Part 55

DŬBĬUM, ii, n. _Doute_, _hésitation_. SYN. Dubitatio, difficultas, controversia. PHRAS. 1. Dubium movit de ea re, _il a élevé des doutes sur cette affaire_. Dubium fecit; rem in dubium vocavit, revocavit; rem in dubitationem adduxit; dubitationem injecit, attulit; scrupulum injecit; incertam rem effecit; rem in controversiam vocavit, adduxit, deduxit. 2. Dubium de re exortum est, _des doutes se sont élevés sur cette question_. In dubium adducta res est; res in dubium venit; in controversiam, in contentionem venit; res in disceptationem venit; orta est de re controversia; de ea re controversia exstitit; dubitari cœptum de re; res in dubium, in contentionem vocata, revocata est. 3. Dubium esse de re potest, _la chose est douteuse_. Res dubitationem habet; in contentione posita est; in controversia versatur; in disceptationem cadit; res in conjectura posita est; in dubium, contentionem vocari potest; in disceptationem venire potest; res in disceptatione versatur. 4. Rem in dubio relinquo, _je laisse la chose douteuse_. Rem in medio relinquo; in opinione relinquo; rem ut incompertam, et in opinione positam in medio relinquo; rem ut in incerto positam, et parum exploratam affirmare mihi religio est. 5. Sine dubio, _sans doute, assurément_; _sans hésiter_, _sans balancer_. Sine dubitatione; dubitatione sublata; nulla interposita dubitatione. 6. Est in ea re magnum dubium, _cette chose est tout à fait douteuse_. Nihil vidi, quod minus explicari possit; residet ea de re non tenuis scrupulus; o rem odiosam, et inexplicabilem, in qua summa obscuritas! Ea res, cum in consultationem venit, mihi tenebræ sunt, expedire non possum; ea res in diversum me trahit, suspensum me tenet, detinet; incertus sententiæ sum; animus mihi pendet, dubitatione æstuat, Cf. Dubito. USUS: Rem in dubium vocare. Dubium facere. Dubium non habere. Res in dubium venit; in dubio est; sine dubio tibi accedam. Cf. Dubitatio, Dubius.

DŬBĬUS, a, um, _Douteux_, _incertain_. SYN. Incertus, anceps, controversus, lubricus, ancipiti cogitatione distractus. Habens dubitationem. )( Certus. PHRAS. 1. Dubium est, quis sit belli eventus futurus, _on ne peut prévoir quelle sera l’issue de la guerre_. In dubio est; est, cur dubitetur; dubitationem res habet; ambiguum est; in dubio versatur; in ambiguo; in ancipiti positum est; plane non constat, non patet, non liquet; apertum, perspicuum, dilucidum non est; dilucide non patet; divinare non licet; certe conjicere, augurari, affirmare non licet; certa conjectura non est; exploratum non est, quis sit belli exitus futurus. Belli exitus suspensum adhuc habet animum; animum exspectatione suspendit; suspensum me tenet, detinet. De belli eventu potest ambigi. In dubium vocari potest eventus belli; in dubium venire potest exitus belli. Exitus belli in dubitationem adduci potest. In utramque partem judicari de belli exitu potest. Anceps, dubia, ambigua, incerta, difficilis, admodum obscura, quæ obscuritatis et erroris habet plurimum, de belli eventu divinatio est; de belli eventu conjectura est non aperta, non simplex, non perspicua; de belli eventu parum certa opinio est. Con ecturam de belli exitu facere cui licet? quo res belli casura sit, utram in partem inclinatura victoria, nemo dispicit, intelligit, novit. Exitum belli certa ratio non ostendit, non promittit. Cf. Incertus, Dubito. 2. Dubius est amicus, _cet ami est douteux_. Dubius, suspensæque ex fortuna fidei amicus; cujus incerta, ambigua, nec explorata satis fides; cui amicitia ex fortuna pendet; cujus fide niti haud tuto possis; cujus amicitia in casu posita est; fortunæ amicus, non homini. USUS: In ea re minime dubia tricatur. Eorum, quæ dubia sunt, rationes; quæ certa exempla afferentur. Dubium non habeo.

DŬCENTI, æ, a. _Au nombre de deux cents_.

DŬCENTĬES, _Deux cents fois_. USUS: Sestertium amplius ducenties retuli.

