etiam tria sunt nōminum, Māsculīnum, Fēminīnum, Neutrum.

§2. Quīnque sunt dēclīnatiōnes nōminum, quās īnfrā expōnēmus; Genetīvī Cāsūs terminātiōnibus dēcernendae sunt.

§3. Prīma Dēclīnātiō.

Prīma Dēclīnātiō eōrum est nōminum quōrum Genetīvus in Singulārī Numerō in -ae exit. E. g.

Sing. Plūr. N.V. mēns-a mēns-ae A. mēns-am mēns-ās G. mēns-ae mēns-ārum D. mēns-ae mēns-īs Abl. mēns-ā mēns-īs

Hōrum nōminum Genus est Fēminīnum, nisi quod ea quae virōs dēsīgnant Māsculīna sunt.

Eōdem modō dēclīnantur haec:

Fēminīna: amphora camera columba dextra aqua carta columna domina āra causa crēta epistula arista cēna culpa fābula

Fēminīna: familia līnea poena tabella fēmina lingua porta tabula fenestra līttera prōra terra fera lōrīca prōvincia toga ferula lupa puella tuba fīlia mēnsa pūgna tunica fossa mora rīpa umbra galea nota rosa vacca gallīna ōra sagitta vāgīna harēna paenīnsula scientia via hasta pāgina sella victima historia patria sententia victōria hōra pecūnia serva vigilia iānua pīctūra silva vīlla īnsula pila sinistra viola invidia planta statua vīta lacrima pluvia stola

Āfrica Germānia Melita (1) Athēnae (2) Britannia Graecia Rhea Silvia cōpiae Cornēlia Helvētia Rōma (1) grātiae Corsica Hibernia Sardinia lītterae Eurōpa Hispānia Semprōnia Gallia Ītalia Sicilia

Māsculīna: agricola nauta verna incola poēta Mūrēna

(1) Cāsus Locātīvus: Melitae, Rōmae. (2) Cāsus Locātīvus: Athēnīs.

Secunda Dēclīnatiō.

§4. Hāc in Dēclīnātiōne Nōminātīvus Singulāris in -us aut -er aut -um, Genetīvus in -ī, exit.

Nōmina quae in -us aut -er exeunt Māsculīna sunt.

Sing. Plūr. Sing. Plūr. N. amīc-us amīc-ī ager agr-ī V. amīc-e amīc-ī ager agr-ī A. amīc-um amīc-ōs agr-um agr-ōs G. amīc-ī amīc-ōrum agr-ī agr-ōrum D. amīc-ō amīc-īs agr-ō agr-īs Abl. amīc-ō amīc-īs agr-ō agr-īs

Eōdem modō dēclīnantur: āgnus fundus servus Iūlius (3) alveus gallus socius Mārcus amīcus gladius somnus Notus animus hortus stilus Ōceanus annus humus (1) taurus Padus asinus hyacinthus tribūnus Phoebus autumnus lēctus triumphus Poenus avus libellus umerus Quīntus campus līmus ventus Remus capillus loculus vīcus Rōmānus captīvus locus (2) vīlicus Rōmulus cāseus lūdus Sextus cervus modus Brūtus Titus cibus mūlus Circus Zephyrus clipeus mūrus Cornēlius (3) clīvus narcissus Etruscus geminī coniūrātus nāsus Eurus lūdī crocus numerus Gāius ager digitus nūntius Gallus aper discipulus oculus Germānus liber discus populus Graecus magister dominus pūgnus Hispānus puer (4) equus rēgulus Horātius vir (4) fīlius (3) rēmus Indus Ister fluvius sagittārius (3) Ītalus līberī (4) (1) Fēminīnī Generis; Cāsus Locātivus, humī. (2) pl. loca. (3) Voc. et Gen. sing. -ī. (4) Gen. puerī, virī, līberōrum.

§5. Ea nōmina quae in -um exeunt Generis sunt Neutrī; hōc modō dēclīnantur: Sing. Plūr. N.V.A. bell-um bell-a G. bell-ī bell-ōrum D. bell-ō bell-īs Abl. bell-ō bell-īs

Eōdem modō dēclīnantur: aedificium caelum dōnum frustum arātrum collum exemplum gaudium baculum condīmentum factum gubernāculum bellum cōnsilium forum horreum bracchium cubiculum frūmentum iaculum imperium perīculum silentium vēlum initium plaustrum spatium verbum īnstrūmentum pōculum spectāculum vestīmentum interrogātum pōmum spolium vēxillum iugum praemium stāgnum vinculum iussum praetōrium tabernāculum vīnum labrum prandium tēctum vitium līlium prōdigium tēlum mālum proelium templum Brunidisium (1) membrum rēgnum tergum Capitōlium negōtium respōnsum theātrum Latium oppidum rōstrum tormentum Ōstium (1) ōstium sacrificium trānstrum ōtium saxum trīclīnium arma ōvum scūtum vāllum castra pēnsum sīgnum vehiculum impedīmenta (1) Loc. sing. in -ī.