DŪCO, is, duxi, ductum, ere, a. _Conduire_. SYN. Deduco, sumo. ADV. Extrinsecus, omnino, publice, recte, bipartito, maxime, nimium, diu. PHRAS. Duxit uxorem, _il a pris femme_, _il s’est marié_. Uxorem sibi adjunxit; matrimonio sibi junxit virginem; domesticum fœdus junxit cum virgine. Cf. Matrimonium. USUS: 1. Viri fortes, qui ordines, exercitum duxere. 2. Adduco, induco, _amener à_. Ita me tua oratio ad credendum ducit. 3. Judico, censeo, existimo, _estimer_, _penser_, _juger_. Ducere aliquem in hostium numero. Parvi, despicatui ducere; neminem præ se hominem ducere. Humana omnia præ se ducit. 4. Produco, profero, protraho, traho, _traîner en longueur_. Ducere tempus, ducere bellum. 5. Derivo, _conduire_. Ducere aquam per fundum alterius. 6. Concipio, _prendre_, _recevoir_. Ducere, trahere, sumere opinionem, suspicionem in aliqua re. 7. Obtineo, _obtenir_. Similitudinem ex aliquo ducere. Commendationem e scelere ducit. 8. Abeo latenter, _s’en aller_. A gradibus, a domo se duxit. 9. Rapio ad supplicium, _mener_ (_en prison_, _au supplice_). Hominem duci jussit. 10. Nuptiis aliquam mihi adjungo, _se marier_, _épouser_. Duxit Terentiam. 11. _Se laisser conduire_, _entraîner_. Duci opinione, errore, laude, gloria. 12. Promiscue, _locutions diverses_: Nomen a regione duxit. Spiritum et vitam ducere. Initium e re ducere. Vires ducere. Gloriæ, dedecori sibi aliquid ducere.

DUCTO, as, avi, atum, are, a. _Mener_, _tromper_, _duper_. USUS: Ductare aliquem dolis. Cf. Decipio.

DUCTOR, oris, m. _Conducteur_, _chef_. SYN. Dux, qui ordinem ducit. USUS: Quoties ductores nostri ad mortem non dubiam cucurrerunt.

DUCTŬS, ūs, m. _Action de conduire, de diriger_. USUS: Ductus aquarum, _aqueduc_. Ductus oris, _expression de la bouche_. Alterius ductu aliquid facere.

DŪDUM, _Précédemment_, _auparavant_. SYN. Jam pridem, multis ante tempestatibus. USUS: Dudum circumrodo, quod devorandum est.

DŬELLUM, i, n. _Guerre_, _combat_. SYN. Bellum. EPITH. Justum, grave. USUS: Antiqui nomina contrahebant, ut duellum, bellum. (_Pro_ certamine singulari inter duos, _duel_, _vulg. est._)

DULCĒDO, ĭnis, f. _Douceur_, _charme_, _attrait_. SYN. Dulcitudo. EPITH. Concepta, maxima. USUS: Dulcedine quadam gloriæ moti, commoti, capti, depravati juvenes. Voluptas maxima dulcedine sensum movet. Pecuniæ dulcedine non capior. Ingenti dulcedine, summa suavitate me tua oratio perfundit.

DULCESCO, is, ere, n. _S’adoucir_. USUS: Uva maturata dulcescit.

DULCIS, e, gen. com. _Doux_. SYN. Suavis, carus, jucundus. )( Amarus. ADV. Valde. PHRAS. Dulce mihi est audire, _il m’est doux d’entendre_. Cantus is sensui suaviter blanditur; sensus dulciter ac jucunde movet; dulcedine quadam capior, perfundor, ista cum audio. USUS: Epistola dulcissima. Ingenium ejus tam dulce, quam acetum Ægyptium. Cf. Suavis, Jucundus, Carus.

DULCĬTER, _Agréablement_. SYN. Jucunde, suaviter.

DULCĬTŪDO, ĭnis, f. _Douceur_. SYN. Dulcedo. USUS: Dulcitudo orationis. Gustatus præter cæteros sensus dulcitudine commovetur.