Tertia Dēclīnātiō: Nōmina Parisyllabica.

§6. Hāc in Dēclīnatiōne Genetīvus Singularis in -is exit.

Distinguenda sunt Parisyllabica nōmina ab Imparisyllabicīs: parisyllabica sunt ea nōmina quae in Genetīvō parēs atque in Nōminātivō syllabās praebent; haec omnia Genetīvum Plūrālem in -ium formant, e.g.

Sing. Plūr. N.V. cīv-is cīv-ēs A. cīv-em cīv-ēs G. cīv-is cīv-ium D. cīv-ī cīv-ibus Abl. cīv-e cīv-ibus

Eōdem modō dēclīnantur haec Māsculīna et Fēminīna nōmina: avis (1) invenis ovis (1) sitis (1,3) canis (2) senex (2) (g. sen-is) pānis tigris (3) fīnis pellis (1) vestis (1) fūnis mēnsis piscis Tiberis (3) hostis nāvis (1) puppis (1,3) (1) Fem. (2) Gen. pl. canum, iuvenum, senum. (3) Acc. s. -im, abl. s. -ī.

famēs (1,4) arx (arc-is) (1) nix (niv-is) Alpēs (Alp-ium) (1) nūbēs (1) dēns (dent-is) nox (noct-is) (1) Occidēns (Occident-is) vātēs frōns (front-is) (1) pars (part-is) (1) imber (g. imbr-is) gēns (gent-is) (1) plēbs (plēb-is) (1) Oriēns (Orient-is) mēns (ment-is) (1) pōns (pont-is) ars (art-is) (1) mōns (mont-is) urbs (urb-is) (1) (1) Fēm. (2) Abl. s. famē.

Nōmina Imparisyllabica.

§7. Hōrum nōminum Genetīvus Plūrālis in -um, nōn in -ium, exit.

Animadverbenda est summā cūrā in hūiusmodī nōminibus Rādīx, i.e. ea pars nōminis cuī īnflexiōnēs adiungis eō cōnsiliō ut nōmen dēclīnēs, e.g. leō, rādīx leōn-.

Sing. Plūr. N.V. leō leōn-es A. leōn-em leōn-es G. leōn-is leōn-um D. leōn-ī leōn-ibus Abl. leōn-e leōn-ibus

Alia exempla rādīcum: labōr- Nom. S. labor Gen. Pl. labōr-um flōr- Nom. S. flōs Gen. Pl. flōr-um patr- Nom. S. pater Gen. Pl. patr-um mīlit- Nom. S. mīles Gen. Pl. mīlit-um greg- Nom. S. grēx (= greg-s) Gen. Pl. greg-um iūdic- Nom. S. iūdex (= iūdic-s) Gen. Pl. iūdic-um ōrātiōn- Nom. S. ōrātiō Gen. Pl. ōrātiōn-um fortitūdin- Nom. S. foritūdō Gen. Pl. fortitūdin-um aestāt- Nom. S. aestās Gen. Pl. aestāt-um virtūt- Nom. S. virtūs Gen. Pl. virtūt-um pāc- Nom. S. pax (= pāc-s) vōc- Nom. S. vōx (= vōc-s) Gen. Pl. vōc-um lūc- Nom. S. lūx (= lūc-s)

Māsculīna Nōmina Imparisyllabica. §8. Māsculīna sunt ea nōmina Tertīae Dēclīnatiōnis quae in -ō, -or, -ōs, -ter, -es, -ex exeunt, e.g. centuriō imperātor eques rēmēx (rēmig-is) leō pāstor mīles sermō senātor pedes sōl (sōl-is) Septentriōn-ēs spectātor pēs (ped-is) vigil (vigil-is) vēnātor sanguis (sanguin-is) arbor (1) viātor clāmor victor Apollō (Apollin-is) color flōs labor mōs ānas (anat-is) Aquilō soror (1) hērōs (hērō-is) dux (duc-is) Caesar uxor (1) sacerdōs grēx (greg-is) Hannibal arātor (sacerdōt-is) lepus (lepor-is) Mārs (Mārt-is) auctor prīnceps (prīncip-is) Scīpiō gladiātor frāter Vercingetorīx gubernātor māter (1) parēns (parent-is) iaculātor pater (1) Fēm. secundum sēnsum.

Fēminīna Nōmina Imparisyllabica.

§9. Fēminīna sunt ea nōmina quae in -dō, -iō, -tās, -ūs, -x exeunt, e. g.

fortitūdō ōrātiō virtūs carō (carn-is) multitūdō profectiō sūs (su-is) hiems (hiem-is) hirundō aestās cornīx laus (laud-is) coniūrātiō celeritās lūx pecus (pecud-is) lēctiō facultās nūtrīx seges (seget-is) legiō pāx obsidiō salūs vōx Carthāgō (1) opīniō servitūs (Cartāgin-is) (1) Loc. sing. Carthāginī.

Neutrālia Nōmina. §10. (1) Parisyllabica.

Sing. Plūr. N.V.A. mar-e mar-ia G. mar-is mar-ium D. mar-ī mar-ibus Abl. mar-ī mar-ibus

Eōdem modō dēclīnantur: cubīle, animal, moenia (pl.).

(2) Imparisyllabica. §11. Neutrālia sunt ea nōmina quae in -en (e. g. nōmen, nōmin-is), -us (e.g. genus, generis; corpus, corpor-is), -er (e. g. verber, verber-is) exeunt.

Sing. Plūr. N.V.A. genus gener-a G. gener-is gener-um D. gener-ī gener-ibus Abl. gener-e gener-ibus

Eōdem modō dēclīnantur: āgmen opus crūs caput (capit-is) carmen vulnus rūs (2) cor (cord-is) flūmen lāc (lāct-is) sēmen corpus (1) iter (3) diadēma (diadēmat-is) lītus (1) vēr genus pecus (1) verber onus tempus (1) ōs (ōr-is) (1) Gen. sing. in -oris. (2) Loc. sing. rūrī. (3) Gen. sing. itineris.

Quārta Dēclīnātiō.

§12. Hūiūs dēclīnātiōnis sunt nōmina in -us et -ū exeuntia quae Genetīvum in -ūs formant, e.g. portus (māsc.), genū (neut.).

Sing. Plūr. N.V. port-us port-ūs A. port-um port-ūs G. porb-ūs port-uum D. port-uī port-ibus Abl. port-ū port-ibus

N.V.A. gen-ū gen-ua G. gen-ūs gen-uum D. gen-ū gen-ibus Abl. gen-ū gen-ibus

Eōdem modō dēclīnantur haec Māsculīna et Neutrālia: arcus (2) exercitus portus vāgītus ascēnsus gradus porticus (1) Īdūs (pl.) (1) cōnspectus īctus quercus (1) currus impetus reditus cornū cursus manus (1) saltus genū dēscēnsus passus senātus (1) Fēm. (2) D.Abl.pl. arcubus.

Quīnta Dēclīnātiō. §13. Hanc in Dēclīnatiōnem cadunt plēraque nōmina quae in -ēs exeunt. Omnia praeter diēs (m.) fēminīna sunt. Sing. Plūr. N.V. di-ēs di-ēs A. di-em di-ēs G. di-ēī di-ērum D. di-ēī di-ēbus Abl. di-ē di-ēbus

Ita etiam: aciēs, glaciēs, merīdiēs, rēs.

§14. Anōmala Nōmina.

Sing. Plūr. Sing. Plūr. N.V. bōs bov-es deus dī (voc. deus) A. bov-em bov-es de-um de-ōs G. bov-is bo-um de-ī de-ōrum _vel_ de-um D. bov-ī bō-bus de-ō dīs Abl. bov-e bō-bus de-ō dīs

Sing. Plūr. Sing. Sing. N.V. domus dom-ūs vīs Iuppiter A. dom-um dom-ōs vim Iov-em G. dom-ūs dom-ōrum (dēest) Iov-is D. dom-uī dom-ibus (dēest) Iov-i Abl. dom-ō dom-ibus vī Iov-e

N.B. Rēspublica, Gen. reīpublicae, &c.

ADIECTĪVA §15. Adiectīva Prīmae Classis.

Bon-us (m.), bon-a (f.), bon-um (n.).