DUM, _Tandis que_. USUS: 1. Hæc dum Romæ geruntur. 2. Donec, _jusqu’à ce que_. Mane tantisper, dum redeam. Nihil ei longius videbatur, quam dum nuntius rediret. 3. Adhuc, nondum, _encore_. Nihil dum audieram. Neque dum is locus satis. 4. Dummodo, _pourvu que_. Age, quod lubet, dum Romæ ne sis. Nihil mea curo, dum rempublicam conservem. 5. Quamdiu, _aussi longtemps que_, _tant que_. Utere rebus meis, dum velis.

DŪMĒTUM, i, n. _Lieu couvert de buissons_. SYN. Locus dumis consitus, spinis abundans. USUS: Septum undique, et vestitum vepribus et dumetis locum quæsivi.

DUMMŎDO, _Pourvu que_. SYN. Dum, dum tamen, si modo, dum ut, modo ut. USUS: Omnia negligunt, dummodo potentes evadant.

DŪMŌSUS, a, um, _Couvert de buissons_. SYN. Spinosus, vepribus plenus. USUS: Locus, rupes dumosa.

DŪMUS, i, m. _Buisson_. SYN. Spina.

DUNTAXAT, _Seulement_. SYN. Tantum, solum. USUS: Animo duntaxat vigeo.

DŬO, æ, o, _Deux_.

DŬŎDĔCĬES, _Douze fois_.

DŬŎDĔCIM, _Douze_.

DŎŎDĒNI, æ, a, _Douze (sens distr.)_, _par douze_. USUS: Duodena jugera.

DŬŎDĒVĪGINTI, _Dix-huit_. SYN. Decem et octo.

DŬPLEX, ĭcis, omn. gen. _Double_, _partagé en deux_. SYN. Geminus. USUS: Duplices pupillas habet. Duplex est hominum genus.

DŬPLĬCĬTER, _Doublement_, _de deux manières_. SYN. Bipartito. USUS: Dupliciter me tuæ litteræ delectarunt. Ista dupliciter accipi possunt.

DŬPLĬCO, as, avi, atum, are, a. _Doubler_. SYN. Gemino, itero. USUS: Duplicantur mihi curæ. Duplicata ex eo facto gloria discessi. Duplicata verba, et iterata.

DŬPLUS, a, um, _Double_. SYN. Alterum tantum. USUS: Subire pœnam dupli. Duplo major, et altero tanto major. Duplum et triplum intervallum. Mulcta in duplum ibit, _les dommages-intérêts seront doubles_.

DŬPONDĬUS, ii, m. _Monnaie valant deux as_. SYN. Asses duo, libræ æris duæ. Si dupondius tuus ageretur, _s’il s’agissait de deux as (de la moindre partie) de ton bien_.

DŪRESCO, is, ere, n. _Devenir dur_, _durcir_. SYN. Durus fio. USUS: Humor aquilonibus durescit.

DŪRĬTAS, ātis, f. _Dureté_, _rudesse_. SYN. Severitas, duritia, acerbitas. )( Lenitas, comitas. USUS: Duritas, severitas, mœstitia orationis. Quanta in hoc duritas, in illo comitas!

DŪRĬTER, _Durement_. USUS: Verba, duriter translata, _métaphores peu naturelles_. Durius accipere videris. Nihil dixi durius.

DŪRĬTĬA, æ, et DŪRĬTĬES, ĕi, f. _Dureté_, _rudesse_. SYN. Firmitas, asperitas. EPITH. Immanis, virilis. USUS: Animi duritia, sicut corporis stupor. Duritia, et patientia virilis. In summa parcimonia et duritia vivere. Cf. Severitas, Asperitas.

DŪRO, as, avi, atum, are, n. _Durer_, _patienter_; _persévérer_, _subsister_. SYN. Maneo, diuturnus sum, stabilis permaneo, persevero. PHRAS. 1. Tua hæc gloria non diu durabit, _votre gloire ne sera pas de longue durée_. Perpetua non erit, non stabit, non consistet; vetustatem, ætatem non feret; æterna non erit; ad longinquum tempus non permanebit; non erit diuturna; fluxa nimium est et caduca. 2. Hæc si bella durabunt, actum est de salute patriæ, _si les guerres continuent c’en est fait du salut de notre pays_. Hæc si bella perpetua, diuturna, fixa erunt; si, quo cœpere cursu, bella procedent; si longius producentur bella; nisi bello finis imponatur; nisi bella ad exitum perducantur, desperata omnis patriæ salus est. 3. Tempestas tota nocte duravit, _la tempête a duré toute la nuit_. Tempestas totam noctem tenuit, obtinuit; tempestas non nisi inclinata jam nocte posuit, remisit; tempestas non nisi aperiente se die conquievit, appetente die se fregit; a tempestate quies tota nocte non erat. USUS: Sensus moriendi ad exiguum tempus durat. Cf. Persto, Persisto, Persevero, Diuturnus.

DŪRUS, a, um, _Dur_; _cruel_, _inhumain_. SYN. TRANSL. Crudelis, asper, inhumanus, incultus, ferreus, horridus, agrestis, vehemens, inexorabilis, implacabilis, importunus, natura asper, inclemens, immitis, animo agresti et duro. )( Mollis. PHRAS. 1. Homines duris assueti sunt, _les hommes sont accoutumés à une vie dure, pénible_. Durati usu armorum, invicto ad laborem corpore; in patientia laboris et periculi ferrei prope corporis et animi; a parvulis duritiei et labori student; vitæ cultu sunt aspero; fatigatis humus cubile est; cibus eos, quem occupant, satiat; tempora somni arctiora, quam noctis sunt; multum ab omni luxu abhorrent. 2. Est homo durus, _c’est un homme cruel, méchant, sans cœur_. Mollitiem dudum animo ejecit omnem; benignitas in eo clausa est; duritiæ se a puero dedit; ut vita, sic oratione durus est et horridus; animo est inexpugnabili; asperi procul dubio animi est, ingenio duro est et inexorabili, quod nulla res frangat, nulla commoveat; durus est et ferreus; duriter omnia inclementerque agit. Cf. Agrestis, Asper. USUS: Durum se et agrestem præbere. Durissima reipublicæ tempora. Verbum durum, insolens. Moribus asper et durus. Dura servitus. Cf. Inhumanus.

DŪUMVĬRĀTUS, ūs, m. _Duumvirat_. USUS: Duumviratum gerere.

DŬŪMVĬRI, ōrum, m. p. _Les duumvirs_. Duumvirum judicium.

DUX, dŭcis, m. _Conducteur_; _chef_, _général_; _celui qui marche à la tête_. SYN. Qui ducit exercitum, ductor, imperator; signifer, præfectus, qui ducit ordines, auctor. EPITH. Clementissimus, certior, diligentissimus, idoneus, illustris, major, memor aliorum, oblitus sui, novus, paratior, præstantissimus, summus, togatus, verus. Duces acerrimi, adversarii, audaces, boni, clarissimi, desperati, experti, firmi, fortes, improbi, improvidi, innumerabiles, nefarii, negligentes, nobilissimi, notissimi, parati atque armati, præstantissimi, publici, summi, non solum veteres, sed etiam recentes, vivi et incolumes. Dux certissima, nocturna, optima, molesta, mirifica. PHRAS. 1. Universa civitas eum ducem sequebatur, _toute la ville le suivait comme son chef_. Universa civitas ei regendam se dederat; ad ejus ductum se applicaverat; ad ejus ductum se cives omnes contulerant, adjunxerant. 2. Cæsar dux erat præstantissimus, _César était un grand capitaine_. Cæsar præfuit exercitibus summa cum laude; imperator, rector exercituum, ductor copiarum fuit Cæsar nemini secundus. Copias duxit Cæsar admirabili rerum bellicarum scientia. Cæsar gessit bella suo ductu ea virtute ac vigilantia, non modo, ut non superiorem, sed nec omnino parem habuerit; nemo ut præstantior illo haberi posset. Cæsar erat, in quo tum summa rei bellicæ ponebatur. Cæsar erat belli artibus clarissimus; bellica laude, bellica virtute, altitudine animi, felicitate ante alios conspicuus. Cf. Imperator. USUS: Natura optima vivendi dux. Ducem se præbere facinoris. Dux et magister ad faciendum aliquid. Rationem ducent sequor.

DYSŪRĬA, æ, f. _Dysurie_, _difficulté d’uriner_. SYN. Urinæ difficultas.

E

E _vel_ ex, _De, hors_. USUS: 1. Originis, _origine_: Eunuchi e Syria. Quidquid habuit, e disciplina habuit. 2. Commodi, usus, utilitatis, _usage_, _utilité_: Erit id ex usu, erit e republica. Decretum e republica factum.