M. F. N. Sing. N. bon-us bon-a bon-um V. bon-e bon-a bon-um A. bon-um bon-am bon-um G. bon-ī bon-ae bon-ī D. bon-ō bon-ae bon-ō Abl. bon-ō bon-ā bon-ō Plūr. N. V. bon-ī bon-ae bon-a A. bon-ōs bon-ās bon-a G. bon-ōrum bon-ārum bon-ōrum D. Abl. bon-īs bon-īs bon-īs

Eōdem modō dēclīnantur: acūtus honestus obscūrus splendidus adversus īgnāvus obsessus studiōsus aequus improbus obstupefactus stultus albus inclūsus parātus superbus altus indīgnus parvus suus angustus indūtus perīculōsus tantus antīquus īnfestus permultus timidus apertus inīquus plēnus tranquillus aurātus iniūstus propinquus tuus barbarus innumerus proprius tūtus benīgnus īnstitūtus pūrus umbrōsus bonus īrātus quantus? ūniversus caeruleus iūstus quadrātus varius callidus laetus quotus? validus cārus lātus rapidus vēnāticus certus lēctus rēgius clārus lentus rōbustus Anglicus clausus longus rotundus Cornēliānus contentus māgnus ruptus Gallicus dēfessus malus saevus Latīnus dēnsus medius sānus Mārtius dīgnus meus (1) secundus Rōmānus doctus mortuus sēcūrus ēbriōsus multus senātōrius cēterī fessus nātus siccus paucī fēstus nitidus sobrius plērīque flāvus novus sordidus singulī hodiernus oblongus (1) Voc. Māsc. S. mī.

Eōdem modō dēclīnantur participia futūrum āctīvum et perfectum passīvum. N.B. Dexter, dextr-a, dextr-um. Ita etiam niger, noster, pulcher, ruber, sacer, sinister, vester.

Tener, tener-a, tener-um; miser, miser-a, miser-um.

Anōmala Adiectīva. M. F. N. M. F. N. N. ūn-us ūn-a ūn-um ali-us ali-a ali-ud V. ūn-e ūn-a ūn-um (dēest) A. ūn-um ūn-am ūn-um ali-um ali-a ali-ud G. ūn-īus ūn-īus ūn-īus alī-us alī-us alī-us D. ūn-ī ūn-ī ūn-ī ali-ī ali-ī ali-ī Abl. ūn-ō ūn-ā ūn-ō ali-ō ali-ā ali-ō

Pl. ali-ī, ali-ae, ali-a, &c.

Eōdem modō dēclīnantur: nūllus, sōlus, tōtus, nōnnūllī, alter (Gen. alterius), uter (Gen. utrīus).

Adiectīva Secundae Classis. §16. Parisyllabica. Sing. Plūr. M.F. N. M.F. N. N. V. brev-is brev-e brev-ēs brev-ia A. brev-em brev-e brev-ēs brev-ia G. brev-is brev-ium D. brev-ī brev-ibus Abl. brev-ī brev-ibus

Ita etiam: crūdēlis fertilis illūstris tālis difficilis fidēlis omnis trīstis docilis fortis quālis? triumphālis dulcis grandis rudis ūtilis facilis gravis

Sing. Plūr. M. F. N. M.F. N. N.V. ācer ācr-is ācr-e ācr-ēs ācr-ia A. ācr-em ācr-em ācr-e ācr-ēs ācr-ia G. ācr-is ācr-ium D. ācr-ī ācr-ibus Abl. ācr-ī ācr-ibus

N.B. Celer, celeris, celere.

§17. Imparisyllabica.

Sing. Plūr. M.F. N. M.F. N. N.V. audāx audāc-ēs audāc-ia A. audācem audāx audāc-ēs audāc-ia G. audāc-is audāc-ium D. audāc-ī audāc-ibus Abl. audac-ī audāc-ibus

Eōdem modō dēclīnantur: dīves (1) (dīvit-) imprūdēns pauper (1) rapāx edāx (imprūdent-) potēns sagāx ferōx (ferōc-) ingēns (ingent-) prūdēns vetus (2) (veter-) (1) G. pl. dīvitum, pauperum. (2) N. pl. vetera, G. pl. veterum.

Comparātīva hōc modō dēclīnantur: Sing. Plūr. M.F. N. M.F. N. N.V. melior melius meliōr-ēs meliōr-a A. meliōr-em melius meliōr-ēs meliōr-a G. meliōr-is meliōr-um D. meliōr-ī meliōr-ibus Abl. meliōr-e meliōr-ibus

Comparātiō Adiectīvōrum. §18. Trēs sunt Gradūs Comparātiōnis, Positīvus, Comparātīvus, Superlātīvus; quī hōc modō formantur.