E regione, _En droite ligne_, _en face_, _vis-à-vis_. SYN. In conspectu, ex adverso. USUS: Luna cum est e regione solis, deficit. Occurrunt sibi velut e regione contraria.

ĔA RE, _C’est pourquoi_. SYN. Propterea, ideo, ob eam rem. USUS: Is metuit, et ea re fugit. Id, quia turpe, ea re non est faciendum.

ĔĀTĔNUS, _Jusque là_, _jusqu’à ce point_. SYN. Hactenus, usque dum, usque ad eum finem, usque eo, quoad; usque eo, ne. USUS: Ferre aliquem eatenus, quoad ipse negligat. Jus eatenus exercuere, quoad valuere.

ĒBĬBO, is, i, bĭtum, ere, a. _Épuiser_, _tarir_. SYN. Exhaurio. USUS: Ebibere sanguinem alicui.

ĒBLANDĬOR, iris, ītus, sum, iri, d. _Obtenir à force de caresses_. SYN. Blanditiis extorqueo. USUS: Effice, eblandire, ut, etc.

ĒBRĬĔTAS, ātis, f. _Ivresse_. USUS: Inter ebrietatem et ebriositatem multum interest.

ĒBRĬŌSĬTAS, ātis, f. _Habitude de s’enivrer_, _ivrognerie_. SYN. Habitus ebrietatis, _vel_ affectio ebrietatis.

ĒBRĬŌSUS, a, um, _Ivrogne_. SYN. Facilis ad ebrietatem. PHRAS. Ebriosus est, _c’est un ivrogne_. Gurges atque helluo est; qui vino se ingurgitare, replere, obruere, devincire soleat; vini pernicies; vini nimius, vini immodicus, ebrietati deditus; in potationibus assiduus; natus ad vina perdenda; cui tempus nullum sobrio relinquitur; temulentiæ nota infamis. USUS: Stilponem ferunt et ebriosum et mulierosum fuisse. Cf. Vinolentus, Ebrius.

ĒBRĬUS, a, um, _Ivre_. SYN. Temulentus, vinolentus, vino languidus, vino obrutus, vino madens, languens, confectus. )( Sobrius, siccus. PHRAS. Vino mersus jacet, _il est encore ivre_. Nondum hesterni convivii crapulam exhalavit; crapula gravis et inops est; vini adhuc plenus est, vino obrutus, vino sopitus, vino gravatus est; sensus mero adhuc victi jacent; gravata ebrietate mens est; mero incaluit; appotus probe est; invitavit se in cœna largius; Bacchus hominem irritavit; vino rationem obruit; vino mentem mersit, sepelivit; vino se oneravit intemperantius; crapula ac capitis errore titubat; vino oppressus, sepultus est; vino gravis est; vino madet; plenus crapulæ est. Cf. Vinolentus, Bibo. USUS: Apud se ebrium factum esse dixit.

ĒBULLĬO, is, ire, 1. n. _Bouillonner_. 2. a. _Produire, dire avec emphase_. SYN. Effervesco. TRANSL. Jacto, ostendo. USUS: Solent illud ebullire Stoici; virtutes ebulliunt et sapientiam.

ĔBUR, ŏris, n. _Ivoire_. SYN. Dens elephantis. EPITH. Castum, donum Deo gratum, non inutile, crebrum. USUS: Tecta ebore et auro fulgentia.

ĔBURNĔUS, a, um, _D’ivoire_. SYN. Ex ebore. USUS: Signum æneum, eburneum, marmoreum.

ECCE, _Voici_, _voilà_. SYN. En. USUS: Ecce litteræ de Varrone. Ecce autem nova turba et rixa! Ecce miserum hominem!

Ecclēsĭa, æ, f. _Église_. Recte credentium cœtus, congregatio; respublica Christiana. Ecclesia Romana, _l’Église romaine_. PHRAS. Ecclesia orbis terrarum princeps et magistra. Arx reipublicæ Christianæ. Religionis Christianæ arx ac sedes. Ecclesiarum omnium princeps ac mater. Veritatis magistra, ac morum custos Ecclesia; princeps religionis, ac divinæ mentis interpres Ecclesia; Pontificum sedes. Ecclesia nascens, _l’Église naissante_. Primordia Christianæ reipublicæ. Nascentis Ecclesiæ incunabula; aureum nascentis post Christum pietatis sæculum; Ecclesiæ orientis, lactentis sæculum. (VULG. Primitiva Ecclesia.) Ab initio Ecclesiæ, _depuis les premiers siècles de l’Église_. Ab exortu nascentis Ecclesiæ; ab ipsis Ecclesiæ incunabulis; ab institutis Christianis sacris; a Christianæ religionis exordio. Ecclesia Cathedralis, _église cathédrale_. Ædes sacra, primaria; Episcopi sedes; templum summum. Ecclesias visitare, _visiter les églises_. Religionis causa ædes sacras obire; pietatis causa ad loca sanctimonia nobiliora contendere; urbis templa veteri religione sacra obire. Sacra loca venerari, veneratione prosequi. Cf. Templum.

ĒCHO, ūs, f. _L’écho_, _son répercuté_. Saxa et solitudines voci respondentia; vox _aut_ sonus repercussæ; valles clamoribus repercussæ. PHRAS. Hic est echo, _en cet endroit il y a un écho_. Redditur clamor jugis montium, vastisque saltibus repercussus; circumjecta nemora, petræque, quam accepere, vocem multiplicato sono referunt; vocibus juga montis collesque resonant; montis anfractu repercussæ redduntur voces; montium flexus, et concavi vallium sinus voces reciprocant; saxa rupesque voci respondent.

ĔCLIPSIS, is, f. _Éclipse_. SYN. Obscuratio, defectio solis _aut_ lunæ defectus, deliquium solis, labor lunæ. PHRAS. 1. Eclipsis lunæ est, _il y a éclipse de lune_. Luna incidit in umbram terræ; luna, e regione solis interpositu interjectuque terræ deficit; luna laborat; deficitur lumine; sole premitur; nitorem sideris condit; lumen omne fœdat; luna languescit, hebescit. 2. Eclipsis solis erat, _il y avait éclipse de soleil_. Solis orbis minui visus est; nox interdiu visa intendi; nox interdiu cœlo obtenta.

ECQUANDO? _Est-ce que jamais?_ _Y a-t-il une fois que._ SYN. Quando. USUS: Ecquando his de rebus tales viros audituros existimasti? _As-tu quelquefois songé qu’il te faudrait répondre de tels crimes devant ces juges intègres?_

ECQUIS, a, od _vel_ id? _Y a-t-il quelqu’un qui?_ _Est-ce que ne pas?_ USUS: Ecquo de homine id ais? ecquid narras? ecquid animadvertis horum silentium?

ECQUISNAM, quænam, quodnam? _Comme le précéd._

Ecstăsis, is, f. _Extase_. SYN. Mentis, animi a corpore secessus, alienatio, mentis a sensibus evocatio. PHRAS. A se, a sensibus secedere, discedere; abstrahi a sensu mentis; in contemplationem cœlestium tota mente rapi; a sensibus avocari, _être en exstase_, _avoir des extases_. Cf. Abstractus, Alienatus.

ĔDĀCĬTAS, ātis, f. _Voracité_, _appétit dévorant_. SYN. Vitium ventris et gutturis. USUS: Morbus edacitatis.

ĔDAX, ācis, omn. gen. _Vorace_, _glouton_. SYN. Vorax. USUS: Edacem hospitem amisisti. Cf. Vorax, Gula.

ĔDĔRA, æ, f. _vel_ HĔDĔRA, æ, f. _Lierre_. USUS: Omnia convestivit edera.

ĒDĪCO, is, dixi, dictum, ere, a. _Proclamer_, _déterminer_. SYN. Indico. USUS: Consul senatum, comitia, conventum sociis, justitium edixit. Prætor edixit.

ĒDICTUM, i, n. _Ordre_, _ordonnance_, _édit_. SYN. Decretum, interdictum. EPITH. Æquum, atrox, improbum et inhumanum, inimicum, novum, peculiare, præclarum, provinciale, recens, repentinum, severum, totum, translativum, uberrimum et quæstuosissimum, urbanum. Edicta acerba, duriora, jucunda, molesta, nova et inaudita, præclara, prætoria, superiora. USUS: Qui Romæ edictum totum, omnia decreta evertit. Ex edicto in possessionem veni. Edictum edicere, scribere, componere, proponere. Edicto aliquid sancire. Edictum ne quis cum telo servus sit. Pronuntiat pœnam in armatos servos, et ne cum armis incedant, vinculorum minis, mortisque edicit. Cf. Decretum.

ĒDISCO, is, dĭdĭci, ere, a. _Apprendre par cœur_. SYN. Memoriæ mando. USUS: Homerum ediscat, habeat in ore puer suavissimus. Cf. Disco memoriter.

ĒDISSĔRO, is, sĕrŭi, sertum, ere, a. _Exposer_, _expliquer_. SYN. Expono. USUS: Non edisseram, quis rei finis fuerit. Cf. Dissero.

EDĬTĬO, ōnis, f. _Spectacle_; _choix_, _désignation_. USUS: Ista editio summam habet acerbitatem.

ĒDĬTĬTĬUS, a, um, _Indiqué_, _proposé_. USUS: Edititios tantum judices secutus sum.

ĒDĬTUS, a, um, _Publié_. PHRAS. 1. In vulgus editus. 2. Altus, _élevé_, _haut_. Locus editus, atque præcelsus.

1. ĒDO, is, ēdĭdi, ēdĭtum, ere, a. _Mettre au jour_, _publier_. SYN. Facio, profero, divulgo. ADV. Magnifice, libenter. PHRAS. Librum edam, _je publierai un livre_. Librum emittam; faciam, ut id opus tandem appareat; foras dabo; faciam, ut exeat liber meus; in publicum dabo librum; pervulgabo, divulgabo; in vulgus edam; in lucem prodam; exire, prodire lucubrationes meas patiar; in lucem dabo; edam, committam luci; juris publici faciam, vulgabo. USUS: 1. Edere clamores, magnam ruinam, facinus atrox. Edere exemplum severitatis. 2. Divulgo, _publier_. Libros edere. Apollo oracula edidit. Voluit, ut ipsi tuum nomen ederem; ut facti socium ederem. 3. Animam edere, _rendre l’âme_. Partum edere, _mettre au monde_. Ager molliores fetus edit, _produire_.

2. ĔDO, edis _vel_ es, edit _vel_ est, ĕdi, ēsum, edere _vel_ esse, a. _Manger_. SYN. Comedo, cibum capio, cibum sumo, cibo utor; famem depello, expleo, sedo; cœno. USUS: Jucunde, opipare, apparate edit, et bibit. Cf. Comedo, Cibus, Vorax, Dapes.

ĒDŎCĔO, es, cŭi, ctum, ere, a. _Enseigner_, _instruire_. SYN. Doceo, patefacio, certiorem facio. USUS: Id magis verisimiliter, quod usus reapse experiendo edocet. Cf. Doceo.

ĒDŎLO, as, avi, atum, are, a. _Travailler_, _façonner_; _composer_. SYN. Dolo. USUS: Orationem edolavi.

ĒDŎMO, as, ŭi, ĭtum, are, a. _Dompter complètement_. SYN. Domo. PHRAS. Carnem edomare, _subjuguer la chair_. Corpus vigiliis, _vel_ labore frangere; corpus atterere; corpus pœnis sponte susceptis affligere, divexare, macerare, subigere; corpus aspere, contenteque habere; duriter accipere; inclementer tractare. Cf. Domo, Disciplinam facio, Mortifico. USUS: Vitiosam naturam oppressam et edomitam habere.

ĒDORMĬO, is, ivi _vel_ ii, ire, n. _Dormir jusqu’au bout_. SYN. Ope somni conficio. PHRAS. Edormivit crapulam, _il a cuvé son vin_. Emovit crapulam; somnum una et crapulam sepelivit; mentem gravatam ebrietate quies illi reddidit; crapulam exhalavit; ebrietatem somno discussit. USUS: Edormi crapulam, et exhala.

ĒDŬCĀTĬO, ōnis, f. _Éducation_. SYN. Institutio, disciplina. EPITH. Non dissimilis animantium, puerilis. USUS: Institutus liberaliter educatione, puerilique doctrina, _ayant reçu dès l’enfance une excellente éducation_. Cf. Educo.

ĒDŬCĀTOR, ōris, m. _Qui élève, nourricier_. SYN. Altor, nutritius. USUS: Omnium rerum sator, altor, educator DEUS.

ĒDŬCĀTRIX, īcis, f. _Celle qui élève, nourrice_. SYN. Nutrix. USUS: Harum rerum educatrix, et nutrix est sapientia, _c’est la sagesse qui développe et entretient ces biens_.